- 2 ay önce
Ardahan Gazeteleri/Radyosu
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Herkese merhaba, hiç vakit kaybetmeden bugünkü incelememize geçelim.
00:03Bugün haritadaki konumu itibariyle inanılmaz stratejik bir noktada olan ama devasa potansiyeline rağmen günlük kaosun içinde ayakta kalmaya çalışan bir
00:13sınır şehrini konuşacağız.
00:14Evet, potansiyeli adeta unutulmuş bir şehirden, Ardahan'dan bahsediyoruz.
00:19Bu anlatımımızda şehrin sahip olduğu o muazzam potansiyelle acımasız günlük gerçeklik arasındaki uçurumu dört ana başlıkta toparladık.
00:30Önce sağlık ve güvenlik krizlerine bakacağız, ardından altyapı çöküşlerine, demir yolu ve ekonomik izolasyonunu ve son olarak da o meşhur
00:40kalenin gizli kalmış tarihini inceleyeceğiz.
00:43Gelelim hemen ilk başlığımıza yani sağlık ve güvenlik krizlerine.
00:47Ardahan'da yaşayanların her gün yüzleşmek zorunda kaldığı o inanılmaz, somut gerçeklikleri bir düşünün.
00:54Yerel halkın sokakta adım atarken karşılaştığı günlük güvenlik tehditlerinin boyutuna bir bakar mısınız?
00:59Bir yanda kuduz tehlikesi yüzünden uygulanan karantinalar var, diğer yanda sekiz büyük baş hayvanın telef olmasına yol açan çözülememiş bir
01:07şarbon salgını.
01:09Bitmedi, kırsal kesimde artan yaban hayatı temasları sonucu yaşanan ciddi ayı saldırıları var mesela.
01:15Buna bir de Göle ilçesinde köy korucuları ile köylüler arasında patlak veren şiddetli kavgaları eklediğinizde tablonun ne kadar karmaşık ve
01:23zorlayıcı olduğunu net bir şekilde görebiliyoruz.
01:25Ve işin ilginç yanı bu gerilim sadece sokaklarda kalmıyor.
01:30Resmi kurumlara, ofislere de sıçrıyor.
01:32Düşünsenize, sağlık müdürlüğünde özel bir kliniğe kesilen bir reklam cezası yüzünden çıkan tartışma bir anda fiziksel kavgaya dönüşüyor ve bir
01:41güvenlik görevlisinin burnu kırılıyor.
01:43İnanılmaz değil mi?
01:44Şehrin idari yapısındaki kaos ortamını bundan daha iyi özetleyen bir durum olamaz herhalde.
01:49Tabi tüm bu acil krizler, bir de çöken yerel hizmetler ve bitmek bilmeyen siyasi suçlama oyunlarıyla birleşince işler daha da
01:58içinden çıkılmaz bir hal alıyor.
02:00İkinci konumuz tam da bu, altyapı çöküşleri ve suçlama oyunu.
02:04Ortadaki duruma tarafsız bir gözle baktığımızda aslında çok garip bir tablo çıkıyor karşımıza.
02:11Ardahan'da çöken altyapının sorumluluğunu kelimenin tam anlamıyla hiç kimse üstlenmek istemiyor.
02:17Bir bakıyorsunuz, belediye başkanı geciken asfalt ve yol yapımı için elektrik, telekom ve doğalgaz şirketlerini suçluyor.
02:24Öte yandan, Hasköy sakinleri, çamur ve çöpler yüzünden İr Özel İdaresi'ni hedef alırken, Orşet sakinleri, evlerini basan o korkunç
02:33taşkınların sorumlusu olarak devlet su işlerine işaret ediyor.
02:36Tam bir kısır döngü.
02:38Hoçvan, Hasköy'deki yerel halkın hissettiği hüsranı kulak verin lütfen.
02:43Eşek bile yürüyemiyor feryadı var ortada.
02:45Toplanmayan çöpler, köstebek yuvasına dönmüş yollar.
02:49İnsanlar haklı olarak bunalmış, çöp kokusundan boğulma noktasına gelmiş durumda.
02:53Yağmurlarla gelen o seller ve biriken çöpler gerçekten de bölge halkının günlük yaşamını adeta felç etmiş.
03:00Bu noktada yerel siyasetteki kutuplaşmayı da net bir şekilde aktarmak lazım.
03:05Bir yanda mahallesine yapılan yeni yol çalışmaları için belediyeyi açıkça öven ve gerçek işin yazın kano yapmak olmadığını söyleyerek mesaj
03:12veren bir muhtarımız var.
03:13Ama hemen karşısında yerel işletmeleri o boydan boya kazılmış yollardan dolayı ciddi zarar görmesine rağmen yine de belediye başkanını övdüğü
03:22için ağır eleştirilere maruz kalan bir esnaf odası duruyor.
03:25Aynı şehir, aynı yollar ama tamamen farklı iki bakış açısı.
03:29Peki işin makro boyutu ne?
03:31İşte üçüncü başlığımıza geliyoruz.
03:33Şehir içindeki bu altyapı çöküşü aslında küresel sahnede yaşanan çok daha büyük, çok daha yıkıcı bir ekonomik izolasyonun yansıması.
03:41Şu meşhur Kars-Tiflis-Bakü-Bakü-Demiryolu hattı meselesini bir düşünün.
03:46Çok güçlü ama bir o kadar da acı bir metafor bu aslında.
03:50Bu devasa ticaret hattı tam da Ardahan'ın sınırlarından Çıldır Gölü'nün hemen dibinden geçip gidiyor.
03:56Ama bilin bakalım ne yok, koskoca şehir için ayrılmış tek bir durak veya tek bir antrepo bile yok.
04:02Her gün tonlarca yük taşıyan uluslararası trenler kelimenin tam anlamıyla vızır vızır geçiyor
04:08ama Ardahan bu dev ticaret ağının tamamen dışında kalarak o trenlerin gidişini sadece izliyor.
04:14İşte bu büyük izolasyonun çok ağır bir faturası var.
04:1890.392.
04:20Bu rakam kesinlikle tesadüf değil.
04:22Ekonomik entegrasyonun bir türlü sağlanamaması büyük bir bedel ödetiyor.
04:27Sürekli devam eden, bitmek bilmeyen göç dalgasıyla Ardahan'ın nüfusu işte tam da bu rakama 90.000'lere kadar düşmüş
04:34durumda.
04:35Ticaret durma noktasına gelince haliyle insanlar da çareyi maalesef şehri terk etmekte buluyor.
04:41Durumu daha net anlamak için Ardahan'ı tam olarak aynı dönemde il statüsü kazanan komşusu Iğdır ile kıyaslayalım.
04:48Fark o kadar inanılmaz ki.
04:50Ardahan 3 gümrük kapısına sahip olmasına rağmen ticareti sıfıra inmiş,
04:54İstasyonsuz, havalimanı sız kalıp kan kaybederken Iğdır'a bakıyoruz,
04:59Zengezur koridoru demir yollarını alıyor, aktif ve işleyen bir havalimanıyla hızla büyüyor,
05:041. Lig'de oynayan bir futbol takımıyla dikkat çekiyor ve nüfusu sürekli artıyor.
05:08Gelişim farkı gerçekten çarpıcı.
05:11Hay böyle olunca, yerel halkın o çaresiz ama son derece haklı çağrılarını duymamak elde değil.
05:17Mesela İl Genel Meclisi Başkanı'nın paylaştığı makalede geçen o isyan çok net.
05:22Ardahan, bu ulaşım ağlarının dışında bırakılmamalıdır.
05:25Ardahan'a bir tren gelmelidir.
05:28Yani Türkiye'nin 28. ili olan Ardahan, neden bu devasa demir yolu atılımının tamamen dışında bırakılıyor?
