- 1 gün önce
📌 Türkiye ve Rusya'nın soğuk 'Ermenistan' savaşı
📌 Paşinyan ilk engeli aştı, asıl engeli aşabilecek mi?
📌 Ankara'dan Paşinyan'a Rusya tavsiyeleri
📌 Kıbrıs'ta yine, yeniden... Ama neden?
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı.
📌 Paşinyan ilk engeli aştı, asıl engeli aşabilecek mi?
📌 Ankara'dan Paşinyan'a Rusya tavsiyeleri
📌 Kıbrıs'ta yine, yeniden... Ama neden?
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, bugün 10 Haziran, Çarşamba. Ben T24 Dış Haberler Editörü, Buse Söğütlü, Dış Politika Analisti, Barçı İnanç ile birlikte bir
00:07Dış Politikayla İşi Dışı programıyla daha karşınızdayız.
00:11Ermenistan'da Nikol Paşinyan ve Partisi Sivil Sözleşme, 7 Haziran'daki geçtiğimiz pazar günkü seçimlerde tek başına iktidar oldu.
00:19Fakat Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki barış anlaşmasının nihai hale gelebilmesi için Bakü'nün şart koştuğu, anayasa değişikliği için gereken meclis
00:30çoğunluğunu Sivil Sözleşme Partisi kazanamadı.
00:34Biz Ermenistan seçim sonuçlarının ne anlama geldiğini ve bu seçim sonucunun bölgesel dengeler açısından nasıl bir tablo yarattığını konuşacağız.
00:44Çünkü bu seçim aynı zamanda Ermenistan ve Rusya arasındaki ilişkiler konusunda da bir test özelliği taşıyordu.
00:54Ve Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin, Bakü, Erivan ve Ankara hattının nasıl etkileneceğini konuşacağız.
01:03Son olarak da Adada, Kıbrıs'ta son günlerde hareketlenme var. Bununla ilgili son gelişmeleri konuşacağız.
01:11Fakat önce biraz Ermenistan seçimlerinden neler çıktığına bakalım.
01:16Nikol Paşinyan ve Partisi Sivil Sözleşme 61 sandalye kazandı.
01:21Bu tek başına iktidarı olması için yeterli.
01:24Fakat biraz seçime giderken nasıl bir tabloda gitti ona bakalım.
01:30Nikol Paşinyan, Türkiye ile normalleşme ve Azerbaycan ile barış süreçlerini öne çıkardı.
01:37Ve ülkenin batı ile yakınlaşmasının altını çizdiği bir seçim kampanyası yürüttü.
01:42Ve böyle bir bakışla seçimlere girdi.
01:46Onun karşısındaki iki aday Rusya destekli ve ülkenin Rusya ile olan ilişkilerinin daha da iyiye götürülmesi ve daha da derinleştirilmesi
01:55konusuna odaklanırken,
01:57Paşinyan'ın bu barış ajandasını çokça eleştirdi.
02:01Sonuçlara baktığımızda Paşinyan tek başına iktidar olmasına rağmen başta da belirttiğim gibi meclisteki anayasa değişikliği için gereken çoğunluğu kazanamadı.
02:14Bunların tabii ki bize verdiği bazı mesajlar var.
02:17Bence en önemli mesaj Paşinyan'ın barış ve normalleşme ajandası halk tarafından destek görüyor.
02:25Bu çıkan birinci sonuç olarak söylenebilir.
02:29Fakat ikincisi aslında Rusya destekli muhalefetin bu seçimde kazandığı başarı çok da beklenmiyordu.
02:37Bir anlamda da işte Ermenistan'ın Rusya ile kurduğu ilişkilerin bir anda bu kadar eski oranla daha azaltılması belki bir
02:47toplumda da bir panik etkisi yaratmış olabilir.
02:51Muhalefetin de oy oranının yükseldiği bir durum söz konusu.
02:55Son olarak da Paşinyan ve partisi mecliste birinci parti fakat üçte iki çoğunluğa sahip değil.
03:02Bu da sanki biraz bizim Erivan'da bir grup gazeteciyle yaptığımız ziyarette de bu ön plana çıkıyordu.
03:08Paşinyan'ı desteklemekle birlikte sınırsız bir yetkide verilmekten kaçınılıyor gibi.
03:15Siz ne düşünüyorsunuz seçim sonuçları konusunda?
03:17Birincisi meclis aritmetiğine baktığımızda Paşinyan'ın aşağı yukarı %50'ye çok yakın oranda bir oy aldığını görüyoruz.
03:27Buna mukabil karşısında üç tane hepsinin de ortak noktası Rusya ile ilişkilerin daha iyi yürütülmesi olan,
03:36Azerbaycan-Türkiye normalleşmesine dönük Paşinyan politikalarını fazla tavizkar bulan,
03:43bir nevi sistemi geriye döndürmek isteyen oligarkların,
03:48yani eski sistemden yararlanan oligarklara yarayan üç tane Rusya yanlısı blok vardı.
03:57Onların dışındaki partiler meclis dışında kaldı.
04:00Bu üç blok meclise girdi.
04:02Dolayısıyla karşımızda öyle bir meclis var ki bir tarafta %50 oy almış bir Paşinyan var.
04:09Karşısında da üç tane Rusya yanlısı blok meclise girmiş durumda.
