00:00It's almost impossible to see when it's a box of jellyfish.
00:07I have no idea what to do.
00:10It's a time that I have found a box of jellyfish.
00:13It's a time that's the one who has fallen in the box of jellyfish.
00:17There are some jellyfish that has fallen into the box of jellyfish.
00:20It's one of the biggest jellyfish that we have seen.
00:24Oh my God.
00:26It's a nice jellyfish that we have seen.
00:29If you're in the air, you can't know if you're going to go out or if you're going to go out.
00:35It's a big deal!
00:44Is it hard to get out of the vacation?
00:51It's a lot of time to be careful.
00:55It's a lot of time to be careful.
01:11At the end of the day, everyone has a plan or vacation.
01:18Whether it's a sea or sea or sea,
01:22you need to be careful.
01:25At the sea, it's not seen as it's seen as it's seen.
01:28It's not seen as it's seen as it's seen as it's seen as the sea or sea.
01:32At the sea, it's not seen as it's seen as it's seen as the sea or sea.
01:35At tila nakikisabay sa Agos,
01:38na para bang nagpapahinga.
01:42Kaya bawal daw ang mang-amala
01:44because they died when they had a boxed jellyfish.
01:49In other parts of the Philippines,
01:51there are many incidents caused by the stinging of jellyfish
01:54that can be fatal if we are not careful
01:58or if we are not able to encounter them
02:01and we are not prepared.
02:06In 2018,
02:07it is one of the best destinations in the province of Camarines.
02:13Narating na rin natin sa mga isla dito sa Karamoan
02:16na madalas pinubundahan ng mga bisita.
02:19Sa mababaw na parte ng gagat kung saan naliligo ang mga turista,
02:23may ilang palutang-lutang daw na boxed jellyfish o salabay.
02:28O para sigurado tayo, no?
02:30Naka-full gear tayo.
02:33Nagmasid at naganday kami.
02:36Maya-maya pa,
02:38may nakitang salabay ang isa naming kasama.
02:42Hindi na lang mismo sa may shore, no?
02:45May jellyfish dito.
02:47Hindi basta-basta napapansin ang jellyfish
02:50dahil halos transparent ang itsura nito na parang plastic.
02:54Si Charlene,
02:55kinapita ng galamay ng salabay habang nasa lahon.
02:59Pag gano'n ko po ahon, biglang na siya ng galamay.
03:02O, nakadikit po doon sa lambat.
03:05Sa una po, pag gano'n, pag nakalubog ka sa tubig,
03:08pag bigla kang ahon, dumidikit, pailalim.
03:11O, o, o.
03:12Tapos pag na...
03:13Pero pag hindi ka naman na ano, pag nasa tubig lang,
03:15kaya mong alisin yung galamay.
03:17Okay.
03:18Hindi masyadong masakit.
03:20Halos na maga at nagkaroon ng paltos ang balat ni Charlene.
03:27Ganito rin ang naranasan ni Kyra nang lumangoy sa summer.
03:32Pagdating po namin ng resort,
03:34may mga caution sila doon na maraming salabay o jellyfish.
03:38So doon lang kami sa part na allowed na mag-swimming.
03:43Siguro nakalusot yung salabay.
03:46Doon na yung nangyari na.
03:48Na-shock ako.
03:49Yung talaga parang nakuryente.
03:51Sabi ko, tito, parang ano, parang ang sikit na ng ano po,
03:56ng dibdib ko na parang nahihilo ako, masakit yung ulo ko.
04:00Ayun, sabi ni tita na, pupunta na daw kayo ng malapit na hospital.
04:04So nakakahinga pa ako at that time,
04:07but nawalayin kasi ako ng jalay.
04:12Tinawag na sea wasp o marine stinger ang mga box jellyfish.
04:16Isa ito sa pinakamakamandag na klase ng jellyfish sa buong mundo.
04:23Ang kanilang tentacles, meron itong nematocyst o specialized cell
04:27na ginagamit para mag-inject ng vino sa predator.
04:31Pwedeng mahilo, masuka, at di makahinga ang sino mang madikitan ito.
