- 22 saat önce
✅ "Kimlik Kapanında Ülkem"
📌 Sağın kültürel iktidar sorunu var mı?
📌 Dünden bugüne yanlış giden ne?
📌 Ahlak olmadan zihniyet devrimi olur mu?
🎙️ Yazar Tarık Çelenk son kitabını, Candan Yıldız'a anlattı.
📌 Sağın kültürel iktidar sorunu var mı?
📌 Dünden bugüne yanlış giden ne?
📌 Ahlak olmadan zihniyet devrimi olur mu?
🎙️ Yazar Tarık Çelenk son kitabını, Candan Yıldız'a anlattı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00T-24'ten yeniden merhaba.
00:03Güncel meselelerle ilgili bir fikir turu yapalım istedim bu cuma günü, cuma yayınımızda.
00:10Ve bunu da bir kitap üzerinden ve o kitabın yazarının tartıştığı konular üzerinden yapalım istedim.
00:18Tarık Çelenkin, yazar Tarık Çelenkin, Kimlik Kapanında Ülkem, vagon yayınlarından çıktı.
00:26Nerede Hata Yaptık sorusunu soran bir kitap.
00:30Daha çok sağ muhafazakar mahallenin iç dünyasını, onların değer dünyasını, ideolojik dünyasını yorumlamaya çalışan
00:40ama başka mahallelere de bakan, mahalleler arasındaki konumlandırmaların tarihsel nedenlerini sorgulayan bir kitap.
00:49Tarık Çelenkin bizimle hoş geldiniz.
00:52Hoş bulduk Can Hanım. Teşekkür ederim her zamanki desteğiniz ve ilginiz için.
00:57Rica ederim. Yani siz önemli meseleleri gerçekten entelektüel ve felsefi olarak tartışmak gibi bir derdiniz var.
01:08Bugünkü yayınımıza farklı bir şey yapalım istedim ben.
01:11O da şu, kitabın, kitabın derdi, kitabın tartışmak istediği konulardan çok bu kitabın genel yaklaşımından, kavram setlerinden ve işte analiz
01:25ettiği perspektiflerden yola çıkarak güncel meseleleri konuşalım istedim.
01:31O yüzden hani sıcağı sıcağına Kadir İnanır'la başlamak istiyorum.
01:37Hazır ayında kaybetmiştik kendisini.
01:4077 yaşındaydı Kadir İnanır ve o da akil insanlar heyetinde yer aldı ve son nefesine kadar büyük barışa olan inancını
01:51dile getirdi.
01:52Siz de akil heyetler, akil heyette yer aldınız ve Kadir İnanır'la da bir teşrike mesainiz de olmuştu.
02:00O yüzden sizi bu kitapta tartıştığınız konulardan yola çıkarak Kadir İnanır'ı sağ, sağ mahalle ya da sağ ideoloji anlayabildi
02:12mi?
02:14Tabii ki anlamadı.
02:16Yani en büyük sorun biliyorsunuz Kadir İnanır'daki konuların en büyük sorunu bir toplumun şu anda bir kimlik kapağında olması.
02:24Kimlik kapağında olan bir topluluk, bir grup, bir mahalle ne yazık ki bu sadece sağ ve muhafazakar mahalle için söz
02:32konusu değil, hepsi için söz konusu.
02:34Ötekini anlama ihtiyacı hissetmez.
02:37Yani anlamadığı bir merakı olmaz.
02:39Şimdi Kadir İnanır vefat ettiği zaman ben bir yazı yazmıştım.
02:44Bu yazı üzerine beni en az üç tane çok farklı kesimlerden, mahalleden, siyasi evitten tutun şeye kadar, cemaatlerden insanlar aradılar.
02:53Ya dediler biz Kadir İnanır hakkında çok olumsuz düşünüyorduk.
02:58Hatta onun yani bir din üzerine, bir itikad üzerine de öteki dünyaya geçmediğini düşünüyorduk.
03:04Ama senin yazın, görüşlerin doğru mu diye sordular.
03:09Ben doğrudur deyince, tamam biz de Kadir İnanır'ın iyi bir insan olduğunu, Müslüman bir insan olduğunu, öteki dünya konusunda
03:16da şehadet ederiz dediler.
03:18Yani bu asla bakarsanız olayın ne kadar kopuk olduğunu gösteriyor.
03:23Çünkü aslında Kadir İnanır'la ben ilk tanıştığım zaman...
03:26Kadir İnanır burada bir sembol tabii ki bir yanıyla da.
03:30Tabii, tabii, tabii. Allah rahmet etsin.
03:33İlk tanıştığım zaman ben onun işte bir yudum sevgiyi falan bir takipse Bodrum filmlerinden az çok tanıyordum.
03:42Ve benim de aslına bakarsanız bir önyargım vardı.
03:45Ama bir baktım ki yani adamda hem sanat, hem estetik, hem sosyal demokrasinin oluşturduğu bir olgunlukla dolayı bir de merak
03:54ve anlamı var.
03:55Adam beni anlamaya çalıştı baştan itibaren.
03:57İşte akillerle de beraberdik, işte benim vakit namazlarına gitmem, gelmem.
04:01Adam beni arıyor, soruyor.
04:03Bir de baktım işte biz işte kadının toplumdaki yerini tartışırken, ne bileyim uçak inişe geçtiği anda o birden beni susturur,
04:10üç kulu vallahi beğenem okurdu.
04:12Ben şaşırırdım yani öyle bir durum sonra.
04:16Sonra işte biz bu Kıdıl Goncalar danışmanlığa başlayınca Faruk Turgut bana dedi ki,
04:22ya dedi Kadir İnanır dedi ondan sonra cuma namazlarına bazen gider ve Yahya Efendi tekkesinde olur.
