00:00Wow!
00:05May lap at matatapang.
00:09Yan ang katangian ng mga unggoy sa wild.
00:14Pero sa kagustuhan ng ilan na dalhin ito sa kanilang bakuran,
00:19ang ibang mga unggoy, malala ang sinapid.
00:23Posible pa bang maranasan nito ang inaasam na payapa at malayang paumbuhay?
00:39Sa komunidad na ito, ang kanilang galaw, limitado.
00:47Lalo na't nakakadena ito.
00:57Sa bawat grupo ng mga unggoy, may pinuno o alpha.
01:06Pero ang itinuring na alpha sa barangay, binaritan ngurong bataan.
01:13Wala umanong tropa.
01:15Ang balita, agresibo ito.
01:19Ilang buwan na raw itong pinoproblema ng mga residente.
01:23Agay, gagaten ka!
01:25Itong unggoy, kinain itong abukado natin!
01:28Diyan ka lang!
01:30Yung unggoy, nandito!
01:32Maliban sa pangunguhan ng pagkain,
01:35natuto na rin itong umatake sa mga aso at tao.
01:40Itong unggoy, nangangaway!
01:46Hi sir, good morning.
01:47Doc Nielsen po.
01:48Inahanap po namin kung saan po talaga siya nag-steak.
01:50Alos araw-araw po, may report po kami dito sa unggoy.
01:56Nay, nabalitaan nyo ba yung unggoy na nakakawala dito?
01:59Napi-merwisyo nga, pati ako napi-perwisyo dito.
02:01Ito?
02:02Ay, ganun. Paano kayo piniperwisyo?
02:04Ito mo, tapos away yun to.
02:06Pinaaway, ha?
02:07Tapos pinagkatyan.
02:10Hilig daw puntahan ni Alpha ang mga nakakaday ng unggoy.
02:16Inggo!
02:18Isang taon ng alaga ng pamilya ni Nida si Inggo.
02:22May sugat nang ibigay sa amin niya.
02:24Kaya sa leig nyo na kinabit yung tali.
02:26May pagkain dito na alam niyang easy food.
02:30Siguro kaya binibisita. Babae kasi ito.
02:33Halos araw-araw nga. Eh, andi dito yun eh.
02:36Hindi natin in-encourage yung pag-alaga ng wildlife kasi
02:40malaki ang epekto nito sa mga unggoy.
02:45Sa di kalayuan, nagpakita na ang unggoy na si Alpha.
02:51Nandito na lang yung unggoy. Tara, punta tayo.
02:53First time ko nakita yung monkey. Malaki siya.
02:57Mag-aspirate ako ng anesthetic na ilalagay natin doon sa tranquilizer natin.
03:03Andi pa?
03:05Ang hirap niyang sundan.
03:09Ang mga residente, naglagay na ng patibong na kulungan para mahuli si Alpha.
03:19Sa parehong kulungan, nakakadena naman ang isa pang unggoy na alaga rin ni Nida.
03:27Si Asyang.
03:29Alam niyo po bang bawal mag-alaga ng mga ganyan?
03:31Ay ako, alam ko naman, kaya nga dito, dalawa yan nga doon yung isa.
03:35Kung pukunin niyo, ay pabor sa akin.
03:39Ang pagtali nila hindi sa bewang, sa leig.
03:43Kadena ang ginagamit, siyempre.
03:46Nakakaawa tignan din.
03:47Ayon sa Wildlife Resources Conservation and Protection Act or Republic Act 9147,
03:58mayigpit na ipinagbabawal ang iligal na pag-aalaga ng buhay ilang.
04:03Ang sino mang lumabag dito ay maaaring makulong at magbayad ng danyos.
04:08Yung ganyang body language, pinapakita nilang ngipin nila, tapos yun, medyo yung lips nila nagre-retract.
04:18Ibig sabihin, ano sila, kabado.
04:21Ang kadena halos bumauna sa dugo ang leig ng ugu.
04:26We're gano'n sedated para less stressful sa kanya.
04:28Kailangan natin itong tahiin dahil this will heal for a long time.
04:43Ititrim ko yung mga edges ng sugat na necrotic.
04:50So yan, na-closein natin yung mga wounds niya.