04:37Percent po natin is yun, kalimitan suka.
04:40Pero sinasabi namin iwash agad ng hindi fresh water, kundi salt water.
04:45Kasi pag fresh water ang iwinash natin, nasa pores yung sting nila,
04:50ang tendency palayo, which is kung palayo papasok sa pores.
04:55Kaya kailangang salt water din para ma-attract sila na lumabas.
04:59Tapos yung hindi makalabas, saka pa natin na-applyan ng vinegar.
05:03May repatasyon mang nakamamatay, hindi naman ito sinasadyang lumikit sa tao.
05:11Sa karagatan, posibleng may mga nila lang na bigla na lang makakasalubong.
05:17Ang mga damwalang labong-labong o jellyfish na abutan naming nakalutang sa Taytay Palawan.
05:26Oh, grand ngayon lang ako.
05:28Raka-amaze.
05:29Kanina, papunta dito, natutuwa na ako.
05:32Uh, ang laki oh. Halos isang palanggana.
05:35Sinubukan kong buhatin ang labong-labong.
05:39Okay. Moon jellyfish.
05:42Wow. Look at this.
05:45Karabi oh.
05:50Mabigat siguro mga limang kilo ito.
05:58Tapos yung diameter niya, siguro mga one foot.
06:02Gumagalaw pa oh.
06:05Ang sting nito, sapat na para makapatay ng kanilang prey tulad ng isna.
06:11Look at this.
06:12Yung mga tentacles nila may anong pabuhay pa yung anong buhay pa itong isda.
06:15Ito, look at this.
06:17Ayan oh.
06:18Ito yung kinakain nila.
06:20But, a lot of them are still here. Trapped.
06:22Buhay pa oh.
06:24Oh.
06:26Ito yung kinakain nila.
06:27Talagang hindi sila makalibroin mo kasi.
06:29Kung sumabit ka dito sa tentacles nila, very slimy.
06:34Napakahirap umalis.
06:37Kapag nasa tubig yan, hindi mo alam kung saan ka lalabas o saan ka pupunta.
06:41Ayon sa mga angisda na si Fernando, ito ang uri ng jellyfish na pwedeng kainin.
06:47Ah, ganitong buwan ma'am. Hanggang ano, hanggang Optobre, pwede siyang harvestin.
06:52Pagdating nun, wala na. Natutunaw na sila sa ulan.
06:56Kailangan maging maingat sa pagkuhan ito.
07:00Dahil kapag naputo ng galamay at natalamsikan sa mata,
07:04maaaring magdulot ito ng paghapdi at paglab.
07:07Meron man tayong mga sea creatures na na-encounter
07:11na kayang mag-release ng kamandag.
07:15Madami na tayong na-encounter at na-document ng ganito mga hayon.
07:25Sa aking pagsisid, may napansin akong nakakugli sa buhangin.
07:32Nakatago ang katawan at tanging mata lang ang nakikita.
07:36Pero nang makaramdam ng butong, lumabas ito sa buhangin.
07:41Ang blue spotted stingray, sinusuyod ang buhangin gamit ang bibig.
07:46Target nitong makuha ang maliliit na hipog.
07:49Pero kailangan niyang maging maingat dahil pwedeng mabulabog ang maliliit na hipog.
07:56Sa oras na malagay sa alangan, may nakahanda siyang sandata.
08:03Ang makamandag na buntot.
08:06Hindi ito magdadalawang isip na ihampas ang buntot sa kanyang kalabad.
08:12Pwedeng lagnatin at mamanhid ang pateng natamaan ng buntot ng stingray.
08:17Kaya sa pagdodokumento namin, kailangan may distansya.
08:24Ang mga nila lang na ito, hindi away ang hanap.
08:28Dahil ang bawat araw sa karagatan, survival of the fittest ang labanan para mabuhay.
08:34Kung pupunta tayo sa isang lugar, alamin natin kung ano yung pwede natin ma-encounter doon.
08:38Meron ba dyan mga pating, may sea urchin, or may mga jellyfish bang nakukuha dyan.