04:14Ama Paşinyan'ın partisi en yakın rakibinden iki kat fazla oy almış durumda.
04:21Şimdi bu bize ne diyor?
04:22Birincisi, kanımca bu seçimlerin en önemli sembolü Paşinyan'ın Ermenistan'ı bugünkü sınırları içinde gösteren,
04:34sürekli yakasında taşıdığı o rozete onay verdi Ermeni halkı diye düşünüyorum.
04:41Peki bu rozetin anlamı ne?
04:43Bu rozet Paşinyan'ın şu söylemini ifade ediyordu.
04:47Ermenistan'da bir tarihi Ermenistan diye bir bakış vardır.
04:53Yani bu işte Dağlık Karabağ'da içerir.
04:55Türkiye'nin işte doğusundaki bir takım toprakları da içerir.
04:59Halbuki Paşinyan bu rozeti taşıyarak,
05:03bakın arkadaşlar biz kendi sınırlarımıza konsantre olalım.
05:08Dağlık Karabağ gitti gelmeyecek mesajını verdi.
05:12Hatta Dağlık Karabağ'dan ya da işte yukarı Karabağ deniyor,
05:15oradan yerlerinden edilen 100 bin Ermeninin geri dönmesini teşvik de etmedi.
05:20Çünkü onların geri dönüşü barış sürecini torpiller dedi.
05:24O nedenle yani biz bugünkü şartları kabul edelim bugünkü gerçekler üzerinden.
05:31Geçmişten değil de bugünkü gerçekler üzerinden bir gelecek inşa edelim.
05:36Bunu da barış üzerinden inşa edelim.
05:38Bu söylemi, bu gelecek tasavvurunu Ermenistan halkının en azından yarısının onayladığı sonucu çıkıyor diye düşünüyorum açıkçası.
05:49Ve yine Azerbaycan'la Türkiye arasındaki barış sürecine de en azından halkın yarısının destek verdiği sonucunu çıkarabiliriz.
05:58Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki barış süreci.
06:00Türkiye'yle de barış süreci ve Türkiye'yle de barış süreci.
06:02Bu arada sanıyorum %69'luk bir katılım seviyesi de geçmiş seçimden daha yüksek diye anlıyorum.
06:11Onun dışında yani dediğim gibi en temel mesaj geriye dönük değil, mağduriyetler üzerinden değil, ileriye dönük bakalım.
06:20Ve hani bir nevi Paşinyan, yukarı Karabağ'a neredeyse sırtında bir kambur, bir yük gibi görüp biz bu yükü attık,
06:30bu yükten kurtulalım ve ileriye bakalım diyor.
06:33Ve bu söylemiyle de oy almış gözüküyor.
06:37Şunun altını çizelim.
06:39Yani genelde hep böyle bu bölgesel siyaset barıştan gittik ama ben eminim ki halk bunun ekonomik karşılığını gördüğü için de
06:48bu anlamda oy vermiştir.
06:50Yani eğer bu söyleme rağmen ekonomik sıkıntılar ciddi şekilde devam etseydi o zaman sonuç farklı olabilirdi.
06:58Ama sen de ben de Ermenistan'a gittiğimizde aslında bu barışın yatırımcılar tarafından satın alındığını, Erivan'a müthiş bir kaynak
07:07akımı olduğunu bu barış perspektifi nedeniyle.
07:10Dolayısıyla insanlar hani onu biraz da yaşamaya başlamışlar.
07:14Bunun da altını çizmek lazım.
07:15Onun dışında bölgesel olarak bize Ermenistan halkı ne mesaj veriyor?
07:20Ben Rusya'dan uzaklaşıp batıya dönük bir ülkede yaşamayı tercih ediyorum.
07:28Ama senin de söylediğin gibi tam bir açık kredi verilmedi.
07:33Özellikle barış anlamında yani anayasayı değiştiremeyeceği için.
07:38İkincisi de Rusya'nın partilerin girmiş olması da aslında hani onu birazdan değerlendiririz.
07:45Rusya tam anlamıyla da Ermenistan'ı kaybetmiş sayılmayacağı gibi çok büyük ihtimalle sen de söylemiştin.
07:54Yani muhalefet beklenenin de üzerinde bir oy aldı.
07:57Neden beklenenin üzerinde bir oy aldı?
07:59Gene birazdan ona geleceğiz ama iki nedenden bir tanesi işte halkta bir tedirginlik oldu Rusya ile ilgili.
08:06İkincisi Rusya bu seçimlere olağanüstü bir müdahalede bulundu.
08:12Ve belki de bu müdahale sayesinde Rusyanlısı partiler oylarını arttırabildiler.
08:19Çünkü mesela şu söyleniyordu Rusya işte pek çok Ermeni vatandaşının Rusya'da yaşayan Ermeni vatandaşının seçimler sırasında ülkeye gitmesi için teşvik
08:32etti.
08:33Bu yönde işte maddi imkanlar tanıdı vesaire.
08:37Birazdan seçim öncesi bir takım müdahalelerine tekrar gireriz ama yani son bir yıl boyunca çok ciddi şekilde dezenformasyon kampanyaları,
08:47bunların özellikle Rusya'dan kaynaklı olduğu biliniyordu.
