- 8 saat önce
📌 NATO krize girdi, Ankara zirvesinin önemi arttı
📌 NATO-Türkiye artan iş birliği neden saklanıyor?
📌 Trump'tan papatya falı; bitircem, bitirmiycem!
📌 BlackRock CEO'sundan tartışma yaratan Dolmabahçe ziyareti
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı.
📌 NATO-Türkiye artan iş birliği neden saklanıyor?
📌 Trump'tan papatya falı; bitircem, bitirmiycem!
📌 BlackRock CEO'sundan tartışma yaratan Dolmabahçe ziyareti
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, bugün 1 Nisan çarşamba. Ben T24 Dış Haberler Editörü Buse Söğütlü, dış politika analisti Barçın İnanç'la birlikte bir
00:08dış politika ilaçlı, dışlı programıyla daha karşınızdayız.
00:11İran, İran'da savaşın 33. günündeyiz. Bir yandan bir barış olasılığına dair sinyaller artıyor, bir yandan da Amerika'nın askeri yığınağı
00:22artıyor.
00:22Bu konuya programın ilerleyen dakikalarında geleceğiz ama bugün İran savaşı bazında bugünün en canlı tartışması olan NATO'daki son durumu konuşacağız
00:34biraz.
00:34Çünkü NATO'da bir ayrışma yaşanıyor. Trump'tan bu sabah sahiplerinde bir açıklama geldi ve bir İngiliz gazetesine yaptığı açıklamada NATO'dan çekilmeyi
00:44ciddi biçimde düşündüklerini söyledi Trump.
00:47Ve aslında programda biraz bundan bahsedeceğiz ama bir de NATO'daki bu ayrışma yaşanırken, Türkiye'de son bir haftadır yaşanan gelişmelerle ilgili
00:58olarak da birçok tartışma var.
01:01Bu tartışma aslında hemen sebeplerine baktığımızda NATO-Türkiye işbirliğinin arttığına dair haberler gelirken ve İran'dan dördüncü kez füze ateşlenmişken Türkiye
01:12'ye doğru,
01:12biz kamu kurumlarından kamuoyunu ciddi biçimde hemen hızlı ve etkili bir şekilde bilgilendiren açıklamaları alamadığımız için ortada bir sağlıksız yürüyen
01:26bir tartışma var.
01:28Hemen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın o sosyal medyada da çok gündem olan videosuyla başlayalım.
01:34Kendisi A Haber yayınına katıldı. Burada bir mülakat verdi ve İran'dan gelen füzelerin nasıl, ne tür bir diplomatik hamleyle engellendiği
01:44sorulduğunda bu konuda konuşmak, buna yanıt vermek zorunda mıyım dedi.
01:49Arkadaşlar videoyu da size hatırlatmak için ekrana verirlerse.
01:57Bu şekilde havalandırıldıktan, fırlatıldıktan sonra nasıl bir diplomasi, nasıl bir süreç işledi ki böyle bir şey tekrarlanmadı en azından şu
02:07ana kadar?
02:11Cevap vermek zorunda mıyım?
02:13Hayır.
02:15Cevap vermek zorunda mıyım?
02:18Değilsiniz. Hayır.
02:20Cevap onu takip edecek şey ne olmalı?
02:23Evet cevap vermek zorundasınız eğer kamuoyunu ciddiye alıyorsanız.
02:27Şimdi hemen bu açıklamanın ardından ne yaşadık?
02:31İki gün sonra Türkiye'ye dördüncü bir füze düştü.
02:35Şimdi bu sahneyi yorumlamak gerekirse hani sunucu öyle bir şekilde soruyor ki hani siz herhalde perde arkasında öyle şeyler yaptınız
02:47ki birdenbire kesildi bu füzeler demeye getiriyor.
02:51Dışişleri Bakanı'nın da hal ve tavrından vücut dilinden sanki yani evet işte bir şeyler yaptık kesildi gibi bir böyle
02:58mahcubiyet içinde bir tebessüm var.
03:00Şimdi eğer böyleyse hani o vücut dilini böyle okuyacaksak o zaman biz buradan ne çıkarıyoruz?
03:05Demek ki Dışişleri Bakanı yani temaslarının sonuçlarını yanlış okudu.
03:11İran'ı yanlış okudu.
03:13Böyle bir hata söz konusu.
03:15Yok aslında öyle bir vücut diliyle öyle bir mesaj verilmek istenmediyse demek ki hani ortada baya bir netameli durum vardı
03:23ki konuya girmek istemedi.
03:25Ama işte tam da savaş durumlarında demokrasinin kıymeti böyle zamanlarda ortaya çıkıyor.
03:32Şeffaflık savaş durumlarında çok daha büyük önem kazanıyor.
03:37Ama aslında bakanın bu açıklamasından hemen önce öyle bir şey yaşandı ki hem Dışişleri hem de Milli Savunma Bakanlığı'nı
03:45yine çok zorda bırakacak bir garabet bir durumu bir meslektaşımız ortaya çıkardı değil mi Buse?
03:52Evet 23 Mart'ta Barış Terkoğlu Cumhuriyet'teki köşesinde Türkiye'de NATO kapsamında bir çok uluslu bir kolordu kurulma planlarının planları üzerinde çalışıldığını
04:06yazdı.
04:07Ve hatta bu iddiaları da bir NATO görevlisinin LinkedIn'deki bir paylaşımına dayandırdı.
04:14NATO'da görevli bir Türk.
04:16Evet.
04:16Yani yabancı da değil sonuç olarak.
04:18Ve işte bu paylaşımla ilgili olarak Milli Savunma Bakanlığı'na bu iddiaları sorduğunda da resmi bir ağızdan olmasa da konuştuğu
04:28kaynaktan bu bilgileri doğrulattığını söyledi.
04:32Milli Savunma Bakanlığı da aslında bu açıklama yani bu haberden bu yazıdan.
04:37Bu arada ekranda gözüken şey o değil onu geri alalım arkadaşlar o bambaşka bir şey ona geliriz zaten devam edelim.