08:43Pangalawa, we can wear protective gears like rash guards kapag lumalanguy tayo.
08:48Hindi man tayo totally mapuprotektahan, but a huge portion of our exposed body will be covered enough.
08:58Kailangan handarin ang mga beaches na ito para sa mga na pinupuntahan lalo na ng mga turista.
09:04Meron din silang first aid na maibigay ko sakaling maganap itong ganitong mga aksidente.
09:12Ngayong taginit, mag-iingat sa mga lugar na pinupuntahan.
09:17Dahil ang ating dinarayo, natural na tirahan ng mga buhay ilang.
09:22Kung para sa atin, dalikado ang madikit sa mga ito.
09:28Sa kanilang mundo, paraan nila ito para maprotektahan ang kanilang sarili.
09:40Sulit na sulit na ba ang bakasyon ngayong tag-init?
09:46May mapasyalan na dapat doble ang pag-iingat.
09:52Lalo na't tahanan din ito ng iba't ibang mga hayop.
10:04Ang sea snake na ito nakapatong sa leeg ng lalaki.
10:09At parang walang takot na hinawa ka ng ahas.
10:13Sa Crocodile Island sa Dasol, Pangasinan.
10:17Nakakilala ko si Nick ang lalaki sa larawan.
10:20That's the crocodile head.
10:22At nakita ko yung may butas.
10:24Yun yung tinatawag na eyes of the crocodile.
10:29Tingnan natin kung gaano kadami yung mga bonded sea crate.
10:33Bungad pa lang, may maliit na ulo tila sumisilip sa batuhan.
10:45Mukhang nagising ito sa kanyang pagtulog.
10:47Ilang saglit pa, unti-unti niyang inilabas ang buong katawan.
10:55Ang laki!
10:56Ang laki!
10:57Isa itong black bonded sea crate o tugasi.
11:07So, here oh.
11:08Nagpapahinga yung bonded sea crate.
11:09Ang size siya medium lang.
11:10Mahihain siya oh.
11:11Hello!
11:12So, nung nakakita ng tao, medyo umiwas-iwas siya.
11:13Ang ganda ng ano nito, ang design ng kuweba na ito.
11:14May mga parang mini-pool sila.
11:16Ang tugasi, palangoy-langoy sa maliit na pool.
11:30Ang tugasi, palangoy-langoy sa maliit na pool.
11:33Mabilis siya pag nasa tubig pero pag nasa lupa, hindi gaano.
11:39Sa ilalim ng dagat, busy naman sa paghanap ng pagkain ang isa pang tugasi.
11:52Kapag busog na, agad itong bungabalik sa batuhan para magpahinga.
11:58Relax mode lang at mahimbing ang tulog.
12:01Samangtala, ang lalaking tugasi na ito, ready na maghanap ng kapareha.
12:12Sa mundo ng mga sea snake, di hamap na mas malaki ang babaeng tugasi kaysa sa mga lalaki.
12:19Kaya naman, mas mahirap silang ligawan.
12:22Sukat na sukat yung pagtulog niya dito.
12:27Hindi ko na ito gagambalahin.
12:29Pero in-examine ko, most of the big ones are the females.
12:35Sabi ni Nick, meron para mas malaki dito.
12:39Kung ime-measure ko yung daliri ko dito, dalawang daliri ang lapad ng katawan niya.
12:46Si Nick, hindi niya raw hinahawakan ang ahas para mag-trending.
12:50Kinagawa niya umano ito para maiwasan na magkasakitan ang ahas at turista na bumisita sa kuweba.
13:00Sa mga turistang bibisita sa mga kuweba, huwag lalapitan ang mga ahas.
13:05Sa sikat na kaibyang tunnel, may grupo na tila nagahari sa kalsada.
13:10Siyesta ang trip na maunggoy rito.
13:23Kung sa bagay, mainit ang panahon at malilim sa gubat.
13:29Nakakarelax ang hangin.
13:33Pero may pampagising ang maunggoy.
13:42Senyales raw ito ng pagbaba nila mula sa kagubatan.
