- 4 days ago
Aired (April 5, 2026): Did you know the spiny waterside skink, found in Calauan, Laguna, can play dead to escape predators? Meanwhile, in Calumpit, Bulacan, locals say the snakehead fish, also known as toman, can survive up to four days without water. Watch the full episode.
Category
😹
FunTranscript
00:01There are a lot of locals here.
00:04The summit of Mount Camigin North,
00:07this is a lot of fun.
00:09We are not yet even half of water trekking.
00:15We found a tree frog
00:17here on the peak or crater of Mount Camigin.
00:23If we can see this face,
00:26there are a lot of spikes in this face.
00:36They have a lot of presence here
00:39because there are a lot of bodies
00:41that have fallen asleep.
00:46There are a lot of hair,
00:47a lot of hair,
00:48a lot of hair,
00:50and a lot of hair.
00:52This is our snake head.
00:53Let's go to the other side.
00:55This is a snake head.
01:02Tila tahimik at payapa ang kagubatan.
01:06Ito raw ang tamang lugar
01:08kung gustong mag-nature trip.
01:13Pero hindi ito simpleng pamamasyal,
01:17kunding pagtukla sa mundo ng maliliit
01:21at kahangahangang mga nilalang.
01:29Sa Camigin Norte,
01:31may kakaibang tambayan daw ang mga palaka.
01:34Meron pinagmamalaki yung mga locals dito.
01:37Yung summit ng Mount Camigin Norte,
01:40eh, bihirang-birang puntahan daw ito.
01:42At paakit kami ng paakit ng bundok,
01:46ng summit,
01:46nag-iiba yung vegetation doon.
01:53We are not yet even half of water trekking.
01:58Bukhang gagabihin na tayo dito.
02:01Pinuntahan namin ang malamig
02:04at mahamog na tuktok ng bundok
02:06kung saan madalas naninirahan ang mga palaka.
02:14Maya-maya pa,
02:16may nagpakitang palaka sa dahon.
02:18Dinagamit ng tree frog
02:20ang kanilang malagkit na toe pads
02:22o suction pads
02:24bilang pandikit sa kanilang mga paa
02:27na tumutulong sa kanila para umakyat.
02:32We found a tree frog
02:34dito sa pinaka-peak
02:36or crater ng Mount Camigin.
02:43Sa mga tatalon,
02:44yan ang karakteristik ng mga tree frogs.
02:48You know, their ability to twist their neck.
02:50Parang, akala mo,
02:51taong tinitignan yung kung isan siya tatalon.
02:55Yung mga ordinaryong palaka,
02:57di nila kayang kumapit dito.
02:59Ito mo ang dulos-dulos nito.
03:01Endemic o sa Pilipinas lang makikita
03:04ang mga tree frog.
03:06Nocturnal o mas aktibo ito sa gabi.
03:09Yung nakita ninyo sa Camigin,
03:11most likely endemic sa island.
03:13Sa mga high mountains kasi,
03:14kalimitan natin makikitang mga frogs
03:17sa mga arboreal nga.
03:18Yung mga nakikita sa puno.
03:20Ito ay isang common characteristic
03:22dito sa Pilipinas,
03:23na pag meron malaking bundok,
03:25ikaw ay nasa taas ng mataas na elevation,
03:27maraming mga arboreal
03:29o mga tree-dwelling
03:30na mga species ng mga frogs.
03:34Napapalibutan ng hot and cold spring
03:36ang kabundukang ito
03:38sa Mambucal Negros Occidental.
03:41Pero ang aming pakay,
03:43nakita ang isa pang natatangin palaka.
03:51Yan ang kaming narinig ng mga huni,
03:54nang makakala namin ibon,
03:57pero isang napakaliit na palaka pala siya.
04:00Ito.
04:01Ang lakas-lakas ng boses niya,
04:03pero ang lit-lit lang niya.
04:05So ito ang abangan nating si Meeple.