08:53Buna rağmen halkın yarısı Paşinyan'ın Rusya'ya tamamen sırtını dönmeden ama ondan uzaklaşarak batıya yönelme siyasetini desteklerken
09:03Rusya'nın karşı kampanyası da Rus karşıtı bloğun yine de meclise girip Paşinyan'ın biraz elini özellikle barış sürecinde bağlamak
09:15noktasında
09:16hani Rusya kendi adına orada küçük bir başarı sağlamış diye de bakabiliriz yani.
09:21Evet bu arada bir ayrıntı.
09:22Bu seçimde 2021 seçimlerine göre 120 bin seçmen daha fazla oy kullanmış.
09:27ve bu 120 bin seçmenin büyük kısmı muhalefet partilerine oy vermiş.
09:32Buradan işte özellikle Rusya'nın seçmen, Ermeni vatandaşı seçmenlerin oy kullanması için teşvik ettiğine
09:41ya da işte adaylardan biri olan Karapetya'nın seçim kampanyası boyunca bir takım para akışları sağladığına dair iddiaları
09:48daha dikkatli değerlendirmeyi...
09:50Kesinlikle çünkü seçimden önce Rusya'nın 100 bin Ermeni'yi Ermenistan'a taşıyacağı söyleniyor idi açıkçası.
09:59Peki biraz bu barış süreçlerine dair ve Türkiye ile ilişkilerin ve işte Ermenistan-Azerbaycan barışına dair neler olabilir onu konuşalım.
10:07Çünkü aslında Paşinyan'ın bu seçimden iki beklentisi vardı.
10:11Birincisi tek başına iktidar olmak, ikincisi de anayasa değişikliğini yapabilecek çoğunluğu oluşturmak.
10:17İlkini başardı fakat ikincisinde sorun var.
10:20Bu durumda Azerbaycan'la barış anlaşması nihayet olarak imzalanacak mı, imzalanmayacak mı?
10:25Ve işte Türkiye'nin hep normalleşme sürecinde atıfta bulunduğu bu mesele ilişkileri nasıl etkileyecek?
10:33Biraz daha bölgesel kısmını da konuşalım.
10:35Şimdi öncelikle anayasayı niye değiştirmesini istiyor Bakü?
10:38Çünkü anayasanın girişinde bağımsızlık bildirgisine bir atıf var.
10:42Bağımsızlık bildirgesinde de yukarı Karabağ'ın Ermenistan'ın parçası olduğu söyleniyor.
10:47Ama istersen senden başlayalım.
10:49Ermenistan'da senin kaynakların ne diyorlar ileriye dönük olarak?
10:53Yani benim konuştuğum kaynaklar öncelikle seçimin birinci çıktısı olarak Rusya'yı en azından durdurabildik diyorlar.
11:02Fakat özellikle bu barış ve normalleşme gündemlerinde biraz bekleyip göreceğiz ve bu konu çok temkinli konuşuyorlar.
11:11Fakat genel olarak da tıpkı Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecinde olduğu gibi tekil fiili adımlar öngörülüyor.
11:20Azerbaycan-Ermenistan arasındaki nihai barış anlaşmasının nihai olarak imzalanmasından ziyade.
11:28Çünkü muhalefet partileri Paşinyan'a bu konuda destek vermeyecek.
11:32Paşinyan tek başına referanduma gidebilecek durumda değil.
11:35Referanduma gidemediği bir durumda da anayasa değişemiyor ve anlaşma imzalanamıyor.
11:40Bir pat durumu söz konusu bunu da Türkiye'nin aldığı kararlara benzer kararlar alarak özellikle ticaret ve karşılıklı geçiş konularında
11:49bunun böyle en azından orta vadede süreceğine dair bir beklenti var.
11:54Belki aslında bu durum Azerbaycan'ın da acaba işine gelir mi diye insan düşünmeden edemiyor.
12:00Çünkü her zaman için Azerbaycan'a baktığımızda Azerbaycan açısından şöyle bir mağduriyet hissi var.
12:08Ya ben 30 yıl boyunca benim topraklarım bana ait olan yukarı Karabağ Ermenistan'ın işgali altındaydı.
12:16Hiç kimse bana bu süreçte hiçbir batılı başkent bana bu süreçte destek çıkmadı.
12:22Ama hani ne zaman ki ben hakkım olan toprakları geri aldım bu arada böyle müthiş şikayetler oluştu işte yerlerinden edilen
12:32100 bin Ermeni ile ilgili olarak.
12:35Şimdi üzerimize muazzam baskı yapılıyor.
12:38Yani 30 yıl hiçbir şey yapmamış olan batılı başkentler şimdi üzerimizde muazzam baskı yapıyorlar barışın barışın diye.
12:45Ve bu anlamda da sanıyorum Azerbaycan'ın yanı başında böyle batıya çok kilitlenmiş, batı tarafından çok el üstünde tutulmuş bir
12:57komşuyu, komşu fikrini de bu aşamada ne kadar kabullendiğine dair bende bir takım soru işaretleri var.
13:07Doğrusunu söylemek gerekirse.
13:09O nedenle böyle nihai bir barış anlaşmasına kadar Azerbaycan'ın ondan önce böyle Ermenistan'ı kendine bağımlı kılacak türden adımlar
13:19atması,
13:20senin de söylediğin gibi barış anlaşması öncesinde olabilecek bir takım adımlarla bu sürecin şimdilik biraz daha böyle birdenbire değil ama
13:31biraz daha zamana yayılarak gitmesi belki Azerbaycan'ın işine gelecek bir şey olabilir.