04:44Yani programın başında neden kamu kurumlarından sağlıklı açıklamaların yapılamadığını sormuştuk.
04:51Barış Terkoğlu'nun bu yazısından 3 gün sonra Milli Savunma Bakanlığı resmi bir açıklama yaptı.
04:56Şimdi o açıklamaya bakarsak açıklama şöyle geliyor.
05:02Zaten söyledim değil mi?
05:03Önce Terkoğlu'na doğrulamıyorlar ondan sonra doğruluyorlar falan.
05:07İşte 3 gün sonra gelen açıklamada da şu söyleniyor.
05:11Bakanlığımız tarafından 2023'te NATO Güneydoğu Bölgesel Planı kapsamında bir kolordu karargahı kurulmasına yönelik çalışmaların başlatılması emredilmiş.
05:23Ve bu niyetimiz 2024'te NATO'ya beyan edilmiştir.
05:29Şimdi denebilir ki 2023'te bir iç çalışma başlatıldı.
05:32Bu kamuoyuyla paylaşılmak durumunda değil denebilir.
05:34Ama 2024'te siz bir şeyi NATO'ya beyan etmişsiniz.
05:38Eğer Savunma Bakanlığı 2024'te bunu açıklasa o zaman bugün Barış Terkoğlu'nun köşesinde yayınlanan bilgilerden sonra yapılan tırnak içinde toksik
05:53tartışmalara ortam hazırlanmazdı.
05:57Neden?
05:58Çünkü bu haber çıktıktan sonra hemen şöyle spekülasyonlar başladı.
06:03İşte İran'da savaş var.
06:06NATO demek Amerika demek.
06:08İşte Amerika Türkiye'yi İran'a karşı savaşa çekmeye çalışıyor.
06:13İşte bu NATO çerçevesinde yapılan bu komutanlıklar da bununla ilgili.
06:18Şimdi aslında NATO'ya dair bir takım bilgilere sahip insanlar da bilirler ki hani Türkiye'de kurulan herhangi bir çok uluslu
06:32güç,
06:33çünkü faaliyet alanı aslında NATO'nun geneleksel faaliyet alanıyla sınırlıdır.
06:41Yani İran mesela NATO'da şöyle bilinir, out of area diye yani o alanın dışı olarak bilinir ama her halükarda zaten
06:50kurulacak karargah ya da kolordu ya da karargah kolordu ile ilgili karar 2024'te zaten alınmış.
06:58Yani İran'daki gelişmelerden bağımsız olarak alınmış.
07:02Şimdi Milli Savunma Bakanlığı 2024'te bu bilgilendirmeyi yapsaydı işte bugün tartışmalar yanlış yere doğru gitmezdi.
07:11Zamanında yapılması bu nedenle önemli.
07:14Ama benim anladığım mevcut iktidar o kadar hani özellikle son 10 yılda o kadar Amerikan karşıtlığını pompaladı ki ve maalesef
07:26Türkiye'de kamuoyu da NATO demek Amerika demek olduğu için
07:30halbuki NATO demek Türkiye demek çünkü biz NATO'nun bir parçasıyız.
07:36Yani NATO'da alınan bütün kararlara bizim yeşil ışığımız olmadan karar çıkmıyor.
07:41İşte böyle bir şey olduğunda NATO ile Amerika bu kadar özdeşleştirildiğinde ve mevcut iktidar Amerika'yı 10 yıldır bu kadar
07:50şeytanlaştırınca
07:51süreç içinde Türkiye ile NATO arasındaki iş birliğinin derinleşmesine dair gelişmeler hakkında kamuoyunun bilgilendirilmediğini düşünüyorum.
08:04Yani şimdi biz bilgilendirirsek eleştirilir yani iktidar eleştirir.
08:08Vay siz Amerika'nın çok suyuna mı gittiniz diye.
08:11Halbuki bütün bu gelişmelerine şöyle bakmak gerekiyor Buse.
08:17Şimdi Soğuk Savaş'tan sonra doğal olarak NATO yeni bir yapılanmaya yahut da yeni bir işte benim misyonum ne?
08:24Soğuk Savaş bitti.
08:25İşte eski NATO ülkeleri ve bizim üyemiz oldu.
08:30İşte Rusya ile artık eskisi gibi değiliz.
08:32Ne yapmalıyız?
08:33Hatta o dönemde özellikle Türkiye şunu demeye başladı.
08:36Ya işte NATO'nun bir görev alanında terörle mücadele olmalı gibi yeni mesela bir misyon yüklemesi Türkiye'nin özellikle istediği
08:45bir konuydu.
08:45Fakat ne oldu?
08:47Yani 2014'te Rusya'nın Kırım'a saldırması üzerine NATO tekrar ve bir dakika galiba biz hani Rusya'yı gene yani
08:55planlarımızı gene Rusya'ya karşı mı yapmalıyız gibi
08:58Soğuk Savaş'ın bitiminden itibaren NATO'nun kendi iç yapılanmasında, askeri yapılanmasında bir süreç yaşanıyor.
09:08Ve bu kendi içinde de gelişen bir süreç.
09:13Ve biz ne anlıyoruz?
09:15İşte özellikle 2014'ten itibaren Rusya'yı merkezine alan bir takım yeni yapılanmalar, yeni komutanlıklar, yeni işte karargah süreçleri.
09:27Ve bu süreçte de gördüğümüz kadarıyla Türkiye'de hani öne almış, liderlik yapmak istemiş.
09:33Bu çerçevede kendi içinde 2023'te bir süreç başlatıyor.
09:402024'te de bunu NATO'ya bildiriyor.
09:44Şimdi Barış Terkoğlu'nun yazısından sonra ve Milli Savunma Bakanlığı açıklamasından sonra işte böyle spekülasyonlar çıktı.
09:53Ya bu nedir? İşte sadece karargah mı? Kolordu mu? Kolorduysa hani daimi olarak Türkiye'de yabancı askerler tutulacak mı?
10:04Tutulacaksa bunların sayısı ne olacak? Bunlar işte savaşa girecek mi?