04:28Yani bir tasavvufla da bir ilgisi var.
04:30Bu arada Faruk Turgut Kıdıl Goncalar'ın yapımcısı, onu izleyenlere hatırlatayım.
04:35Evet, evet.
04:36Sonra Kadir İnanır'ın ziyaret ettiği zaman çevresindeki işte değişik arkadaşları, ressamlar falan filan,
04:43çok sert Kemalistler vesaire.
04:45Benden tartıştıkça, ben daha çok felsefi tartışmaları geldi ondan.
04:48Kadir abi benim yanımda olurdu yani bu konuyu.
04:52Çünkü ben Kadir İnanır'da gerçekten bir ülke aydınlığını,
04:55yani hiçbir tarafa kapalı olmayan, ondan sonra aynı zamanda bir derinliği olan,
05:00gerçekten bu ülkesi için bir şeyler yapmak isteyen,
05:05kötü görüşlerine katılım katılmam ama kendimden bir parça gördüm.
05:09Yani Kadir İnanır orada doğmuş, orada büyümüş, orada ekmeğini yemiş, orada imkanlarını bulmuş.
05:14Ben burada bulmuşum.
05:15Yani ben orada olsam, o burada olsa ne olurdu?
05:18Pek birbirimizden farkımız olmazdı diye de düşündüm.
05:20Böyle bir örnek, yani işte bu kimlik kapağına tipik bir örnek Kadir İnanır.
05:25Yani Türkiye'deki bir de aydınlarda bir sorun var tabii.
05:28Yani aydınlardaki geçirgen adamlar çok yok ne yazık ki.
05:32Yani ben bunu liberal aydınlar için de konuşuyorum.
05:34En azından liberal aydınlar sizin gibi merak ediyorsunuz, anlamaya çalışıyorsunuz.
05:39Diğerlerinde anlamaya çalışmak diye bir dertli yok.
05:41Korunmaya çalışmak diye bir sorun var.
05:44Onun için ben daha çok beni eliştiriyor, niye liberal aydınlarla berabersin diye.
05:48Çünkü adamlar anlamaya çalışıyorlar ama adım atmıyorlar öteki mahalleye.
05:52O ayrı bir konu.
05:53Buna benzer bir şeydi.
05:54Yani case study diyelim, durum çalışmasıydı Kadir İnanır'dan bahsettiniz.
05:58Öyle anmış olalım kendisini.
06:00Peki.
06:00Şimdi yine kitabınızda siz işte çok böyle temel kavramları tartışıyorsunuz.
06:07Bir kere bir mahalle kavramı tartışmanız var.
06:11Biri taraftan işte açık ve gizli köylülük ki onunla ilgili kitabınız da var zaten.
06:17Diğer taraftan işte bu işte sağın kendi kültürel hegemonyasını kurup kuramadığı, neden kuramadığı ya da vicdan meselesinin ideolojiye nasıl hapsolduğunu,
06:34kimlik meselesinin nasıl bir zaman sonra aslında bir kafese dönüştüğüne ilişkin.
06:39Çok böyle hem kendi hayatınızdan, kendi gözlemlerinizden ve aynı zamanda felsefi okumalarınızdan çıkarımlarınız var.
06:49Yine bu kitabınızdaki bu genel çerçeveden devam edersek.
06:53Önemli başlıklardan, gündem başlıklarından bir tanesi de Büyük Birlik Partisi'nin kurucusu Muhsin Yazıcıoğlu.
07:00Muhsin Yazıcıoğlu ile ilgili kitabınızda şöyle bir bölüm var.
07:04İşte 12 Eylül darbesiyle beraber solcuların da işkence gördüğünü, işte o dönemki sağcıların, ülkücülerin de işkence gördüğünü, devletle tanıştığını hepimiz
07:18biliyoruz.
07:19Ve kitabınızda diyorsunuz ki Muhsin Yazıcıoğlu ile ilgili, diyorsunuz ki hapishanede işkence gören devrimci gençlerle dayanışmasını bana gözleri dolarak anlatmıştı
07:29Muhsin Yazıcıoğlu.
07:31Size bunu anlatmış.
07:32Muhsin Yazıcıoğlu dosyası yeniden gündemde.
07:35O helikopter kazasının bir kaza olup olmadığı, arkasında karanlık bir gücün olup olmadığı hep tartışıla geldi.
07:46Ama nedense Muhsin Yazıcıoğlu dosyası çok gündemde olamadı.
07:53Biz biliyoruz ki mesela faili meçhul cinayetlerde ya da gözaltına kayıplarda solun unutturmama gibi bir refleksi var.
08:02Cumartesi insanları, cumartesi anneleri bunlara bir örnek.
08:05Sağdaysa bunu çok göremiyoruz.
08:07Muhsin Yazıcıoğlu'nun ölümüyle ilgili o ısrarlı soruların arkasında neden sağ duramadı?
08:18Özellikle de kendi partisi.
08:21Bunun sizin kitabınıza bağlamı ne tabii ki?
08:26Tabii çok güzel bir analiz ve çok güzel bir soru.
08:29Sağ olun.
08:29Şimdi şunu görmek lazım.
08:33Sol gerekli sorgular, devlet tanımı, devletin en fazla bir organizasyon üzerinde olduğunu tanımlı devlet var.
08:44Yani bu Amerika'ya da aittir.
08:46Yani Amerika'daki işte kurucu babaların temel felsefeleri vatandaşın devlete karşı korunmasıdır.
08:53Şimdi tabii bizim gerekçesi devletin vatandaşa karşı korunması ve kutsanmasıdır.
09:01Yani devlet kadimdir.