13:36Bu Türkiye'nin özellikle işine gelecek bir şey olmayabilir çünkü Türkiye'nin aslında süratle Ermenistan'la ilişkilerini normalleştirmesi lazım.
13:44Fakat benim gördüğüm o Ermenistan'da söylenen yaklaşımın Türkiye tarafından da benimsenip yani ne bileyim işte biz neye odaklanıyoruz?
13:53Sınırların, kara sınırlarının o da üçüncü ülke vatandaşlarına açılması.
13:57Aslında kara sınırlarının üçüncü ülke vatandaşlarına açılması sembolik bir adım.
14:01Müthiş böyle büyük bir değişim getirmeyecek.
14:04Önemli olan kara sınırlarının iki halka açılması.
14:08Ama hani bazen Türk etkililer diyorlar ki ya buna da odaklanmayın.
14:11Bunun dışında biz zaten bir takım adımları atmaya başladık.
14:15Bu adımların devamı gelir ihtimalen diye bakılıyor açıkçası.
14:21Bir üçüncü şey de ya Nikol Paşinyan çok pragmatik bir lider.
14:24Çok sonuç odaklı lider.
14:27Burada tabii Paşinyan da hızlı, daha hızlı ilerleme sağlamak ister.
14:32Özellikle Rusya'nın bundan sonra atabileceği adımlara karşı barış sürecinin nemasının daha hızlanmasını isteyeceği için
14:41ya öyle bir adam ki bu öyle bir pragmatik bir adam ki bir yolunu bulur.
14:45Anayasanın o maddesinin hani iptal edilmesi ya da manasız kalmasını sağlayacak bir şey bir yolda bulur diyenler de var açıkçası
14:55Ermenistan'da.
14:56Bu arada dış işlerinin Ermenistan seçimleriyle ilgili yaptığı açıklamaya da değinecek olursak.
15:01Burada seçim sonrası dönemde Ermenistan'ın bölgede barış ve normalleşme yönünde daha cesur adımlar atmasını temenni ediyoruz.
15:08Aslında dolaylı yoldan bir anayasa değişiklerini.
15:12Yani ben açıkçası Türk tarafına bu anlamda biraz tabii şey buluyorum yani haksız buluyorum.
15:17Bence Paşinyan olabilecek en cesur adımları atıyor.
15:23Yani işte ne bileyim ülkede hassasiyet yaratacak sembollere yani tarihi kültürel sembollere meydan okuyor.
15:31Değil mi işte Ağrı Dağı hani sen de ben de gördük Erivan'da her taraftan Ağrı Dağı'nı görüyorsun.
15:38Her yerde Ağrı Dağı'nın sembolleri var işte Ararat diye markalar vesaire var.
15:44Adam diyor ki yani biz bunu bu kadar böyle bu sembole bu kadar bağlanmayalım demesi muazzam cesur bir meydan okuma.
15:52Yani bu Paşinyan'ın yaptıklarını yeterince cesur bulmayıp daha da cesur adımlar atsın demesi yani ne yapsın işte yani mecliste
16:00eğer çoğunluğu yoksa anayasayı değiştirecek.
16:05Hani bazen cesaret yeterli olmuyor açıkçası.
16:10Evet biraz da bu süreçte seçim öncesi süreçte çünkü hem bölgesi olarak önemli bir seçimdi dedik.
16:17Biraz Türkiye ve Rusya arasındaki bu seçim öncesi atılan adımlarla böyle bir soğuk bir Ermenistan savaşı yaşandı.
16:26İki başkent neredeyse eş zamanlı olarak birbirine taban tabana zıt kararlar verdi.
16:32Ermenistan konusunda.
16:33Ermenistan konusunda.
16:34Aslında 3 Nisan'da Nikol Paşinyan Moskova'ya gitti.
16:38Burada Putin'le bir görüşme yaptı.
16:40Bu görüşmede 3 nokta çok dikkat çekti.
16:43Bir tanesi Putin'in işte muhalefetin de özgür bir şekilde seçimlerde yer alması gerektiğini söylemesi oldu.
16:51İşte orada bir parantez aç istersen.
16:53Çünkü Rus vatandaşı olan müthiş bir oligark çok kısa bir süre içinde bir parti kurdu.
17:00Samuel Karapetyan değil mi?
17:02Çok çok kısa bir süre içinde.
17:04Ve muazzam ilerlemeler sağladı.
17:06Fakat bunun üzerine biraz da böyle işte kendisi açıklamaları nedeniyle ev hapsine alındı.
17:12Samuel Karapetyan.
17:14Orada aslında Putin'in dolaylı yoldan işaret ettiği Samuel Karapetyan'dı.
17:21İkincisi siz bir yandan Avrupa Birliği ile yakınlaşırken diğer yandan Rusya ve Avrasya Ekonomik Birliği ile bu ilişkileri sürdüremezsiniz.
17:30Biz işte bunun en büyük kanıtı biz size ucuz doğal gaz veriyoruz.
17:34Siz bunları aynı anda sürdüremezsiniz dedi.