10:08Biz falan falan böyle spekülatif yazılar çıktı.
10:13Hani olumlayan ya da olumlamayan.
10:15Ama yazıların temelinde hep şu vardı çoğunlukla.
10:19Ya bir şey oluyorsa bir anlatın önce ne olduğunu anlayalım.
10:23Ona göre biz de bunu tartışalım diye.
10:25Şimdi bu karargahın konumu ne?
10:29Nasıl işlev görecek?
10:30Asker olacak mı? Olmayacak mı?
10:32Şimdi bunları tam olarak bilemiyoruz.
10:34Niye bilemiyoruz?
10:35Gene bakanlığın açıklamasına bakarsak.
10:38Bakanlık diyor ki biz milli çekirdek kadroya gerekli atamaları yaptık diyor.
10:44Karargahın çok uluslu bir yapıya dönüştürülmesine yönelik çalışmalar NATO makamlarıyla koordineli şekilde sürdürülmekte olup NATO prosedürleri henüz tamamlanmadığından onay süreci
10:58devam etmektedir.
11:00Yani bizim şu anda elimizde somut bir şey olmamasının bir nedeni de bu karargahın yapısı kolordunun nasıl oluşturulacağı buna dair
11:11sürecin devam ettiğini anlıyoruz.
11:13Şimdi bu süreçle ilgili peyderpey Milli Savunma Bakanlığı ve dış işleri bilgi paylaşırsa o zaman biz daha sağlıklı olarak ya
11:22buna gerek var mı yok mu süreç böyle ilerliyor ama böyle ilerlemese de şöyle ilerlese gibi eleştirilerimizi aslında ya da
11:30görüşlerimizi yorumlarımızı daha sağlıklı yapabileceğiz.
11:34Ama işte özellikle iktidar anladığım kadarıyla bu işte Amerika NATO'nun özdeşleşmesi nedeniyle bu iş birliğinin derinleşmesini ben kamuoyuna zor
11:47anlatırım endişesi nedeniyle de hem Savunma hem Dışişleri Bakanlığı bu konuda gerektiği zaman da gerekli bilgiyi vermiyor.
11:56Öyle olunca da biz çok toksik yani bu hükümetin de aslında aleyhine olan tartışmalar yaşıyoruz açıkçası.
12:04Aslında bütün bunlar yaşanırken 24 Mart'ta İstanbul'da bir görüşme oluyor.
12:09Yine bunu Milli Savunma Bakanlığı'nın 28 Mart'taki açıklamasından öğreniyoruz.
12:14Yani herhalde bütün bu tartışmalar ayyuka çıkınca bunu da açıklayalım diye mi düşündüler bilmiyorum ama açıklamaya göre Gönüllüler Koalisyonu kararları
12:24kapsamında Türkiye'de İstanbul'da bir deniz unsur komutanlığı kurulacağını duyuruyor.
12:31Hatta açılıyorlar mı yoksa sosyal medyadan o demin aykona getirdiğimiz bir paylaşım söz konusu hatta.
12:37Evet getirebiliriz arkadaşlar biraz önceki paylaşımı hemen hatırlayalım Ukrayna için kurulan Gönüllüler Koalisyonu kapsamında bir çok uluslu kuvvet oluşturulması ve
12:47buna da Fransa ve İngiltere'nin liderliğinde faaliyet göstermesi söylenmişti.
12:52Bu sürece Türkiye'de de aktif bir Türkiye'nin de aktif olarak katılacağı ve stratejik önemde gördüğü Karadeniz'in güvenliğini üstleneceği
13:01duyurulmuştu.
13:02Daha doğrusu ama şöyle Buse çalışma grubuna liderlik edecek diye duyuru yapıldı tamam mı ben orada kalmışım aşağı yukarı hatta
13:13hatırla biz burada konuştuk yani Macron çıkıp açıklama yapıyor.
13:16Yani işte hani ateşkes ilan edildikten sonra işte bizler İngilizler Türkler falan filan diyor o zaman da biz söylemiştik ya
13:24biz bunu Macron'dan mı duyacağız diye ama oradaki açıklama çalışma grubuna Türkiye liderlik edecek.
13:31Yani NATO'nun resmi bir organı gibi değil bu anladığımız kadarıyla Gönüllüler Koalisyonu senin dediğin gibi çünkü herkes buna gönüllü
13:42değil değil mi mesela Macaristan buna katkıda bulunmaz.
13:45Ama Gönüllüler Koalisyonu ateşkes olması durumunda Rusya'nın Ukrayna'ya bir daha saldırmamasına dönük olarak verilecek güvenlik garantileri çerçevesinde Karadeniz
13:57hava unsuru olan bir gene yeni bir yapılanma tam da ne olduğunu bilmediğimiz bambaşka bir yapılanmaya doğru gidiyor.
14:06Bunun çalışma grubunun deniz unsurunun çalışma grubunun liderliğini Türkiye aldı.
14:11Çalışma grubu nedir?
14:12Önce bir çalışırsın yani ondan sonra ortaya bir şey çıkar.
14:16Fakat şimdi o paylaşımdan görüyoruz ki ooo çalışma grubu baya bir çalışmış.
14:23Bir de boğazlara bir unsur kurma konusunda bir kararda olgunlaşmış.
14:29Şimdi bu deminkinden yani Türkiye'de NATO kapsamında kurulacak karargah kolordu meselesinden apayrı bir şey.
14:38Şimdi bir de böyle bir durum var.
14:39Her şey birbirine karıştırılıyor.
14:41Bulamaç oluluyor.
14:42İran'la bağlantılandırıp ha işte Amerika ve NATO bizi savaşa sokmaya çalışıyor.
14:48Her şeyi yerli yerine koyup daha mantıklı ve sağlıklı tartışabilmeliyiz.
14:53Yani bir şeyler yapılıyor her şey iyi yapılıyor anlamında söylemiyorum.
14:57Ama yani her şey kendi kontekstinde bağlamında doğru tartışmalıyız.
15:02Şimdi mesela bu bana mesela çok daha sıkıntılı ve tartışmalı bir sürece kapı açabilir gibi geliyor.
