00:00Değerli izleyenler, Hanoi'yı konuştuk tabii ki ve olay sadece güvenlik, siyaset ya da hukuki boyutunu değil,
00:06aynı zamanda insanın iç dünyasında açtığı yarayı da konuşmak gerekiyor.
00:10Şimdi bir diğer konuğum, sosyolog ve psikolog, Dr. Cemil Şahinöz bizlerle.
00:15Cemil Bey, merhaba, hoş geldiniz yayınımıza.
00:18Merhabalar Eda Hanım, hayırlı Ramazanlar dilerim.
00:20Teşekkür ederiz, size de hayırlı Ramazanlar.
00:22Hanoi gibi saldırılar toplumda nasıl bir psikolojik etki oluşturuyor?
00:26Bu tür olayların etkileri toplumda nasıl yankı buluyor? Öncelikle bunu konuşarak başlayalım sizlerle.
00:31Evet, tabii ki bu tür saldırılar sadece bireysel olaylar değil, bir toplumsal kırılma anıdır.
00:37Yani böyle kırılma anları toplumların ruhunda derin izler bırakır, travmalar oluşturur.
00:41Çünkü travma dediğimiz şey sadece o an yaşanıp biten bir acı değildir.
00:45Travma yıllar geçse bile etkisini sürdüren, hatırladıkça yeniden canlanan bir yaradır.
00:50Hanoi da aslında Eda Hanım tam olarak böyle bir yaradır.
00:53Yani toplumda kalıcı yaralar oluşturdu.
00:56Aradan 6 sene geçmesine rağmen o kadar çok, işte az önce duyduk, cevaplamayan sorular var.
01:02Hala insanların gündeminde.
01:03Daha geçen hafta hatta maalesef bu olayda ağır yaralanan bir kişi daha aldığı yaralar nedeniyle vefat etti.
01:08Yani dolayısıyla Hanoi şehrinin basın danışmanına baktım.
01:13Ölenlerin sayısını 9'dan 10'a çıkarmışlar.
01:15Yani şimdi şöyle 9-10 sayı diyoruz da bir insan öldüğü zaman trajedi oluyor.
01:21Öyle bir söz var, 100 insan öldüğü zaman da istatistik olarak kalıyor sanki.
01:24Halbuki her sayının arkasında bir hayat var.
01:29Arkasında bıraktığı ailesi, dostları var, bir anne var, bir baba var, bir kardeş var.
01:34Kendisini özleyen, gözyaşı döken insanlar var.
01:37Siz de demin bahsettiğiniz yarım kalmış hayal var.
01:39Yani genelde vefat edenler değil de saldırıyı gerçekleştirenlerin hikayeleri ve isimleri her zaman anlatır.
01:45Halbuki anılması ve unutulması, yani unutulmaması gerekenler failler değil, mağdurlar olmadı.
01:50Siz stüdyoda arka planda isimleri yazmışsınız.
01:53Onda gördüm bu da çok önemli bir mesaj aslında.
01:56Çünkü vefat edenlerin hikayeleri önemli.
01:58Hepsinin bir hikayesi, hepsinin hayalleri, hepsinin arkalarında bıraktıkları insanlar var.
02:03Ve bu yarım kalan hikayeler, bu tür saldırılar sadece işte bahsettiğim gibi o ailelere değil, toplumun tamamen etkiliyor, hepimizi etkiliyor.
02:11Kesinlikle.
02:11Kolektif bir travma dediğimiz vaka aslında tam da budur, kolektif travma.
02:15Yani travma bireysel olmaktan çıkıyor, toplumsal hafızaya yönleşiyor.
02:19Toplumsal bozu ulaşıyor yani.
02:20Kesinlikle.
02:21İnsanlar artık sadece üzülmüyor, kendini güvensiz hissedebiliyor, kamusal anda algısı değişiyor,
02:25kafaya gitmek, sokağa gitmek gibi bir anda tehdit hissiyle bağlantı hale geliyor.
02:29Dolayısıyla bu tür olaylar toplumun yani sinir sistemini bozuyor.
02:33Güven duygusu zedelildiği için yani devlete, kurumlara da inanç da sarsılıyor.
02:37Evet özellikle göçmen kökenli vatandaşlara yönelik bir saldırı maalesef.
02:41Ve az önce sizin de söylediğiniz gibi bu saldırılar bu bireyler için sadece bir haber niteliği değil,
02:45kimliklerine yönelmiş bir tehdit olarak da algılanabiliyor çoğu zaman.
02:49Peki göçmen kökenli topluluklar açısından bu tür saldırılar ne gibi bunları tetikliyor?
02:55Göçmen kökenli topluluklar açısından tabii ki öncelikle korku duygusunu tetikler.
