00:00Herkese merhaba. Bu incelememizde son günlerde hepimizin gündemini meşgul eden o akıl almaz finansal skandalların çok daha derinlerine iniyoruz.
00:08Yazar A. Yağmur Tunalı'nın o çarpıcı tespitlerini rehber alarak meselenin sadece buharlaşan milyarlarca dolar olmadığını göreceğiz.
00:15Odaklanacağımız asıl nokta şu, değerlerin kaybı toplumda nasıl bir yıkım yaratıyor?
00:20Yani yüzeydeki o devasa soygunun ardına yatan asıl sosyolojik çürümeyi konuşacağız.
00:25Bu tabloyu anlamak için bir buzdağ metaforu kullanacağız.
00:28Dört temel başlığımız var.
00:301. Görünen yıkım. Yani o meşhur fonzi soygunu.
00:332. Çalanları ifşa isteksirliği.
00:353. Faiz ve riba çelişkisi.
00:37Ve son olarak buzdağının o karanlık dip noktası. Yani asıl kayıp değerler çöküşü.
00:43Birinci bölümle yani görünen yıkım fonzi soygunuyla başlayalım.
00:47Şu an buzdağının tam tepesindeyiz.
00:49Hemen konuya çok çarpıcı bir rakamla dalalım.
00:52173 milyar dolar.
00:54İnanılmaz değil mi? Hani gerçekten insan zihninin kavramakta zorlanacağı,
00:58kelimenin tam anlamıyla devasa bir mevla'dan bahsediyoruz.
01:02Kaynağımızda belirtildiği üzere bu sarsıcı rakam Ali Babacan'ın açıklamalarına dayanıyor.
01:06Düşünsenize 455 bin insan doğrudan mağdur olmuş durumda.
01:09Ortadaki yıkım o kadar büyük ki toplum adeta bir şok halinde, ferç geçirmiş gibi.
01:14Kimse tam olarak ne yapacağını, nasıl tepki vereceğini bilemiyor.
01:18Fakat yazarımız burada çok kilit bir noktaya parmak basıyor.
01:21Bu devasa boyutlardaki soygun aslında bir hastalık değil, sadece bir semptom.
01:26Gördüğümüz bu manzara arka planda yatan çok daha ağır ve derin bir toplumsal sorunun sadece uyarıcı bir işaret fişiği.
01:32Bu da bizi buzdağının bir alt katmanına, ikinci bölüme getiriyor.
01:37Çalanları ifşa isteksizliği.
01:38Yani sistemin nasıl felç olduğu konusu.
01:41Tunalı'nın makalesinde çok net bir argüman var.
01:43Diyor ki, ortada çözülmesi imkansız, gizemli bir sır falan yok.
01:47Devletin işleyişini az çok bilen herkes anlar ki,
01:50bu parayı kimin yatırdığını ve kimin çektiğini bulmak,
01:52devlet kayıtları üzerinden yapılacak iki adımla son derece basit bir işlem.
01:56Kaynağımız, Bülent Arınç gibi bazı siyasi figürlerin yaşananlardan utanç duyduğunu açıkça dile getirdiğini not ediyor.
02:02Bu kesinlikle takdire şayan.
02:04Ancak acı gerçek şu ki, genel anlamda iktidar mekanizmaları bu işin peşine düşmeye,
02:09gerçeği araştırmaya tamamen isteksiz görünüyor.
02:11Hal böyle olunca da, haliyle acaba birileri mi korunuyor, söylentileri çığ gibi büyüyor.
02:17Durumun vehametini şöyle özetleyelim.
02:19Çalınan bu para, koca bir ülkenin tüm yıllık bütçesinin %10'undan fazlasına denk geliyor.
02:23Ama kaynak metnimizin asıl vurguladığı yer burası değil.
02:27Bu maddi kaybın yarattığı devasa güven krizi, emin olun rakamlarla ölçülemez olan asıl büyük kayıptır.
