- 7 hafta önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İzleyenler, bültenimizin bu bölümünde değerli bir isimle Türk ekonomisinin geleceğini konuşacağız.
00:06İktisatçı akademisyen Dr. Sayın İbrahim Ceviz de bizlerle birlikte.
00:11Sayın Ceviz hoş geldiniz.
00:14Merhabalar Yahya Bey, hoş bulduk. İyi yayınlar diliyorum.
00:17Çok teşekkür ediyorum.
00:19Şimdi Türkiye ekonomisi yeni bir döneme girdi.
00:22Özellikle orta vadeli programla ilgili yeni bir yol haritası çizildi.
00:27Bu bağlamda OVP'nin ortaya koyduğu hedefler, Türkiye ekonomisinin önümüzdeki dönemde nasıl bir rota izleyeceği konusunda bize ne söylediğini merak
00:38ediyoruz.
00:39Sizce bu program sadece ekonomik hedefler olarak mı yoksa bir ekonomi politikası tercihi olarak mı okumalıyız?
00:47Neler söylersiniz bu noktada?
00:50Tabii Yahya Bey, şimdi bu orta vadeli programla ilgili birçok uzmanımız, birçok teknik analizler yaptı.
00:57Rakamlar üzerinden bir takım öngörüler ortaya koydular.
01:01Ben birazcık daha farklı bir perspektiften, aynı şeyleri tekrar etmemek adına bu rakamlarla birçok defa analiz edilen bu politik anlamda
01:11da farklı bir perspektiften yorumlamak istiyorum.
01:14Bu kapsamda da öncelikle şunu bence söylemem gerekir.
01:18Orta vadeli program sadece, bakın sadece ekonomik hedeflerin yazıldığı bir belge değildir.
01:25Evet açıklanan bu, buna göre de bir takım analizler de yapılıyor ama ben dediğim gibi biraz daha farklı bir açıdan
01:32değerlendirecek olursam,
01:33esasen aslında bu orta vadeli program hükümetin, yani devletin önümüzdeki üç yıl ekonomiyi hangi önceliklerle yöneteceğini gösteren bir ekonomi politika
01:45çerçevesidir.
01:46Aslında bir ekonomik bir, ekopolitik dediğimiz bir olay vardır burada bir noktada da rakamların yanında.
01:51Yani devlet ekonomiye ilişkin tercih ve önceliklerini açıklamıştır, sunmuştur.
01:57Dolayısıyla burada odaklanılması gereken nokta sadece enflasyon şu olacak, rakam olarak şuna çıkacak, büyüme şu olacak dan ziyade,
02:05evet bu önemli bir analizdir ama bu yaklaşımdan ziyade bir de ortaya konulan hedefleri destekleyecek para, maliye,
02:13mesela gelirler politikası, mesela yapısal politikalar birbiriyle ne ölçüde uyumlu olacak?
02:18Bunların da analiz edilmesi gerekir.
02:20Türkiye açıdan bu noktada baktığımızda ise enflasyonu, evet tek amaç yani şu an bu enflasyonu kalıcı bir biçimde düşürmek,
02:29bunda da talebin kontrol edilmesi yalnızca yeterli kalmamaktadır.
02:34Bunun yanında bakın, dedim ya orta vadeli programın birazcık daha farklı perspektiften değerlendirecek olursak,
02:40özellikle politik çerçevede, bakın üretim maliyetlerinin, enerji fiyatlarının, kur geçişkenliğinin, enflasyon beklentilerinin
02:47ve bence önemli üretim yapısındaki sorunların da yönetilmesi gerekir bu programla birlikte.
02:53Dolayısıyla bu programın üç temel ayağı olmalıdır bence, benim kendi kişisel görüşüme göre.
02:59Birincisi makroekonomik istikrar, evet.
03:02İkincisi üretim kapasitesinde bir artırma.
03:05Üretim kapasitesini nasıl artıracağız?
03:07Nasıl bir program izlememiz gerekiyor?
03:09Üçüncüsü ise verimlilik artışıdır.
03:11Ekonomide çok önemlidir bu verimlilik.
03:13Yani dolayısıyla sadece talebi kısmak, evet enflasyonu düşürebilir.
03:17Ancak ekonominin üretim kapasitesini artırmaz.
03:21Yani siz enflasyonla mücadele için talebi kısarak bir başarı elde edebilirsiniz.
03:26Ama bunun yanında üretim kapasitesini de arttıracak programlar öne sürmeniz gerekir.
