00:00Ja, ja, ja, ja.
00:00Çok acayip bir şey hocam.
00:02Biz hastaneleri bombaladık.
00:04Çünkü altında tünel vardı.
00:06Bu, siisinde
00:08söylediğiniz gibi hiçbir şekilde
00:10ispata dayanmayan, kanıta dayanmayan
00:12beyanlarla insanların
00:14katledildiği bir ortamın içerisindeyiz
00:16şu anda. Ve bunun çok ciddi
00:18psikolojik ve sosyolojik etkileri var.
00:20Şimdi ben bu sosyolojik
00:22etkileri değerlendirmek üzere
00:24Sayın Doktor Cemil Şahin Özfe
00:26bir canlı bağlantı gerçekleştireceğim.
00:28Değerli izleyicilerimiz
00:30Wir werden wir Cemil Şahinöz'e devam
01:00direkt soruyorum ama sizden dinlemek istiyorum.
01:05Yani kesinlikle psikolojik boyutuna baktığımız zaman
01:08uzun yıllar süren bir savaştan bahsediyoruz.
01:10Sadece 3 yıllık bir tecrübe değil, daha öncesi de var bunun.
01:13Böyle bir ortamda büyüyen bir çocuğun, bir gencin
01:16veya herhangi bir insanın psikolojisi tabii ki farklı olacaktır.
01:20Özellikle yani çocukluk ve gençlik dönemi dediğimizde
01:23yani insanın güven duygusunun, kimliğinin, geleceğe bakışının
01:26şekillendiği dönemdir.
01:28Bu dönemde sürekli ölüm, yıkım, kayıp, işgal, korku
01:33ve belirsizlik içerisinde büyüyen bir çocuğun zihninde
01:36daha dünya güvenli bir yer olmaktan çıkacaktır harikalarda.
01:40Yani üstelik burada sadece doğrudan şiddete maruz kalan çocuklardan da bahsetmiyoruz.
01:45Bir yakının kaybı, evini terk etme, okulunun yıkılması,
01:49tüm bir mahallenin yok olması veya sürekli yer değiştirmek de
01:52çocuğun gelişimini etkiliyor, travmalar oluşturuyor.
01:55Ve bu travmalar kuşaklar arasında da aktarılıyor.
01:59Düşünün bugün mesela 40 yaşında olan bir gazeliği düşünelim.
02:03Belki hayatı boyunca işgal altında yaşamış olabilir.
02:07Bu korku, endişe, travma gelecek nesillere de taşınıyor tabii ki.
02:11Yani bir çocuk bugün yaşadığı korkuyu ileride kendi ilişkilerine,
02:16çocuklarına, topluma taşıyor.
02:18Özellikle güven duygusundan bahsettik.
02:20Ciddi şekilde zarar gördüğünde insanlara güvenmek, geleceğe inanmak,
02:24farklı bir grupla ilişki kurmak daha zor hale gelir.
02:27Dolayısıyla yani uzun yıllar böyle ortamda yetişen insanlar, çocuklar
02:31ancak güvenli bir eğitim ortamlarıyla, psikolojik destek ile,
02:35istikrarlı yani sosyal ilişkiler ile gelecek konusunda gerçek bir perspektif sunulursa
02:41iyileşme mümkün olur diye düşünüyorum.
02:43Bir gelecek inşa edilebilir.
02:45Çünkü bugün bahsettiğimiz çocuklar sadece mağdur değil ki,
02:49geleceğin aktörleri aynı zamanda çünkü.
02:50Yani bir savaştan çıktıktan sonra geleceği inşa edecek kişiler bunlar.
02:56Ve savaşın gerçek toplumsal maliyetini de zaten savaş bittikten sonra görüyoruz.
03:01Bir neslin işte bu şekilde büyümesi, eğitimi, psikolojisi,
03:04toplumsal ilişkileri nasıl şekillendiyse,
03:07toplumun geleceği de büyük ölçüde buna göre şekillenecektir.
03:10Tabii ki.
03:12Özellikle sizinle geçen yayınımızda da konuşmuştuk.
03:16Bir aidiyet ihtiyacı, fıtri bir ihtiyaç üzerine.
03:19Dolayısıyla bu çatışma, Avrupa şehirlerinde kutuplaşma,
03:24Yahudi düşmanlığı,
03:27onun dışında Filistin karşıtı ırkçılık için
03:30neden bu kadar büyük ve hızlı bir etki yaratıyor?