09:03Yani bugün en ciddi tarikatlar tasavvuf anlayışından da ondan sonra diğer cemaatlere baktığınız zaman da
09:10sünni teolojiye baktığınız zaman da devlet tartışılmaz.
09:15Devlet fasık da olsa, zalim de olsa ondan sonra devlete başkaldırılmaz.
09:21Ve muhtemelen, yani bu devlet algısı tabii, yani devletin kendi bürokratisini ve kendisini çağırtmıyoruz ama
09:29şimdi kafalarda şöyle bir şey var.
09:31Sağ olun cinayeti açıklanamadığına göre, bunda bir derin bir hikmet vardır.
09:37Derin devletin ya da derin yapıların ondan sonra o dönemle ilgili gördükleri bir hikmet vardır.
09:42İki şey.
09:43Birincisi devletin hata yapabileceğini ve bu konulardaki hata...
09:48Düşünün yani bir sürü failin içi, meşhul cinayeti var.
09:51Belki bunlardan bir tanesi gün-sazak cinayeti zamanında yapılan.
09:54Yani sadece soldular öldürülmedi.
09:56Sağdan da bir sürü insan gitti.
09:58Veya da işte Osmanlı Ermeni'nin torunlarından da gitti bir sürü insan.
10:03Hiç kimse sorgulanmıyor.
10:05Şimdi birinci mesele devletin çok güçlü olduğunu.
10:09Çünkü güçten çok yılmış bir şeydir, hiyerarşidir.
10:14Sağ mali hiyerarşisi.
10:15Güce karşı direnmenin bir fitne olabileceğini görür.
10:19Ve ondan dolayı bunu yapmaz, sorgulamaz.
10:21İkincisi de kutsal devlet anlayışı.
10:23Bence Muhsin Yılcıoğlu'ya ilgili bu bahsettiğiniz ya da işte kayıplarla ilgili sorgulamama geleneğinin temelinde bu yatar.
10:31Yani bunlarda bir hikmet vardır.
10:33Hikmet olması da bu bir fitne sebebidir.
10:36Bu fitneyi de kurcalamanın ülkeye, memlekete şu anda bir karşılığı yok diye düşünülebilir.
10:41İkinci mesele bakın benim görüşüme göre Muhsin Yılcıoğlu da, Yavuz Aslan Argun da.
10:48Mesela Yavuz Aslan Argun, milli mücadelenin, yeniden milli mücadelenin kurucularından çok önemli bir figürdü.
10:54Adamın en önemli olan yönü entelektüel yönü ve uzlaşma yönüydü.
10:58Fakat adamın şu anda herkes silahçör olarak tanıyor.
11:00Adamın cenazesinde mezara indirirken, imamın söylemine, Yavuz Aslan Argun hayatta olsaydı kesinlikle karşı çıkardı.
11:10Muhsin Yılcıoğlu da öyle.
11:11Şimdi Muhsin Yılcıoğlu adına davrananların çoğu, ne yazık ki Muhsin Yılcıoğlu'yla hiç ilişkisi olmayan,
11:18hiçbir şekilde onların zihin dünyası olmayan insanlar.
11:21Muhsin Yılcıoğlu bizim ekopolitiğe gelirdi.
11:24Ve benim oturduğum yere ben o zaman makamıma şey yapardım.
11:29Kesinlikle hayır derdi.
11:30Beni direkt karşıma oturtturdu.
11:32Fakat ekopolitiğe gelen o dönemin çok önemli siyasetçileri makama otururlardı.
11:37Olabilir, bir şey demiyorum.
11:39Ama Muhsin Yılcıoğlu mesela toplantılarımızı geldiği zaman kendi muayetindekileri içeri almazdı.
11:44Hatta bir defa Cumhuriyet Halk Partisi'nden CHP'li bir çok, ismini hatırlayamayacağım,
11:50çok önemli bir hanımefendi ekonomist vardı, ekonomi bilimcisi vardı.
11:55Mesela onu rahatsız etmesin diye ekibini içeri almadı.
11:59Yani ne yazık ki Muhsin Yılcıoğlu anlaşılamadı.
12:01Selin Sayık Böke değil değil mi?
12:05Yok, çok yaşlıydı.
12:07O zamanlar 2005'teyken bile 75 yaşında vardı.
12:11Ben şimdi ismini hatırlamıyorum.
12:13Çok değerli bir ekonomisti.
12:15Hatta o bile şaşırdı Muhsin Yılcıoğlu'nu tanıdıktan sonra böyle biri olduğunu.
12:19Mesela Kürt meselesini rahatlıkla konuşurduk.
12:21Kuzey Irak'tan gelen Kürt aşiretlerle gece yarısı giderdik.
12:25Özel görüşme yapardık farklı olarak.
12:29Ve ne bileyim Londra'ya gidecekti.
12:31Avam kanalımız kamerasındaki konuşmanın netini biz ekopolitik ekibi hazırladık kendisine.
12:37Yani şimdi Muhsin Yılcıoğlu'nu biz burada nasıl tanıyoruz?
12:42Ya da sol liberal çevre nasıl tanıyor?
12:44Veyahut da kendi mahallesi nasıl tanıyor?
12:47Biz de mesela bu tip şeyler Anadolu gençliğini konsolide eden yapılar kuruyorlar.
12:52Ve bakın mahallenin vicdanını burada da söylüyorum.
12:55Bakın mahalle çok iyi biliyordu Muhsin Yılcıoğlu'nun vicdanını,
12:59Muhsin Yılcıoğlu'nun ahlakını ve Muhsin Yılcıoğlu'nun güvenilirliğini.
13:02Ama mahalle Muhsin Yılcıoğlu'nun güç olmadığını bildiği için,
13:07ona güç ve atfetmedikleri için gücü olanlara yöneldiler.