17:36Yani demeye getirdi ki sana ben doğal gazı bu paraya satmam demeye getirdi değil mi?
17:43Evet.
17:44Ve aslında orada Paşinyan burada ciddi bir Putin'den uyarı almış oldu.
17:49Orada da işte Ermenistan özellikle bu muhalefet adayları konusunda Ermenistan anayasasına atıfta bulunarak işte yanıt verdi.
17:58Ve bu yani bu 3 Nisan'daki bu hani gergin geçen şeyden sonra görüşmeden sonra bir 4 Mayıs zirvesi oldu.
18:08O da Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi.
18:10Erivan'daydı.
18:11Avrupalı liderler bu eski Sovyet Cumhuriyeti'ne geldiler.
18:15Zelenski de oradaydı.
18:16Ve o dönemde yine Rusya'dan bu konuyla ilgili eleştiren açıklamalar geldi.
18:23Ve Türkiye'de yine 4 Mayıs'ta 2007'den Abdullah Gül'ün yaptığı ziyaretten sonra ilk kez Cumhurbaşkanlığı seviyesinde Cumhurbaşkanı yardımcısı Cevdet Yılmaz
18:36'ı Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesine gönderdi.
18:39Ve aslında bu çok sembolik ve yüksek düzeyli bir şeydi.
18:45Ve şu parantezi de açalım.
18:47İlk defa Avrupa Siyasi Topluluğu'na fiziken devlet başkanı sıfatı taşımayan devlet sıfanının bir altında olan bir yetkilinin katılmasına da
18:57üye ülke yani oraya katılan ülkeler onay vermiş oldular.
19:03Yani bu da önemliydi.
19:04Yani Türkiye'nin böyle bir destek vermesine kapıyı da açtılar.
19:08Ona da imkan tanıdılar yani.
19:09Yine aynı gün Türkiye yani Cevdet Yılmaz'ın oradaki temasların kapsamında Ani Köprüsü ile ilgili bir restorasyon anlaşması imzalandı.
19:20Bu da yine işte sembolik ve kültürel önemdeki bir gelişmeydi, bir hamleydi.
19:28Rusya aynı ayın sonlarında çeşitli...
19:32Orada bir şey söyleyeceğim pardon kusura bakma sözünü kestim ama şimdi bu kültürel mesele hani böyle ekonomi siyaset gibi anlaşmalarından
19:42daha az önemli gibi görülebilir.
19:46Bazen ülkelerin gerçekten ilişkilerinde hani üçüncü planda dördüncü planda yer alıyor ama Ermenistan'la Türkiye arasındaki ilişkilerde bir önemi var
19:56değil mi?
19:56Çünkü bir takım semboller var işte biz yani Ermeni harabeleri demiyoruz mesela.
20:02Ani harabeleri diyoruz.
20:03İşte ne bileyim Urartu işte Ermeniler Urartulardan geldiklerini savunuyorlar vesaire.
20:08Yani sonuç olarak Türkiye'deki Ermeni mirasının varlığının ön plana çıkarılması bu işte soykırım iddiaları vesaire çerçevesine aslında Türkiye için çok
20:21hassasiyet taşıdığı için de Cevdet Yılmaz'ın imzalamış olduğu bu belge belki de ne bileyim işte sınır kapısının üçüncü tarafları
20:31açılmasam belki de daha bir önem taşıyor gibi de bakılabilir yani.
20:35Evet yani yine Rusya'dan Mayıs ayının sonlarına doğru sırasıyla işte çiçek ithalatına kısıtlama çeşitli işte balık ürünleri maden suyu şarap
20:47işte konyak gibi ki konyak hani Ermenistan'ın önemli bir üretimi ithalat kısıtlamaları getirdi.
20:5522 Mayıs'ta 28 Mayıs'ta ve işte 30 Mayıs'ta bunlar bunların kapsamı genişletildi bir takım meyveler konusunda.
21:03Bunlar Rusya'dan gelen önemli ekonomik yaptırımlar hatta bir takım haberler de vardır.
21:09Özellikle seçime yakın dönemde Ermenistan'da bu işte kısıtlama getirilen ürünlerle ilgili erişimde sıkıntılar yaşandığına dair.
21:1829 Mayıs'ta Avrasya Ekonomik Birliği zirvesi oldu ve bu ekonomik birliği zirvesinde Putin'le dahil liderler bir karar aldılar.
21:28Dediler ki Ermenistan Avrupa Birliği bizimle kurduğu ve Avrupa Birliği ile kurduğu ilişki konusunda bir referandum yapsın ve hatta bunu
21:37ileri götürüp Ermenistan'ın AB üyelik sürecinin işte Avrasya Ekonomik Birliği ülkeleri için bir ekonomik güvenlik riski taşıdığını söylediler.
21:48Yani bir risk oluşturduğunu söylediler ve Ermenistan'a çağrı yaptılar.
21:53Bir gün sonra 30 Mayıs'ta Rusya Erivan Büyükelçisi'ni geri çağırdı.
21:58Sebebi de işte Ermenistan'ın Avrupa Birliği ile kurduğu ilişkileri istişare etmek için Büyükelçisi'ni geri çağırdı.
22:07Ve aslında bütün yani 3 Nisan'da başlayan süreç Türkiye'nin ASET'e Avrupa Siyasi Topluluğu çıkartmasının da ardından Rusya tarafının
22:20arda arda ekonomik ve siyasi yaptırımlarla sürdü.
