00:00МУЗЫКАЛЬНАЯ ЗАСТАВКА
00:44МУЗЫКАЛЬНАЯ ЗАСТАВКА
01:09İranlı kadınlar büyük tahammülleri, sabırları, isyan etme biçimleri,
01:14kararlılıkları ve muazzam bir gelişkinliğe sahip sezgileri,
01:18hayatın keşmekeşi içinde özgürleşme tutkusunu yitirmeden kendine yeni kanallar açıyor.
01:231979 yılındaki Sam devriminden günümüze kadar olan süreçte gerçekleşen kadın hareketlerine 2017 yılında yeni bir örnek eklendi.
01:33İranlı Vida Muhavvet, 28 Aralık 2017'de kamusal alanda başörtüsü takma zorunluluğuna karşı yeni bir hareket tarzı ortaya çıkardı.
01:43Tahran'ın en kalabalık caddelerinden biri olan Enkelap devrim caddesindeki bir elektrik kutusunun üzerine çıkan Vida Muhavvet,
01:51bir sopanın ucuna taktığı beyaz başörtüsünü sallayarak zorunlu başörtüsünü protesto etti.
01:57O tarihe kadar gerçekleşmiş olan kadın hareketleri, kadınların aynı mekanda bir araya gelmesiyle meydana gelmişken,
02:05Muhavvet'in bu davranışıyla ortaya çıkan eylem tarzı,
02:08bireysel olarak farklı mekanlarda gerçekleştirilen sivil itaatsizlik eylemlerinin bir bütün oluşturmasını sağladı.
02:15Bu eylem tarzı kısa süre içerisinde sosyal medya aracılığıyla İran'ın diğer şehirlerine de yayıldı ve toplumsal bir hareket haline
02:23geldi.
02:24Muhavvet tarafından başlatılan bu hareket, 2014 yılında muhalif gazeteci Masih Annejad tarafından Facebook üzerinden
02:33Benim Gezi Özgürlüğüm ismiyle başlatılmış olan ve 2017 yılında Beyaz Şarşambalar ismiyle bir platforma dönüşen kampanyanın devamı oldu.
02:42Muhavvet'in bireysel eylemi Annejad'ın sosyal medya üzerinden yaptığı çağrıyla sokağa yansıdı.
02:48Dolayısıyla Beyaz Şarşamba Hareketi, Annejad tarafından başlatılan ve Muhavvet tarafından sonuçlaştırılarak,
02:55fiili bir eyleme dönüştürülen bir kadın hareketi olarak ortaya çıktı.
02:59Hareketin hem erkekler hem de başörtüsü takmayı tercih eden muhafazakar kadınlar tarafından destek bulması,
03:06kısa sürede daha geniş bir kitleye yayılmasını ve ses getirmesini beraberinde getirdi.
03:11Harekete destek veren muhafazakar kadınlar başörtüsü takmalarının kendi tercihleri olduğunu ve takmak istemeyen kadınların da bu konuda tercih özgürlüğüne sahip
03:21olmaları gerektiğini dile getirdiler.
03:24Bu nedenle kendi bedenleri üzerinde söz sahibi olma talebiyle harekete başlatan kadınlara destek verdiler.
03:30Zaman içinde İran'ın çeşitli kentlerine yayılan harekete katılımın daha çok büyük şehirlerde yaşayan kadınlar olduğu görüldü.
03:37Bunun temel sebebi ise kırsal bölgelerin yapısı gereği bu bölgelerde yaşayan kadınların çevrelerinden tepki ve baskı görme ihtimallerinin daha yüksek
03:47olmasıdır.
03:48Bu nedenle buralarda yaşayan kadınlar daha temkinli davranma eylemi gösterdiler.
03:53Beyaz Çarşamba Hareketi İslam devrimi sonrasında gerçekleşen kadın hareketlerinin bir devamı oldu.
03:591979 sonrasında ortaya çıkan kadın hareketlerinin temel motivasyonlarının, kadınların devrimle birlikte kaybettiği haklarının geri verilmesi ve kamusal alanda uygulanan başörtü
04:10zorunluluğuna karşı çıkılması olduğu söylenebilir.