13:13Bu da mahallenin kendi içindeki vicdan sorunlarından bir tanesiydi baktığınız zaman.
13:18Muhsin Yılcıoğlu mesela Turgut Otsal çok severdi, ilgilenirdi, giderdi, gelirdi falan vesaire.
13:24Yani Muhsin Yılcıoğlu üzerinden bir mahalle analizi yaparsak,
13:27mahallenin vicdanına ilişkin, kimlik kapanındaki ön yargılara ilişkin,
13:32kendisi nasıl açtığını anlatmıştı bana o devrimci genç.
13:35İkisini de çırı sıplak soymuşlar, ondan sonra enerji vermişler.
13:39Hatta o ilk önce enerjiye verdikten Muhsin Bey'e geliyorlar.
13:43Elektrik demek istiyorsunuz.
13:45Elektrik, evet, pardon.
13:47Elektrik, o devrimci demiş ki bana yapın ilk önce.
13:50Yani o yok demiş bana falan, şaşırmış.
13:52Devrimciye yapmışlar.
13:54Muhsin Bey şaşırmış rahmetlik.
13:56Yani ne kadar bu diagramlık, bu kadar bir şey falan.
13:59Yani yazık oldu bu insana, bu ülkenin insanlarına çarpıştırdılar.
14:04Kimlikler, şunlar bunlar, din, milliyet, bir de içi boş, felsefe, derinliği olmayan kavramlarla.
14:10Derdimiz bunların mücadeli, bunların anlaşılmasını sağlayabilmek.
14:14Yani bu hikayelerle.
14:15Peki, yine kitabınızda Gazze bölümü de var.
14:20Daha doğrusu Gazze'ye bir atıf da var.
14:23Biz biliyoruz ki İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Filistin meselesinde dünyadaki liderler arasına açık ara önde tavır koyan isimlerden bir tanesi.
14:36Ne yaptı?
14:38Filistin'i tanıdı ve aynı zamanda İsrail'e silah satışını yasakladı.
14:43Ve her defasında Netanyahu'nun yargılanması gerektiğini söyledi.
14:47Yine 80 öncesi, 1900 herhalde 70'lerde hatta 60'ların sonunda 68 gençliğinin de içinde olduğu bir Filistin davası var.
14:59Kitabınızda Bülent Uluer, derimci gençliğin liderlerinden, o da artık bu dünyada yaşamıyor.
15:09Bülent Uluer'le ilgili şöyle bir anekdotunuz var.
15:13Diyorsunuz ki, İsrail cezaevlerinde yıllarca yattı.
15:17Hatta İsrail kurşunu omuriliğinde kaldı ve hayatı boyunca o kurşunla yaşadı.
15:24Ve ölümünde de mutlaka bu kurşunun da nedeni vardır.
15:27Filistin meselesi konusunda dünyadaki sessizliği, özellikle İslam coğrafyasındaki sessizliği epeydir konuşuyoruz.
15:37Tabii ki Türkiye'de de büyük mitingler oldu.
15:39Tabii ki Türkiye'de farklı çevreler ses çıkardı.
15:43Özellikle Filistin'in için Bin Genç'i hatırlatalım burada.
15:47İktidarın büyük büyük mitingleri oldu.
15:50Ama İsrail'le o alışveriş, ticaret meselesi herhangi bir şekilde bir açığa kavuşturulamadı.
15:57Kesildi kesilmedi.
15:59İktidar kestik dedi ama kamuoyu açısından çok ikna edici olduğu da söylenemez.
16:04Filistin meselesindeki vicdan, evrensel değerler bağlamında hangi mahalle nerede durdu ya da duruyor?
16:16Şimdi tabii ben bunu söylemiyorum.
16:18Lütfen yanlış anlaşılmasın, yanlış tarafa çeşitilmesin ama bizim bir halk filozofu arkadaşımız vardır.
16:24Derdi ki tabii o da sağ örgütlenmiş bir riyakarlıktır diye.
16:31Şimdi Filistin meselesinde de aynı şekilde aynı sorun oldu.
16:37Bakın son Gazze meselesinde yahu 7 Ekim'i tartışmadan, 7 Ekim'de ne olduğu bilmeden ondan sonra sağda solda miting yapmanın,
16:45iftar yapmanın muhalif İslamcılara da diyorum bunu.
16:48Yani iktidarı destekleyen İslamcıları değil.
16:497 Ekim'i tartışmadan neyin iftihanı yapıyorsunuz, neyin kampanyasını yapıyorsunuz?
16:55Yani bu bir riyakarlık ya da bu bir görmeme, bu bir kasıtlı görmeme kapatma şeyi değil mi?
17:01En basit hali.
17:04Yani şeyi söylüyorsunuz değil mi?
17:07Hamas'ın...
17:08Yani oradaki işte 11 Eylül'ü diyelim.
17:11Evet, İsrail'deki o müzik festivaline yönelik saldırısıyla beraber başlayan o kanlı süreç.
17:18Evet.
17:18Evet, 11 Eylül.
17:21Tabii ki Türkiye'de baktığımız zaman Türk solu Cengiz Çandarlı'nın, Hasan Cemal'lerin jenerasyonunun, solunun...
17:28Hatırlıyorum, yıllar önce...
17:3168 koşu ya.
17:33Hatırlıyorum, yıllar önce biz çocukken TRT'de solcu Müslümanlar, o zaman İsmail Cem'deydi.
17:39Solcu Müslümanlar, sağcı falancıslar tabiri çok rahatsızlık uyandırdı bizim sağ gruplarda.
17:46Biz gösteriler falan nasıl solcular Müslüman olur falan tarzında.
17:50Ya halbuki o kadar çok açık ki Leyla Hadidler, Yasal Arafatlar falan, Filistin Halk Kultusu Cephesi falan...
