00:00Në një kohë kur sfidat me të cilat për balen,
00:03fëmijët janë gjithnjë e më të ndjeshme dhe komplekse.
00:06Zëri për të drejta të tyre bëhet edhe më i rëndësishëm se as njëherë më parë.
00:10Sot në studio kemë i një grua,
00:12që gjitho dit punon për të ndërtuar një botë më të sigur të dhe më të drejta,
00:16më të qetë për ata më të vejgjilit dhe më të mirat tanë.
00:19Si përfajsu e se ambasadës e partë të fëmijëve në botë me gja shihajo,
00:23është pjese një misioni që shkom përtej projekteve.
00:26Një mision që ndërton vlera, ndërgjithsim dhe një kultur të paches.
00:30Së fundi për mes një premierës e një dokumentari glas na tishina
00:33apo një qetsie, zhurëm shme është të riktyjer një fokus i rëndësishmi edukimit për pach
00:39dhe ndikim që a i ka në jetën e fëmijëve dhe të rinjve.
00:41E so do të flasim për këtë rukëtim, për sfidat, për realitetin që shpesh shijet,
00:46edhe pas hejshqjes edhe për mënyrat si mund të ndërtoj mjëtarme,
00:49më të mirë për fëmijëve tanë dhe mirë prejsi me shumë kënaqësi në studion ton,
00:53zonjën patë mire, ajdari mirëse erdë dhe falemderit që e një piesë e emisioni ton.
00:57Mirëse u gjeta, ju falemderit për fëtesën, është që të mund kënaqësi të jenë piesë e emisioni të uvejtë.
01:02Se fund me kështë premira në filmit Glasna Tishina, po që të si e zhurmëshme në Gjuha në Shqipe,
01:08e të la më bardh një simbolik të fort në vete, pëse pikërisht këtë titull?
01:14Hejshqje e zhurmëshme.
01:15Hejshqje e zhurmëshme për arsye se programit të cilin e përfaqëson,
01:22kjo do më thënë kjo dokumentar, film i shkurë të dokumentar,
01:27është pikërisht ajo, punojmë në mënyrë të qed,
01:32por jemi të zëshëm për ndërtimin e paces,
01:37për zgjidhje në konflikteve në mënyrë të pa dhunshme,
01:41për të kryuar një ambient më të mirë,
01:43për të pasur një shëqëri më të shëndosh.
01:47Kemi një moment nga filmit që me ndoni se mëse shumë ti ka prej kur të rinjtë
01:51në një moment më i veçant nga kjo dokumentar?
01:55Si që thëksuat edhe ju, ne e kishim premjera në filmit para disa ditësh,
02:00edhe aty kishim tëftuar në zënës nga shkollat e mesme,
02:04kryesisht nga shkollat e mesme dhe filore të qytetit të Shkupit,
02:08edhe pasi e shikua në bashkarisht filmin,
02:11kishim një diskutim të përbashkat edhe ishte interesant ajo se,
02:17gjithmonë, do më thani, lidhet, pacha nuk ka luft në reguljemi,
02:22por ato thënë nëse përto ishte mjaftë e rëndësishme të ashohin se pacha në fakt të të thotë shumë,
02:30të thotë qëtësia jonë, të thotë ajo që ne e flasim,
02:35ajo që ne e veprojmë, vlerat të cilat i përfaqësojmë,
02:39edhe kjo ishte mjaftë e rëndësishme dhe mandej që i motivoj ato të flasin edhe të jenë aktiv në diskutimin
02:46e mëtejshën.
02:46E mëtejshën, po sëpse da tata të shprejim në ndimin e tyre.
02:49Sa po e diskutuat, se me të rinë të keni diskutuar që është jene paches, qka është pacha,
02:54sa është të vështirë që atyre të mbillet në kokë edhe familjeve edhe më të vejgjel se pacha nuk është
03:00dhe të munges konflikti,
03:02por është një veprimi përdiqëm, se mire thë aty o dhe që cia jonë shpirtrore shumë luan rëllë në pachen,
03:08ndo shta neve nuk kemi konflikt me dikë, po jemi në luft në vetën dhe ajo fletë shumë.
03:13Sa është e rëndësishme dhe sa është e vështirë që kjo të mbillet në kokë familjeve edhe të angulisim në
03:18kokë,
03:19që ta kenë si një moto të përdiqëmë në tyre.
03:21është rëndësishme që ne të rriturit njëherë të kuptojnë,
03:24këta edhe më ndecjët mundua përqem të fëmijive edhe të rrive,
03:28për arsye se ne e theksova edhe më parë,
03:32gjithmonë e lidhim se nuk ka luft edhe munges,
03:35konfliktet gjithmonë eksistojnë,
03:37ne kemi konfliktet dhe konfliktet nuk janë të këqia,
03:40përderi sa ne tentojmë që ato të zgjidhim në mënyrë të padhunshme,
03:44që ne tentojmë që ta kuptojmë njëri tjetrin në diskutim,
03:48jo ta fitojmë njëri tjetrin me argument, me diskutime,
03:52po ta kuptojmë edhe të gjejmë një gjutë përbashkat.
03:56Fiksë, gjatë këtyre 5-10 viteve keni kaluar sigurisht,
04:00famitë të ndryshme, gjenëratat të ndryshme,
04:03cilë është ndryshimi më i madhë që keni hasur diri tani
04:06për këto 5-10 vite nga nëzënësi që ka kaluar këtë program?
04:10Në kuadrë të arsimit përqesor në kryesisht punojnë me profesor të shkollave,
04:14të mesme dhe shkollave filore,
04:17dhe ato më ndej punojnë me nëzanasit.
04:20Ajo që dalimi, do më thënë,
04:22ndërtimi përqes nuk është procesi shpejtë dhe i letë.
04:25Kërkon kohë edhe i ka ato hapat e fëmijës,
04:29të cilët janë të sigurta, por të nga dalshme.
04:34Ndryshimi është se nëzënësit dhe të rindë,
04:37kanë më të e për kudzim të flasin,
04:40edhe të njohin problematikat edhe të mund të diskutojnë problematikat.
04:44Do më thënë, janë të inkurajuar që të diskutojnë që është tjenë.
04:50Edhe edhin, gjithashtu edhe pjesmarja e të rindëve është mjaftë të rëndësishme,
04:54në gjitho diskutim, në gjitho problematikë që është e lidhur me ato.
04:57Për arsye se ne gjithmonë themi se fëmijët janë e ardhura,
05:02fëmijët janë e tashme, ato jetojnë tashme.
05:05E diskutuat dhe e treguat se keni në bashkëpunim edhe me shkollat.
05:09Sa mësuesi të janë të përgaditur të trajtojnë tema si dhuna, konflikti, komunikimi jo i dhunshëm,
05:16sepse më pëlqehu një përgjirë që edhe të paraprakisht nuk është arritje qëllimi që ne ta fitojmë tjetrin,
05:22për thjeshtë ta kuptojmë tjetrin, atoja kemi arritur qëllimi dhe atoja kemi ndërtuar pache,
05:27në sekon që ne mësohemi të ta kuptojmë tjetrin dhe jo të jemi në e përsi me tjetrin.
05:34Sa janë mësuesi të përgaditur që fëmijet të ti mësojnë për këto gjëra?
05:39Mund të themë se në këto 15 vite në programin e arsimit pajësor janë kyqër një numer i mathi i
05:47profesorve,
05:48diku mbi 300 arsimtar të shkollave të mesme dhe shkollave filore.
05:53Edhe dëshira e tyre, vullneti e tyre për të gjithur një mënyrë për të hapëruar në fakt me kohen,
06:00për të tentuar që ta kuptojnë në problematikën edhe ta zgjidhin atë në mënyrë të duhur.
06:08Unë mund të themë se edhe pse të të kisha darë që të jetë numri mëjë madhë,
06:13për sëri mund flasim për një interesim gogjatë të madhë.
06:17Gogjatë të madhë për dalim të kaluarës.
06:20Më thuani, a bulizme është pjesë sa më e shpeshtë të një të fëmijet?
06:25A kanë më frikë fëmijet të flasin për bulizmin që ju bëhet?
06:30A egziston e nda jo frika në vete se mos valë do bëhet edhe më keqë situata?
06:35Fatkesishtë egziston, bulizmi egziston edhe përderisa në të kaluarën ishte vetëm në oborin e shkollës,
06:46ose diku në ambjentet në të cilat kishin mbledhjit të përbashpë,
06:51ta është cyberbullying është në rritje e siper, ku është 24 orë i pranishëm.
06:59Edhe punohet në sensibilizimin e në zanësve për njohjen edhe raportimin e këtyre formave të bulizmit,
07:07se qështë ka ka zgjidhje dhe qështë ka mund të zgjidhet nëse ato e flasin medikan të cilit i besojnë,
07:13qoftë me prindri, qoftë me mësim dhanësit, qoftë me pedagog, psikologët,
07:18ato kundien më të sigur që të andajnë këtë problematik.