03:31Bu dolayısıyla burada temel iktisadi mesele bence fiyat istikrarını sağlarken biraz önce de söylediğim gibi ekonominin üretme kapasitesinde zayıflatmadan bunu
03:42nasıl yapabileceği olmalıdır.
03:45İşte tam bu noktada da orta vadeli programın bence başarısı ortaya çıkacaktır ki Türkiye enflasyonu düşürürken aynı zamanda yatırımı, istihdamı,
03:54verimliliği ve yüksek katma değer.
03:56Bakın bu çok önemli yüksek katma değerli ürün üretebiliyor musunuz?
04:00Bunlara da bakmak gerekir.
04:02Enflasyon rakamı düştü tamam bu başarı ama bunun yanında istihdam arttı mı?
04:07Yatırım oldu mu?
04:08Yüksek katma değerli ürünler arttı mı?
04:10Bu da bu programın bence bir başarısı olarak yorumlanması gerekir.
04:14Dolayısıyla enflasyon edebi gerçekleşecek mi diye bakmaktan ziyade politik manada enflasyonu düşürürken bu saydığım diğer katkıları da sağlayacak mı?
04:25Buna da bakılması gerekir.
04:27Ben bu noktada da umutluyum.
04:29Bunların da zamanla gerçekleşeceğini düşünüyorum Yahya Bey.
04:34Günümüzde dış politikayla ekonomi politikasını birbirinden ayırmak giderek zorlaşıyor.
04:40Türkiye'nin Avrupa gerek Amerika Birleşik Devletleri gerekse Rusya, Türk Dünyası ve Orta Doğu ile ilişkileri ticaret, enerji, yatırım ve
04:51finansman açısından Türkiye ekonomisinin geleceğini nasıl etkileyebilir sizce?
04:56Evet işte Yahya Bey güzel ya ekopolitik dedim ya ekonomi politiği aslında artık ya öyle bir döneme geldik ki dış
05:05politika ile ekonomi politikasını birbirinden böyle keskin çizgilerle ayırmak artık mümkün olmuyor maalesef.
05:12Çünkü geldiğimiz bu 21. yüzyılda ülkelerin ekonomik gücü, iktisadi anlamdaki bu gücü yalnızca içeride yani ülkenin içinde uyguladığı para ve
05:23maliye politikalı ile belirlenmiyor artık.
05:25Dış politikanın öneminden bahsetmeye çalışıyorum.
05:28Bunların yanında bakın enerji güvenliği, ticaret yolları ki Türkiye bu noktada çok güzel bir konumda yer alıyor.
05:35Tedarik zincirleri, üretim tedarik zincirleri bakın bir Covid bize o kadar bunun önemini gösterdi ki teknoloji çok önemli bir konu.
05:44Bu yapay zeka ile geldiğimiz şu anki teknoloji, ekonomiye etkisi, sermaye hareketleri ve dışarıdaki pazarların da artık jeopolitik meseleleri.
05:54Bakın saydıklarımın hepsi iktisadi ama aynı zamanda bir jeopolitik de bir mesele haline geldi.
05:59Dolayısıyla dış politika ile ekonomi politikası çok birbiri içerisine girdi.
06:03Birlikte değerlendirilmesi gereken bir durum.
06:05Bunun en güzel örneğini de mesela enerjiden verebiliriz.
06:08Günümüzde en şu an öne çıkan sorun enerji.
06:12Bir ülkede enerji fiyatı yükseldiğinde sadece vatandaşın elektrik ve akaryakıt faturasına bakmak çok temel bir analiz olarak kalıyor artık.
06:21Yükseldi, benzin fiyatları ne olacak?
06:23Evet ama bu çok temelde kaldı.
06:25Ekopolitik kapsamda değerlendirirsek enerji fiyatlarıyla birlikte üretim maliyetleri de artıyor, enflasyon yükseliyor.
06:33Bakın bu enerjinin yol açtığı diğer faktörlerden bahsediyorum.
06:36Cari açık büyüyor.
06:37Dolayısıyla hükümetler de para politikası üzerinde bir baskı oluşturuyor hükümetlere de bu durum.
06:43Yani bir jeopolitik gelişme birkaç ay içerisinde bu Merkez Bankası'nın 3 yıllık orta vadeli programdan bahsettik.
06:51Merkez Bankası'nın bile kararlarını etkileyebilecek konuma geliyor.
06:55Ya bir gelişen jeopolitik konum ekonomik anlamda.
