00:01Gerçekten faiş fiyatın artık sonuna gelinmiş durumda.
00:067,5 kat fiyatla ürün satmak elbette kabul edilebilir bir durum değildir.
00:15Tarlada kuruş, rafta ser ve tüketicinin cüzdanını yakan faiş fiyat sarmalı bir türlü kırılamıyor.
00:21Ticaret Bakanlığı ekipleri sahada denetimler aralıksız sürüyor ancak ortaya çıkan tablo pek de iç açıcı değil.
00:28Son denetimlerde tespit edilen rakamlar ise bu kadarı da pest edirtti.
00:32Üreticinin bin bir emekle yetiştirip tam 30 liraya sattığı ayva zincir market raflarında 7,5 katlık fiyat farkıyla 225 liraya
00:42satıldığı ortaya çıktı.
00:44Hancar 15 liradan 80'e hatta sofraların en mütevazı yeşilliği maydanoz bile bu vurgundan nasibini aldı.
00:50Üreticiden 5 liraya alınan bir bağ maydanoz rafta 20 lirayı gördü.
00:55Tarladan 42 liraya alınan sivri biber ve 63 liraya alınan dolmalık biber market raflarında tam tamına 250 liraya satılıyor.
01:05Bu işletmelerin vergi beyanlarına, vergi kar oranlarına baktığınızda asla böyle bir 7,5 kat, 7,5 kat karla bir vergi
01:17beyanı, kazanç beyanı yok.
01:19Dolayısıyla 7,5 kat fiyatla ürün satmak elbette kabul edilebilir bir durum değildir.
01:26Gerçekten faiş fiyatın artık sonuna gelinmiş durumda.
01:3030 liralık bir hayvanın 270 liraya satılmasının hiçbir matematik kuralına, hiçbir ahlaki değere, hiçbir norma uygun olmayan bir durum olduğunu
01:40söylemeliyiz.
01:40Kazanan kim burada? Aracılar, büyük marketler, tekelleşme, faiş fiyatın kaynağı zaten bunlar.
01:46Domatesin kilosu ne kadar?
01:47110 lira.
01:48110 liraya satışta halden ne kadar alıyorsunuz?
01:5290-95 arası.
01:53Patlıcan'a halden ne kadar alıyorsunuz?
01:56Mesela kaç para alıyoruz?
01:58Mesela 35 lira alıyoruz.
02:0040 milyon maliyetlidir.
02:01Şimdi onun meslefi çok.
02:0250 milyon satıyoruz.
02:04Aradaki fark kelimenin tam anlamıyla adu da kuşuklatıyor.
02:08Bakanlık faiş fiyatı uygulayan zincir marketlere ceza yağdırıyor.
02:12Ancak elbette alınması gereken bazı önlemler var.
02:16Peki faiş fiyata çözüm ne?
02:18Şu anki tabloda denetimler yapılıyor.
02:20Zincir marketlere milyonlarca liralık idari para cezaları kesiliyor.
02:24Ancak vatandaşın cebine yansıyan kalıcı bir rahatlama yok.
02:28Ekonomik suça, ekonomik ceza anlayışında da sonrasında bir takım uzlaşma, cezaların indirilmesi veya cezaların affedilmesi şeklinde sonradan o cezalar ortadan
02:39kaldırılabiliyor.
02:40Ve şu anki mevcut cezaların yeterli olmadığını görüyoruz.
02:44Artık farklı yaptırımlar.
02:46Eğer bir işletme bu tür şeylerde tekerrürde bulunuyorsa artık ticari men veya ortaklarına ticari faaliyetlerden yasaklama gibi benzer yeni kısıtlamalar
02:59getirilebilir.
03:00Bu aracılar eğer 30 liradan tarladan alıp 270 liraya satan o aradaki faiş fiyatı eğer aracılarsa, eğer harcılarsa bu kişilerin
03:10mal varlığına el konulmalı.
03:12Mal varlığına el konulmalı ve ticaretten men edilmeli.
03:15Marketten bu gibi ürünleri almıyor.
03:17Neden almıyor?
03:18Çünkü %200 daha fazlasına satıyorlar.
03:21Fırsatçılık.
03:22Valla pazarı daha çok tercih ediyoruz.
03:24Neden peki?
03:24Daha güzel, daha taze, daha uygun geliyor fiyatlar o yüzden.
03:28Bu noktada sistemsel ve kalıcı adımların atılması artık bir zorunluluk.
03:32Uzmanlara göre belediyelerin doğrudan ve daha aktif bir şekilde devreye girmesi gerekiyor.
03:37Şu anki mevzuat gereğince bir kere belediyelerin fiyat etiketi yönetmeli hükümleri gereğince etiketleri, konsol ve denetim görevi var.
03:48Onun dışında geçmişte belediyelerin belediye tanzim satış yerleri vardı.
03:53İşte hepimiz zaman zaman alışveriş yapıyorduk.
03:56Burada eğer belediyeler kendileri kar maaşlarını düşük tutup ve aracıları ortadan kaldırıp kendileri satış yerleri oluşturabilirlerse,
04:07tabii ki tüketicilere, vatandaşlara daha düşük fiyatla, daha iyi fiyatla ürünlerin ulaşmasını sağlayabilirler.
04:16Ve elbette kooperatifleşme.
04:17Geçmişte ülkemizde yaygın olarak kullanıldı.