13:46Sa pagsalubong nito sa mga sasakyan, humihinto ang ilang turista para bigyan ito ng pagkain.
13:59Tila nagustuhan ito ng mga unggoy.
14:05Kaya nagtawag pa ng mga kasama.
14:09Sa kabilang kalsada, walang takot sa pagdating ang mga unggoy.
14:30Hindi alintana ang banta na masagasaan sa kanilang pagtawid.
14:40Taong 2023, isang unggoy raw ang nasagasaan dito.
14:45Ang madalas na pagpapakain sa kanila dahilan para bumaba sila sa bundok at malagay sila sa alanganin.
14:56Sa pagbisita sa mga pasyalan, hindi may iwasan na magkita ang tao at hayop.
15:03Nabuta namin ang isang pamilya sa Cavite na may daladalang supot ng tinapay.
15:09Hindi para sa kanila, kundi sa mga unggoy.
15:15Maya-maya pa, isa-isa ng inihagis ang mga tinapay.
15:20Ilang saglit pa, nagsimula ng dumating ang mga unggoy.
15:24Kung magpapatuloy ang ganitong gawain, posibleng magbago ang ugali ng mga hayop at makapanakit ng tao.
15:41Paliwanag ng DNR Cavite, sinusubukan naman daw nilang sabihan ang mga motorista na huwag pakainin ang mga unggoy.
15:49Pero may ilang matigas ang ulo at hindi pinapansin ang mga signage o babala na dati nang nakalagay.
15:57Para makatulong na mapangalagaan ang mga unggoy sa lugar, nagbigay tayo ng dagdag ng mga paskil.
16:04Isang paalala na bawal silang lapitan at pakainin.
16:12Sa sikat na pasyalan sa Palawan, may tagabantay.
16:17Ang warden ng mga isla, ang mga bayawak.
16:22Binabaybay ng malilit na bayawak ang kahabaan ng sabang.
16:41Hanggang sa nakahanap ito ng spot para magbas o magpainit.
16:47Dito nahiga at nagpahinga ang bayawak.
17:03Hindi welcome ang mga invasive o dayuhang gaya ng bubble frog sa lugar na ito.
17:11Agad itong pinuntahan ng bayawak on duty.
17:14Nang biglang...
17:18Meron siyang subosubong palaka.
17:24Isang uri ng palaka na hindi native sa atin.
17:29Kaya ang depensa niya is i-bloat ang sarili niya.
17:34Kaya nahirapan itong bayawak.
17:35Kaya nahirapan itong bayawak.
17:36Kaya nahirapan itong bayawak.
17:37Kaya nahirapan itong bayawak.
17:38Kaya harmad ayari nand.
17:44Kaya baterjidong balaka na hindiastaji...
17:48Kaya haringilaya, kekuhay83 nandagaa THEIRA SITAlкимSILLA ÉYED.
17:53While we were in the eye and in the eye,
18:15we saw our guide.
18:18guide. Isang bayawak ang lumalangoy para tumawid ng ilog. Noong una hindi pa namin nakita na
18:28meron palang nylon na nakaangat tas biglang ito na yung minimension ng isang guide na na-hook siya and
18:36parang I wanna help it eh kasi ang kapal ng nylon at saka yung hook niyan baka nandyan lang sa lalamunan.
18:44So it's very tempting to try to capture it and take out the hook.
18:51Kapag hindi matanggal ang nylon o tali, maaaring niya itong ikamatay.
18:57Kaya nagdesisyon akong lapitan at hulihin ang bayawak para tanggalin ito.
19:02Pero hindi ito magiging madali dahil maraming obstakel sa paligid.
19:08Dahan-dahan ko itong nilapitan.
19:14Pero nang maramdaman niya kami, agad itong tumakbo.
19:18Sa bawat pasyalan na ating pupuntahan,
19:25lagi lang isaalang-alang na maging responsabling turista,
19:30lalo na sa mga buhay ilang.
19:33Huwag itong hahawakan at pakainin
19:37para hindi magambala ang natural nitong gawin.
19:40Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
19:44Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
19:48mag-subscribe na sa JMA Public Affairs YouTube channel.
Comments