17:57Rahmetlik Bülent Uğlay Rabi falan o tarafa gittiği zaman...
18:01...resmen solcu Müslümanlar yani bunun başka bir izahı olamaz.
18:06Yani Türkiye'de mesela sağ Amerika'ya işte Lübnan'da falan hisleri falan...
18:11...sanki desteklemek bir itikadın gereği gibi bir algıya hapsedilmişti.
18:15Yani bu gene kimlik kapanının bir şeyidir, ucudur ona baktığım zaman.
18:21Tabii Filistin konusunda İslam dünyası sınıfta kalmıştır.
18:26Bence olayı doğru tanımlayabilse, mesela İsrail'le ilişkilerin Türkiye için bir rasyonel gerçeklik olduğunu anlatsa...
18:33...ama bunun karşılığında da ya da Çin'de Doğu Türkistan'a karşı...
18:37...Çin'le iyi ilişkiler ve oradaki kültürel özellikleri ancak Çin'le iyi ilişkilerle...
18:42...salınabileceği kazı, rasyonel bir şeye girse daha iyi olur.
18:46Ama tam tersine tipik bir halk popülizmiyle işte insanları sokağa dökerek, şöyle yaparak, böyle yaparak...
18:53...kendi içinde ne diyoruz buna?
18:55Cognitif dissonance diyoruz.
18:57Yani bilişsel çelişkinin yarattığı gelinle kitleri yönetmek hem siyasilerin hem cemaatlerin çok rahat işine geliyor.
19:05Ama birebir şeyhlerle bile konuşsanız sizinle konuştuğunuz gibi konuşuyorlar.
19:09Bu temel bir bilişsel çelişki.
19:13Zaten var, bir iki bölüm var kitaplarda buna ilişkin, bilişsel çelişki.
19:17Bilişsel çelişki, evet aynen.
19:19Peki, bir de günü yine güncelden devam edersek.
19:24Evet, 2024 1 Ekim'iyle beraber Kürt meselesinde çözümde acaba bir kapı mı aralandı duygusunu güçlendiren...
19:35...bir iki yıllık süreç söz konusu.
19:38İşte çerçeve, yasa meclise geldi, gelecek.
19:42Onun içeriğine, kapsamına dair tartışmalar sürüyor.
19:45Şimdi Kürt meselesi bağlamında yine kitabınızdaki o kavram seti üzerinden şu soruyu sorsam...
19:53...Kürt meselesinin bir nedeni de kök nedenlerinden bir tanesi de...
19:58...kitapta da sözünü ettiğiniz bir kimliğin tanınması, onaylanması, değer görmesi meselesiyle çok ilişkili.
20:08Bu bağlamda sizin kitabınızda da yer alan Türk kimliği nasıl bir kapanın içinde...
20:18...Osmanlı'dan bu gene Türk kimliği nasıl bir dönüşüm yaşadı?
20:23Çünkü Osmanlı'daki Türk tanımıyla Cumhuriyet sonrası Türk tanımı aynı içeriğe sahip değil.
20:33Tabii ilk önce yani gayri resmi, tarihsel Türk tanımı kendi içinde çok doğal bir şey.
20:39Yani Osmanlı hep kendi Osmanlı dediği Türk kelimesini kullanmadığı zaman bile...
20:43...İtalya'da ya da Avusturya'daki köylerde anne Türkler geliyor diye meşhur şey vardır, tabiri var.
20:50O Türk kelimesi çok doğal, kendi içinde olan bir emperyal bir kimlik.
20:56Yani işte daha çok dili dönüştüğü, iyi yönetiyor ama çok kolay asimile olan bir kimlik.
21:01Yani içinde birazcık da hermetizm olan, işte tasavvuf olan bir kimlik.
21:08Ama siz bu kimliği siyasallaştırıp bir kimlik kapanına dönüştürürseniz...
21:14...ya da rıza üretmeden üç temel modelleşmede bunu dolaylı olarak kullanırsanız...
21:21...bu sefer iş içinden çıkılmaz hale getiriyor.
21:24Birinci mesela bizim en önemli bu konular, birincisi tanzimat reformları...
21:28...ikincisi meşrutiyet reformları, İttihat Terakki'nin Cumhuriyet reformları...
21:33...ve Demokrat Parti ve AK Parti karşı devrimleri diyelim buna.
21:38Bu süreçlerin her birinden kabul edelim ya da etmeyelim.
21:42Türk demesek bir de bir kimlik inşasız meselesi var.
21:45Zaten her teknolojik değişimi, her devrim, her sosyal değişim...
21:49... ister iseniz yeniden bir kimliği inşa ettiriyor.
21:52Ama sorun şu, kimliği gelenekle bağlı ve hakikatle bağlı olarak...
21:58...inşa etmediğiniz zaman kimlik sizi iyicene geleneksizleştiriyor...
22:03...ve ürettiğiniz çatı kimliği de anlamsız kılıyor, travmatik kılıyor.
22:07Şimdi bu, tabii bu üç devrim ya da karşı devrimlerin her birinin özünde de...
22:15...rıza üretmeden bir dayatma şekli var.
22:18Ötekiye de olan dayatma şekli var.
22:20Şimdi rıza üretmediğin zaman, dayattığınız zaman ister istemez...
22:24...kitlesel bir hınç oluşuyor, bir öfke oluşuyor.
22:27Öfke birkaç kuşak sonra kendini farklı şekilde, Deniz Göktaş yazında olduğu gibi...
22:32...farklı şekilde kendini ve onda tesadülen gici ve mizah şeklinde ortaya çıktı.
22:36Çok ince bir şekilde çıktı.
22:38Keşke o incelikle gidilebilseydi her yere ondan sonra.