22:24Bu sırada Türkiye ne yaptı?
22:25Türkiye 11 Mayıs'ta ki Türkiye-Ermenistan ticareti açısından çok önemli bir karar vererek 3. ülkeler üzerinden taşınan malların biliyorsunuz Türkiye
22:36ve Ermenistan arasındaki mallar Gürcistan üzerinden taşınıyor ve burada Gürcistan ve Ermenistan damgası vuruluyordu.
22:42Bu malların artık nihai giriş ve çıkış noktasını Türkiye ve Ermenistan yapmak üzere bir karar aldı.
22:482 Haziran'da Kars'ta bu sefer ekonomik iş insanları toplandılar ve aslında en önemlisi de burada kara sınırından ilk kez diplomatik
22:59pasaport sahibi olmayan iş insanları sivil pasaportlarıyla geçtiler.
23:04Evet yani çok enteresan değil mi? Böyle şeytan böyle seçime bir ay kadar birdenbire böyle bir ikili ilişkilerde hareketlenme.
23:12Bundan sonra ne olur diye bakmamız gerekecek.
23:16Yani bundan sonra Rusya Ermenistan'a hasmane tutumunu devam ettirecek mi?
23:22Nikol Paşinyan'ı sıkıştırmak üzere önümüzdeki kış aylarında doğalgazla ilgili bir takım adımlar atar mı?
23:29Bu adımlara karşı Azerbaycan'dan karşı adımlar sonuçta Rusya'nın kestiği gaz Azerbaycan'dan da gelebilir.
23:36Ya da Türkiye bu adımlara karşı gene ilişkileri diplomatik ilişkiler olmasa da işte farklı mecralardan iletir mi?
23:45Bunları izlememiz gerekecek.
23:47Ama bence gayri resmi yollardan, dolaylı yollardan, kanımca Ankara'dan Paşinyan'a şu mesaj gidecektir.
23:55Peki Rusya'yı çok fazla dışlamamaya dikkat et.
24:00Yani Rusya'yla çok böyle kafa kafaya gelmemeye dikkat et.
24:04Özellikle bu Avrupa topluluğu, siyasi topluluğu zirvesinin hemen akabinde Erivan'da bir Erivan Diyalog diye bir forum toplandı.
24:14Sen de oradaydın biliyorsun.
24:16Şimdi burada mesela hiç Rusya yoktu değil mi?
24:19Yani benim daha önce gittiğim başka bir forumda orada mesela Ruslar vardı, Rus ilişkilerine dair bir panel vardı vs.
24:29Ama Erivan Diyalog forumunda hiç Rusya yoktu.
24:33Halbuki Rusya'yı dışlayarak bu bölgede ayakta kalmak çok zor.
24:38Biz bunu Gürcistan örneğinde de gördük.
24:40Ve Azerbaycan bugün belli bir noktada ise o da ilişkilerini yani ki Rusya'nın doğalgaz ve petroldeki en önemli rakiplerinden
24:50biri olarak
24:51Azerbaycan Rusya'yla ilişkilerini bir dengede götürebildi.
24:54Zannederim hani Erivan'a da bu mesaj bir noktada Ankara'dan gidecektir.
24:59Yani tamam doğru sen ülkeyi Rusya'nın etkisinden çıkarma konusunda doğru yolda ilerliyorsun.
25:06Batı'ya doğru ilerlemekte de doğru yolda gidiyorsun.
25:09Ama bunu yaparken hani biz nasıl ki NATO ülkesiyiz ama Rusya'yla da iyi geçinmeye çalışıyoruz.
25:14Benzer bir dengeyi senin de tutturman özellikle barış süreci için önemli olur mesajının ben gayri resmi yollardan gideceğini tahmin ediyorum.
25:23Bu arada Yerevan Diyalog'da da bizim Erivan'daki şeylerimizde de görüşmelerimizde de özellikle Ermeni yetkililer ülkenin dış politikasını bu Rusya bahsinde
25:33dengeli ve dengeleyici dış politika olarak tanınıyorlardı.
25:37Her ne kadar forumda bir Rus katılımcı olmasa da öne çıkan mesajlar bizim kimseyle düşman olmak gibi bir derdimiz.
25:44Çeşitlendiriyoruz biz politikamızı diye.
25:48Diyelim Ermenistan konusunda önümüzdeki aylarda konuşmaya devam edeceğiz gibi gözüküyor.
25:53Biz buradan Akdeniz'e, Kıbrıs'a geçelim.
25:57Siz hafta sonu Kıbrıs'taydınız.
26:00Orada da bir takım Kıbrıs sorunu çözümü konusunda bir takım görüşmeler, görüşme trafiğinin arttığı bir tablo var.
26:07Sizden izlenimlerinizi dinleyelim.
26:09Şimdi neden böyle bir dönemde hareketlilik var?
26:14Birincisi fiziken Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin özel temsilcisi Kolombiyalı Holgin adaya geldi.
26:21Pazartesi günü Kıbrıs Türk toplum lideriyle Rum liderle bir araya geldi.
26:27İşte bugün yarın, daha doğrusu önümüzdeki hafta Ankara-Atina'da temaslarda bulunacak.