15:10Neden?
15:11Birincisi yapılan paylaşımda bu komutanlığın değil mi yani bu güvenlik garantileri çerçevesinde oluşturulacak yapının ismi hemen elinin altında var mı?
15:23Demin programdan önce söylüyorduk.
15:25Deniz Unsur Komutanlığı.
15:26Deniz Unsur Komutanlığı Beykoz'da yani Boğazlar'da.
15:30Şimdi bir taraftan sen diyorsun ki aman ben Montreux'ü böyle çok kutsal bir şey olarak hiç dokundurtmak istemiyorum diyorsun.
15:39Hiçbir şekilde kıyıdaş olmayan ülkeleri Karadeniz'e sokmak istemiyorum diyorsun.
15:44Ama bir taraftan öyle bir paylaşım yapıyorsun ki kıyıdaş olmayan İngiliz Fransız komutanlar gelmiş oradaki komutanlığı ziyaret ediyorlar.
15:53O zaman bu eleştirmeye açık bir duruma işaret ediyor.
16:00Çünkü dediğim gibi Türkiye en başından beri aslında mesela Bulgaristan ve Romanya'ya Ukrayna Rusya savaşı çerçevesinde hep ne diyor?
16:08Aman Amerika, İngiltere, Fransa kıyıdaş olmayan ülkeler buraya girmesinler.
16:14Burada bir şey yapacaksak Romanya, Bulgaristan biz yapalım.
16:18Ama Romanya'nın da Bulgaristan'ın da etine budine doğru dürüst yani şeyleri bile yok.
16:22Deniz kuvvetleri bile yok.
16:24Romanya daha yeni bir savaş gemisini Türkiye'den alıyor.
16:28Bu durumda herhalde İngilizler ve Fransızlar da şey diyorlar herhalde.
16:33Ya işte sen bunu tek başına yapamazsan hani biz de burada bir varlık gösterin vesaire.
16:38Benim bildiğim bu aslında Türkiye'nin normalde çok hoşlaşacağı bir durum değil.
16:44Özellikle kıyıdaş olmayan ülkelerin böyle bir yapılanma içinde yer alması.
16:48Belki de yer almayacak.
16:50Bilmiyoruz yani sadece ziyaret etmişler.
16:53Anlatabiliyor muyum?
16:53İşte mesele de bu.
16:54Bilmeyince bu sis perdesi belki de biz burada yanlış şeyleri tartışıyoruz açıkçası.
17:01Belki de hani vakit kaybediyoruz.
17:03Ama sonuç olarak bu ayrı yapılanmanın da Milli Savunma Bakanlığı tarafından net bir şekilde kamuoyuna açıklanması gerekir.
17:12Çünkü orada NATO ülkeleri ama NATO dışı bir yapılanma.
17:19Öyleyse ve bu da mesela Rusya'ya karşıysa böyle bir gücün Rusya ile kafa kafaya gelmesi durumunda Rusya saldırırsa beşinci
17:31madde gündeme gelecek mi?
17:33Yoksa mesela Macaristan şöyle mi diyecek ya bana ne gönüller koordinasyonu ben yokum orada beni niye savaşa sokuyorsunuz?
17:41Beşinci madde işlemez mi diyecek?
17:42Dolayısıyla bizim bu soruları çok sorup karşılığında da yanıtlarını almamız lazım.
17:50O Ukrayna meselesi, Beykoz meselesi, Montrünün işleyişinin dokunulmazlığı,
17:56işte orada kıyıdaş olmayan ülkelerin mümkün olduğu kadar bu süreçlere müdahil olmama konusundaki Türkiye'nin tavrı sulandırılıyor mu gibi yorumlara
18:09yol açmaya aday bir paylaşım olmuş açıkçası.
18:15Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan şey, paylaşım öyle diyelim.
18:21Evet biraz da böyle NATO'daki genel tartışmalara dönmek istiyorum.
18:26Çünkü Türkiye'de NATO ile ilgili böyle çok önemli gelişmeler yaşanırken bir yandan da NATO'nun kendisi son yıllarda yaşadığı en
18:33ciddi krizlerden birini yaşıyor.
18:35Hatırlatalım 4 Nisan şu anda da hani NATO'nun kuruluşunun 77. yıl dönümü yılının içerisindeyiz.
18:42Haftasının içindeyiz.
18:43Haftasının içindeyiz ve tam da böyle bir haftada ve Temmuz ayında da Ankara'da bir NATO zirvesi yapılması planlanırken NATO ciddi
18:51bir kırılmanın eşiğinde.
18:54Son olarak Trump programın başında bahsettik.
18:58Washington'ın NATO'dan çekilmeyi ciddi bir biçimde düşündüğünü söyledi ve ayrıca da dedi ki NATO'nun her zaman kağıttan kaplan
19:06olduğunu biliyordum.
19:06Bunu Putin de biliyor dedi o son açıklamasında.
19:10Ama çok hızlı İran savaşının başlangıcından bu yana NATO'daki müttefikler ve Amerika arasında yaşananlara bakacak olursak
19:19aslında Trump'ın ikinci öneminin başından itibaren bu gerilimi söz konusu fakat İran savaşı ile birlikte bu dozunu artırmış durumda.
19:28Trump 28 Şubat'ta İran'a saldırıları başlatırken NATO'daki müttefiklerini bilgilendirmedi.
19:32Çünkü muhtemeldir ki İran'daki savaşı kısa sürede ve bilgilendirmeden ve herhangi bir NATO desteği olmadan halledebileceğini düşündü.
19:42Ve bu esnada da aslında Avrupalı liderler bu saldırı kararının uluslararası hukuka aykırı olduğunu söylediler ki
19:49İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in bu Amerikan saldırılarına karşı çıktığı konuşmaları Türkiye'de de çok büyük yankı buldu.
19:58Ve Sanchez dedi ki biz bunun karşısındayız ve şu anda sesi tek çıkan ülke biz olabiliriz ama inanıyoruz ki Avrupalı
20:07diğer ülkeler de bizim peşimizden gelecekler.