06:59Dolayısıyla Türkiye açısından da bu ilişki bence önemli dış politikayla ekonomi politikası ilişkisi.
07:06Çünkü Türkiye bakın öyle bir yerde ki hem Avrupa'yla yoğun bir ticaret yapıyor, hem enerji ithalatı gerçekleştiriyor, hem de
07:13küresel tedarik zincirlerinin çok önemli bir kavşak noktasında yer alıyor.
07:18Bu dolayısıyla Türkiye'nin dış ekonomi politikasında benim özellikle, yani benim kendi kişisel önem verdiğim kavram stratejik çeşitlendirmedir.
07:28Stratejik çeşitlendirme.
07:30Bakın Covid-19'dan bahsettim biraz önce. Covid-19 dünyaya şunu çok güzel gösterdi.
07:36Dedi ki küresel ekonomide sadece ucuz tedarikçiyi bulmak yeterli değil artık.
07:41Eskiden Çin çok ucuz bir tedarikçiydi.
07:447 dolara çalışıyordu insanlar.
07:46Tüm dünya üretimini oraya kaydırmıştı.
07:48Ama bir Covid-19 oldu.
07:49Kimse oradan ürün alamaz duruma geldi.
07:51Dolayısıyla artık ucuz tedarikçinin yanında şunlar da öneme ortaya çıktı.
07:58Tedarik zincirlerinin güvenliği ve bunların sürdürülebilir olması.
08:02Bunlara da önem arz etmeye başladı.
08:04Bu sebeple mümkün olduğunca artık ülkeler kendilerine daha yakın ve daha güvenilir tedarikçiler arama yoluna gitti.
08:12Bu ucuz tedarikçi sadece ucuz tedarikçi aramanın yanında.
08:16İşte bu noktada dedim ya Türkiye çok önemli bir kavşak noktası.
08:20Bakın biz öyle bir konumdayız ki bir yandan Avrupa'ya yakınız.
08:24Avrupa kültürüne çok yakın bir milletiz.
08:28Bir yandan Türk dünyasına merhaba diyerek Çin'e kadar gidebilecek bir konumdayız.
08:33Diğer taraftan Arap dünyasına, İslam dünyasına hükmedebilecek, konsolide edebilecek bir konumdayız.
08:40Bu üç tane pazarın uzmanlaşmış üretim yapısı geliştirilmelidir bence.
08:46Stratejik çeşitlendirme derken işte tam bunu kastediyorum.
08:48Örneğin mesela Türkiye öyle bir üretim modeli belirlemesi gerekir ki Avrupa'ya otomotiv örnek veriyorum.
08:55Makine, yüksek teknoloji gibi ürünler üretip satarken Arap dünyasına, İslam dünyasına gıda savunma,
09:02ki şu an en önemli onların ihtiyaçları savunmadır, inşaat ve yapı, altyapı ürünleri.
09:10Onların bunlara da çok ihtiyacı vardır.
09:12Bu tür ürünleri satarak, ihracat ederek, aynı zamanda Türk dünyasına da yine savunma teknolojiyle tarım ve enerji ekipmanları sunulabilir.
09:23Yani bir noktada artık geldiğimiz bu dış politika ekonomi bağlamında değerlendirdiğimizde çok fazla ihracat yapmanın da önemi birazcık gölgeye düşmüş
09:33gibi gözüküyor.
09:34Bundan ziyade hangi pazara, hangi ürünü ve hangi katma değerle sunmamız gerektiği öne çıkıyor.
09:41İşte benim ekonomik dayanıklılık, yani ekonomi bağımsızlığından anladığım da budur.
09:48Ekonomik dayanıklılıktır.
09:49Bu şekilde bir ekonomi politikası bence izlenmesi gerekiyor Yahya Bey.
09:55Şimdi geleceğin ekonomisinin şekilleneceği aşikar, şekilleniyor da bu parametrelerden bir diğer önemli parametrelerden birisi de kuşkusuz yapay zeka.
10:06Şimdi baktığımızda yapay zeka ve otomasyonun çalışma hayatını dönüştürmesiyle birlikte bir takım evrensel temel gelir fikri yeniden gündeme geldi.
10:16Ki bu noktada her vatandaşa koşulsuz bir gelir verilmesi fikri var.
10:22Sizce artık bir ütopya olmaktan çıkıp uygulanabilir bir ekonomi politikası seçeneğinde bu fikir dönüşüyor mu?
10:31Türkiye açısından böyle bir model tartışılabilir mi?
