00:00Hoş geldiniz. Bugün hepimizin hayatını doğrudan etkileyen bir konuyu,
00:04modern yaşamın o görünmez ağırlığını masaya yatırıyoruz.
00:07Neden bu kadar hızlı gelişen bir dünyada, iç dünyamızda bu kadar çok mücadele veriyoruz?
00:12Gelin bu görsel analizimizde bu sorunun cevabını birlikte arayalım.
00:16Dünya Sağlık Örgütü'nden gerçekten çarpıcı, hatta biraz da ürkütücü bir veriyle başlayalım.
00:21Şöyle diyorlar, bugün dünya üzerinde her dört kişiden birine psikolojik bir rahatsızlık teşhisi konuyor.
00:27Bakın bu sadece bir çat üzerindeki istatistik değil.
00:30Sokağa çıktığınızda, etrafınıza baktığınızda gördüğünüz her dört kişiden biri demek bu.
00:35İnanılmaz bir rakam değil mi?
00:37Durumun vahametini gösteren çok daha trajik bir tabloda var.
00:41Sadece 2015 yılında dünya çapında tam 720 bin insan intihar ederek hayatını kaybetti.
00:47Üstelik ekonomik uçurumların derin olduğu gelişmekte olan ülkelerde bu rakamlar maalesef çok daha korkutucu boyutlara ulaşıyor.
00:541. Bölüm Modern Stres Salgını
00:57Peki ama neden buradayız?
00:59Ne oldu da biz insanlık olarak bu noktaya geldik?
01:02Bunu anlamak için yaşam alanlarımızın nasıl değiştiğine bakmamız şart.
01:07Kırsal yaşamı bir düşünün.
01:09Orada dayanışma var, paylaşma var, güven hissi var.
01:12Bunlar aslında bizim en doğal stres savarlarımız.
01:15Ama biz ne yaptık?
01:16Büyük şehirlere göç ettik.
01:18Evet teknolojik lükslere kavuştuk ama o doğal kalkanlarımızı da kaybettik.
01:23Onların yerine ne geldi derseniz, kıyasaya bir rekabet, bitmek bilmeyen çatışmalar ve kalabalıklar içinde derin bir yalnızlık.
01:31Şehrin içine adım attığınız an adeta bir stres bombardımanında tutuluyorsunuz.
01:36Düşünsenize, hava kirliliği bir yandan, dinmeyen o uğultu, gürültü kirliliği diğer yandan.
01:42Üzerine düzensiz uykuyu, kötü beslenmeyi ve o hepimizin iliklerine kadar hissettiği gelecek kaygısını ekleyin.
01:50Hep bir göreceli yoksulluk hissi var içimizde değil mi?
01:53Başkalarında var, bende yok hissi.
01:55İşte bu yarışta geride kalma korkusu bizi kronik bir mutsuzluğa sürüklüyor ve ciddi psikolojik sorunların tohumlarını ekiyor.
02:01İkinci bölüm, yanlış anlaşılmaların tarihi.
02:05Bunca net sosyoekonomik sebebe rağmen iş ruh sağlığına gelince hala nasıl bu kadar kör kalabiliyoruz?
02:12Çünkü işin içine batıl inançlar giriyor.
02:15Binlerce yıldır nesilden nesile aktarılan o kültürel efsaneler yüzünden.
02:19Hani şu ruhlar, cinler, nazarlar meselesi.
02:22İnsanlar sırf toplum onlara deli damgası vuracak diye ölesiye korkuyor.
02:26Sonuç ne peki?
02:27Yaşadıkları o büyük acıları içlerine atıyorlar, gizliyorlar ve en kötüsü de iyileşebilecekken tıbbi yardım almaktan köşe bucak kaçıyorlar.
02:36Tarihteki şu değişime bir bakar mısınız?
02:38Taş devrinde insanlar kötü ruhları bedenden çıkarmak için kafa taslarına resmen delikler açıyordu.
02:43Oradan 11. yüzyıla İbni Sina'nın nabız hızını duygularla eşleştirmesine, 1812'de Benjamin Rush'ın bu işin kökeninin nörolojik olduğunu söylemesine
02:53ve nihayet bugün beyni karış karış haritalandırdığımız günümüze geldik.
02:58Bu uyanışımız 10 bin yılımızı aldı.
03:00Bilim hızla ilerliyor ama görüyorsunuz ki eski alışkanlıkları ve inançları yıkmak o kadar da kolay olmuyor.
03:063. Bölüm Duygu'ya Karşı Zeka
03:09Şimdi bugün kökünden kazımamız gereken en büyük efsanelerden birine geliyoruz.
03:14Çoğu insan psikolojik rahatsızlıkları bir akıl veya zeka sorunu sanır ama bu tamamen koca bir yanılgı.
03:21İşin aslı şu, psikolojik sorunların tam %80'i zekamızla değil doğrudan duygusal sistemlerimizle ilgili.
03:28Geri kalan %20 ise nörolojik veya diğer fiziksel faktörler.
03:32Yani beynimizin zeka departmanıyla duygu departmanı konuşuyor elbette ama ikisi tamamen farklı işleyen sistemler.