04:23Hatta işte Mandalina kooperatifi gibi çeşitli adlarla, örneğin Seferihisar'da ben biliyorum böyle bir kooperatif var.
04:43Üreticinin doğrudan tüketiciyle buluştuğu güçlü bir kooperatif hağı kurulmadan aracıların tek elini kırmak imkansız.
04:50Kooperatifler üreticiden, tarladan, çiftçiden doğrudan alıp aracısız ve düşük karla doğrudan tüketiciye sattıkları için tabii ki fiyat daha düşük oluyor
05:04ve tüketicinin lehine oluyor.
05:05Yani Osmaniye'de şu anda ne üretim var ağırlıklı olarak?
05:08Turp üretimi var, havuç üretimi var.
05:10Burada turp ve havuç için mesela özellikle aklımıza gelen yer fıstığı üretimi var.
05:14Burada buna yönelik bir kooperatif kurulup oradan tek fiyatla çıkmalı.
05:19Yani biz evet üretici olarak ne yapıyoruz?
05:21İşte bazılarımız 3 liradan satıyor, bazılarımız 5 liradan satıyor, bazılarımız 2,5 liradan satıyor.
05:27Aynı ürünü.
05:27Ama burada fiyat farklaşması olmadan üreticilerin tamamı aynı ürün üretecek, kooperatifi aynı fiyattan satacak.
05:34Tabii günlük olarak değişmek zorunda bu fiyatta.
05:36Tüketicinin yararını olacak bir başka kritik adımsa karekot sistemi.
05:40Artık günümüzde akıllı telefonlar, dijital sistemler, internet sistemi nüfusun büyük bir kısmı vatandaşlarımızın çoğu tarafından artık kullanılabiliyor.
05:53Bu kapsamda biz ne kadar çok bilgi, ne kadar çok şeffaflık, ne kadar çok açıklık sağlayabilirsek vatandaşlarımız da ona göre
06:02üretim yerinden son satış yerine kadar fiyat farklarını, kâr maaşlarını rahatlıkla görebileceklerdir.
06:09Hatta ambalaj eklenecek olan fiyat uygulaması ve etiket sistemi de bunlardan biri.
06:14Ürünler satılırken ambalaj üzerinde fiyat belirtilmesi, yani tavsiye edilen fiyat belirtilirse eğer ürünler bazında, yani bu günlük değişebilir, haftalık değişebilir
06:24ya da aylık değişebilir.
06:25Bu ürünler o fiyatlarına hariç satılmazsa eğer o zaman bunun da önüne alınabilir.
06:30Tüm ürünlerin üzerinde etiket görmek istiyoruz.
06:32Yani fiyat etiketi görmek istiyoruz.
06:34Mevcut yürürlük'teki fiyat etiketi hükümleri, fiyat etiketi yönetmeliği gereğince satışa sunulan her bir malın üzerinde fiyat etiketi olması lazım.
06:45Bu fiyat etiketinde de işte üretim yeri, menşeyi, alış maliyeti bunların yazılı olması gerekir.
06:53Tavsiye edilen fiyatın da fiyat etiketlerine yazılması tüketici açısından olumlu olacaktır.
06:58Yani üzerinde bir fiyat olursa bu üründen işte şu fiyattan alınmıştır, şundan satılıyordur dediği zaman insanların aklında şu olmaz.
07:05Yani buraya geldiğimiz zaman manav da bize fahiş fiyat vermiyor.
07:09Biz de cebimizden bunu vermek zorundayız.
07:11Bu işin maksimumu budur diyebiliriz.
07:12Bir güven olsam oluşur.
07:13Etikette yazması lazım.
07:14Neler yazmalı?
07:16Diyelim ne zaman bu fiyata satılmış, en son hangi zamanda olmuş bunu yazması lazım.
07:21Yani ne kadar geliyor, ne kadar üzerine nakliyesi vesaire konuyor, ne kadar satılıyor, arada bu kadar yani ilk ne bileyim
07:33işte halden kaçı alınıyorsa o alındığı fiyatın iki katı bazen sanki üç katı oluyor.
07:39Uzmanlara göre fahiş fiyatın önüne geçmek için bir başka hayata geçirilmesi gereken uygulamada illere göre taban fiyatı uygulaması.
07:47Antalya'da 40 liraya olan bir portakal neden İstanbul'da 200 lirayken Antalya'da da 200 lira?
07:53Yani Antalya'da daha ucuz olması gerekmiyor mu?
07:55Yani burada alınması gereken önlemlerden bazıları da il bazında bir taban fiyatı uygulanması gerekiyor.
08:00Yani Afyon'un Sandıklı ilçesinde patatesin ve soğanın daha ucuz olması gerekiyor.
08:05İstanbul'da üretim yok, belki bir miktar daha işte o ulaşım maliyetini koyarak aslında yüksek olabilir.
08:11Antalya'daki portakal demek, üretildiği yer demek.
08:14Üretildiği yerle İstanbul'daki portakalın aynı fiyatı olması bir çelişkidir.
08:20Burada bir istismar vardır, burada bir piyasa yanlışlığı var demektir.
08:25Eğer bu fahiş karlara fahiş fiyatları önleyemiyor isek, Ticaret Bakanlığı artık taban fiyat ve kar marjlarını belirlemelidir.
08:48İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar