00:00Milli kültür dediğimiz şey tam olarak nedir? Sanatla nasıl bir ilişkisi olmalı?
00:05Bugün avukat Mehmet Bacaksız'ın kaleme aldığı ve bu sorulara 14 maddede oldukça iddialı cevaplar veren bir metni masaya yatırıyoruz.
00:13Gelin bakalım, bu milliyetçi kültür ve sanat yaklaşımının temelinde ne gibi fikirler var?
00:19Yazarın ortaya koyduğu bütün argümanları anlamak için önce tek bir kavramı, onun için her şeyin temeli olan kültür kavramını anlamamız
00:26gerekiyor.
00:27Peki o kültür derken neyi kastediyor? İşte her şey bu tanımla başlıyor.
00:32Yazar için kültür, bir milletin adeta kimliği, onun parmak izi.
00:36Yüzyıllar boyunca biriken, o milleti diğerlerinden tamamen ayıran ne varsa hepsi bu tanımın içinde.
00:43Yani aklınıza sadece türküler, resimler gelmesin, konuştuğumuz dil, aile içindeki geleneklerimiz, hatta hukuk ve ahlak anlayışımız bile bu kimliğin bir
00:52parçası olarak görülüyor.
00:53İşte metnin en kilit, en can alıcı ayrımlarından birine geldik, kültür ve medeniyet.
01:00Yazar bu ikisinin aynı şey olmadığının altını kalın bir çizgiyle çiziyor.
01:04Kültür, bir milletin kendine özgü kökleri, yani bir binanın temeli gibi.
01:09Medeniyet ise bu sağlam temel üzerine inşa edilen ve diğer uluslarla da paylaşılan daha evrensel bir yapı.
01:15Kısacası metne göre evrensel olabilmenin yolu önce yerel ve milli olmaktan geçiyor.
01:21Ve bu tek cümle aslında bütün tezin bir özeti gibi.
01:25Bu yaklaşıma göre ulusal kimlik, medeniyete ulaşma yolunda bir tercih değil, atılması zorunlu olan ilk ve en temel adım.
01:34Peki bu milli kültür nasıl inşa edilecek ve korunacak?
01:38Metinde çizilen planın ilk ve en önemli sütununa, yani dilin kültürdeki o merkezi rolüne bakalım şimdi.
01:45Dil konusunda adeta bir milli seferberlik çağrısı var burada.
01:49Üç adımlık net bir yol haritası çiziliyor.
01:52Bir, önce arındıracaksın.
01:54Yani dilimize girmiş ama zaten Türkçe karşılığı olan yabancı kelimeleri atacaksın.
01:59İki, yaratacaksın.
02:01Yani teknoloji gibi yeni alanlarda ortaya çıkan kavramlar için kendi köklerimizden yeni kelimeler üreteceksin.
02:07Ve son olarak üç, yayacaksın.
02:09Yani bu yeni ve öz Türkçe kelimeleri eğitimden, medyaya, sanattan gündelik hayata kadar her alanda kullanarak yaşatacaksın.
02:16İyi de bu devasa görevi kim üstlenecek?
02:20İşte burada sorumluluk çok geniş bir alana yayılıyor.
02:23Bu sadece devletin işi değil deniyor.
02:25Medya patronlarından akademisyenlere, yazarlardan sanatçılara, öğretmenlerden aydınlara kadar herkesin bu dil projesinde önemli bir rolü olduğu vurgulanıyor.
02:35Elbette dil tek başına yeterli değil.
02:38Bu kültürel projenin hayata geçebilmesi için devletin de çok aktif bir rol oynaması gerektiği savunuluyor.
02:44Gelin şimdi metinde önerilen devlet politikalarına bir göz atalım.
02:48Metin, ortak bir kültürel kimliğe dayanan ulus devlet fikrini güçlendirmek için Atatürk'ten bu alıntıyı temel alıyor.
02:56Bu söz aslında o ulusal devlet anlayışının bir özeti olarak sunuluyor.
03:00Bu noktada yazar çok net bir çizgi çekiyor.
03:04Anayasadan Türklük ifadesinin çıkarılması ya da ikinci bir resmi dil eklenmesi gibi talepler ulusal bütünlüğe ve devletin temellerine yönelik doğrudan
03:14bir tehdit olarak görülüyor ve kesin bir dille reddediliyor.
03:17İşte burada çok somut bir politika önerisiyle karşılaşıyoruz.
03:21Kültür Bakanlığı'nın Turizm Bakanlığı'ndan ayrılması gerektiği savunuluyor.
03:25Argüman da oldukça basit.
03:27Turizm, ülkeye döviz getirdiği için her zaman kültüre göre daha öncelikli hale geliyor ve bu durum asıl kültürel çalışmaların gölgede
03:35kalmasına neden oluyor.
03:37Eğer ayrı bir Kültür Bakanlığı kurulursa tüm odağını ve enerjisini sadece kültüre verebilir deniyor.
03:43Eğitim konusundaki duruş ise belki de metnin en keskin ifadelerini içeriyor.
03:48Yazara göre ana dilde eğitim gibi tartışmalar egemen bir devlet için söz konusu bile olamaz.
03:53Ana okulundan üniversiteye kadar eğitimin tek ve resmi dili kesinlikle Türkçe olmalıdır.
03:58Bunun aksi bir durumun ancak sömürge tipi devletlerde görülebileceği iddia ediliyor.
04:03Tamam, dil düzenlemeleri ve devlet politikaları bir kenarda.
04:07Peki ya günlük hayatımızın tam ortasında olan sürekli maruz kaldığımız sanat, medya ve eğlence?
04:14İşte bu alandaki vizyon, kültürü pasif bir şekilde korumak değil, aktif olarak yönlendirmeyi içeriyor.
04:21Devletin kültürel alanda adeta bir yatırımcı gibi davranması gerektiği söyleniyor.
04:27Peki nelerin desteklenmesi isteniyor?
04:29Liste oldukça geniş.
04:31Unutulmaya yüz tutmuş milli destanlarımızdan tutun,
04:34her akşam izlediğimiz televizyon dizilerine,
04:37halk oyunlarımızdan silima filmlerine kadar her alanda milli bir çizginin teşvik edilmesi gerektiği belirtiliyor.
04:44Milli kültüre aykırı olduğu düşünülen medya içerikleriyle ilgili kullanılan ifade ise oldukça dikkat çekici.
04:50Sansür olmadan engellenmelidir.
04:52Bu yöntemin tam olarak nasıl işleyeceği metinde detaylandırılmamış olsa da öneri bu yönde.
04:58Tabii ki bu kültürel içeriği üretecek olan sanatçıları ve düşünürleri de korumak gerekiyor.
05:04Onların devlet tarafından maddi olarak desteklenmesi,
05:07eserlerini çalan korsanlığın en ağır şekilde cezalandırılması
05:11ve tehlif haklarının yasalarla tam güvence altına alınması talep ediliyor.
05:16Metindeki bu vizyon sadece Türkiye sınırları içinde kalmıyor.
05:20Aksine çok daha geniş bir coğrafyayı kapsıyor.
05:24Gelin şimdi de bu hedefin ne olduğuna bakalım.
05:27Nihai hedef, Türkiye sınırlarını aşan devasa bir kültürel birlik kurmak.
05:33Yani dünyanın farklı coğrafyalarında yaşayan tüm Türk kökenli halkları
05:38ortak bir kültür çatısı altında bir araya getirmeyi amaçlayan,
05:42kısaca pantürkizm olarak da bilinen bir vizyon ortaya konulur.
05:46Peki bu büyük birliğe nasıl ulaşılacak?
05:49Burada da yine üç adımlık bir plan karşımıza çıkıyor.
05:52İlk ve en kritik adım, bütün Türk dilleri için ortak bir Latin alfabesi oluşturmak,
05:58böylece farklı coğrafyalardaki Türk halkları birbirlerinin yazdıklarını kolayca okuyup anlayabilecek.
06:04İkinci adım, kültürel ürünlerin, yani kitapların, gazetelerin, filmlerin tüm Türk dünyasında serbestçe dolaşımını sağlamak
06:11ve nihai hedef, bütün bu ortak kültürel zemin üzerinde siyasi bir Türk birliğine ulaşmak.
06:18Evet, yazarın oldukça iddialı ve kapsamlı projesini ana hatlarıyla inceledik.
06:23Bütün bu fikirler bize çok temel bir soruyu sorma fırsatı veriyor.
06:27Milli bir kültür ile modern bir devlet arasındaki ilişki tam olarak nasıl olmalı?
06:33Devlet, kültürü ne ölçüde şekillendirmeli ya da yönlendirmeli?
06:37İşte bu, belki de hepimizin üzerine uzun uzun düşünmesi gereken bir soru.
Yorumlar