20:10Devam edelim İspanya yine İngiltere, Fransa hava sahalarını kapattı ve üstlerinden Amerika'nın İran'a yönelik saldırıları yapmasını engelleyen kararlar
20:21aldı.
20:21Ve İran Hürmüz Boğazı'nı kapattıktan sonra ABD Başkanı NATO müttefiklerine tekrar çağrıda harekete geçme çağrısında bulundu.
20:31Fakat istediği sonucu alamadı ve aslında burada da çok önemli bir şey var ki Trump bir yandan ülkesinin NATO'ya
20:39ihtiyaç duymadığını,
20:41NATO olmadan da bu işi halledebileceğini söylerken bir yandan da bunun NATO için önemli bir sınav haline geldiğini söyledi ve
20:49tekrarladı.
20:50Geldiğimiz aşamada son olarak ABD Dışişleri Bakanı.
20:54Ona gelmeden istersen buradan benim bir yorum yapmama müsaade edersen çünkü Marco Rubio'nun açıklamasına geleceksin ama onu ayrı konuşalım
21:03isterim.
21:03Şimdi aslında NATO hiçbir zaman muazzam bir uyum içinde olan bir örgüt değildi.
21:09Yani kaç tane ülkenin içinde olduğu bir organizasyon her zaman fikir ayrılıklı durur.
21:16Hatırlayalım 2003 ABD'nin Irak Savaşı'nda büyük bir çatlak oluştu.
21:21Örneğin Türkiye'de değil mi?
21:23Yani ABD'nin işte Türk topraklarını kullanarak Irak'a saldırmasına izin verilmedi.
21:31İngiltere, Fransa çok mesafeli kaldı.
21:33Fakat bu kez söylenen şu ki bugün yaşanan kriz aslında daha önce yaşananlarda hani stratejilerde, taktiklerde bir ayrışma.
21:46Ama şimdi NATO'nun bizatihi varoluş nedenine dönük ilkeler tartışmaya açılıyor.
21:54Nedir o? Özellikle bu Trump nedeniyle Trump'ın haa öyle mi sen bana yardım etmiyorsan o zaman ben de yeri
22:01geldiğinde seni korumam demesi.
22:05Bu anlamda NATO'nun şu anda içinde bulunduğu krizin geçmiş krizlerden daha farklı olduğuna dikkat çekiliyor.
22:15Yani dediğim gibi son yıllarda yaşanan en büyük güven krizi.
22:21Çünkü böyle bir özellikle savunma örgütünün ayakta tutan en önemli şey güven duygusu.
22:29Yani sen benim başım belaya girdiğinde beni savunacaksın değil mi? O güven duygusu.
22:34Şimdi enteresandır Buse.
22:37Normal şartlarda bu güvensizlik duygusu bizde çok daha fazlaydı.
22:41Çünkü işte mesela biz ne zaman patriot istesek aslında her zaman bir gönderdiler ettiler ama
22:47işte bir ara Amerika o patriotları çekti, Almanlar çekti vesaire.
22:51Şimdi bu güvensizlik duygusu Avrupa'daki müttefiklere daha fazla yayılmış durumda.
22:59Dolayısıyla bizim geçmişte yaşadığımız bir güvensizlik halini şimdi Avrupa Amerika'ya dönük olarak yaşıyor.
23:10Ve işte bu yüzden de aslında geçenlerde NATO Genel Sekreter Yardımcısı, eski NATO Genel Sekreter Yardımcısı Büyükelçi Tacan İldem'in
23:19bir yazısında o şuna dikkat çekiyordu.
23:21Bu Ankara'daki zirve çok daha büyük önem kazanmaya başladı.
23:27Çünkü bir şekilde etekteki taşların döküleceği, bu güvensizlik ortamının ele alınacağı bir zirve olacak.
23:35Çünkü hatırlarsan biz şunu konuşmuştuk.
23:38Belki de Ankara'daki NATO zirvesinde ne konuşulacak?
23:43Grönland Adası'nda ilgili ayrışma konuşulacak.
23:47Biz Grönland derken Hark Adası ortaya çıktı açıkçası.
23:51Yani birdenbire halbuki Grönland meselesi de bu zirvede çok konuşulacaktır.
23:57O nedenle Ankara zirvesi çok daha önem kazanmaya başladı.
24:02Evet bu arada Avrupalılar güvensizliği daha çok hissediyor derken biz bugün bu yayına girmeden önce İngiltere Başbakanı Kerestermen'in bir
24:10ulusal sesleniş konuşması oldu.
24:12Ve orada dedi ki yani dünya bu istikrarsız yolda ilerlemeye devam ederken uzun vadeli ulusal çıkarlarımızın Avrupa'daki müttefiklerimizle ve Avrupa
24:22Birliği ile daha yakın bir ortaklık gerektirdiğini daha açık şekilde görüyoruz dedi.
24:26Ve Amerika'nın İran Savaşı'na dahil olmayacaklarını bunun ulusal çıkarlarına aykırı olduğunu söyledi.
24:32Bir haber daha var bu arada.
24:33Yine Trump'ın Trump yönetiminin NATO'nun yeni NATO ile ilgili yeni bir yapı düşündüğüne dair bir yine Telegraf'ta yayınlanan
24:43bir haber vardı.
24:44Gayrisafi yurt içi hastalarının %5'ini harcamayan ülkelerin NATO'nun o 5. maddesinin uygulanması da dahil olmak üzere önemli kararlardan
24:54bu ülkelerin dışlanacağına dair bir plan üzerinde çalışıyormuş Trump yönetimi yetkilileri.
25:00Buradan Rubio'nun açıklamasına gelelim.
25:04Bu Türkiye'yi de aslında çok yakından ilgilendiriyor.
25:07Çünkü Marco Rubio diyor ki eğer artık biz NATO ittifakı çerçevesinde bu NATO üstlerini kendi çıkarlarımızı savunmak için kullanamayacaksak eğer
25:16öyle bir noktaya geldiysek o zaman NATO tek yönlü bir şeydir.
