00:00Türkiye'de deprem sarsıntısı hissedildiğinde ilk refleks avizelere, tavandan sarkıtılan lambalara bakmaktır.
00:08Kristal taşların birbirine vurduğu, görüldüğü an deprem olduğu onaylanır, avize sağlanmaya devam ediyorsa Richter ölçeğine kadar söylenir.
00:17Hatay Samandağ'da yaşayan 11 yaşındaki Beril ve Çağlar bu refleksi bir adım öteye taşıdı.
00:23Sadece avizeye bakmakla yetinmediler ve onu bir hayat kurtarma aracına dönüştürdüler.
00:286 Şubat depremlerinde ailesinden 15 kişiyi kaybeden Çağlar ve sınıf arkadaşı Beril, yaşadıkları depremin gece olmasından yola çıkarak bir bilim projesi geliştirdiler.
00:39Bir bilim yarışmasına katılarak ödül kazandılar.
00:42Avizeye yerleştirdikleri bir sensör sayesinde deprem titreşimleri algılandığında sesli uyarı sistemi devreye giriyor ve ev halkını uyandırıyor.
00:52Ayrıca güvenli bir şekilde tahliye yapılabilmesi için kapı ve pencereler otomatik açılıyor.
00:57Elektriklerin kesilmesi durumunda da çıkış yollarını aydınlatan LED ışıklar devreye giriyor.
01:03İkilinin hayat kurtaran bu projesinin ilk tohumları okullarına gelen bilim kuşağı atölyesinde atıldı.
01:09Peki nedir bu bilim kuşağı atölyeleri?
01:12Türkiye'nin dört bir yanındaki ihtiyaç sahibi okullarda okuyan öğrencilere yeni teknolojileri öğrenebilecekleri bilim setleri gönderilir.
01:20Türkiye İş Bankası ve Petrol Ofisi grubunun iş birliğiyle gerçekleşen bilim seferberliğiyle gönüllü rol modeli üretmenler aracılığıyla dezavantajlı bölgelerdeki parlak gençlere teknolojik bir donanımla araştırma yapma fırsatı tanınıyor.
01:36İlk adımda yıl sonuna kadar 750 bin çocuğa ulaşılması hedefleniyor.
01:40Bu sosyal sorumluluk projesi sayesinde depremde hayat kurtarabilecek bir icat yapan yaşam savunucuları ekibine yakından bakalım.
01:48Beril ve Çağlar çok güzel bir proje yaptınız ve durumla siz bir bilim ödülü kazandınız.
01:54Nedir bu projenizin ismi?
01:55Hayatı bir şans daha var.
01:58Bu projeyi yapmaya nasıl karar verdiniz?
01:59Depremlerin genelde gece olmasıyla ailemdeki 15 kişinin kapıya doğru yönelmesi ve kapının sıkışması nedeniyle vefat etmesi durumunda bu yola çıkarak bir proje geliştirmeye çalıştım.
02:11Nasıl çalıştığını gösterir misiniz?
02:13Projemizi yaparken ilk önce en çok buzzer eklemek istedim.
02:18Buzzer ne?
02:19Buzzer ses sensörü yani geceleyin deprem olduğunda genellikle insanları uyandırmak için çünkü çoğu kişi uyanamadığı için ondan da vefat etmiş olabilir.
02:30Bir algılayıcı ekledik.
02:32Bu daha sarsıntı ağrında lambanın salaldığını algıladığında çalışacak.
02:37Bir de led ışığı ekledik.
02:39İnsanlar önlerinde tuğlaya falan çarpmaması için.
02:41Çıkarken yollarını görsünler diye.
02:44Beril'in dediği gibi bu durumda da güvenli tahliye olabileceklerdir.
02:48Bir de şurada servo motor.
02:50O motorlar da hemen kapı ve pencereleri rahat bir şekilde açıp.
02:55Açılıyor.
02:55Kendiliğinden açılıyorlar yani.
02:57Arkadaşım setler gelmeden önce bu projeyi nasıl yapabilirim falan hep böyle düşünmüş.
03:03Sonra okulumuza bu gelince hemen bu projeyi yapalım dedik ve birlikte bu projeyi tasarlamaya başladık.
03:10Başka fikirler var mıydı sınıfınızda?
03:11Evet.
03:12Engelliler bastonla yürürken düşme tehlikesi olduğu için şişme koltuk gibi bir şey düşmeye geldiklerinde o yana doğru şişme yatak açılıyor ve yere düşmüyor.
03:25Yorulduğun zaman da kullanırsın aslında.
03:26Yaparken bunu zorlandığınız kısımlar oldu mu?
03:31Evet.
03:32Sensör çalıştırıyoruz.
03:34Kodunu yazmışız.
03:36Motorlar çalışmadı.
03:38Sonra eğer ve değilse kodunu bulduk.
03:40O kodu koyunca yerleştirdik kodları.
03:43Böylece çok güzel çalıştı.
03:45Moraliniz bozuldu mu çalışmayınca?
03:47Evet.