04:24Harekete yönelik en sert tepki kadın düşmanı gerici faşist Molla rejimi ve destekçilerinden geldi.
04:31Eylemi gerçekleştiren Eva Muhavvet ve sonrasında ona destek veren çok sayıda kadın gözaltına alındığı işkencelere maruz bırakıldı.
04:39İlk başta Eva Muhavvet serbest bırakılsa da sonrasında eylemini tekrarladığı için yeniden gözaltına alınarak başörtüsünü çıkararak sapıklığı ve ahlaksızlığı teşvik
04:49etmekle itham edilerek tutuklandı.
04:51Yaklaşık 8 ay hapiste kaldı.
04:54Meclis Başkan Yardımcısı Ali Motari İran'daki kadınların nasıl isterlerse öyle giyinebildiklerini iddia ederek
05:01Beyaz Çarşamba hareketini küçümsedi, hareketi önemsizleştirme ve dikkatleri konunun üzerinden çekme yönünde bir tavır içinde oldu.
05:09Yargıç ve savcı olan Golan Hossein Mohseni Eje ise harekete katılan kadınların uyuşturucu kullandığını ve yabancıların ajanları olduğunu iddia edecek
05:20kadar ileri gitti.
05:21Bu yaklaşımıyla hareketi toplum gözünde itibarsızlaştırmaya ve daha fazla İranlının harekete destek vermesini engellemeye çalıştı.
05:29Ayrıca harekete yabancılarla ilişkilendirerek konuyu bir güvenlik meselesi haline getirdi.
05:34Harekete yönelik bir başka olumsuz tepki İran Başsavcısı Muhammed Jafar Montazari tarafından geldi.
05:41Montazari hareketi önemsiz ve çocukça nitelendirdi.
05:44Montazari ayrıca hareketin ortaya çıkışında yabancıların sorumlu olduğunu ifade ederek konuyu bir güvenlik meselesi haline getirme yoluna gitti.
05:52Montazari başörtüsünün bir sopanın ucuna takılarak sallandırılmasını suç olarak nitelendirdi.
05:58Fakat yabancıların dahilinin olması ihtimali nedeniyle cezalandırmak yerine eylemde bulunanları uyarmak gerektiğini söyledi.
06:06Beyaz Çarşamba Hareketi'nin İran dışından yabancılar tarafından başlatıldığına yönelik bir iddiada Tahran Polis Teşkilatı'ndan geldi.
06:14Teşkilat yasa dışı uydu kanalları aracılığıyla hareketin başlatıldığını iddia etti.
06:19Böylece başörtüsü karşıtlığının aslında İran'ın sorunlarından biri olmadığı ve dışarıdan gerçekleştirilen eylemlerle İran'ın bir sorunu haline getirilmek istendiği
06:29algısı, yaratılmak istendiği propagandası yapıldı.
06:32İran Devrim Mahkemesi'nden bir yetkili tarafından Fars Haber Ajansı'na yapılan açıklamada,
06:37kamusal alanda başörtüsüz şekilde video çeken kişilerin düşman devletle işbirliği yapma suçlamasıyla 10 yıla kadar hapis cezası alabileceği bildirildi.
06:47İran'ın Sakızeli'nde yaşayan 22 yaşındaki Jina Emini, 13 Eylül 2022 günü ailesiyle birlikte gittiği Tahran'da,
06:55ahlak polisi tarafından giyinme şekli hedef gösterilerek gözaltına alındı.
06:59Yanında bulunan erkek kardeşinin itirazı üzerine polisler Jina Emini'yi bilgilendirme dersi için götüreceklerini ve bir saat sonra serbest bırakacaklarını
07:08söylediler.
07:09Birkaç saat sonra Jina Emini'nin darbedildiği için karakolda fenalaştığı ve ambulansla hastaneye götürüldüğü öğrenildi.
07:17Doktorlar genç kadının ağır beyin hasarı aldığını ve kalp krizi geçirdiğini söyleyerek komaya girdiğini açıkladılar.