25:20Ve biz niye NATO'dayız?
25:23Ve bu ilişkiyi yeniden gözden geçirmemiz gerekecek.
25:26Şimdi mesela bu tartışma da bizim için aslında çok yeni bir tartışma değil.
25:31Neden?
25:32Çünkü 2016'dan itibaren özellikle Türkiye'nin darbe teşebbüsünden Amerika'yı sorumlu tutmasından itibaren
25:42Türkiye ile Amerika arasındaki askeri ilişkiler çok zora girdi.
25:49Ama bunun zaten hani geçmişi 2013'ten başlıyor gezi olayları.
25:53Gezi olaylarından sonra işte Amerika'nın YPG ile Suriye'de iş birliğine gidiyor olması vs.
26:02Bütün bu süreçlerde Türkiye özellikle incirlik üssünü Türk Amerikalıları kullandırma konusunda büyük kısıtlamalara girmeye başladı.
26:12Yani dolayısıyla aslında bu ben eğer üssleri kullanmıyorsam o zaman hani niye seni savunayım tartışması bugün Türkiye açısından çok da
26:24yeni bir tartışma değil.
26:27Neden?
26:27Çünkü Türkiye incirlik üssünü Amerika ile yaşadığı siyasi sorunlar nedeniyle kısıtlı olarak Amerika'nın kullanımını açtı.
26:39Hatta şöyle söyleyeyim Suriye'de işte IŞİD'e karşı uluslararası koalisyon için incirlik üssünün kullanılması sürecinde çok net ameli tartışmalar yaşandı.
26:50Yani IŞİD'e karşı koalisyon için bile Türkiye incirlik üssünü kullandırırken çok temkinli yaklaştı.
27:00İşte bu nedenle de zaten bizim Amerika ile yaşadığımız sıkıntıların bir nedeni de bu üstlerden de kaynaklanıyor.
27:07Ya sen eğer bana üstlerini çok kullandırmayacaksan o zaman ben de sana bir takım konularda sıkıntı çıkarırım demeye başladı.
27:14Bu bir.
27:14İkincisi de zaten Amerika alternatif olarak işte ne yapmaya başladı?
27:21Ürdün'de üss kurdu.
27:22Ne yaptı?
27:23Yunanistan dedi ki abicim sen Türkiye'de madem sıkıntın var gel ben de üsslerini koy.
27:28Şimdi bütün bu süreç aslında Yunanistan ile Kıbrıs Rum kesimini de çok sıkıntıya koyacak.
27:34Çünkü son yıllarda Yunanistan Avrupa Birliği'nden farklı olarak bütün üstlerini Amerika'nın kullanımına açmıştı.
27:42İşte Rum kesimi de öyle.
27:43Dolayısıyla bütün bu süreç içinde Yunanistan ile Rum kesiminin de bu süreçlere nasıl yaklaşacağı ilginç olacak.
27:52Ama son olarak belki yavaş yavaş bu konuyu kapatmamız gerekirse şunun altını da çizmek gerekiyor.
27:58Yani Türkiye'ye 4 tane füze atıldı.
28:01Bu füzelerin yani Patriotlarla ya da işte ne bileyim S-400'lerle falan da bertaraf edilmesi zaten mümkün değildi.
28:10Bunlar yani balistik füzeler.
28:12Ve bu balistik füzeler ancak Türkiye'nin NATO şemsiyesi içinde olması sayesinde bertaraf edilebilecek füzelerdi.
28:21Ama işte bu noktada da dediğim gibi yani Türkiye bir taraftan hem işte bu Amerika artı NATO savunmasından yararlanıyor.
28:31Ve bu şunun da altını çizelim.
28:33Çok pahalı sistemler bunlar.
28:36Yani uzmanlar Türkiye'nin kısa orta yani orta uzun vadede bile çok zorlanacağını söylüyorlar.
28:44Böylesine bir sistemi oturtmak için.
28:47Bir taraftan Türkiye Amerika NATO şemsiyesinden yararlanıyor.
28:51Bu bağlamda NATO ile iş birliğini arttırıyor.
28:54Ama bunu da kamuoyuna söylemek istemiyor.
28:58Yani işte sanki kendi şeyini korumasını kendi yaratıyormuş gibi bir algı yaratmaya çalışıyor.
29:05Ama dediğim gibi her halükarda çok toksik bir tartışma oluyor.
29:10Bunun önüne geçilmesi için de yani biraz daha şeffaflık gerektiriyor.
29:17Yani hem savunmadan hem de dışlarından.
29:19Evet yine bir başka bilgi eksikliğinin yolaştığı spekülatif habere geçelim, gelişmeye geçelim.
29:25Dünya Ekonomik Forumu ve BlackRock Başkanı 27 Mart'ta Dolmabahçe'de Erdoğan'la görüştü.
29:33Görüşmede Mehmet Şimşek vardı.
29:35Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar vardı.
29:39Ve işte Dünya Ekonomik Forumu'nun üst düzey bir yöneticisi vardı.
29:42Ardından bir toplantı yapıldı.
29:46Dünya Ekonomik Forumu Türkiye Ülke Stratejisi toplantısı.
29:49Birçok şirket, farklı sektörlerden birçok şirket katıldı buraya.
29:54Fakat işte BlackRock CEO'sunun, Lawrence Fink'in özellikle İsrail'le olan şirketinin, İsrail'le olan bağlantıları nedeniyle bu da çok
30:05fazla konuşuldu.
30:06Ve aslında bu ziyaretin bir Dünya Ekonomik Forumu toplantısı için olduğu açıklanmadığı ve bu konuda yeterince bilgi paylaşılmadığı için bu
30:16konuda da kimi spekülasyonlar yapıldı.
30:18Tabii çünkü biz neyle karşılaştık?
30:21BlackRock Başkanı, önce zaten onu görüyorsun BlackRock Başkanı ve Dünya Ekonomik Forumu Başkanı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'la görüştü.
30:30Ne ara görüştü? İran zirvesi sırasında görüştü vs.