02:59Evet.
03:00Çünkü baktığımız zaman hedef alınan insanlar rastgele hedef alınmamışlar.
03:05Evet.
03:05Sadece bu saldırıda değil yani kimlikleri nedeniyle seçiliyorlar.
03:08Özellikle seçiliyorlar.
03:10Bu durumda mesaj aslında şu oluyor, burada istenmiyorsunuz.
03:13Algı, yani oluşturulan algı bu.
03:15Bu da gündelik hayatı tabii ki değiştiriyor bir göçmen için.
03:18İnsanlar daha tepkinli davranıyor, toplu alanlarda daha fazla tetikte oluyor insan ister istemez.
03:24Yani güvenlik algısı zayıflıyor.
03:26Tetiklenen bir başka konuda aidet sorgulaması kesinlikle.
03:30Yani aidet duygusu yer alıyor.
03:31Ben bu ülkenin bir parçası mıyım sorusu kafalarda büyüyor.
03:35Eğer bu soruya yani Eda Hanım güçlü ve net bir toplumsal cevap verilmezse, veremezsek hep beraber insanlar ya içine kapanır
03:43psikolojik olarak.
03:44Ya da mesafe koymaya başladılar.
03:46Bu da uzun vadede toplumsal uyumu zedeler.
03:49Çünkü güvenlik sadece fiziksel bir şey değil ki.
03:52Aynı zamanda psikolojik yaşanan bir kavramdır.
03:55Eğer insanlar kendilerini toplumda, dışarıda, sokakta hem eşit hem de korunmuş hissetmezse,
04:01hukuka olan güvenleri de zedeler.
04:03Devlet beni koruyor mu sorusu ortaya çıkar.
04:06Kimlik, şatışması vesaire.
04:07Ve böyle bir soru cevapsız kalırsa hakikaten toplum ile birey arasındaki o bağ zayıflar, uzun vadede.
04:14Bu tabii ki toplumsal kamplaşmalara dahi neden olabilir.
04:17Evet aslında toplumlar üzerindeki kolektif etkilerinden detaylıca bahsettiniz.
04:21Toplumların en önemli parçalarından biri de aslında gençler.
04:24Baktığınızda tam böyle kişilik özelliklerinin oluştuğu, geleceğe yönelik planlarını yaptıkları çok özel bir grup aslında gençler.
04:31Ve Hanon'un özellikle genç kuşaklar için baktığımız zaman onlar üzerindeki etkileri neler olabilir sizce?
04:38Evet kesinlikle yani gençler bu tür olayları çok daha derin yaşarlar.
04:42Çünkü gençlik dönemi işte kimlik inşasının en hassas evresidir aslında.
04:46Kimliğin oluştuğu bir evredir.
04:48Yani bir genç mesela hem Alman toplumun bir parçası olmak ister.
04:52Yaşıyor burada.
04:53Burada doğmuş, büyümüş, sosyalleşmiş, burada çalışıyor.
04:55Ama hem de ailesinin kültürel kimliğini de taşır.
04:58Onu da yok saymıyor yani.
04:59İki kültür bir anda.
05:00Ama Hanon gibi saldırılar tam da işte bu dengeyi sarsar.
05:05Genç zihinde şu soru oluşuyoruz.
05:06Ben kimim?
05:07Beni nasıl görüyorlar?
05:08Ben buraya ait miyim?
05:09Değil miyim?
05:10Tam o kimlik arayışı döneminde.
05:12Ve eğer genç kendisini sürekli bu savunma pozisyonunda hissederse.
05:17Yani ben buraya ait miyim?
05:18Değil miyim sorusu.
05:19İki uçtan birisi oluşur.
05:20Ya işte içe kapanır.
05:22Özgüven kaybı oluşur.
05:23Ya da öbür tarafta yani öfke ve radikalleşme eğilimi yani ifrat ve tefrit maalesef yani orta yol yok gibi gözüküyor.
05:31Bu yüzden genç kuşakların bu tür olaylardan sonra sadece işte anma törenlerinde değil de onlar da önemli ama açık bir
05:38diyaloğa, güçlü bir sahiplenmeye ihtiyaçları var diye düşünüyorum.
05:42Yani onlara net bir mesaj verilmelidir aslında toplum ve devlet tarafından.
05:46Bu toplum senindir.
05:48Yani sen bu ülkenin eşit bir parçasısın.
05:51Sen buraya aitsin.
05:53Aksi halde gelecek algısı zedelenir.
05:55Ve gelecek algısı toplumda zedelendiğinde sadece bireysel bir sorun ortaya çıkmaz.
06:00Az önce bahsettiğimiz gibi toplumsal bir kırılma başlar.