07:2316 Eylül 2022 günü Jina Emini'nin hayatını kaybettiği öğrenildikten sonra Tahran'da başta kadınlar olmak üzere halk sokağa çıktı.
07:33Halk Kamene'yi katildir, hükümeti bitmiştir, kız kardeşimi öldürenlerin sonunu getireceğim sloganlarıyla ahlak polisinin şiddetine tepki gösterdi.
07:42Kitle Jina Emini'nin hayatını kaybettiği Kasra Hastanesi'ne yürüdü.
07:46Polis hastane önüne yığılsa da halk Tahran Arjantin meydanında hükümetin ahlak polisleri aracılığıyla kadınlar üzerinde kurduğu baskı ve şiddeti gece
07:56geç saatlere kadar protesto etti.
07:5817 Eylül günü Tahran'dan uçakla sergaz eyaletine götürülen Jina Emini'nin cenazesi Ayçi mezarlığında toprağa verildi.
08:06Bu sırada Jina Emini'nin cenazesinin otopsi işlemleri için adet tıp kurumu ATK'ya gönderilmediği, sadece polis tutanaklarının esas alındığı
08:15öğrenildi.
08:16Ayrıca Jina Emini'nin ailesine İran emniyetinin bu konuda hiçbir basın medya kuruluşu ile konuşmayacaksınız, büyük bir tören yapmayacaksınız denildiği
08:25ve ailenin tehdit edildiği bilgisi kamuoyuyla paylaşıldı.
08:29Ayçi mezarlığının etrafı çok sayıda İranlı polis tarafından kapatılsa da cenaze törenine Jina Emini'nin ailesi ve çok sayıda kadın
08:37katıldı.
08:38Cenazeye katılan kadınların diktatöre ölüm sloganı ise daha sonraki günlerde devam eden isyanın temel şiarlarından biri oldu.
08:54Jina Emini'nin polis karakolunda katledilmesinin ardından İran'da Mullah rejimine karşı protestolar yayılarak büyüdü.
09:02Rejim protestoları şiddetle bastırmaya çalışırken sosyal medyaya kısıtlama getirildi.
09:08Bazı kadınlar protesto için saçlarını kesti.
09:11Gösterilerde kolluk kuvvetleri onlarca kişiyi katletti, yüzlercesini yaraladı, gözaltına aldı, tutukladı.
09:17Bazı kentlerde karakollar, banka şubeleri ve polis araçları ateşe verildi.
09:22Kirmanşah şehrinde gerçekleşen protestolar da 62 yaşındaki Minu Muajidi polis tarafından ateş edilmek suretiyle katledildi.
09:43Minu Muajidi'nin cenazesinde Jinjian Azadi sloganları yankılandı.
09:48Doğu Kürdistan kentlerinin yanı sıra bütün bir İran kentlerinde halk geceleri sokak eylemleri gerçekleştirdi.
09:55Tahran Üniversitesi'nde 18 Eylül'de başlayan öğrenci protestoları İsvan Üniversitesi'ne ve Amir Kabir, Allame, Tabitabai ve Terbiyat Modares dahil
10:06olmak üzere başkentteki diğer birçok üniversiteye yayıldı.
10:17Zahayet BST Üniversitesi'ndeki bir toplantıda bazı öğrenciler başörtüsü kurallarına meydan okuyarak başörtülerini çıkardı.
10:25Molla rejimine son verilmesi çağrısı içeren sloganlar attı.
10:29Protestoların 6. gününde eylemler 80'den fazla kent ve kasabaya yayıldı.
10:34Ülkenin farklı bölgelerinde kalabalık gruplar halinde sokaklara çıkan İranlılar,
10:39Molla rejiminin sembollerini ya ateşe verdi ya da yırttı.
10:43Hamene'ye ölüm, silahlandığımız günün vay halini ve diktatöre ölüm sloganları ise dikkat çeken sloganlar arasındaydı.
10:51İran Kolluk Kuvvetleri ise halkı bastırmak için biber gazı, pompalı tüfek ve bazı durumlarda askeri silahlar kullanmayı sürdürdü.
10:59Sivil polisler motorsikletlerle öğrenci avına çıktı, yakaladıkları öğrencilere ölesiye şiddet uyguladı.