04:52Yung mga tahi na ginawa ko, mga natutunaw yan.
04:58Tuturukan natin ito ng antibiotics.
05:02And our final treatment is anti-magot.
05:07Para hindi siya langawin, ano.
05:11Dadalina natin ito sa rescue center.
05:14Ang pamilya ni Nida, pumayag na i-turnover namin ang mga unggoy sa otoridad.
05:21Matapos ang ilang araw, malungkot na ibinalita sa amin na natagpo ang wala ng buhay ang unggoy na si Alpha.
05:46Wala naman siyang sugat eh, no?
05:48Wala nga, nilasun niyan.
05:51Agad din itong inilibing.
05:58Ang mga unggoy, isa sa mga nagbabalansi ng kalikasan.
06:05Sa pasilidad na ito, may mga bata at matatandang unggoy ang nagabulan.
06:11Dating alaga ng tao ang maunggoy na ito mula sa kanilang natural natahanan kinuha at pinalaki.
06:27Pero, kapag nanakit na, pinapakuha ito sa otoridad at dinadala sa pasilidad gaya ng wildlife in need.
06:37Sa lugar na ito, sinasanay na muling manumbalit ang wild instinct na maunggoy para muling pakawalan sa gubat.
06:44Sina Roy, Johnston, Lila, Coco, at Kiko ang unang tropa na maunggoy na handa na raw sa kanilang paglaya.
06:57Si Roy, isa sa pinakmatagal na dumaan sa rehabilitasyon.
07:05Limang taon na naging alaga ng tao si Roy bago isurender sa pasilidad.
07:11Kapansin-pansin ang malaki nitong katawan at matutulis ng ngipin.
07:17Takot din daw ang ibang unggoy kay Roy.
07:21Ang kanyang katangian, pasok sa alpha male.
07:28At si Lila naman ang alpha female ng grupo.
07:36Para madala sa soft release area, kailangang hulihin ang maunggoy.
07:41Ang soft release area ay lugar kung saan ina-acclimatize o kinukondisyon ang maunggoy bago ito tuluyang pakawalan.
08:01Si Roy, nagtatalon paaklap sa enclosure.
08:08Masok din ito sa trap cage.
08:23Nahuli na rin ang limang unggoy dadalihin sa soft release site.
08:32Salito na po tayo sa may releasing site area namin ng monkey.
08:43Bubuhin lang po natin sila para sa loob ng ilang araw.
08:46I-stay ko sa loob ng kulungan.
08:49Tapos i-assist po namin sa susunod na araw kung may ibang group na po papaso sa may area.
08:55Three months na po namin minomonitor yung area kung meron po ibang wild monkey.
09:14Tapos yung area po minomonitor namin kung saan may mga pagkain sila o source ng pubic.
09:19Makalipas ang apat na araw, pinakawalan na namin ito.
09:33Makakit na.
09:34Very nice behavior.
09:36Wow!
09:37Iba yung release sa mga makaks.
09:48You know, we have time to observe them here.
09:51Tingin sila ng tingin sa taas.
09:54Para bang na-enjoy nila yung freedom.
09:57No more cage and surrounded by trees.
10:01Bilang veterinaryo, kakaiba ang saya na aking naramdaman para sa maunggui.
10:14Maraming salamat sa panonood ng Born to be Wild.
10:23Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
10:27mag-subscribe na sa JMA Public Affairs YouTube Channel.
10:31Mida yung area ka en el.
10:32Mida yung area, pang kwento ng mapis kek ŰŰ kaka in el.
10:33Amin.
10:34Tawakwa ga kanel.
10:35Andai yung care.
10:36Lama, sakwa kanel.
10:37Tawak sanak kedua.
10:38Lama, tangan hendam.
10:39Tempurna ee.
10:40Tawak nael.
10:41Nabi ko.
10:42Hayanaan.
10:43Tawak nael.
10:44Thaf.
10:45Tawak nael.
10:46Tawak nael.
10:47Assalamuala.
10:48Tawak nael.
10:49Tawak nael.
10:50Tawak nael.
10:51Tawak nael.
10:52Tawak nael.
10:53Satwan nael.
10:54Tawak nael.
10:56Tawak nael.
10:57Kapa nael.
Comments