03:35Avrupa tabii ki çok kozmopolitik.
03:38Yani burada belki savaşın Avrupa toplumlarına doğrudan taşınmasından ziyade
03:42insanların kendi kimlikleri üzerinden çatışmaya başlaması önemli.
03:47Mesela örneğin Avrupa'da Yahudi veya Müslüman bir insanın
03:51Orta Dağı'daki savaşla doğrudan bağlantısı olmasa bile
03:54insanlar bazen karşılarındaki kişiyi,
03:58birey olarak değil,
03:59ait olduğu grubun temsilcisi olarak görmeye başlayabiliyor.
04:02Bunu biz çok yaşıyoruz mesela.
04:03Müslümanlar olarak da.
04:05Tehlike aslında buradan ortaya çıkıyor.
04:06Mesela İsrail hükümetinin politikalarını eleştirmek başka bir şeydir.
04:11Yahudileri bu politikaların sorumlusu olarak görmek başka bir şeydir.
04:14Veyahut aynı şekilde herhangi bir Müslümanın yaptığı bir eylemini eleştirmek başka bir şeydir.
04:20Bütün Müslümanları bundan sorumlu tutmak başka bir şeydir.
04:23İşte sıkıntı burada başlıyor aslında.
04:25Fakat çünkü özellikle kriz dönemlerinde toplumsal psikolojide bu ayrımın kayboldunması riskini artıyor.
04:34Ve Avrupa'ya baktığımız zaman Deniz Hanım son yıllarda farklı krizlerden geçiniyor zaten.
04:38Sosyal kriz olsun, ekonomik kriz olsun.
04:41Bu nedenle Avrupa'da bunu daha fazla yaşıyoruz şu an.
04:44Dolayısıyla böyle kriz dönemlerinde insanlar mesela sosyal medyada sürekli aynı görüntüleri gördüklerinde çok sert açıklamalara maruz kaldıklarında karşı taraf hakkında
04:54genelleme yapmaya başlıyorlar.
04:56Örneğin işte onlar zaten böyle.
04:58Müslümanlar zaten bu şekilde.
05:00Düşüncesi güçleniyor.
05:01Böylece siyasi bir tartışma Avrupa'daki komşuluk ilişkilerine, okullara, iş yerlerine kadar taşınabiliyor maalesef.
05:09Bunun sonucunda mesela araştırmalarda baktığımızda Yahudi vatandaşlar kendilerini güvensiz hissettiğini söylüyor.
05:14Sizin de bahsettiğiniz gibi.
05:15Filistinli veya Müslüman vatandaşlar da sürekli şüphe altında olduklarını veya kendi acılarının görülmediğini düşünüyorlar Avrupa'da.
05:23Bu durum ne oluyor?
05:24İki tarafa da yabancılaşma, aidiyet duygusu dediniz ya.
05:27Yabancılaşma duygusu artıyor.
05:30Burada en önemli şey belki de yani siyasi çatışma ile toplumsal kimlikleri birbirinden ayırabilmek.
05:36Bir devletin politikasını eleştirmek ile bir dini veya etnik grubu hedef almak arasında çok net bir fark var.
05:42Elbette bir devletin politikasını eleştirebiliriz.
05:46İşte Avrupa şehirlerinde birlikte yaşam kültürünü korumak istiyorsak insanların yani sivillerin hayatını ve onurunu savunabilmemiz gerekiyor.
05:55Yoksa bir toplumda adalet duygusu kaybolduğunda kutuplaşma sadece hani siyasette kalmıyor.
06:00İşte maalesef günlük hayata da giriyor diye düşünüyorum.
06:04Tabii bu günlük hayatın yaşanmasında kişinin psikolojisinde çok ciddi etkileri olan bir şey.
06:09Kişi kendini güvende hissetmezse, ait hissetmezse sürekli olarak bir savaş ya da kaç duygusunun içerisindeyse kortizol seviyesi oldukça yüksek bir
06:19hayat edinmek zorunda kalır.
06:21Bu da kişinin hayatının her alanına yansır.
06:24Aile hayatına, arkadaşlık ilişkilerine, sosyal yaşamına, profesyonel yaşamına.