04:09It's under that leaf lang.
04:11Isang whistling ground wrinkled frog
04:14na endemic sa Pilipinas ang aming nakita.
04:19May kakayang itong gumawa
04:21ng malakas na huni na parang ibon.
04:24Isang napakaliit na palaka pala siya
04:27na lumulobo-lobo yung leeg niya
04:29dahil doon siya kumukuha ng hangin
04:32to produce that sound.
04:33Mabuti na lang at marami pa ang populasyon
04:37o itunturing na least concerned
04:40ang mga whistling ground wrinkled frog.
04:43It's a form of advertisement call.
04:46Maaring itong male na ito,
04:48mga males lang kasi yung merong calls.
04:50Ito ay isang courtship signal
04:52ng mga lalaki to attract
04:54mga potential na mga female na mga mates.
04:58Mahalagang protektahan
04:59ang mga endemic ng palaka
05:00gaya ng mga tree frog
05:02at whistling ground wrinkled frog.
05:04Pag may nakikita ka pang mga frogs dyan,
05:07ang ibig sabihin,
05:08maganda pa yung environment.
05:10Wala pang mga pollutants
05:11kasi yung balat ng palaka
05:14it absorbs any types of toxins.
05:17May mga mercury ba dyan,
05:18mga heavy metals,
05:20mga fertilizer.
05:22Once makontaminate yung area,
05:24sila yung unang-unang mamatay.
05:28Sa Kalawan, Laguna,
05:30malayang palakad-lakad
05:32ang isang insekto.
05:34Hanggang sa,
05:36napadpad ito sa harapan
05:37ng isang spiny waterside skink.
05:41Usually,
05:42pag meron kaming inoobserbahan
05:43ng mga behavior,
05:45eh inaasahan namin
05:46na may mangyayari,
05:47tulad ng yung actual na pagkain.
05:49Pero,
05:50itong naobserbahan naming skink,
05:52may dumaan sa kanyang insekto,
05:54tapos,
05:54hindi niya ginalaw ito,
05:55hindi niya kinain.
05:57And,
05:58inoobserbahan niya rin yung insekto
06:00na palakad-lakad sa paligid niya.
06:02Makikita mo yung mata niya,
06:03parang,
06:04kakainin ko ba ito,
06:05or,
06:06pababayaan ko ito.
06:07Ang itsura nito,
06:09nahawig sa mga batang buhaya.
06:12Kaya,
06:13tinatawag din itong
06:14Philippine Crocodile Skink.
06:16Kung papansinin natin ang katawan nito,
06:20ay yung mga kaliskis nila,
06:22ay may mga malilita spikes.
06:24At,
06:25pag tinignan mo yung scales nito,
06:27medyo serated.
06:28Matigas at matulis ang balak
06:31ng spiny waterside skink
06:33na ginagamit niya laban sa kalaban.
06:37May kakayan din itong
06:39magpanggap na patay
06:40para linlangin ang mga predator.
06:44Mossey,
06:46mabato,
06:47madulas,
06:47at,
06:48malapit sa ilog.
06:49Ito yung mga
06:50conducive na habitat
06:52para sa kanilang survival.
06:55Kaya rin itong humaba
06:56ng labing isang sentimetro.
06:59Dahil cold-blooded animal
07:01ang mga spiny waterside skink,
07:03wala silang kakayan na kontrolin
07:06ang temperatura
07:07ng kanilang katawan.
07:08Kaya paborito nitong magbilad
07:11sa araw o basking
07:13para makapagpainit ng katawan.
07:16Itinuturing na least concerned
07:18ang spiny waterside skink
07:20ayon sa tala
07:21ng International Union
07:23for Conservation of Nature
07:25o IUCN.
07:27Pandemic,
07:28sa Pilipinas lang makikita
07:30ang mga skink na ito.
07:32Kapag threatened,
07:33hindi sila gumagalaw
07:34for a few minutes.