03:48Ne yaptınız peki ama?
03:49Evet hiç pes etmedik.
03:51Devam ettik ve çalıştık.
03:53Çok beğendik biz projemizi.
03:55Birinci olmaya da çok mutlu olduk.
03:58Hatta şey birinci etabı çalışırken arkadaşım bizim evde kaldı.
04:02Birlikte yaptık.
04:03Ne güzel.
04:05Bizim evde yaptık bu projemizi.
04:07Şahane.
04:07Eğlendiniz de yani aynı zamanda.
04:09Evet çok eğlendik.
04:10Peki başka ileride icat etmek istediğiniz bir şeyler var mı?
04:13Biz böyle merdivenli bir apartman düşünüyoruz.
04:17Oradaki merdivenleri de daha şey böyle sağlam yapıcı.
04:22Daha zor bilemezsek büyük mühendislerle artık yapabilirler.
04:26Ama siz de çok güzel bir şey yapmışsınız.
04:28Teşekkürler.
04:29Çok da uygulanabilir bir şey.
04:30Hele bu avizinin üstüne koyduğunuz şey ses sensörü bence gerçekten hayat kurtarabilir.
04:36İleride ne olmayı düşünüyorsunuz siz meslek olarak?
04:39Ben normalde dansçı veya şarkıcı olmak istiyordum.
04:42Ama TV ile çalışınca belki teknoloji alanında çalışırım.
04:47Belki mühendis olurum bilmiyorum.
04:49Hangi danseni çok seviyorsun?
04:51Var mı?
04:52Bilmem.
04:53Ama demek ki bir şey yapıyorsun.
04:54Dans ediyorsun sürekli.
04:56Seviyorsun dans etmeni.
04:57En çok hangi müzikleri dinliyorsun mesela?
05:00İngilizce.
05:01En sevdiğin hangisi şu anda?
05:03Meow.
05:04Meow.
05:05Evet.
05:05Ben karar vermemiştim ama bu bilim setlerini görünce mühendis olmayı ya da bir teknoloji mühendisi olmayı da düşündüm.
05:16Çok çok teşekkür ediyorum size.
05:18Evet teşekkür ederim.
05:19Umarım bu projenizi gerçekleştiren birileri olur.
05:23Umarım.
05:24Hocam yaşam savunucuları ekibinin öğretmeni sizsiniz.
05:28Evet.
05:29Projemizin adı Hayata Bir Şans Daha Ver projesiydi.
05:33Projenin çıkış kaynağı da şu olmuştu.
05:35Bir öğrencimin kendi düşündüğü bir çalışmaydı.
05:39İnsanların kapı eşiklerinde ve pencere kenarlarında vefat etmesinden dolayı.
05:44Belki de kapı ve pencereler açılsaydı öğretmenim onlar halen hayatta olabilirlerdi.
05:49Cümlesinden yola çıktık aslında.
05:51Bunun için o zaman ne yapabiliriz dedik.
05:53Hani öğrencim de öğretmenim hani biz bu acıları yaşadık ama belki başka çözümler bulursak başkaları bu acıları yaşamaz diye düşündüm.
06:03Depremlerin genelde gece olmasından dolayı insanların uyurken depreme yakalanma durumlarından dolayı aslında yola çıktılar.
06:10Ve insanları uyandırmak için aslında bazıra eklediler.
06:14Ledleri de kızım bunların eklenmesini istedi.
06:17Ben bu projeyle birlikte öğrendim.
06:20Biz evden çıkarken meğersem tuğlalara basmış ve canı yanmış.
06:23Hani o an ışıkları görseydim belki önümü görseydim canım yanmazdı.
06:28Ve bu şekilde hani aslında kendi yaşadıklarımızı bir daha kimsenin yaşamaması için neler olabilir?
06:35Ne tür önlemler alabiliriz?
06:36Aslında bunun üzerinde yoğunlaştık.
06:39Bilim kuşağı atölyeleri sırasında çocuklarda değişiklik fark ettiniz mi?
06:43Tabii ki.
06:44Tabii ki bunun artıları çok fazla oldu.
06:46Hani hem manevi anlamda hem de geleceğe bakış açısı olarak da çocuklara çok büyük artıları oldu.
06:53En azında çocuklar etraflarındaki var olan sorunlara daha farklı bir göze bakmaya başladılar.
06:59Ve çözüm üretmeye çalışıyorlar.
07:01Hani proje olsa da olmasa da, yarışma olsa da olmasa da öğretmenim işte şöyle bir sorun arasında biz buna böyle de bir çözüm üretebiliriz.
07:10Aslında böyle de yapılabilir.
07:12Bu tarz cümleleri çok daha fazla duymaya başladık.
07:15Bir pencere bile açabilsek ne mutlu bize.
07:18Çocuklar merak etsin, öğrensin, icat etsin ve öğretebilsin diye.
07:25Okul sıralarından dünyaya açılabilsinler diye.
07:29Bilim kuşağı atölyeleri.
07:42İzlediğiniz için teşekkür ederim.