07:25Rezultatet nuk ka ndo një matje konkrete,
07:29por them që ka një përmirësim në krasin me vitet e kaluara.
07:35Për raportimin, por nuk them se është ullur nëmri në zanësve të cilat bulizojnë dhe janë të bulizojnë.
07:42Po vetëm që raportojnë, pa të këtësisht, pa.
07:44Cile qarë ka jemer mësë shumë të tani dhuna sot, fiziki apë psikologike?
07:51Fizikja është ajo që duket, po do më thërë nëse vetëm se ka eskaluar dhe atë e shohim,
07:57po psikologikja është maj vështira dhe ka pasoja matë më dha, do më thërë,
08:02edhe singa shtë shëndeti i në zanësve në të gjitha aspekte dhe kjo është më pak e dukshme
08:10dhe pikrisht për këtë ne duhet të sensibilizënë dhe të nëzënësi të adinë se pa tjetër duhet të raportojnë
08:18se gjithë, do më thënë, qështë ka që ndodhë e përsëritur, ajo është dhunë.
08:24Po, ajo nuk është më gabim, ajo është një përsëgjedje.
08:27Se më ndoni se kjo program tani më ka arritur në vitin e 5-10 dhe të rritet gjatë këtyre
08:335-10 viteve,
08:34qëka e bërë mu unik nga programe tjera edukative?
08:38Programi ka arritur të egzistoj 5-10 vjet përshka këte vlerave të cilat i promovon.
08:45Dhe më thënë është programi bazuar në vlera, nuk është të qëlimi i programi që ne të tregojmë rezultate,
08:52por rezultate në numra, por procesi dhe mënyra e implementimit të programit është mjafti rëndësishëm.
09:01Dhe qëlimi i programit është që ne të kemi një shoqëri më të shëndosh, në më të vetisuar,
09:07një shoqëri e cila merë për gjithësi për veprimet dhe edin rolin e vetë në shoqëri,
09:14dhe më thënë edin se duhet jetë aktiv për qëdo ndryshim dhe se ndryshimin varet nga ne.
09:19Dhe se nuk duhet të jemi të heçtur përbal svidave të cilat në mundojnë.
09:27Si përzgjidhe në shkola që bëhen pjese këti rjeti të shkolas, të shkolave të të paches?
09:35Programi në filim ka qenë si pilot program me tre shkola të mesme nga qyteti Shkupit,
09:41por mandej gradualisht filoj edhe zgjerimi.
09:47Ne kishim një konferencë, konferencën e katet për arsim pachësor,
09:50ku aty i diskutuan bashkarisht me mësim dhënësit edhe me drejtore të shkolave të mesme,
09:58edhe shkolave filore, për atës cilat do të ishin kriteriumet,
10:03të cilat do të i kënë këto shkola.
10:05Po kryesisht janë ato shkola të cilat kanë qenë në kontinuitet dhe vazhdojnë të bëjnë aktivitete
10:09dhe vazhdojnë të mundojnë që të kemi një një shoqëri, një shkola të cilat izgjidhin konfliktet në mënyrë të padhunshme.
10:19Si pas ju shpëmija që e kanë kaluar këto program, tani, kanë ndryshim në qasjen e tyre ndajtë të tjereve?
10:25Nga jo që ato vete ndajnë, dhe sidomos nga jo që e ndëgjuam në takimin e fundit me to në
10:33gjithë premierës,
10:34ishte se ato janë të vedisuar edhe kanë më të e përgudzim të flasin për atës e qëfar mendojnë,
10:41edhe të më thënë të shprihin mendimet e veta dhe të qëndrojnë për atës që mendojnë se është e drejtë.
10:47Po, jemi tani në një qoqëri me ndarje këtë, kjo është e pakontestuishme,
10:53se është e vështirë të implementohet edukimi i tile dhe kur kemi qoqëri të ndarë?
11:01Qëlimi kryesor i programit është që ne të bashkojmë qoqëri, edhe të diskutojmë ato ndarjet,
11:08të diskutojmë ato dalimet, për shembul gjatë koncipimit të trajnimeve për ërsin përqësor,
11:14në gjithmonë e kemi parasysh të kemi atë balansin etnik, të kemi balansin gjinor,
11:20edhe që të mund të diskutojmë qëfar në mundon edhe si mund të kemi një edhe mirë kuptim,
11:25po edhe zgjidjet përbashkët për situatat.
11:28Gjatë gjithë këtyre viteve, sigurishtë keni pasur dheve sfidat veçanta,
11:32apo më karakteristiket të cilat i është dashë që ti të i kaloni,
11:36dhe mësë të ndalen e aty ku i keni hasur ato sfidat.
11:41Cilat kanë qenë sfidat më kryesore që i keni hasur gjatë viteve?
11:46Svidat janë të shumë ta gjithmonë.
11:49Gjido situatë është svid, po ne e këthejmë në mundësi.
11:53Për mua, për shembul, svid më i madhe,
11:56si për të gjithne ishte ajo filimi pandemis në vitin 2020,
12:00kër më ta është aktivitetet me prezencë fizike,
12:05undaluan edhe ne duheshte që të modifikojmë si të bëjmë ndryshimin.
12:10Edhe atëherë erde një ide nga një profesor po i kyqët në programin e arsimit përqësor,
12:16që ne të takoemi online edhe të diskutojmë të pak të në mos tjetër,
12:23të kujdesemi për shëndetin e njëri tjetërit,
12:25të ndajmë për vojat e njëri tjetërit.
12:27Sepse njëkosisht, këto nuk janë vetëm profesor të cilët janë kyqër,
12:33kanë kaluar, trejnime edhe një kjo në baroj,
12:35po vazhdon komunikimi edhe vazhdon ndarja e përvojave,
12:43cila përvoj ka hecur më mirë,
12:45si është gjithja më e letë,
12:47edhe kjo për mua ishte me të vërtet një sukses mjafit i madhë,
12:50përveç atyret të tjerave të cilat normali.
12:54Nëse një fëmijë ndihet i pa dëgjuar,
12:58nga rethi, nga shëqëria,
13:01cilat janë fjallëgjë që do u athoni jo personalisht?
13:06Nga jo që ndajmë fëmijët janë të pa dëgjuar,
13:10për ashtu e se...
13:12Ku që ndron problemi? Pse?
13:15Problemi është i shumë fisht.
13:17Për shembul, në një pyetje gjatë një puntorie të nzanësve,
13:22qëfar të këshit dëshiruar ju që ne të flasim e prinderit të uaj,
13:27ato kërkuam për e ne që thua një atyre që të na dëgjojmë.
13:31Kërkuam për e ne që të ndëgjojmë,
13:32cila ishte mënyra,
13:34do më thanë,
13:34jo vetëm të na pyesin se si,
13:36qëfar dite keni kaluar sot në shkollë,
13:38a ke marrë në një peshjozë,
13:40po kur na pyesin edhe të na ndëgjojmë,
13:42se kanë nevoj të ndëgjojmë.
13:44Do më thanë,
13:45për deri sa ne nuk i ndëgjojmë fëmijët,
13:47ato do të mbyllën në vete.
13:49Ajo që ne,
13:50për shembul,
13:52si organizate,
13:53kemi linjen për fëmijë dhe të rinë,
13:54e të cilan nuk ka,
13:56as pak nevoj që të kyqenë në ndonjë farë,
13:59të më thanë,
14:00ne mundojemi që të jemi në hapë me kohën,
14:04edhe mundën vetëm edhe në përmijet të veb faqë,
14:07e salobushaf, kopikom,
14:08edhe të komunikojnë me psikologët,
14:12në fakt operatorët të cilat janë në gëtë linë, po.
14:16Zakonishtë,
14:17ku që ndronë problemi,
14:18nga qka nkojnë mëse shumë të fëmijat?
14:23Fatkeqësisht,
14:24fatkeqësisht,
14:25shëndetim e ndorë është svida kryesore e kohës,
14:29e cila gjithodite më te përritet,
14:32edhe ne si shoqëri,
14:33pa tjetër që duhet ti kushtojnë
14:35vëmendjet të veçantë kësa e problematike,
14:38për arsujet se numrat janë alarmante,
14:41të gjitha hullumtime që bëhen kohën e fundit,
14:43shëndetim e ndorë para qëtës i svid,
14:45edhe përderi sa ne nuk ulemi edhe
14:47të diskutojmë me fëmijet,
14:49qoftë si prinder,
14:51qoftë si mësim dhenës,
14:53qoftë si shoqëri, si familjar,
14:55është mjaftë rëndësishme që të diskutojmë
14:57edhe të kuptojmë svidat e tyre,
14:59për arsujet se ato jetojnë në një bot,
15:01në një kohë, të cilët kanë,
15:04svidat krytë ndryshme
15:05nga ato që i kemi pas ne.
15:07Nëndoshta nuk mund të japim zgjidje,
15:09po të pak të mundohem i pashkarisht,
15:11të diskutojmë edhe të kërkojmë zgjidje pashkarisht.
15:15Që ata të ndjehen të dëgjuar?