03:40Eğer buna hala şüpheyle yaklaşıyorsanız insanlık tarihine yön veren şu dehalara bir bakın.
03:46Einstein, John Nash, Virginia Woolf hatta günümüzden Bill Gates veya Elon Musk.
03:51Bu isimlerin yan yana gelmesi bize çok net bir şey söylüyor.
03:55Süper zeki olmak size psikolojik zorluklara karşı öyle sihirli bir kalkan falan sağlamıyor.
04:00Einstein'ın kendi oğlundan tutun da yer çekimini çözen Newton'a kadar o devasa zekaların hepsi zaman zaman ağır psikolojik
04:09fırtınalarla boğuştu.
04:10Bunu çok daha basit gündelik bir örnekle açıklayayım.
04:13Diyelim ki kurbağalardan ölesiye korkuyorsunuz.
04:15Mantığınız o üstün zekanız size bağırıyor.
04:18Bu sadece minicik bir kurbağa sana hiçbir zarar veremez.
04:21Bunu adınız gibi biliyorsunuz.
04:22Ama ne oluyor?
04:23O an duygusal sisteminiz devreye giriyor ve kalbiniz güm güm atmaya başlıyor.
04:27Kontrol edemiyorsunuz.
04:28İşte bu durum sırf mantığımızı kullanarak duygularımızı susturamayacağımızın en büyük kanıtı.
04:33Dördüncü bölüm.
04:34Dalga etkisi.
04:35Peki bu sorunları görmezden gelirsek veya toplum baskısıyla saklarsak ne olur?
04:41Eğer tıbbi tedaviyi ertelersek o ilk başta küçük görünen sorun adeta suya atılan bir taş gibi dalga dalga büyüyor.
04:49Ortaya korkunç bir döngü çıkıyor.
04:51Zihinsel ve fiziksel tükenmişlik başlıyor.
04:54Bu hemen iş yerindeki performansınızı dibe çekiyor.
04:57Sonrasında işsizlik kapıyı çalıyor.
05:00E tabi ekonomik kayıp ve çaresizlik de gelince tahmin edebileceğiniz gibi o en baştaki psikolojik yara çok daha derin, iyileşmesi
05:08çok daha zor bir hale geliyor.
05:10Ve inanın bana bu dalga sadece o kişiyi vurmuyor.
05:13Bireyin tedavi edilmeyen o stresi kalp hastalıklarını felce kadar gidiyor.
05:17Ama toplum olarak biz de payımızı alıyoruz.
05:20Empati yeteneğimizi kaybediyoruz.
05:22Boşanmalar fırlıyor.
05:23Suç oranları artıyor.
05:25En tepeden bakarsak devlet için devasa bir ekonomik yük, üretim kaybı ve sağlık sistemi krizi demek bu.
05:32Yani o benim sorunum dediğimiz şey dönüp dolaşıp bütün bir ülkenin asayiş ve ekonomi problemi oluyor.
05:38Beşinci ve son bölüm.
05:40Modern bilimi kucaklamak.
05:41Peki bu yıkıcı döngüden nasıl çıkacağız?
05:44İşte çözüm burada devreye giriyor.
05:46O kulaktan dolma bilgileri, eş dostun, senin bir şeyin yok kafana takıyorsun şeklindeki amatör psikiyatristliklerini bir kenara bırakmamız şart.
05:54Teşhisi eğitimli profesyonellere, onların da başucu kitapları olan DSM ve ICD gibi modern klinik kılavuzlara bırakmalıyız.
06:02Psikiyatrinin bu kutsal metinleri öyle gökten zembirle inmedi, binlerce bilim insanının yıllar süren titiz çalışmalarıyla oluşturuldu.
06:10Şöyle düşünün, bugün modern bilim tarafından tek tek en ince ayrıntısına kadar kategorize edilmiş 450'den fazla farklı psikolojik rahatsızlık var.
06:20Önümüzde böyle devasa bir bilimsel birikim varken, çıkıp da birine sadece 2-3 hareketine bakarak deli demek veya kafamıza göre
06:28bir etiket yapıştırmak,
06:29bu gerçekten hem büyük bir cahillik hem de çok tehlikeli bir sorumsuzluk.
06:33Bu görsel analizimizi noktalarken size 100 yılımızın o en büyük dehalarından birinin sözünü hatırlatmak istiyorum.
06:41Albert Einstein, 1930 yılında şizofreni teşhisi alan oğlu Edward'a şöyle demişti.
06:46Oğlum, hayat bisiklet sürmek gibidir. Pedalı çevirmeyi bıraktığında dengeni kaybeder düşersin.
06:52Pedalı çevirmeye ve ilerlemeye gayret et.
06:55Toplum olarak tam da bu noktadayız.
06:57Dengemizi korumak için modern bilimle o pedalları çevirmeye devam mı edeceğiz yoksa eski efsanelerin karanlığında taş devrine geri mi döneceğiz?
07:05Karar bizim.
07:06İzlediğiniz için teşekkürler.
Yorumlar