06:03Çünkü geleceğe güven duymayan bir genç ya bu ülkeye yatırım yapmaz değil mi yani ya da kendini geçici bir misafir
06:11gibi görmeye başlar.
06:12Bu da uzun vadede toplumsal ailetin zayıflanmasına yol açar.
06:16Evet aslında gençler nezdinde konuşurken aklıma şöyle bir durum geldi.
06:20Hano'nun nezdinde konuşuyoruz bugün ama öncesinde yaşanan başka olaylar var.
06:23Yani Hano'yu bugüne getiren olaylar var.
06:25O yıllarda baktığınızda ülkesinden örneğin bizim de ülkemizden pek çok kişi göç etmişti o yıllarda.
06:32O kişinin yaşadığı bu olaylar evet oradaki toplumsal kabul ve aidiyet açısından gerçekten çok travmatik sonuçlar oluşturmuştur eminim ama.
06:39Bugün 3. 4. kuşakları konuşuyoruz.
06:41Onlara baktığımız zaman bu kişiler Türkiye'den göç etmediler.
06:45Aslında o topraklarda doğdular ve orada köklendiler.
06:48Ve onların aslında böyle bir kimlik çalışması yaşamaları gerçekten çok ağır travmatik sonuçlara da yol açacaktır diye düşünüyorum ben de.
06:55Şimdi başka bir başlıktan devam edeceğim.
06:57Hano katliamını bugün psikososyal açıdan peki nasıl okuyabiliriz?
07:00Bu tür olayların en kalıcı etkisi sizce nedir?
07:04Evet yani gerçekten çok önemli bir mesele soru aslında.
07:08Yani psikososyal açıdan okuduğumuzda farklı boyutlar tabii ki görüyoruz.
07:12Yani öncelikle bu tür olayların en kalıcı etkisi bence yani görünmeyen aslında bir etkidir.
07:16Yani görünen etkileri zaten konuşuyoruz ama görünmeyen bir de etkisi var.
07:19Bir de görünmeyen etkiler var tabii.
07:20Kesin çünkü insanların iç dünyasında oluşan sessiz etkiler var.
07:25Yani kafasında oluşan belki dışarıya vurmadığı, söylemediği, çoğu zaman dışarıdan görünmez belki.
07:31Ama o sessizlik, güvensizlik olarak birikir bir zaman sonra.
07:35Kaygı olarak da büyür.
07:36Vesvese, takıntılar vesaire.
07:38Yani acaba yine olur mu sorusu olarak kalır.
07:41İşte ansiteden, işte korkudan, panikten bahsediyoruz.
07:44Mesela bazı insanlar için bu şöyle olabiliyor Eda Hanım.
07:47Toplu taşımaya binerken tedirgin olmak.
07:49Bazıları için işte kalabalık ortamlarda tetikte kendisini hissetmek.
07:53Bazıları için ise artık eskisi gibi rahat olmamaktır.
07:56Tabii ki bu saldırıyı gerçekleştirenlerin oluşturmak istediği etki de bu.
08:02Yani toplumun bir kısmının görünmez ama sürekli taşıdığı psikolojik bir yük haline gelmesidir.
08:08Bu da toplumsal birlikteliğe zarar verir.
08:10Yani toplumsal bağlar zayıflarsa o zaman demin bahsettiğimiz travmamalar da kalıcı olur.
08:16Yani bireysel değil.
08:17Ama eğer toplum gerçekten mağdurları merkeze koyarsa, adalet mekanizması şeffaf işlerse,
08:23mesela suçlular tespit edilirse, cezaları verilirse, işte açık sorular cesurca cevaplanırsa,
08:28o zaman travma iyileşmeye başlar yavaş yavaş.
08:31Ve iyileşme dediğim şey de şu, yani unutmak değildir.
08:34İnsan aslında hiçbir şey unutmaz ama tam tersine hatırlayarak,
08:37ama korkuya teslim olmadan yaşanmayı öğrenmektir aslında.
08:41Evet, olayların açığa kavuşturulması ve tüm aslında karanlık kısımların aydınlatılması gerçekten
08:46hem olayı yaşayanların yakınları adına, hem de orada yaşayıp aslında bu olayı yaşamamış ama
08:51bunu gönülden hissedenler adına gerçekten çok kıymetli.
08:54Önemli konu başlıkları konuştuk bugün.
08:56Teşekkür ediyoruz Cemil Bey.
08:57Tekrar görüşmek dileğiyle.
08:59Ben teşekkür ederim.
09:00Hayır, yayınlar dilemedi.
09:01Teşekkür ederiz.
09:02Altyazı M.K.
09:03Vielen Dank.
Kommentare