07:38And then after that,
07:40bumabalik sila
07:41sa kanilang normal state.
07:44Ang tahimik
07:45ang mga spiny waterside skink.
07:47Iba naman
07:48ang common-sand skink
07:50na isang uri ng butiki
07:52na naninirahan
07:53sa Southeast Asia.
07:56Nakita namin
07:57ang common-sand skink
07:58o bubuli
07:59na paikot-ikot
08:01at naghahanap ng pagkain.
08:03Maya-maya pa,
08:05hindi na malayan
08:06ang bubuli
08:07na nasa likuran na niya
08:09ang higad.
08:25Hanggang sa hindi niya na malayan
08:27na nasa likuran niya na pala ito
08:29at gumagapang sa kanyang katawan.
08:33Bukong nabigla yung bubuli
08:34kaya hindi niya na namalayan
08:36kung saan na punta yung higad.
08:44Gumagapang ito sa katawan ng bubuli.
08:47Paraan ito ng higad
08:49para makatakas sa bubuli.
08:51Hindi gaya ng tao,
08:53walang epekto sa bubuli
08:55ang pagdapo ng higad
08:56dahil sa makapal nitong balat.
09:01In order for them to get their prey,
09:03eh,
09:04umaasa sila sa kanilang bilis.
09:06Ginagamit din nila ito
09:08para makatakas sa kanilang predator.
09:10Ang mga bubuli
09:12kayang lumaki ng 35 cm
09:14o singhaba
09:16ng barbecue stick.
09:17Pero ang kanilang mga buntot
09:19ay mas mahaba
09:20ng bahagya
09:21sa kanilang ulo at katawan.
09:23The reptile kingdom includes
09:26lizards,
09:27skinks,
09:28and agamids.
09:29Pero ang kalimitang naisip natin
09:32ay yung mga malalaki.
09:34Yung crocodiles,
09:35yung mga payawak.
09:36Pero meron din itong malilit
09:38na scaly species.
09:40Yung mukhang malilit
09:41na dragons.
09:44Itong mga hype na ito
09:45ay importante din, ano?
09:47Tulad ng mga malalaki nating mga reptiles
09:49dahil kahit malilit sila,
09:50e malaki din ang role nila
09:53sa balanse ng ekosystem.
09:56They eat insects, ano?
09:57Na pwede nilang makontrol
10:00ang mga pagdami nito
10:01na pwedeng maging peste.
10:03Sa ating paglalakbay
10:05sa malawak na kagubatan,
10:07isa alang-alang
10:08na ito ay tahanan din
10:10para sa mga malilit
10:12na nilalang
10:12na pubuhay
10:14sa ating kapaligiran.
10:21May mga dayo
10:22sa mga ilog at lawa.
10:24Itinuturing na perwisyo
10:26ang kanilang presensya dito.
10:30Dahil ang mga buhay ilang
10:32na likas na matatagpuan
10:34nanganganib na maubos.
10:46May malaking ulo
10:47at matatalas ng mata
10:51at matutulis ng ibid.
10:57Ilan ito sa panlabas
10:59na katangian
11:00ng snakehead fish
11:01o mas kilala
11:02sa tawag na
11:03toman sa kalumpit bulakan.
11:08Ang grupo nila Irish,
11:10ito ang palaging hinuhuli
11:12sa ilog
11:13para kainin.
11:14Gano'ng kalaki
11:15yung mga nanguhuli
11:16yung alien fish dito?
11:17Meron po siya
11:1814 kilos
11:209 kilos
11:20pababa.
11:21Dati po,
11:22ang mga snakehead na yan
11:23kinakagat ngayon
11:23yung mga tunay na talapya
11:24saka yung tunay na buling.
11:26Native sa bansang Indonesia,
11:28Malaysia at Thailand
11:28ang toman.
11:30Sa pangmagitan
11:32ng sport fishing
11:32kaya umano ito
11:34nakarating sa Pilipinas.