02:32Peki sistem buna nasıl izin verdi?
02:35Üçüncü bölüme, yani faiz ve ribaç ilişkisine bakalım.
02:38Bu kandırmacanın mekanizması nasıl kuruldu?
02:40İşte burası gerçekten çok ilginç.
02:42Yazar, ilahiyatçı Mustafa Öztürk ve iktisatçı Hakan Şahin'in çalışmalarını baz alarak büyük bir kavram kargaşasını aydınlatıyor.
02:49İddia şu, modern dünyada kuralları konmuş, şeffaf ve küresel bir araç olan faizle,
02:55Kur'an'da yasaklanan hiçbir kuralı ve denetimi olmayan o vahşi tefecilik, yani riba aslında aynı şey değil.
03:01Kaynak metin, faizsiz bankacılık sisteminin büyük bir çelişki, hata ikiyüzlülük barındırdığını savunuyor.
03:07Bir yanda faizin günah olduğu söylemi var ama diğer yanda geleneksel bankalarla birebir aynı işleyiş söz konusu.
03:13Tek fark, tamamen aynı olan o oranların sadece dindar bir imaj çizmek için kar payı diye adlandırılması.
03:19Yani işin özü şu, eğer siz mevcut küresel ekonomik kuralları reddediyorsanız
03:24ve yerine aynı güçte şeffaf bir denetim mekanizması koymuyorsanız orada devasa bir boşluk yaratırsınız
03:29ve kuralları kaldırdığınızda toplumu tamamen savunmasız bırakmış olursunuz.
03:34İşte tam da bu denetimsizlik ortamı faizsiz fonlar adı altında tera ve takas bank gibi yapıların türemesine zemin hazırladı.
03:41Dini hassasiyetleri olan o psikolojik yönlendirmeye açık kitleler sırf bu dindar görünümü yüzünden çok ama çok kolay bir şekilde sömürüldü.
03:48Ve geldik dördüncü bölüme.
03:50Asıl kayıp, değerler çöküşü.
03:52Yani buzdağının o karanlık en görünmez noktasına.
03:55Yazara göre maruz kaldığımız en büyük, en mutlak yıkım o buharlaşan milyarlarca dolar falan değil.
04:01Asıl facia, ehliyet ve liyakat kavramlarının, yani bu işi kim iyi yapar ve bu işi kim hak eder prensiplerinin sistemden
04:09tamamen kazınmış olması.
04:10İşte değerlerin kaybı bir toplumda en büyük yıkımı tam olarak böyle başlatıyor.
04:15Yazarın çok net çizdiği bir çöküş tablosu var önümüzde.
04:18İşini bilen, liyakat sahibi insanları dışladığınızda aslında kendi insan sermayenizi kendi ellerinizle dinamitlemiş oluyorsunuz.
04:25Sonra ne mi oluyor?
04:25Kuralları çiğnemek bir istisna olmaktan çıkıp kuralın ta kendisi haline geliyor.
04:30Ve kaynak metin bizi gerçekten çok acı, çok trajik bir ironiyle baş başa bırakıyor.
04:34Sözde din ve değerleri koruma kisvesi altına saklanıp devletin bütün liyakat çarklarını felç etmek ve aslında gerçek toplumsal erdemlere karşı
04:42açıkça bir savaş yürütmek.
04:44Tüm bu incelemenin sonunda yazarın zihinlerimize kazıdığı o sarsıcı soruyla bitirelim.
04:48Hani çalınan o paralar günün birinde belki bulunur, ekonomide öyle ya da böyle bir şekilde toparlar, düzelir.
04:54İyi de ehliyetimizi, liyakatimizi, dürüstlüğümüzü yani bizi bir arada tutan o temel değerleri kaybettikten sonra biz nasıl düzeleceğiz?
05:03Üzerine çokça düşünmemiz gereken bir soru bu.
05:05Bir sonraki incelememizde görüşmek üzere.
05:07Hoşçakalın.