22:42Şimdi bu açıdan baktığı zaman bir Türkiye'de mesela...
22:45...dem diyor ki işte halkların kardeşliği, işte PKK ne diyor biz halklar için...
22:51...ki zaten kurucuların üstte ikisi Türk galiba.
22:54Ondan sonra biz halklar için.
22:55Şimdi halklar içinin bir anlamı yok.
22:58Çünkü insanlar ortak geleceği, ortak hikayeyi paylaşabilecekleri bir şeye ihtiyacı var.
23:05Bir kimlik inşasına ihtiyacı var.
23:08Türkiye'deki bütün bu hikayenin sonunda çok ciddi bir üst kimlik inşasına ihtiyacımız var gibi geliyor.
23:15Ama tabii kimliğin sütunu, çadırları falan kesinlikle bu tarihten ortak bir hikaye var.
23:21Bin yıllık sonuç itibariyle.
23:23Şimdi Türklüğü siz bu manada kullanabilseydiniz bu hikayeden kimse rahatsız olmayacaktı.
23:29Ama insanların tepesine ne mutlu Türk'üm diye koyduğunuz zaman sorun.
23:33Bakın daha yeni Bosna Ersek'teydim.
23:36Sereplenika yıldönümünde kaldık gece orada çadırlarla falan.
23:39Yarı haç gibi bir şeydi.
23:40Müzerife gibi bir ortamdı.
23:42Bakın orada boşaltıları Türklüğü sorduğum zaman...
23:44Diyorlar ki Türkiye'deki Türklerin bize dayattığı Türklüğü biz kabul etmiyoruz.
23:50Biz diyor Boşnakız diyor.
23:51Ya Boşnak dergisi konuştular Boşnak Türkler ne diyor.
23:54Şimdi zaten sonuç itibariyle.
23:55Ama Boşnak da soyadlarına Türkoviç'i, Türkoğlu'nu çok onurla alıyorlar.
23:59Çünkü oradaki Türk kimliği demek Osmanlı'nın emperyal kimliğinin bir parçası.
24:03Ama kendi kimliğini de çarpıyor.
24:05Bu çok karışık ve çok hassas bir konu Candan Hanım.
24:09Yani bu konunun anayasal vatandaşlık statüsüne nasıl gireceği, girmesi gerektiğini de düşünüyorum.
24:17Yani Türklüğün sonuç itibariyle rahatsız etmeyeceği bir üst çatı kimliğinin olabileceğini düşünüyorum.
24:24Ama bunun da rıza üreterek, modernleşme deneylerimizi, geleneklerimizden ders alarak
24:31ve gerçekten bir ortak bir harç üreterek olmamız lazım.
24:36Bu konuda zaten kitapta da yazdım.
24:38Biliyorsunuz yani benim en ciddiye aldığım konu Fukuyama'nın Time Of dediği.
24:42İnsanın artık inanın bu dönemde yani sosyal medyada bakıyorsunuz ki kendiniz ya da kaç tane like almışız.
24:49İnsan kendini görünürlükte bir değerlilik hissetme meselesi var.
24:54Şimdi bu değerli hissetmeyi Türkiye'de yaşayan insanların büyük kimlik veremezseniz bunları tartışmak çok peyhude.
25:02Ama siz bunları aşağılayarak ey terörist biz sizi affettik ondan sonra ve size siyaset yaptığı imkanı verdik derseniz o da
25:10bir sorun.
25:11Çünkü karşınızdaki terörist bile olsa kendini değerli hissetmek zorunda.
25:15Başka türlü iletişim başka türlü reza üretemezsiniz.
25:18Türk kimliği bütün bu tartışmalar içinde ayrı bir konu arz ediyor.
25:22Tabii işin içine yani işte Türk Ocakları'ndaki 1911-12'deki Türk Yurdu Dergisi'nin oluşturduğu bir İttihat Terakki'nin Türkçülük
25:32hikayesi var.
25:32Birden vazgeçip bunun içinde Ziya Gökalp'ın bakışı çok farklıdır.
25:37Akçuran'ın bakışı çok farklı.
25:39Hele Halide, Edip, Adıvar'ın bakışı çok farklıdır.
25:42Bu konuyla ilgili araştırmalar yaptığını Halide, Edip, Adıvar'ın.
25:45Turan, Yeni Turan diye de bir romanı da vardır bununla ilgili.
25:48Yani bunlar ama o seviyede tartışacak bir entelektüel ya da siyasi ortam şu anda yok ne yazık ki.
25:55Yani şu anda biraz erken gibi geliyor bana bunları tartışmak.
25:57Peki biraz bu sağın kültürel hegemonya meselesine de geleceğiz ama yine güncelden devam edersek bildiğim kadarıyla son dakika bilgisi olarak
26:08Özgür Özel CHP'den istifa etti.
26:12Bugün büyük ihtimalle partinin kuruluş dilikçesi İçişleri Bakanlığı'na verilecek.
26:18CHP'nin Türkiye siyasal tarihinde değil sadece Türkiye sonuçta kurucu parti, Atatürk'ün kurucusu olduğu ve en büyük eserlerinden bir
26:31tanesi olarak tarif ettiği CHP'deki bu ayrışma bölünme ile beraber
26:38o kadrolar yeni bir parti ile yola devam edecek.
26:43Şimdi bu yeni parti meselesini bu kimlik kapanında olmamasının anlamı ne olacak bundan sonrası Türkiye siyaseti ve sosyolojisi açısından?
26:57Bu anlamıyla CHP'den bir kopuş ne anlama gelir yeni parti bağlamında buna dair ne diyeceksiniz?
27:08Evet.