11:06Garşak şehrinde protestolara katılanlar valiliği ele geçirdi.
11:10Maşat şehrinde Ahmadabad polis karakolu yakıldı.
11:13Sefer Bankası'nın Tebriz şehrindeki şubelerinden biri de ateşe verildi.
11:18Şah-ı Hesvar'da polis kulübesi yakılırken, Naysabur ve Şırjan'da polis arabaları ateşe verildi.
11:24Kürt nüfusun yoğun olduğu Doğu Kürdistan'da, Kirman Şah, İlan ve Batı Azerbaycan ayaletlerinde de Kürt partilerin çağrıları üzerine esnaf birçok
11:33şehirde kepenk indirdi.
11:46İran'ın çok sayıda kentine, kasabasına yayılan kadın isyanında kadınlar tepkilerini sembolik ve yaratıcı yöntemlerle ifade etti.
11:55Kürt nüfusun yoğun olduğu dolu kentine, kasabasına yayılan kadın isyanında tepkilerini sembolik ve yaratıcı yöntemlerle ifade etti.
11:59Sokak protestolarında kadınlar başlarını açarak, başörtülerini yakarak, başörtüsü zorunluluğuna ve polisin dokunulmazlığına karşı tepkilerini dile getirdiği adeta polise meydan okudu.
12:11Kadın oyuncu Anahita Hemati bir videoda başını tamamen kazıtırken görüldü.
12:16Bazı kadınların saçlarını kestikleri videoları paylaşması, çok değişik ülke ve kentlerde kadınlar saçlarını keserek İranlı kadınlarla dayanışmayı büyüttü.
12:26Usta oyuncu Katayun Rihai, zorunlu başörtüsü kararına artık uymayacağını açıkça ilan etti.
12:33Kürt kadınların yastaf saç kesmeleri, sevdikleri birini kaybettiklerinde saçlarını kesip mezara bırakmalarının ayrı bir sembolik değeri var.
12:41Masa Amini etiketi Farsça Twitter'da 6 milyona ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesini kaydetti.
12:48Bu etiketin İngilizcesi ise 1 milyonu aştı.
12:52Türkiye ve Kuzey Kürdistan'da kadın örgütleri Jina Emini'nin katledilmesini protesto etti.
13:12İstanbul'da kadın örgütleri ve Türkiye'de yaşayan İranlılar İran Konsolosluğu önünde gösteriler düzenledi.
13:19Dünyanın dört bir yanında kadınlar İran Konsolosluk ve elçilikleri önünde Jina Emini'nin gözaltında katledilmesini protesto etti.
13:39Rojirat'ta başlayan protestolar İran'ın bütününde bir isyan yangırına dönüştü.
13:44Politik İslamcı faşist devlet güçlerinden duyulan korkunun yerini Birleşmiş Halkın cesareti aldı.
13:50Kadınlar ve Kürtler en önde devrimci serhıldanın sürükleyici gücü oldu.
13:54Süre gelen halk isyanı ışığı Orta Doğu devriminin 3 belirtisini daha görünür kıldı.
14:00İran'da başlayan ve tüm ülkeyi saran kadın isyanı bir kez daha 21. yüzyılın kadın devrimleri yüzyılı olacağının altını çizdi.
14:08Rojirat ve İran'daki devrimci dalga bir kez daha bir kıvılcımın bir anda yangınlara dönüşebileceğini gösterdi.
14:15Kürt Özgürlük Hareketi ve Kürdistan devrimi hesaba katılmadan ne İran ne Türkiye ne Suriye ne de Irak devriminden söz edilemeyeceğini
14:24bir kez daha kanıtladı.
14:25Sömürgeciliğe karşı mücadelenin görmezden gelinerek faşizme karşı mücadele edilemeyeceğini ortaya koydu.
14:32Jın Jiyan Azadi şiarı tüm dünyada kadınların eşitlik ve özgürlük mücadelesinin başat şiarı haline geldi.
15:03Sömürgeciliğe karşı mücadele edilebilir.
15:21İzlediğiniz için teşekkür ederim.
15:54İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments