00:00Ticarete ahlak bitti mi?
00:11Bitti şimdi kim neyi tutturursa ona gidiyor.
00:15Serbest piyasa olunca İstan'ın istediği gibi oynuyor fiyatlarla.
00:18Özellikle gıdada maalesef fiyat ihlalleri var.
00:22Gıda terörü var.
00:23Olmaz olsun böyle bir serbest piyasa.
00:25Bunun adı serbest piyasa değildir.
00:27Bunun adı tas tamam vurgundur, soygundur.
00:30Stokculuktur, kara borsacılıktır.
00:32Serbest piyasa vatandaşın hakkını yemek, vatandaşın malına çöreklenmek değildir.
00:38Bu kul hakkıdır ve İslam'da haram kılınmıştır.
00:41Biz çünkü ahlaksız olmuşuz artık.
00:43Gerçekten yani acayip bir ahlaksızlık olmuşuz.
00:46Kimse doymuyor.
00:48Yani göz aç.
00:49Çoğu üründe maliyet aynı ama fiyatlarıysa sürekli olarak artıyor.
00:58Serbest piyasa Türkiye'de yanlış mı anlaşılıyor?
01:01Eğer bir serbest piyasa varsa malın fiyatı özgürce belirilebilir.
01:05Ancak bu aşırı kar hırsız noktasına gittiyse ve vatandaşın cebinden para çalma noktasına gittiyse
01:11bunun engellenmesi gerekiyor.
01:12Devletimizin yaptırımların daha ağır olması gerekiyor.
01:15Hiçbir serbest piyasa vatandaşı soymaya müsaade etmez.
01:20En kaliteli ürünü en ucuza vatandaşa yedirmektir.
01:24Bizim bildiğimiz serbest piyasa budur.
01:26Ama bunların serbest piyasa anlayışı farklı.
01:30Bunlar serbest piyasa adı altında üreticiyi soymak, tüketicinin cebindeki bütün parasını almaktır.
01:37Serbest piyasa çok fena.
01:39Eskisi gibi değil yani.
01:41Şimdi alıyor adam 500'e satıyor 1,5 milyara.
01:44Biz 500'e alıyoruz, 700'e, 800'e satıyoruz.
01:47Artık bundan sonra fırsatçılıktır. Başka bir şey değil yani.
01:50Bu ürünün üzerine fiyat etiketi konulabilir.
01:53Müşteri bunun üstündeki fiyatı görünce bu fiyattan alacak.
01:575 lira yazıyorsa 10 liraya ben bunu satamam.
01:59Fahiş fiyata mal satmak, stokçuluk yapmak, kara borsacılık yapmak bunlar haram olan şeylerdir.
02:05İslam hukukunda da bu yasaklanmıştır.
02:11Ürün fiyatlarına yapılan fahiş zamlar vatandaşı mağdur ediyor.
02:14Peki bu zamlar neye göre yapılıyor?
02:17Büyük güç derler bunlar, büyük güçlüler.
02:20Şöyle söyleyeyim, bir ürünü yoka bile düşürürler ülkede.
02:23Alır, kaldırır raflarından atıyorum yağ, atıyorum şeker.
02:28Kaldırır, şeker kalmadı der.
02:30Saklar.
02:31Fiyat artar.
02:32Fiyat artar, fiyat arttığında da çıkartıp ürünün rafına koyar.
02:36Toptancı üstüne koyuyor, manav koyuyor.
02:38Herkes birbirine o zam koydu, o da koyuyor.
02:41O zam yaptı, bu da yapıyor.
02:42Maliyet aynı.
02:43Değişen bir şey yok.
02:44Büyük firmaların deposunda o mallar var.
02:46Adam bir ay sonradan çıkarıyor piyasa.
02:48İstediği gibi oynuyor.
02:49Küçük esnaf istediği gibi yapamıyor.
02:51Altta kalıyor.
02:52O şekilde işte piyasa biraz dengesiz oluyor.
02:55Yumurta fiyatlarının WhatsApp gruplarında belirlendiğini gördük.
02:58Bu demek oluyor ki büyük üreticiler ve buradaki mağda sahipleri
03:02kendi aralarında bir grup oluşturup malların fiyatını kartel şeklinde belirleyebiliyor.
03:07Bu işte büyük bir suç.
03:083 sene önce birisi çıktı, ayçiçek yağı sıkıntısı var dedi.
03:12%300, %500 ayçiçek yağı fiyatı arttı.
03:17Milyonları vurdular, çekildiler kenara.
03:20O gün artan fiyatta bile değil şu anda ayçiçek yağı.
03:24Kavurmaya biz alıyorduk 550 liraya.
03:27Bu sabah aldık 750 lira.
03:29Niye göre değişiyor?
03:30Niye değişen bir şey yok.
03:31Yıl atladı diye.
03:32Zam geldi diyor adam.
03:34Aliyet aynı.
03:35Tabii tabii.
03:36Aynı.
03:37Salçayı alıyorduk biz kovasını 1000 liraya.
03:39Bu sabah aldık 1400 liraya.
03:41Niye göre arttı?
03:42Piyasayı diyor.
03:43Piyasa şartları buna diyor.
03:44Zam geldi diyor.
03:453 liraya limonu 90 liraya vatandaşa sattılar.
03:49Biz portakalı 4 liraya sattık Antalya'da.
03:5345 liraya portakal yiyoruz.
03:5655 liraya portakal yiyoruz.
03:58Şimdi bunun adı da serbest piyasa mı oldu?
04:01Serbest piyasa fırsata mı çevriliyor?
04:03Ticarette ahlaki bir çöküşe mi neden oluyor?
04:06Ticarette kesinlikle ahlak bitti.
04:08Çünkü önceden ticarette sözle ticaret yapılırdı.
04:11Ama şimdi maalesef hiç öyle bir durum söz konusu değil yani.
04:15Ahlaken çökmüşüz yani biz.
04:17Bir doyumsuzluk var.
04:18İnsanlar böyle elindekiyle yetinmesini zaten unutmuş.
04:21Biz şu anda misal veriyorum kıymanın kilosunu 560 liraya satıyorken
04:2520 metre ilerideki kasap 650 liraya 700 liraya da satabiliyor.
04:28Yani insanlar kâr maruzunu ne kadar yükseltebilirlerse o şekilde bakıyorlar olaya.
04:32Bu da ister istemez bir ahlaksızlığa yola çıkıyor.
04:34Bugün aldığımız su işte yarın bugün 50 liraya alıyoruz.
04:37Yarın gidiyoruz 80 liraya alıyoruz.
04:39Bunu ben fırsatçılık olarak değerlendiriyorum.
04:41Halbuki böyle olmaması gerekiyor.
04:43Şu valiz mesela ne kadar?
04:44Bu valiz 600 alıyorsun 800'e sat.
04:461,5 milyar diyor adam.
04:48Yani bunu siz 600'e alıyorsunuz.
04:50200 liraya kâr veriyorsunuz.
04:51Evet.
04:52Bir başkası?
04:53Başkası 1,5 milyara satıyor.
04:55Kur'an-ı Kerim'de Allah ayet-i kerimede açık bir şekilde buyurmuştur ki
04:59birbirinizin mallarını meşru olmayan yollarla yemeyin.
05:04Nedir bu meşru olmayan yollar?
05:06Peygamber Efendimiz anlatıyor işte.
05:08Kara borsacılık, stokçuluk, piyasanın fiyatlarını bozmak, fahiş fiyata mal satmak.
05:15Nitekim bunu yapanların müsnette geçen bir hadis-i şerifte günahkâr olduğunu Peygamberimiz söylüyor.
05:22Tüm bunların yanında hileli gıdalar piyasaya sürülüyor.
05:25Haksız kazanç için vatandaşın sağlığıyla oynanıyor.
05:28Peki, ticarette ahlaki değerlerin korunması için Osmanlı dönemindeki esnaf dayanışmasını
05:34ve ahlaki değerleri temel alan ahilik geri mi getirilmeli?
05:38Bugün ne kazanırsam o kâr.
05:40Yani önceden biliyorsunuz ahilik var Osmanlı zamanında.
05:43Ne diyeyim?
05:44Bir deyimiz de vardı bununla alakalı.
05:46Pabucu dam atılması.
05:47Eğer bir esnaf yanlış bir işlem yapıyorsa, vatandaşa halkı yanıltıyorsa
05:52ya da ürettiği ürün kalitesizse ya da çok fazla fiyatla satıyorsa bunu ne yapıyordu?
05:56Pabucu dama atılıyordu ki gelenler onu görsün, oradan alışveriş yapmasın diye.
06:01Yine bakın serbest piyasaya müdahale yok.
06:03Ancak bunun bir işahsı vardı.
06:05Kendi komşusu veya daha farklı bir mühitte pahalıya satılan bir ürünü baz alarak
06:12onlar satıyor benim ne eksiğim var diyerek aynı şekilde fiyatları yükselterek
06:18piyasayı bozup fahiş fiyata mallarını satmaya başlıyorlar.
06:22Ancak bu bir Müslüman için caiz olan bir şey değildir.
06:27İnsanlarımız aç gözlü olunca şu 10 liralık ürünü 20 lira da diyebilir.
06:32Çünkü serbest piyasa.
06:33Ben bunu 5 liraya da satarım, 10 liraya da satarım, 20 liraya da satarım.
06:37Bu benim kendi ahlakımla ilgilidir.
06:39Herkes kafasına göre bir şeyler yapıyor.
06:41Herkes istediği fiyatı koyuyor.
06:42Ticarette şu anda ahlak bitti hakikaten.
06:44Peki, ürün ambalajlarının üzerine fiyat etiketi koymak çözüm olur mu?
06:482 gün önce bu ürüne belli bir miktarda zam geçişi oldu.
06:52Satışı şu anda bunun 67,5 lira oldu.
06:55Ama bunun üzerinde 55 lira yazdığı için ben bunu müşterime 55 liradan vereceğim.
06:59Mesela bunu da yazmamış olsaydı bu 67'ye mi satılır?
07:02Bunu işte o kişinin ahlakına kalmış bir şey.
07:0667,5'a da satabilir, 87,5'a da satabilir.
07:09Çünkü üzerinde etiket yok.
07:11Uzmanlarsa özellikle temel gıda ürünlerinde fiyat sınırlamasının altını çiziyor.
07:16Devletin bazı ürün kalemlerinde, temel mal gruplarında fiyat sınırlaması,
07:20tavan fiyat uygulaması ya da tavsiye edilen fiyat uygulamasına geçmesi gerekiyor.
Yorumlar