27:10Yani şimdi zaten bakın Türkiye'deki seçmenin yüzde 55'ine yakın kısmı net olarak CHP kelimesini gördü yani isterse orada evliyalar
27:22olsun oy vermez.
27:23Şimdi bir defa yeni partili CHP'yi kaldırması bence CHP ismini kaldırması kendi arasından bir avantaj seçki ediyor.
27:32Psikolojik sembol olarak çünkü bu ülkede ne yazık ki kimlik kapanı adı kimlikler geçmiş acıların tekrarlanması ve onlarla yüzleşilmemesi üzerine
27:42geliyor.
27:43Mesela muhafazakal cami adı işte Abdülhamit'ti ondan sonra Cumhuriyet devrimleriydi CHP'nin camileri kapatması işte ahır yapması falan hikayeler üzerine
27:52hep acıların CHP değilse işte menemendi bilmem neydi falan filan meseleler üzerine.
28:00Halbuki zaten ben onu yazdım da Renes Papadopilos ve Essex'te bir psikanalist var yani çok değerli yungiyen bir psikanalist ve
28:09o diyor ki kimlikler diyor eğer geçmişi devamlı acıların tekrar üzerine şey olursa inşası yenilirse buradan kavga ve gürültü çıkar.
28:20Ama geçmiş acıların deneyimleri üzerine ortak bir ev arayışı içinde inşa edilirse buradansa bu yaşanan ortak acılar yeni bir geleceğin
28:30yeni bir şeyini kurar.
28:31Deminki önceki sorunuzdaki Türk gibi.
28:34Şimdi eğer Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kırsızalı bakın şöyle böyle diyelim ama Cumhuriyet Halk Partisi'nin algısını ya da bir
28:43zihniyet devrimini taklit de olsa yapmaya çalıştı.
28:45Eğer yeni kuruldan yeni ekip yeni kurucular Kemal Kırsızalı'nın gerisine düşerse öndersal çizgisine düşerse bu bir yeniyi teşkil etmez.
28:56Bu eskinin eskisinin dediği bu iş biter.
28:58Ama halkta bakın halkta yeni bir zihniyet arayışı var.
29:02Yeni bir yani bu arayış bakın şuna benziyor.
29:06Fethi Okyar demişler ya yeni bir parti kurdu İzmir'de kurtar bizi baba diye bir sürü insan önüne atlıyor.
29:12Fethi Okyar'ın önüne atlıyor.
29:13Fethi Okyar şaşırıyor ne oluyor diyor.
29:15Zaten onu Ankara hissedince işi bitiriyor biliyorsunuz değişik şekillerde.
29:19Şimdi bakın öyle bir CHP'de Özgür Ezil'i de Ali Mahir şey Mahir Başarı da onları da o ekibi de
29:26aşacak bir kitle şeyi var.
29:30Bir toplumsal kurtar bizi baba modu var toplumda.
29:33Bu mod CHP için olan bir mod değil.
29:35Bu modu kim yönetebilirse buradan bir yeni bir şey çıkar.
29:40Şu anda CHP bunun yoluna girdi.
29:43Ama insanı kaygılandıran toplumsal bu taleple...
29:47Yani yeni parti bu yola girdi demek istiyorsunuz.
29:50Evet yani girer ama nasıl girer?
29:53Yani dediğim gibi kimlik kapanını aşarsa girebilir.
29:55Kimlik kapanı içinde ya da mış gibi davranırsa...
30:00Ve en korkutucu olan da mesela CHP'nin bazı toplantılarına falan kitle toplantılarına gittiğim zaman insanlar öfkeyle iktidar iktidar diye
30:10bağırıyorlar.
30:11Ben bunu anlarım ama bu bir öfkenin, bu bir sağduyu olmamanın ifadesi.
30:16Yani biz iktidar için geldik derseniz o kimlik kapanın daniskasıdır.
30:20Yani toplumu bir şekilde kucaklamak gerekiyor.
30:23Toplumda o güveni vermek gerekiyor.
30:25O büyük dalgayı sörf edebilmek gerekiyor diye düşünüyorum.
30:30Bunu göreceğiz zamanla.
30:31Evet.
30:32Peki bu kitabınızda da var.
30:34Sağ neden kültürel hegemonya kuramadı?
30:38Neden kuramadı?
30:42Çünkü sağ iktidarı bir maslahat, bir yönetim, bir idare amacıyla görüyor.
30:50Yani idareyi bir değişim aracıyla görmüyor.
30:55Bir değişim talebi yok.
30:57Sağ idare maslahattır.
30:59Devlet de şu anda her şeye Kürt sonu dahil maslahat ediyor.
31:02Zamana yayıyor.
31:03Çözmüyor.
31:04Çözmek için değişmek lazım.
31:06Değiştirmek lazım.
31:07Ona bağlı bir zihniyet olması lazım.
31:09Sağ nasıl baktı?
31:10Bizim çocukluğumuz öldü.
31:12Biz İslam'ı nasıl getireceğiz?
31:13Ya da Osmanlı'nın parlak günlerine nasıl getireceğiz?
31:16Masonlardan devlet bürokrasindeki, dış işlerindeki yerleri, onları temizleyip kendi milletin evlatlarını, dil bilmeyen, köyden gelen insan, arkadaşlarımızı oraya yerleştireceğiz.
31:28İkinci neydi?
31:29Para Beyaz Türkler'de.
31:31Ondan sonra.
31:32Biz parayı ele geçireceğiz.
31:33Hepsini satın alacağız.
31:35Ondan sonra.
31:35Şimdi bakın bu iki kafayla baktığınız, aldınız.
31:40Bu iki kafayla baktığınız zaman zaten kültürel hegemonya diye bir şeyden bahsetmeniz mümkün değil.