30:33Şimdi eğer, eskiden tabii bu şeyi de söylemek lazım.
30:39Yani hani Savunma Bakanlığı'nın, Barış Terkoğlu'nun bir Türk NATO görevlisinin paylaşımıyla ortaya bir gelişmeyi çıkarması bir kere devlet
30:52ciddiyetiyle bağdaşmayan bir şey.
30:54Şimdi bu devlet ciddiyetiyle ilgili olarak bir başka konu da Cumhurbaşkanı'nın programları.
31:00Yani tamam gizlemek isteyeceğim bir takım görüşmeler olabilir.
31:05Hatta onları da gizle.
31:06Yani işte ne bileyim, Jared Kushner gelmişti galiba değil mi?
31:09Cumhurbaşkanı ile görüşmüştü.
31:10Ondan bir fotoğraf bile yoktu.
31:12Yanılmıyorsam CHP ortaya çıkarmıştı.
31:14Ama bir taraftan da bir takım paylaşımlar yapılıyor.
31:17Yani bunu zaten sen ya bir eskiden hani Cumhurbaşkanı'nın temasları ya önceden biraz bildirilir yahut da o gün bildirilir
31:25vs. vs.
31:26Şimdi tamamen ilk aşamada BlackRock Başkanı Cumhurbaşkanı'na görüştü deyince o kişinin aynı zamanda Dünya Ekonomik Forumu Başkanı olduğunu hemen
31:38algılamıyorsun.
31:40Ayrıca aslında İstanbul'da tarihi çok önceden belirlenmiş bir Dünya Ekonomik Forumu Türkiye Strateji Toplantısı var.
31:50Aslında adam onun için geldi.
31:51Onun için gelmişken de bunun için görüştüğü gibi bilgiler ortaya çıkmayınca bu sefer yani gene muazzam bir spekülasyon.
32:00Hani bütün bunlar bu görüşmede ne görüşüldü diye sorgulamamıza engel değil.
32:06Yani tabii ki görüşmenin içeriğini sorgulayabiliriz. BlackRock çok tartışmalı vs.
32:12Ama en azından şöyle başlamamız gerekiyor.
32:15Dünya Ekonomik Forumu Türkiye Strateji Toplantısı Türkiye'de yapıldı.
32:18Bu çerçevede bu adam geldi. Bu çerçevede görüştü.
32:21Dedikten sonra içeriğini tartışabilsek daha sağlıklı tartışacağız açıkçası.
32:27Ve de zaten adamın da başkanlığı da çok yeniymiş değil mi?
32:31Dünya Ekonomik Forumu Başkanlığı.
32:33Bir önceki başkan Epstein belgeleri sonrası ABD Adalet Bakanlığı açıkladığı belgeler sonrası Dünya Ekonomik Forumu tarafından bir soruşturmaya tabi tutuluyor.
32:45Ve geçtiğimiz Şubat ayında da görevden ayrılmak zorunda kalıyor.
32:49Çünkü bir takım işte Epstein'in işlediği bazı suçları bilmesine rağmen akşam yemeği yedikleri mesajlaştıkları vs. ortaya çıkıyor.
32:57Bu arada bilmeyen izleyicilerimiz için Black Rock'tan birazcık bahsetmek gerekirse
33:03İsrail devlet tahvillerinin en önemli alıcılarından biri.
33:06Bunu da BM raportörü İsrail'deki bu savunma sanayi ile ilgili raporunda ifade ediyor.
33:13Ve aslında yine İsrail savunma sisteminin en önemli işbirlikçileri yani en önemli katkı sağlayıcıları olan Amerikan silah sanayinin de önemli
33:26hissedarları arasında yer alıyor bu şirket.
33:29Evet bu arada buradan birazcık şeye geçebiliriz.
33:34Bir yandan bütün Türkiye, NATO, Avrupa bütün bu gelişmeleri olurken bir yandan da İran'da işte savaş bitecek mi bitmeyecek mi
33:41biraz programı öyle açmıştık.
33:43Onunla da devam edelim kapatalım daha iyi olacak.
33:48Bir yandan Trump diyor ki ben İran'la anlaşma yapılıp yapılmamasına bağlı olmadan 2-3 hafta içinde bu savaşın biteceğini
33:56düşünüyorum.
33:57Diğer yandan yine İran Cumhurbaşkanı Pezeşkian'da İran'ın bir barış konusunda irade göstereceğini söyledi eğer güvenlik garantileri sağlanırsa.
34:07Fakat diğer yandan Amerika'nın 3. uçak gemisinin Orta Doğu'ya doğru görevlendirildiği haberleri var.
34:16Yine diğer yandan Türkiye'nin dışları bakanı Hakan Fidan'ın da katıldığı bir İslamabad zirvesi yapıldı.
34:22Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır ve Hakan Fidan'ın Türkiye'nin dışları bakanının katıldığı bir toplantı yapıldı.
34:30Pakistan ve Çin'in ortak bir açıklaması var.
34:33Bir girişim açıkladılar.
34:37Yani birazcık gözler Trump'ın bu konuyla ilgili ne karar vereceğinde bu akşamda Trump'ın bir ulusal sesleniş konuşması yapması
34:44bekleniyor.
34:45Böyle bütümden bakınca.
34:47Ama yani tabi bu sürecin tek karar alıcısı Trump değil tabi ki.
34:53Trump'ın söyleminden bağımsız olarak yani İran'ın da nasıl bir tavır alacağı önemli.
35:00Yani hem müzakere bir yandan savaş devam ediyor aslında.
35:03Yani hala füzeler vesaireler.
35:06Yani hem savaş devam ediyor hem müzakere devam ediyor.
35:09Zaten aslında işin de doğasındadır bu.
35:11Yani bir taraftan sahada savaşırken bir taraftan perde arkasında bir müzakere devam eder.
35:17Ama hani şu andaki hissiyatımız nedir?
35:20Trump'ın aslında bir an önce bu sarmaldan çıkmayı arzuladığı gibi bir hissiyat bizim tarafımızda güçleniyor.