10:35Neler söylersiniz?
10:36Yahya Bey bu bence çok önemli bir konu.
10:39Yani biz şu an gündemde tabii faiz, ekonomi, enerji bunlarla çok meşgulüz ki ekonominin temeli de budur ama gümbür gümbür
10:48gelmekte olan da bir şey var.
10:49Yapay zeka.
10:50Bakın çok önemli.
10:51Öteki gündem.
10:52Yani gelecekteki en büyük bir sorunumuz bu olacak.
10:55Şu anki konuştuğumuz enflasyondan daha da önemli arzeden.
10:58Eskiden bakın şöyle bir şey çok basit olarak ekonomik sistem şu şekilde çalışırdı eski yani bu yapay zeka öncesine kadar.
11:07Emek, ücret, tüketim deriz biz buna.
11:09Yani insanlar çalışır, emeğini sunar.
11:12Bu emeklerinin karşına bir ücret alırlar, maaş alırlar ve bu ücretlerini tüketime harcarlar.
11:17Yani hayatlarını sürdürürler bu gelirleriyle.
11:19Bu kadar basit bir ilişkiye kurulu dayalı bir ekonomik modeldi.
11:24Şu an hala hazırda da yürütmeye çalıştığımız ekonomik model de bunun üzerine kurulu.
11:28Ancak yapay zeka diye bir şey geldi.
11:30Hala da geliyor ve kalktı bu tren artık bunun şeyi yok.
11:36Bununla ilgili çok önemli çalışmalar yapılması gerekiyor.
11:39Otomasyon, robot teknolojileri bakın bu teknolojiyle birlikte hayatımızı da değiştirmeye başladı.
11:44Hatta bu meslekleri fiziksel emeğin yerini alıyor diyoruz yapay zeka ama bilissel emeği de ikame etmeye başladı.
11:53Artık bilissel emeği de ne olacak o zaman?
11:55Önümüzdeki yıllarda artık şu soru hani hep sorardık ya yapay zeka geliyor hangi meslekler ortadan kalkacak?
12:02Bu soru artık bir bilim kurgu senaryosu olmaktan çıktı.
12:05Böyle bir şey olacak oluyor geliyor da.
12:08Ha o zaman şu soru çıkıyor karşımıza.
12:11O zaman meslekte bu bir bilim kurgu olmaktan çıktıysa çalışmada çalışmanın ekonomideki payı azalıyorsa insanlar gelir elde etme o zaman
12:22insanların gelir elde etme mekanizmasını nasıl tasarlayacağız?
12:26Nasıl olacak?
12:27Emek vardı emeği yapay zeka aldı emek olmazsa ücret yok ücret olmazsa tüketim yok hani bu basit ilişki bozuldu.
12:34Yapay zeka bu emeğin yerini aldı.
12:36İnsanlar nasıl gelir elde edecek?
12:38İşte burada evrensel temel gelir dediğimiz bu fikir ortaya çıkıyor.
12:43İşte bu fikrin temel mantığı şu hani kısaca özetleyeyim ben bunu size.
12:48Evrensel temel gelirde yapılması amaçlanan şudur.
12:52Yani insanların çalışma ve istihdam durumuna bakmadan koşulsuz, karşılıksız ve düzenli bir gelir verilmesi.
13:00Yani siz çalışsanız da çalışmasanız da her ay alacağınız evrensel düzeyde temel bir gelir geliriniz olacak.
13:07Çünkü yapay zeka artık bizim yerimize çalışacak ya biz çalışmayacağız.
13:11Onun ürettiği bu paydan bize bir gelir verilecek.
13:14Bu gelirle biz hayatımızı idam edeceğiz.
13:17Tabi bu fikir teknolojik dönüşüm sonucu bu yapay zeka ile birlikte insanların işini kaybeden bu insanların hani işsiz kalacak meslekler
13:26kapanacak diye konuşuluyor ya bu insanların yoksullaşmasını önlemeye yönelik sosyal bir politika olarak son derece insancıl rasyonel bir fikir gibi
13:36gözüküyor.
13:36Evet çok mükemmel bu masumiyetle uygulandığında ama benim burada dikkatini çekmek istediğim bir konu var ki ben bunu köşe yazımda
13:44da yazmıştım.
13:45Bu evrensel temel gelir çok önemli.
13:47Geleceğin çok önemli sorunlarından birisi yapay zeka ile birlikte iş dünyasına istihdama gelecek olan bir durum.