05:35İnsanlar haklı olarak bunun hesabını soruyor.
05:37Üstelik bu bölgesel eşitsizlikler kendini sadece demir yolunda değil,
05:41her alanda gösteriyor ve Ardahan'da projelerin gecikmesi adeta kronik bir model haline gelmiş.
05:47Düşünün, Ardahanlılar yıllardır bitmek bilmeyen Ulgar Dağı tünelini beklerken,
05:52hemen yan tarafta Kars-Iğdır Karayolu hızla yepyeni tünellere, viyadüklere kavuşuyor.
05:57Veya Karadeniz'de Rize Çamlı Hemşin tüneli kısa sürede tamamlanıp ulaşıma açılıveriyor.
06:02Ama Ardahan, ne yazık ki bu ilerlemeyi hep kenardan izlemek zorunda kalıyor.
06:06Peki, bu göz ardı edilme ve unutulma durumu sadece ekonomiyle veya yollarla mı sınırlı?
06:12Aslında hayır.
06:13Son bölümümüze geldiğimizde, bu temanın şehrin zengin ama bir o kadar da gizli kalmış tarihi mirasına nasıl uzandığını görüyoruz.
06:21Örneğin şu meşhur Ardahan Kalesi.
06:23Bu yapı, aslında şehrin o karmaşık bir bir anlamda hafızalardan silinmiş geçmişinin tam anlamıyla fiziksel bir kanıtı.
06:30Kilisesi ve camisi kayıp olan, dev surlarında unutulmuş tarihin katmanlarını saklayan eşsiz bir yapıdan bahsediyoruz.
06:38Düşünün, içinde ne bir camisi ne de bir kilisesi olan çok nadir kalelerden biri burası.
06:43Ancak asıl sır, tam da o devasa taş duvarların içine gizlenmiş durumda.
06:49Yüzyıllar boyunca geriye doğru şöyle bir ufuk turu yaptığımızda,
06:52farklı imparatorlukların kelimenin tam anlamıyla nasıl birbirlerinin kalıntıları üzerine inşa edildiğini,
06:58tarihin nasıl üst üste bindiğini görebiliyoruz.
07:009. ve 10. yüzyıla ait o Gürcece, Kutsal Taş, Jakob'un Kayası yazılı taşlardan başlıyoruz.
07:06Sonra 16. yüzyıla gidiyoruz.
07:08Kanuni Sultan Süleyman'ın surlardaki onarımları çıkıyor karşımıza.
07:11Ardından 18. yüzyılda Gürcü tarihçi Vahuşdin'in notlarında bahsettiği o devasa kubbeli kiliseyi duyuyoruz.
07:18Ve 1900'lerde Rus kaynakları, kale surlarında bizzat bu kilise kalıntılarının kullanıldığını raporluyor.
07:24İnanılmaz bir tarih katmanı gerçekten.
07:56Anlarken aklımızda hep aynı soru yankılanıyor ve sizi de bu düşünceyle baş başa bırakmak istiyorum.
08:02Ardahan, günün birinde o eşsiz stratejik konumunu ve duvarlarında sakladığı gizli tarihini nihayet değerlendirebilecek mi?
08:08Yoksa modern dünyanın o devasa uluslararası trenlerin öylece geçip gittiği uzaktan izlenen sadece güzel bir manzara olarak mı kalacak?
08:17Tüm bu çözülemeyen altyapı krizlerine, sınır ticaretindeki izolasyonuna ve surlarında uyuyan o koca tarihe baktığımızda Ardahan'ın potansiyeli aslında kelimenin
08:26tam anlamıyla devasa.
08:28Umarım bugün aktardıklarımız, haritadaki yeri belki küçük ama taşıdığı hikaye çok büyük olan bu sınır şehri hakkında daha fazlasını keşfetmeniz
08:36için size ilham vermiştir.
08:37Bir sonraki incelememizde görüşmek üzere, kendinize çok iyi bakın.