15:17Pikrisht, pikrisht.
15:19Cili është plan një pak më afa dëgjatë
15:23i kësaj të gjithë të themi edukimi
15:29apo shkollave të pachës?
15:31Së keni një plan pak më afa dëgjatë
15:33që planifikoni ndo një aktivitet tjetër
15:35të na e silë nësi surpriz?
15:38Aktivitetet janë të shumëta.
15:40Nuk në gale, nëni?
15:41Pikrisht.
15:42Jemi duke pregatitër një publikim
15:44për 15 vjetorë,
15:45që thashtu,
15:46me intervista edhe një mencënës,
15:50edhe me mësim dhënës
15:51të cilët janë të kjoqur në arsim pachësor,
15:54dhe kjo me një qëllim të vetëm
15:55që të motivohen edhe të inkurajohen
15:58të tjerët të cilët
16:00do të kishin tashur të kyqen
16:02e të ardhmen edhe
16:03që do të kontribojnë për një shëqërim
16:05me të mirë.
16:06Me të mirë.
16:07Dhe për në fundua një mesajsh për të gjitha
16:09ata që përna shikojnë si për prinderit,
16:11dua edhe për nëzënsit për famijët
16:13dhe bashkëmushatarët e tyre
16:15që ti vetë djësojmë,
16:17ti ndërgjështësojmë,
16:18që edhe ata të vëndohen
16:19në pozitën e të tjetrit
16:21para se të vëndohen gjishtin
16:23ka tjetri.
16:25Pikrisht,
16:25përgjështësia është e përbashkët.
16:27Për mua është gjithmonë e rëndësishme
16:30të themë se ne si shëqërit
16:32e gjithë jemi përgjëgjës për veprime tona.
16:34Ne jemi përgjëgjës për atë që e bëjmë
16:36edhe për atë që nuk e bëjmë.
16:38Edhe prandaj të marim përgjështësi
16:40edhe të jemi përgjëgjës për atë që e bëjmë
16:43edhe të veprojmë në më të mirë në e shëqërisë.
16:46Edhe të veprojmë në mënyrë
16:48që të jemi në interes më të mirë
16:50të fëmive dhe të rive.
16:52Për arsye se përderi sa ne
16:54kemi qoftë si print,
16:56qoftë si pedagog, psikolog,
16:58arsimtar, ose po
16:59ministrite relevante,
17:02kanë një pozitë,
17:04më thënë, është obligim
17:05i joni i tyre që të veprojmë
17:09edhe të punojmë në mënyrë që
17:11të kryojmë një xoqëri më të shëndosh
17:12edhe të kenë një ambjent më të shëndosh
17:14për mijet.
17:15Për më dirizu një fatë mire
17:16për të bisit ka që të kënqme,
17:17unë shpresoj se nëse asgjë
17:19një person kemi motivuar sot
17:22që të jetë më indërgjeshëm,
17:23aji një të ndihmonë
17:25në të jetë si një rjetë
17:27i personave të tjerët
17:30që të jemi
17:31sa më të vëmenë që më daj siljes
17:33se si e bëjmë daj të tjerëve,
17:34të jemi daj emocioneve
17:36në daj të tjerëve
17:36dhe padushim normalisht
17:38a ta largojmë gjitho para gjykim
17:40që e kemi në jetën tonë
17:42dhe ti kuptojmë të tjerët ashtu si që janë.
17:44Ju falim dherit shumë,
17:45ju rojmë edhe njerë suksese,
17:46këto 5.000 vite
17:48shpresoj të efejstojmë edhe 30 vjetorejnë
17:50së bashku pëse jo,
17:53gjithmonë për të mirën
17:56pasarëzve tam,
17:57për të mirën e të rinjve
17:58dhe për të mirën e atyre që nesër,
18:01ata do jenë ata që do kujdesen për neve.
18:04Falemderit,
18:04vetëm dhe shra të shtoj
18:05se para gjykimet,
18:08të punoj me para gjykimet
18:09edhe të jemi të vedishëm
18:10për para gjykimet tona,
18:12se ne kemi para gjykimet,
18:13po të punoj me tona.
18:16Ata doja dhe tata
18:17mos të kemi në fakt që
18:18tjeshtë,
18:19mos lejojmë ata të ndryshojnë
18:21në qasje në mendimit
18:22dhe vej prave tona.
18:27me një pikë muzikore,
18:28dhe resa trikthejemi në studio,
18:30ku jam edhe me misafirin tjetër
18:33dhe do flasim,
18:34pa gjykim edhe për historinë e ti.