31:46Zaten kültürel hegemonya dediğinizi bir defa rızaya, estetiğe, görgüye ve eleştiriye açık çok yönlüye dayalı bir şeydir.
31:56Yani köylü, köylü zihniyetinin açılmasına yönelik bir şeydir.
32:00Bu yani kapalı, ben zaten Kemalistler'de de kapalı zihniyet görüyorum.
32:04Çünkü onlar da eleştiriye, ötekine, farklı bir şeye öfkeyle bakıyorlar.
32:09Yani genelde tabii şey yapmayayım, bazen özellere şey yapamıyorum.
32:14Ama aynı şekilde bu yapı da öyle.
32:17Yani bakın en büyük sorun Türkiye'deki siyaseten ve ekonomik en güçlü sınıfı Türkiye'deki görgüyle ilgili temel dediğim entelektürel görgü, ticaret
32:26görgüsü, sosyal görgüyle en uzak arası olansınız.
32:29Bu dönüşüm gerçekleşmedikten sonra kültürel hegemonya açıkta kalacak ve inanın iyice de vasata buluyoruz.
32:37Yani Osmanlı, Osmanlı'nın ne bileyim ihtişamını falan bir diziye sıkıştırmak, çok basite indirgemek ya da ne bileyim işte gidiyorsunuz
32:46Padişah Tübü'nün etrafında dizilerde oynayan oyuncular şey yapıyorlar, bir sembolik ifadeyle orada olmaya çalışıyorlar.
32:54Bence o yeterli değil.
32:55Yani bunlar bunların kültür hegemonya olmadığının sembolleri.
32:59Kültür hegemonya da zaten farklılıklar çoğalır.
33:02Her farklılık kendini rahatlıkla bir alan içinde ifade edebilir ve ana unsurda o farklılıklarla beraber zenginleşir ve güçlenir.
33:10Bunların hiçbir o ne imkanı tanımazsanız, bir film bile, bir eleştirel bir roman bile yazamazsanız hangi kültür hegemonyadan bahsedeceksiniz?
33:19Peki Tarık Şenek size çok eleştiriler de geliyor.
33:23Siz uzun zamandır kendi mahallenize dönük diyorsunuz ki zihinsel dönüşüm, zihinsel dönüşüm ve eleştirel bakış ve işte geçmişle kurulan o
33:41ne derler önyargılığı bağı ya da o tarihsel önyargıları yeniden bir analiz etmek gerekiyor.
33:49Uzun zamandır bunu salık veriyorsunuz.
33:52Siz kendinizi nasıl tanımlıyorsunuz?
33:56Evet yani şöyle yani ben şimdi mesela çok doğru söylüyorsunuz.
34:05Kendimi daha çok evrensel manada bir insan olarak tanımlıyorum.
34:09Yani Tanrı'nın yarattığı, Allah'ın yarattığı bu dünyada daha çok işte işin içinde hikmet, felsefe, sevgi olan ve insanlar
34:20yani her şeyi canlıyı sevmek olan bir insan olarak tanımlıyorum.
34:25Ve bu insanın yarattığı felsefe manada peygamberler, filozofları falan birbirlerinden ayırt etmiyorum.
34:30Ama dinin bir varoluşsal yönü vardır.
34:33Bir de görünür hali vardır.
34:35Ben varoluşsal yönünü böyle görüyorum.
34:37Gönül halde her ne kadar eleştirsem de ortodoks bir sünni Müslüman olarak kendimi görüyorum.
34:46Ama burada sünni Müslümanız diye çıkıp da insanlara, zulmedenlere, haksızlık yapanlara karşı ve bizden de iyi bir örnekler de var.
34:56O kadar da önyargılı davramayın diye bunları anlatmaya çalışıyorum.
35:00Bunu bir ilahi vecibi olarak görüyorum kendi şahsında.
35:03Ama yani siyasi olarak apolitik bir insan diyebilirsiniz.
35:07Herkesi eşit noktada yaklaşan bir insan olarak görebilirsiniz.
35:11Peki Tarık Çelenk, siz kimlik kapanında ülkem, hata neredeydi değil mi?
35:18Herhalde Bernard Levy'nin o meşhur kitabından yola çıkarak bu soruyu soruyorsunuz.
35:27İçinde çok başlıklar var, başlıklara ait makaleler var.
35:34Özellikle İslam toplumu bölümünü benim çok ilgimi çekti.
35:39Müslümanların tarihsel entelektüel intiharı, alim çoktu, bilim neden yoktu diye giden bir makaleler diziniz var.
35:47Umarım tartışmaları derinleştiren bir kitap amacıyla yazıldı bu makaleler.
35:59Umarım amacına ulaşır, bir tartışma yaratır.
36:03Entelektüel ortam biraz daha o sığ avam halinden kurtulur.
36:09Sizin söylemek istediğiniz bir şey var mı?
36:12Yok, teşekkürler. Zaten siz hep bunları tartışıyoruz.
36:16Hatırlarsınız sizin ilk yıllığınızda da zaten kimlik kapanında orada yaklaşık 10 ay önce bunu kullandık.
36:24Sizler de bizim zihnimizi açıyorsunuz bu tip tartışmalarda alan açarak bizlere.
36:29Çok teşekkür ederim.
36:30Peki, tekrardan teşekkürler.
36:33Tarık Çelengin, Kimlik Kapanında Ülkem, Hata Neredeydi? kitabını konuştuk ama güncel meseleler bağlamında konuştuk.
36:42Vagon yayınlarından çıktı.
36:43Başka bir yayında görüşmek üzere.
36:45Hoş kalın, hoşça kalın.
36:46YouTube yayınımıza kalın, beğenin, paylaşın, çoğaltın.
36:49Bağımsız Gazeteciliği destekleyin.
Yorumlar