26:33Neden Holgin şimdi başlatıyor?
26:35Çünkü görüşmelerine ara vermişti üç nedenden dolayı.
26:38Bir tanesi Rum tarafındaki seçimler, ikincisi Rum tarafının Avrupa Birliği dönem başkanlığı.
26:44Ama üçüncüsü bence bu daha da önemli.
26:48Biraz Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın Ankara'yla ne oranda uyum içinde olacağını da görmek istedi.
26:56Çünkü herkes biliyor ki Erhürman, yani Kıbrıs'ta kim, Türk tarafına kim başa gelirse gelsin, Ankara'yla uyumlu bir siyaset olmadan
27:08herhangi bir barış süreci, görüşme müzakere sürecinin ilerlemesi mümkün değil.
27:15Ve sonuç olarak Erhürman da zaten seçilmesinin en önemli nedeni Ankara'yla kavga etmeyeceği mesajını vermesi.
27:24Ve bu aşamada da Ankara'yla KKTC'nin bakış açısının üç aşağı beş yukarı örtüşmekte olduğunu görüyoruz.
27:32Şimdi bu birinci kısa erimli.
27:35İkinci şunu biliyoruz ki Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri görev süresi aralıkta dolmadan önce son bir çaba göstermek istiyor.
27:44Bu anlamda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'la bir görüşme yaptı.
27:50Rum tarafına göre Cumhurbaşkanı tabii muhakkak destekleriz demiş güya.
27:55Türk tarafındaki bilgi ise Cumhurbaşkanı buna özel olarak itiraz etmediği yönünde.
28:01Bu ikisi arasında çok önemli farklılık var.
28:03Onun altını çizmek lazım.
28:05Yani birisinin desteklerim demesiyle itiraz etmemesi arasında bir fark var.
28:10Onun dışında şu tabii yine önemli.
28:15Demin de söylediğim gibi Ankara ile KKTC'nin görüşmelere dönük bakışında üç aşağı beş yukarı şu yönde bir örtüşme görüyoruz.
28:25Normal şartlarda aslında 2017 Kramontana'da görüşmelerin çökmesinden itibaren Ankara tamam bu iş bitmiştir.
28:32Biz bundan sonra iki devletle çözüm dışında bir şey görüşmek üzere masaya oturmayız diyordu.
28:37Er Hürman ise ben masaya otururum ama farklı bir metodolojiyle otururum diyordum.
28:43Şimdi buradaki söz seçimi de enteresan.
28:45Onu da sen zamanda beni uyarmıştın.
28:48Ben şart işte Er Hürman'ın şartları dediğimde sen şey demiştin.
28:51Ya işte Er Hürman ekibi bu şart lafını sevmiyor metodoloji diye.
28:57Şimdi bu kelime tercihi bile bize bir şeyler söylüyor.
29:00Çünkü burada geçmişte hep Türk tarafı suçlandı.
29:05Masaya şartla oturmakla masayı devirmekle.
29:08Onun için şart değil metodoloji diyor olması bile psikolojik olarak üstünlüğü Rumlara kaptırmamanın da bir aslında işareti.
29:17Ve bu metodolojide ne diyor Er Hürman kardeşim bizim sütten ağzımız yandı yoğurdu üfleyerek yiyeceğiz.
29:26Sittin sene bu görüşmelerin devam etmesi bizim işimize gelmiyor Rum tarafının işine geliyor.
29:31Dolayısıyla oturduğumuzda görüşmelerin ucu açık olmamalı.
29:35Ayrıca eğer görüşmeler sonuçlanmazsa bunun bir sonucu yani iki taraf üzerinde bir bedeli olmalı.
29:43Statüs koya dönülmemeli.
29:45Şimdi Kıbrıs Rum tarafı için statüs koya dönülmemesi demek eğer iki devletli çözüme gidelim demekse bu Kıbrıs Rum tarafında en
29:54sağduyulu en çözüm yanlısında bile dikenlerin tüytür olmasına yol açan ve kabul etmeyecekleri bir formülasyon.
30:04Statüs koya dönülmemesinin otomatik olarak iki devletli çözümü ifade ediyor olması.
30:12Bu illaki bunu ifade etmek zorunda mı bu bir soru işareti.
30:16Ben orada bir esneme payı görüyorum.
30:20Yani eğer Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin özel temsilcisi Erhürman'ın metodolojisini onun söylediği laflarla değil ama biraz daha farklılaştırarak özellikle
30:30iki devletli çözüm değil ama çözüm olmazsa
30:34ambargoların kalkması, izolasyonun hafiflemesi, bir nevi bir Tayvan modeli türünden bir takım formülasyonların gündeme gelmesiyle müzakere sürecinin hızlanması gündeme gelebilir
30:49gibi duruyor.
30:50Bunun ilk işaretlerini öncelikle işte dediğim gibi BM Genel Sekreterinin temsilcisi Ankara Atina'da temaslarda bulunacak.
31:01NATO zirvesi sırasında Avrupa Konseyi Başkanı Kosta ile Avrupa Komisyonu'nu Başkanı Ursula von der Leyen de davet alacaklar, aldılar.
31:12Cumhurbaşkanı ile bir görüşme talep etmişler.
31:15Bu görüşmenin bir maddesinde Kıbrıs olabileceği söyleniyor.