06:28Yani bir insanın ya da toplumun başarısı dediğimiz şey o insanın kendini güvende ve iyi hissetmesiyle de doğru orantılıdır.
06:37Şimdi buna istinav ben şöyle bir soru sormak istiyorum hocam.
06:41Yıllardır süren kaçış, yerinden edilme ve tedarik krizleri altında toplumsal yapılar, komşuluk dayanışması ve sosyal doku nasıl ayakta kalabiliyor?
06:50Daha doğrusu ayakta kalması mümkün değil ya hoş.
06:53Nasıl bozulmalar yaşanıyor?
06:57Tabii ki yani uzun süre bir toplumun ayakta kalabilmesi devlet kurumlarının gücüne bağlı değil sadece.
07:04Aynı zamanda burada aile dediğiniz komşuluk, arkadaşlık, özellikle yerel dayanışma ağlarının ne kadar güçlü olduğuyla ilgilidir.
07:13Yani savaş ve sürekli yer değiştirme dönemlerinde insanlar çoğu zaman önce ne yapar?
07:18En yakın çevrelerine yönelir. Aileler birbirine destek olur, komşular yiyecek, barınma konusunda yardımcı olurlar, yerel gruplar çocukların eğitimine veya temel
07:28ihtiyaçlara destek vermeye çalışırlar.
07:29Normalde olan budur.
07:30Bu tür ilişkiler mesela sosyoloji, sosyal sermaye açısından da çok önemlidir.
07:34Çünkü kriz döneminde devletin ulaşamadığı noktaya bazen toplumun kendi dayanışma ağları ulaşabilir.
07:41Bu normal şartlarda böyle ama sizin de bahsettiğiniz gibi bunun da bir sınırı var.
07:44Yani yıllarca süren bir savaş, ekonomik sıkıntı, yerinden edilme insanların dayanıklığını da tüketebiliyor.
07:52Yani insan sürekli kriz yaşadığında psikolojik olarak yoruluyor, güven duygusu azalabiliyor.
07:57Burada onlarca seneden bahsediyoruz.
07:59İnsanlar sadece maddi kaynaklarını değil, sosyal ilişkilerini de kaybediyor.
08:04Özellikle mesela yerinden edilen insanlar açısından bu çok ağır.
08:07İnsan sadece evini kaybetmiyor, sadece bir binayı kaybetmiyor.
08:11Mahallesi, Deniz Hanım işte komşularını, okulunu, işini, günlük hayatını, bütün düzenini de kaybediyor.
08:19Bu nedenle toplumsal dokuyu korumak için sadece işte acil yardım dertlerle değil,
08:25insanlara uzun vadeli bir hayat kurabilecekleri ortamın da sağlanması gerekiyor.
08:30Eğitim, sağlık, iş, barınma dedik, güvenlik burada birlikte düşünülmeli.
08:35Bir de dayanışmanın en önemli özelliği de belki şudur, insanlara sadece yardım etmek değil,
08:41yeniden toplumun aktif bir parçası olabileceklerini de hissetmek gerekiyor.
08:45Tabii ki.
08:45Çünkü sürekli yardım alan insan zamanla çok pasif ve bağımlı hale de gelebilir.
08:50Oysa toplumun yeniden inşasından demin bahsettik, orada aktif rol alan bir insan,
08:55kendi geleceği üzerinde de yeniden kontrol duygusu kazanır.
08:58Dolayısıyla toplumsal dayanıklılık böyle zor zamanlarda sadece kriz sırasında birbirine yardım etmek değildir.
09:06İnsanların geleceğe yeniden bağlanmasını sağlayacak sosyal yapıları koruyabilmektedir.
09:12Böyle uzun vadeli savaş ve kriz dönemlerinde de tabii ki bunu koruyabilmek gerçekten çok zor.
09:18Tabii ki çok zor ve hepimizin kendimizi işe yarar hissetmeye ihtiyacımız var.
09:23Eric Fromm'un da söylediği üzere yani yaratmayan insan yok etmeye daha meyilli oluyor.
09:29Cemil Bey yayınımıza katıldığınız için çok teşekkür ediyorum.
09:33İyi çalışmalar diliyorum size. Hoşçakalın.
09:36Ben teşekkür ederim. Hayırlı yayınlar dilerim.
09:38Altyazı M.K.
