00:11The island is the center of the center of marine biodiversity in the world.
00:20May isang matamis na tradisyong unti-unti na raw nilalamon.
00:25Hindi ng alo ng dagat, kung hindi ng mabilis na pagkalimot.
00:32Pero sa islang ito, may isang uri ng tamis na hindi nagmumula sa tubo, kundi sa matatayog na puno ng
00:41buri.
00:43Ang malalatik o sangkaka sa unang tingin ang ipinagmamalaking pakaskas ng Isla Verde.
00:53Isang tradisyonal na panghimagas na nakalagay sa maliit at pabilog na sisidlan na gawa sa dahon ng buri.
01:02Kadalas ang ginagawang candy o pampatami sa mga pagkain.
01:11Pero para kay Rolly na laking Isla Verde, ang pakaskas hindi lang basta pampatamis.
01:19Ito raw ay produkto ng tsaga, pawis at determinasyon na pamana pa mula sa kanilang mga ninuno.
01:25Nung maliit ako, nakikita ko na yan ang gagawa. Pakaskas na yan. Matagal ng panahon niya ang ginagawa.
01:33Kahit na mahirap, aming pinagpipilit. At palibasa nga, wala kaming hanap buhay kundi yan.
01:41Pero sa paglipas ng panahon, ang tamis ng pakaskas tila unti-unting tumatabang.
01:47Kami lang gumagawa dito sa aming barangay na ito.
01:53Dahil mapakahirap maalit eh. Kahit marunong sila manggawa, hindi baka hindi kayanin.
02:01Kaya gamit ang kanya mahigit ilang dekadang kaalaman sa paggawa ng pakaskas.
02:08Patuloy na itinataguyod ni Rolly ang paggawa nito at itinuturo sa mga susunod na henerasyon.
02:17Dala ang kanyang sandatang itak at timba na lalagyan ang katas ng buri.
02:23Ubaga pa lang, inaakyat na ni Rolly ang puno ng buri malapit sa kanilang bahay.
02:34Pagdating sa tuktok ng puno, kakaskasin ang buri at papatuluin ang katas ng buri na gagawin pakaskas.
02:50Ang katas ng buri ipakukuluan sa isang malaking kawa para lumabas ang taglay nitong tamis.
02:56Pakukuluan na hanggang sa lumapot. Mga dalawang oras yan mahigit para tuloy ang luto.
03:05Kapag lumapot at lumagkit na ang katas ng buri.
03:10Sunod namang aayusin ang kanyang asawa ang mga kasitas na gawa mismo sa pinatuyong dahon ng buri.
03:16Ito yung kasitas na lalagyan ng niluluto ng pakaskas.
03:23Pinatutuyo muna, tapos pagtuyo na, saka pagtuli ng ganito.
03:28May sukat ito para makatulad ng ganito.
03:38Ang mga gawang kasitas, lalagyan ng lutong pakaskas.
03:49At saka pagpapatungpatungin gamit ang tali, nagawa rin sa buri.
03:53At saka ibemeta sa halagang 70 hanggang 100 pesos kada tali.
04:03Ang bawat piraso ng pakaskas, bunga ng isang mabusising sining.
04:09Mula sa pag-akyat sa matayog na puno ng buri.
04:16Hanggang sa nakakangawit na pagluluto sa mainit na taliasi.
04:22Ang bawat sentimong ibinabaya dito, katumbas ay pawis at tsaga ni Rolly.
04:29Ang pakaskas, isang matamis na paalala na ang nyaman ng Isla Verde,
04:34hindi lamang matatagpuan sa ilalim ng karagatan.
04:40Kundi pati sa puso ng mga taong patuloy na nagpapanatiling buhay ang kanilang kultura.
05:06Ixiumia
05:08You
05:10Arbogamo
Comments