31:19Bütün bir görüşme Kıbrıs olmaz ama bu arada BM Genel Sekreteri Portekizli Kosta ile Guterres ile Kosta'nın da yakın
31:28temas içinde olduğu söyleniyor.
31:30Ve bir şekilde Avrupa'nın özellikle Almanya'nın başını çektiği bir grubun Türkiye ile savunma ve güvenlik alanında iş birliğinin
31:40biraz daha ilerletilmesi için biraz daha diyorum.
31:43Yani bunlar çok önemli.
31:45Hani Kıbrıs sorunun belli bir noktaya gelmesinin bunu biraz daha kolaylaştırabileceği, onun için Avrupa başkentlerinde biraz daha Kıbrıs konusuna ilginin
31:55arttığı da söyleniyor.
31:57Bu NATO zirvesinden sonra da bir Temmuz'un Ağustos başı gibi 5 artı 1 yani 3 Garantör Ölke Dışişleri Bakanları
32:06ile iki toplum liderinin bir araya gireceği bir toplantı için zemin hazırlanması söz konusu diyeyim.
32:14O zaman ilerleme olmasını ve çözüm konusunda somut adımlar atılmasını dileyelim ve gözden kaçmasına devam edelim.
32:23Türkiye'de çok ciddi iç gelişmeler yaşanırken dışarıda da seçim ve diplomatik hızlanma olurken Venezuela Geçici Cumhurbaşkanı Delsi Rodriguez Türkiye'ye
32:34geldi.
32:35Bu Nikolas Maduro'nun 3 Ocak'ta ABD tarafından alıp olarak görevden uzaklaştırılmasından sonra Venezuela'dan Türkiye'ye yapılmış ilk ziyaret ve
32:45önceden duyurulmamış bir ziyaret.
32:47Erdoğan ve Rodriguez Dolmabahçe'de görüştüler ve Türkiye tarafında görüşmeye Cevdet Yılmaz katıldı.
32:55Cumhurbaşkanı yardımcısı Hakan Fidan oradaydı.
32:58Enerji Bakanı, pardon Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar oradaydı.
33:02Karşı tarafta da yine Dışişleri Bakanı, Turizm Bakanı ve Ticaret Bakanı, Dış Ticaret Bakanı vardı.
33:07Bu aslında Türkiye, yani bu Maduro meselesi henüz sıcakken yaptığımız yayınlarda çokça konuştuk.
33:17Erdoğan, Maduro'nun işte 2024'teki o tartışmalı seçim zaferini tanıyan ilk dünyadaki sayılı liderlerden biriydi.
33:26Maduro Erdoğan'ın yemin törenine geldi.
33:29Ve işte Türkiye ve Venezuela arasındaki siyasi ve ekonomik bağlar Amerika'nın Venezuela'ya yönelik yaptırımlarına rağmen devam etti.
33:38Hatta işte Maduro'nun Türkiye'ye gönderileceği bile söylenmişti o dönemlerde.
33:47Yani bu görüşme sonrasında özellikle mineral yakıtları konusunda ve bir takım enerji işbirliği konusunda kararlar alındı.
33:58Önemli bir görüşmeydi diyelim ve radar.
34:13Dışişleri Bakanı Hakan Fidan bugün Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da.
34:17Önce Güneydoğu Avrupa İşbirliği süreci toplantısını yapacaklar bugün.
34:22Yarın da Fidan bir resmi ziyaret için Sofya'daki görüşmelerini sürdürecek.
34:2911 Haziran'da yine yarın Türkiye'nin merakla beklediği CHP kurultay süreci ne zaman başlayacak sorusunun yanıtı olarak.
34:37Kemal Kılıçdaroğlu parti meclisini toplayacak.
34:40Buradan bir karar çıkması bekleniyor.
34:422026 FIFA Dünya Kupası'nın açılış maçı Meksiko City'de oynanacak.
34:48Tarihte ilk kez 48 takımla düzenleniyor Dünya Kupası.
34:52Türkiye'de şu anda AMİli futbol takımında Amerika'da 19 Temmuz'a kadar Dünya Kupası devam edecek.
35:01Hatta Erdoğan'ın ve Trump'ın Türkiye-Amerika maçında bir görüşme yapabileceği, Erdoğan'ın Amerika'ya gidebileceği bile söyleniyor.
35:08Bu iddia düzeyinde tabii ki.
35:1012 Haziran'da Avrupa Konseyi ve Parlamentosu'nun göçmenleri geri gönderme prosedürleriyle ilgili bunu kolaylaştıran ve AB sınırları dışında geri gönderme
35:21merkezleri kurmayı amaçlayan yeni yasa yürürlüğe giriyor.
35:25Yine 15 Haziran'da Avrupa Birliği Ukrayna ve Moldova'nın üyelik sürecine dair bir tarihi bir eşik atlayacak.
35:32Ve Amerikan Politico gazetesinin haberine göre 15 Haziran'da Luxemburg'da düzenlenecek konferansta her iki ülkeyle de ilk müzakere faslını açmaya dair
35:43resmi bir planlama olduğu söyleniyor.
35:46Bu haftalık bizden bu kadar.
35:48Rejide, Hivda ve Yaprak Akbaba vardı.
35:51İyi haftalar.
35:53İyi haftalar.
Yorumlar