35:31İran'ın ise kendisini bir tık daha özgüvenli hissettiği.
35:35Ama mesele şu ki hani İran'ın açısından da hassas bir denge var.
35:38Öyle bir noktada durmalı ki yani geriye döndüğünde ateşkes olduğunda da geriye döndüğünde elinde bir ülke olması lazım.
35:46Yani taş taş ölçüsünde kalmayan bir ülke de savaşın sonrasında İran'ı içeride çok zor durumda bırakacağı için öyle ağrı
35:56eşiği de sonsuz olmayacaktır İran açısından.
36:00Dolayısıyla hani biraz termometre gün gün değişiyor ama bugün baktığımızda biraz daha bir çözüm sürecine daha yakınlaşıyor muyuz gibi umudu
36:12arttıran işaretlerin daha fazla olduğunu söyleyebiliriz.
36:15Bu bağlamda Çin'in müdahil olması özellikle güvenlik garantileri bakımından önemli.
36:21Çünkü ihtimaldir ki İran gibi bir ülke ne Türkiye'ye ne körfüz ülkelerine ne Amerika'ya güvenecektir.
36:28Zaten anladığımız İran Pakistan'a diyor ki sen Çin'e git de Çin'i hani garantör olarak bu sürece sok.
36:36Bundan sonra neye bakacağız belki biraz o önemli.
36:40Tabii ki Amerikan Başkanı'nın yapacağı ulusa sesleniş konuşması önemli ama burada herkesin kafasını kurcalayan mesele şu.
36:48Bu an itibariyle ateşkes olsa bile sonrasında ne olacak?
36:53Yani sonrasında körfüz ülkeleriyle İran arasında nasıl bir düzen kurulacak ki ve Amerika ve İsrail bu çerçevede İsrail'in konumu
37:08ne olacak ki bundan sonra benzer gerilimler artmasın?
37:13İşte orada güvenlik garantileri İran açısından güvenlik garantisi ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin nasıl bir yapıya oturtulacağı onlar gündeme gelebilir.
37:29Bu bağlamda belki Türkiye'den bir takım öneriler gidebilir.
37:32Yani bu geçişleri şöyle bir uluslararası mekanizmaya oturtalım diye.
37:38O anlamda Türkiye'den çünkü Türkiye'den de tabii Boğazlar meselesi nedeniyle bir bilgi sahibi olma durumu olduğu için
37:49hani ben gazeteci olarak bundan sonra biraz kafayı oraya yoğunlaşmak gerekir diye düşünüyorum.
37:58Yani Boğaz, Hürmüz Boğazlı geçişleri için nasıl bir yeni bir mekanizma oluşturulur mu?
38:05Bu mümkün olur mu?
38:06Körfüz ülkeleriyle İran'ın ve diğer uluslararası ülkelerin de katkısıyla kalıcı bir mekanizmaya gidilebilir mi?
38:16Bence bizim bundan sonra hani bakmamız gereken meselelerden biri olacak.
38:20Öteki de tabii şey olacak yani bütün bu süreçleri İsrail sabote edecek mi etmeyecek mi?
38:27Amerika İsrail'i ne kadar zaptı raptı altında tutacak?
38:31Evet buradan haftanın gözden kaçmasın dediğimiz gelişmeleriyle devam edelim.
38:37İsrail demişken Ankara'da dün önemli bir Gazze diplomasisi vardı.
38:43Filistin Devlet Başkan Yardımcısı Hüseyin Elşeh dün Ankara'daydı.
38:46Hem Hakan Fidan'la hem Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüştü.
38:49Fidan aynı zamanda Barış Kurulu Gazze Yüksek Temsilcisi Miladeno ve Hamas siyasi büro üyeleriyle de görüşmeler gerçekleştirdi.
38:59Dün yine İsrail'in odanda yer aldığı bir başka gelişme daha oldu.
39:03O da İsrail Parlamentosu Filistinlilere idam cezası öngören bir yasayı onayladı.
39:09Ve o görüntüler sizin de ekranda gördüğünüz İsrail'le Ulusal Güvenlik Bakanı'nın şampanya içerek ve ceketinin yakasında bir urgan
39:18rozeti taşıyarak kutladığı görüntüler sosyal medyada.
39:21Çok tepki topladı tabi ki.
39:24Başbakan Benjamin Netanyahu da bu şeydeydi, oylamadaydı ve bizzat bu yasa için evet oyu verdi.
39:32Suriye Cumhurbaşkanı Şara Almanya'ya gitti.
39:37İran Savaşı Suriye'nin siyasi durumu ve yeniden inşaat çabalarıyla ilgili görüşmeler yaptı, yapıyor.
39:45Ve bütün bu görüşmelerden önce Almanya İçişleri Bakanlığı Suriye'de afet yönetimine destek olmak için bir acil durum personeli eğitme programı
39:55açıkladı.
39:56Ziyaret sürerken Almanya Başbakanı Mersin ülkedeki 900 binden fazla Suriyeli'nin %80'inin 3 yıl içinde geri döneceği yönünde bir
40:07açıklaması oldu.
40:08Ve aslında bu haftayı radardan önce biraz güzel bir haberle kapatalım.
40:13Türkiye 24 yıl sonra Dünya Kupası'nda Ameliyye Futbol Takımı tarihinde 3. kez Dünya Kupası'nda boy gösterecek diyelim ve
40:21radar.
40:312 Nisan İBB davasında tahliye talepleri alınacak bu davanın önemli bir aşaması olarak görülüyor.
40:396 Nisan'da KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erurman, Rum lider Nikos Hristudelidis ile ara bölgede bir görüşme gerçekleşecek.
40:496 Nisan ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın enerji altyapısına yönelik saldırıları ertelediğini söylediği tarihti.
40:566 Nisan'da da bu tarih sona eriyor.
41:00Neler olacağını özellikle İran Savaşı konusunda neler olacağını aktaracağız.
41:05Reji'de evde Kılıç Arslan var.
41:07Bu haftalık bizden bu kadar.
41:09Hoşçakalın.
41:10İyi haftalar.
Yorumlar