11:37Sinamahan ko
11:37ang sina Irish
11:38na manghuli ng toman.
11:41Maya-maya pa,
11:43may napansin kami
11:44na lumulutang
11:45sa tubig.
11:46Isang patay
11:47ng native na
11:48karpa
11:48na kalahati
11:49na lamang
11:49ng katawan
11:50ang natitira.
11:52Isa ito
11:52sa mga pagkain ng toman.
11:59Teritorial ang snakehead.
12:03Kakagatin ito
12:04ang kahit anong hayop
12:06na dumaan
12:07sa teritoryo niya.
12:18Hanggang sa may kumakagat na sa aming bingwit
12:21at mukhang malaki ito.
12:37Nangiyangat namin ang bingwit,
12:39kumpirmado.
12:40Toman nga.
12:42Hindi ko pinapakawalan.
12:43Minsan pinamimigay ko
12:44dahil alam pong ang invasive.
12:46Lalo-lalo na
12:47sa mga lokal dito
12:47ayaw nilang pinapakawalan
12:49pabalik
12:49yung toman
12:50kasi nga
12:51sabi nila, peste.
12:52Carnivorous ang mga toman.
12:54Kinakain nila
12:55ang anumang hayop
12:56sa paligid
12:56lalo na
12:57ang kapwa-isda
12:59maliit man
13:00o malaki.
13:01Dahil dito,
13:02nauubos sila
13:03ng native at endemic
13:04na isda
13:05kaya ituturing silang
13:06invasive species.
13:09Ito pala yung snake head
13:10natin.
13:10Tignan mo doon sa doors
13:11that side nyo
13:12para talagang snake.
13:13At yung mga cutter
13:14ng kanyang kaliskis.
13:15You would mistake this
13:16for a snake also.
13:18May primitive lang
13:19sa mga toman.
13:20Ibig sabihin,
13:21kaya nitong huminga
13:22kahit wala sa tubig.
13:24Sa likod ng gills niya,
13:26ayan, look.
13:27Humihinga o.
13:28Parang humihinga.
13:29So, kahit murky yung water
13:31o mababaw yung tubig,
13:32kaya niya mag-survive.
13:36Kaya umano nitong mabuhay
13:38ng apat na araw
13:39kahit wala sa tubig.
13:41Isa pa sa mga karakteristik
13:43nitong isda na ito
13:44is that they are voracious eaters.
13:46They're carnivorous.
13:47It's because of their teeth,
13:492 or 3 or 4 layers
13:50ng teeth
13:51dito sa kanyang mandibals.
13:52Sa talas ng mga ngipi nito,
13:54walang takas
13:55ang iba pang isda
13:56at hayop
13:57kapag siya ang nagutom.
13:59So, itong mga ganitong isda
14:00it actually eat a rat already.
14:02All that characteristics
14:03at wala din silang
14:04known predator dito
14:05except for men.
14:06Kaya sila natuguri
14:07ang invasive species.
14:10Pinaniniwalaan ang mga isdang ito.
14:12Unti-unting umuubos
14:13ng mga native na isda
14:15dito sa ilog
14:16ng kalumpit mulakad.
14:18Dumamin lang po
14:19sila dito.
14:20Ang mga snakehead na yan,
14:22kinakagat ngayon
14:22yung mga tunay na talaka
14:23sa kahit tunay na buling.
14:25Sila napangapalit ngayon.
14:26So, naubos.
14:26Naubos po.
14:28Kaya pa ayun ang eksperto,
14:30kainin
14:30at huwag basta-basta
14:32pakakakawalan
14:33sa ilog
14:34ang mga toman.
14:36Sa Marikina River,
14:37may isda raw
14:38na pa kay hulihin
14:39ng mga angler.
14:40Ang krimitory.
14:44Mahaba
14:44at walang kaliskis
14:45ang katawan nito.
14:46Medyo maliitong ulo
14:47at mukhang
14:49nakangiti
14:50ang kanilang bibig.
14:52Ang angler
14:53na si Erwin Dulas,
14:54naabutan
14:55ni Doc Nielsen
14:56na nagsasalansa
14:57ng kanyang huli.
14:58Wow!
14:59Siguro,
14:59nasa mga
15:0030 kilos,
15:0140?
15:0230 po.
15:03So, anong gagawin mo ngayon dito?
15:04Benta sa palengke.
15:05So,
15:06magkano per kilo
15:07ang benta niyan?
15:0860 o sa aming per kilo.
15:10Oh my God!
15:12Wow!
15:13This is a big catch!
15:15Ang snagging
15:16ay ang paggamit
15:17ng mabibigat na hook
15:18upang mahuli
15:19ang isda
15:20sa halip na pain.
15:22Look at this,
15:22yung mga mata niya
15:23nasa gilid.
15:24Mukhang yung hammerhead niya,
15:26no?
15:26From the top.
15:28Tapos,
15:28itong mga
15:29pectoral fins niya.
15:30Parang shark talaga.
15:32Native sa Vietnam
15:33ang mga krimdory
15:34pero,
15:34pinaparami ito
15:35sa Thailand,
15:36Cambodia,
15:37Indonesia at Myanmar
15:38para ibenta.
15:40Sa Pilipinas,
15:41pinalalaki
15:42at pinaparami
15:43ang mga krimdory
15:44para ibenta.
15:45Ngunit kapag
15:46umapaw ang tubig,
15:47nakakatakas ito
15:49at napupunta sa mga ilog.
15:52Ang krimdory
15:53ay mabilis lumaki.
15:55Omnivore ito
15:56na kumakain
15:57ng maliliit na isda,
15:58insekto at halaman.
16:01At nagiging invasive
16:03dahil,
16:04nakikipagkumpetensya ito
16:05sa pagkain
16:06at tirahan
16:06ng mga native
16:07at endemic natin
16:08na isda.
16:10Buod sa toman
16:11at krimdory,
16:13may isa pang isda
16:14na kilalang
16:14dayo rin
16:15sa Pilipinas,
16:16ang big head carp.
16:19Galing ito
16:20sa China
16:20at Vietnam.
16:21Sa pasilidad
16:22ng Southeast Asian
16:23Fisheries Development Center
16:25o SEAFDEC
16:26Sa Bilangonan Rizal,
16:27pinaparami
16:28at pinag-aaralan
16:29ang mga
16:30big head carp
16:31na paulad
16:32ng SEAFDEC
16:33ang breeding
16:33at pagpapalaki
16:35ng mga big head carp
16:36upang mapabuti
16:37ang aquaculture
16:38dito sa Pilipinas.
16:40Ayan o!
16:40Lalaki!
16:42Oh my!
16:43Grabe!
16:44Lalaki pala nila talaga!
16:45Kaya daw nitong
16:46umabot
16:47ng 40 kilo.
16:48Ang pinakamalaking
16:49nakahuli namin
16:50dito sa Laguna Lake
16:51umabot ng
16:511.5 meters
16:53ng haba.
16:5440 kilograms
16:55ang laki.
16:56Mabilis rin
16:57lumaki ang mga ito.
16:58Ang big head carp
16:59lumalaki siya
17:00ng mga
17:011 to 2 kilograms
17:02sa loob ng
17:03walong buwan
17:04hanggang labing dalawang buwan.
17:05Other fish
17:06like tilapia
17:07or milk fish,
17:08mga 250 grams
17:09lang yan.
17:10Para masuri,
17:11sinubukan namin
17:12kumuha
17:13ng ilang big head carp
17:14sa kanilang tanking.
17:16Habang nilalagi ito
17:17sa lambat,
17:18napansin ko na
17:19hindi ito
17:20nagpupumiglas
17:21gaya ng ibang isna.
17:22Yun,
17:23yung mga features
17:23ng mga islang to.
17:24Mabait
17:25daw.
17:26Hindi siya
17:27masyadong
17:28nangangagat.
17:29They're very
17:30quiet.
17:31Kind of gentle
17:32also.
17:33Ayun,
17:34nahawakan mo lang talaga.
17:35Parang kuy.
17:36Para mahawakan,
17:38ilagay namin ito
17:39sa tela.
17:42Halos wala itong ngipin
17:44at hindi rin nangangagat.
17:46Kinakain nila
17:47yung mga
17:49available
17:49zooplankton
17:50sa natural environment
17:51and
17:52reason din
17:53kung bakit
17:53mabilis yung paglaki nila
17:54is continuous yung pagkain nila
17:56ng mga zooplankton.
17:59Parang medyo
18:00maliliit
18:01na ipin
18:02dito sa
18:04bibig niya
18:04parang lihal lang
18:05bristle-like structures
18:06pero napakaliit
18:08to almost none.
18:09Kita mo yung ulo
18:10ang laki.
18:10Almost
18:11one-fourth
18:12ng kanyang katawan
18:13ulo.
18:14Kaya ang tawag sa kanya
18:15big head carp.
18:17Kahit dayo,
18:19hindi raw ito
18:19nakakapinsala
18:20sa ilog
18:21at hindi rin kumakain
18:22ng maliliit na isda.
18:23Kaya nakakaroon
18:24ng pagkakataon
18:25na makapagparami
18:26ang ibang isda
18:27na nasa ilog at lawa.
18:29Wala pong reports
18:30kasi
18:31I think
18:31matagal na itong nandito
18:33sa atin
18:33so it's a domesticated species
18:35na rin.
18:36And then wala namang reports
18:37na
18:38it competes
18:39with the native species
18:41even though
18:42they feed on
18:43lower food chain.
18:44Tulad ng milk fish.
18:45Walang tendency
18:46na maging
18:47invasive species
18:48ng big head carp.
18:50Sa pag-aaral
18:51na ginawa
18:52ng mga eksperto
18:52noong 2024,
18:54aquaculture
18:55ang pangunahing dahilan
18:56sa pagpasok
18:57ng mga dayong isda
18:58sa bansa.
19:00Ang big head carp
19:01na ibebenta
19:02ng mga mangi isda
19:04ng mas mahal
19:05kumpara sa bangus.
19:07Ang iba naman
19:07sa pamamigitan
19:08ng ornamental trade
19:09o pagbebenta
19:10ng mga isdang
19:11alaga
19:12sa aquarium.
19:14Sabantala,
19:15sport fishing
19:16o liba nga
19:17naman
19:17sa ilan
19:18ang panguhuli
19:19ng toman.
19:21Ayon sa
19:22fisheries code
19:22of 1998,
19:24ipinagbabawal
19:25ang pagpasok
19:25ng mga hindi endemic
19:27na aquatic species
19:27sa bansa.
19:29Maliban kung
19:29may sapat
19:30na pag-aaral
19:31nito.
19:31Kaya bago pa man
19:33makarating sa ating
19:33mga ilog at lawa
19:35ang mga isdang ito,
19:36pinag-aaralan na sila
19:37ng mga eksperto.
19:39Ngunit hindi
19:40may iwasan
19:41na may nakakatakas
19:43mula sa kanilang
19:43kontroladong kapaligiran.
19:45Dahil hindi
19:46gaano karami ang
19:47batas para pigilad
19:49ang pagpasok
19:49ng mga dayong isda,
19:51patuloy pa rin
19:52itong dumarami
19:53sa ating katibigan
19:54kaya mahalagang
19:55maging responsabling
19:56tagpangalaga nito
19:57at may sapat na
19:58pag-aara bago
20:00subukang mag-alaga
20:01at manghuli nito.
20:04Ako si Doc Fords Resyo.
20:06Ako si Doc Milton Donato.
20:08Born to be Wild.
Comments