13:55Şimdi yapay zeka insanların işini azaltıyor evet bu teknolojik dönüşünden o zaman ekonomik olarak kim kazanacak?
14:03İdileri kazanacak.
14:04Sonuçta bir teknolojik dönüşüm insan hayatına sosyolojik bir dönüşüm geliyor.
14:09Bu dönüşümün de bir kazananı olacak.
14:10Çünkü üretimde insan emeğinin payı azalıyor.
14:13Yapay zekanın, robotların, verinin ve otomasyonun mülkiyetine kim sahip olacak?
14:19Bu hangi kesimin elinde olacak?
14:21Bakın bunu evrensel boyutta düşünün.
14:23Yapay zeka bu dijital çağ artık bir bölgeye özel değil.
14:28Bu insanlar çok sınır ötesinden, okyanus ötesinden bile sizin dijital dünyanıza müdahale edebiliyorlar.
14:34Yapabiliyorlar, girebiliyorlar.
14:36Siber alanda işlemler yapabiliyorlar.
14:39Dolayısıyla evrensel temel gelir bir taraftan güvence sağlamayı vaat ederken, diğer taraftan da gelir dağılımındaki bu eşitlişsizlik,
14:49hani hep diyoruz ya gelir dağılımında adalet yok, zengin daha.
14:51O zaman bu mülkiyete, bu otomasyona, bu yapay zekaya sahip olanlar ne olacak?
14:56Onlar tüm para onların eline gelecek ve bakın şöyle bir şey düşünün.
15:03Bakın gelecekte bir beyin şey yapalım, düşünce fırtınası.
15:07Gelecekte yapay zeka, robotlar, veri merkezleri iş hayatını, büyük bir kısmını gerçekleştiriyor olsun.
15:15Bu teknolojilerin ama mülkiyete giderek daha az bir grubun elinde toplanacak.
15:19Devlet dahi bu gruplara müdahale edemeyecek pozisyonlara düşecek.
15:27Devletin otoritesinin sarsıldığı bir dönemden bahsetmeye çalışıyorum.
15:31Şimdi bakın, mesela siz maaş alıyorsunuz, evrensel bir temel gelir alıyorsunuz.
15:37Bir tane veri şirketi, çok üst düzeyde bulunan para kazanan bir yapay zeka firması,
15:44size de evrensel bir temel gelir veriyor.
15:46Eee bunun karşılığında insanlar ne olacak?
15:50Artık davranışları, tercihleri ve dikkati, tamamen kontrol onun elinde olduğu,
15:55devlet otoritesinin artık böyle işlemez hale geldiği,
15:59o kişi gelirini verirse yaşayacaksın, vermezse yaşamayacaksın gibi bir distopik bir senaryodan bahsediyorum.
16:07Ya bu böyle gerçekleşecek demiyorum ama,
16:09bununla birlikte, yapay zeka ile birlikte bu evrensel temel gelir fikrinin,
16:13masumane görünümünün arkasındaki olabilecek bu durumu da,
16:17parayı kim üretecek, veriyi kim kontrol edecek?
16:19Bakın, yapay zekanın mülkiyeti kimin elinde olacak?
16:22Enerjiyi kim yönetecek?
16:24Ve insanların bu gelirlerini, bu evrensel temel gelirini,
16:27kesme gücü kimin elinde olacak?
16:29Bakın siz çalışmıyorsunuz, evrensel bir gelir alıyorsunuz.
16:32Çünkü yapay zeka robotlar çalışıyor.
16:33E tamam, kestiler, ne yapacaksınız?
16:36Şimdi günümüzde işinizi kaybediyorsunuz,
16:38başka bir işe giriyorsunuz,
16:40emek, ücret ve tüketim.
16:42Toparlayalım sayın çevresi, süremizi açtık neyse ki.
16:46Toparlayalım, son cümleler olsun.
16:48Bu konuda da ekonomik, yani şöyle söyleyeyim,
16:51insanlara gelir verirken,
16:52onlara ekonomik özgürlük mü kazandırılacak,
16:55yoksa yeni bir bağımlılık ilişkisine mi sokulacak?
16:57Bunun da tartışılması gerekiyor Yahya Bey,
17:00evrensel temel gelirle.
17:02Bu şekilde özetleyeyim ben bunu.
17:04Sayın Çevresi, katkılarınızdan dolayı teşekkür ederiz.
17:07Ben teşekkür ediyorum, iyi yayınlar.
17:09Çok sağ olun.