- 19 saat önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Sayın Işık haberimizi istedik. Şu noktadan başlamak isterim.
00:04Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın bu küresel yatırımları, enerji ithalat faturamızı ve cariye açığımızı ne kadar sürede sıfırlayacak sizce?
00:15Evet, rakamlarla bakacak olursak Türkiye'nin 2025 yılı bürüt enerji ithalatı 62,5 milyar dolar gelmişti.
00:22Şimdi karşımızdaki 6 aylık faturaya baktığımızda 34,3 milyar dolarlık bir rakama ulaştığımızı görüyoruz.
00:29Bu da yıllık fazla %6'lık bir artış. Bu artış özellikle Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından sonra çok daha kıymetli bir
00:37hale geldi.
00:38Birçok ülkede özellikle petrol tarafında problem yaşansa da önümüzdeki aylarda şunu göreceğiz.
00:44Artık doğal gaz tarafında da bir sıkışıklığın ortaya çıktığını göreceğiz.
00:48Hem kuzeydeki savaşın devam etmesinden ötürü hem de aynı şekilde Hürmüz tarafında Katar gibi çok büyük gaz üreticilerinin bir şekilde
00:56dünyaya piyasaya gazlarını verememesinden ötürü.
00:59O yüzden bu adımlar çok kıymetli.
01:02Türkiye ve Merkez Bankası'nın hesaplamalarına baktığımızda petrol fiyatlarındaki enerji fiyatlarındaki 10 dolarlık artışın cari açığa 2,5 milyar dolarlık
01:09bir ek yük getirdiğini görüyoruz.
01:11Yani Türkiye'nin cari dengesi her zaman bir şekilde küreşler enerji fiyatlarının bir fonksiyonu olarak karşımıza çıkıyor.
01:17Tabii bu yatırımlar faturayı sıfırlamayacak.
01:19Ama yapısal olarak çok ciddi şekilde küçültecek ve en önemlisi Türkiye'nin fiyat şoklarına karşı kırılganlığını azaltacak.
01:27İşte bizim devam eden enflasyonla mücadele programımızın en önemli ayaklarından biri sabit bir şekilde sakin bir şekilde yoluna devam eden
01:35enerji fiyatlarıydı.
01:36Artışıyla beraber işte hep beraber takip ediyoruz.
01:40Ciddi bir üstümüze baskı oluşturmuş durumda.
01:43Enerji arzımıza baktığımızda ithal kaynakların payının %50'ye ulaştığını görüyoruz.
01:48Ve Türkiye yılda 50 milyar metreküpün üzerinde gaz ve günde yaklaşık 1 milyon varil kadar da petrol üreten bir ekonomi
01:55haline geldi artık Allah'a şükür.
01:58Bu ölçekte bir talebin tamamını yerli üretimle karşılamak orta vadede fiziken mümkün değil.
02:03Ama asıl hedef ithal bağımlılığını ortadan kaldırmak, kademeli olarak aşağıya çekmek ve bunun üzerinden bir şekilde faturalara ve tüm ekonomiye.
02:12Çünkü enerji ekonominin her alanında çok kıymetli.
02:15Tüm ekonomiye yansımalarını özellikle enflasyonun üzerindeki o baskısını kırmak.
02:19Sakarya gaz sahasında bugün günlük yaklaşık 10 milyon metreküp üretimde 4 milyon hanenin gazı karşılanıyor.
02:25Osman Gazi gemisi çok kıymetli.
02:28Çünkü bizim yerli ve milli olan ve bir şekilde yüzer şekilde üretim gerçekleştiren bir gemi.
02:35Eylül ayında devreye girmesiyle 2026 sonunda üretimin 20 milyon metreküp'e,
02:402028'de de ikinci bir platformla beraber 45 milyon metreküp'e çıkması bekleniyor.
02:45Bu da zaten 16-17 milyon hanenin ihtiyacını karşılamak demek.
02:50Yani Türkiye'nin konut sektöründeki gaz tüketiminin neredeyse tamamına denk geliyor.
02:54Ve kaba bir hesap yaparsak 2028'deki tam kapasiteli yıllık 15 milyar metreküp'e yakın üretim anlamına geliyor ki,
03:01güncel LNG ve boru gazı fiyatlarıyla baktığımızda bu yıllık 5 ila 7 milyar dolar arasında bir ithalatın ikamesi anlamına geliyor.
03:09Bizim için çok kıymetli.
03:11Tekrar ifade edelim.
03:12Yani bir şekilde bizim enflasyonla mücadele programımız belli bir aralıkta bir şekilde artış sağlayan döviz sepeti
03:20ve ucuz enerjiye ciddi şekilde bağımlı bir şekilde bunun üzerine plan yapılmış durumda.
03:25Ve dünyadaki bu küresel çapta ortaya çıkan bu enerji problemi de bize de önemli bir etki yaptı.
03:31Ve bu ithalatın azaltılmasını ki son yıllarda özellikle hem bu aramalarla beraber
03:35hem de Yeşil Enerji tarafındaki Türkiye'nin attığı önemli adımlarla beraber
03:39bu ithalat bağımlılığı zaten belirli bir çerçevede kırılmış durumda.
03:42Yani yaklaşık %10-12 civarında azaltılmış durumda.
03:45E şimdi bu bahsettiğimiz adımlarla beraber de çok daha aşağıya doğru çekilecek bir yere doğru gidiyoruz.
03:51Tabi petrol tarafı da var.
03:52Kerkük'te bir ortaklığımız var.
03:55TPAO'nun BP ve Konakofilips ile beraber bir konsorsiyumu var.
03:59%15'lik bir payı var burada.
04:01Burada da yaklaşık günde 3 milyar valirlik bir rezerv oluşturuluyor.
04:05Bu çok kıymetli bir ortaklık.
04:07Yurt dışı üretiminden elde edilen payın iki etkisi var.
04:10Birincisi TPAO'nun döviz cinsinden gelir üretmesi ve bu sayede de yeni yatırımlara girebilmesi.
04:16İkincisi Türkiye rafiyelerinin ham petrol tedarikinin coğrafi olarak güvence altına alınması.
04:22İşte İran-ABD savaşı bize bunun ne kadar kıymetli olduğunu bir kere daha göstermiş oldu.
04:27Jeostratejik açıdan da bakmak lazım.
04:29Burada da önemli bir kazanım var.
04:31Enerji ithalatçısı bir ülke.
04:32En nihayetinde fiyat alıcısı.
04:34Yani sizin elinizde ciddi bir pazarlık kartınız olmuyor.
04:37Fakat üretici ortağa dönüştükten sonra ciddi bir pazarlık gücü elde ediyorsunuz da bu kontratlar da bazen 20 yıllık yapılabiliyor.
04:44Yani 20 yıllık bir 10 yıllık bir kontrat üzerinde ne kadar bir yüzdelik bazda indirim konusunda pazarlık gücünüz olursa doğrudan
04:53doğruya hem vatandaşın cebine hem de devletin bütçesine büyük bir katkı yapmış oluyor.
04:57İşte Rusya ile İran ile Azerbaycan ile LNG tedarikçileri yapılan kontrat yenilemelerinde bu çok önemli.
05:04Yani gerçekçi bir projeksiyonla yapacak olursak 2028-2030 aralığında yerli gaz üretimi ve yurtdışı petrol payları ile net enerji açığında
05:13yaklaşık yıllık 8-10 milyar dolarlık bir iyileşme mümkün ki.
05:16Bu da bizim yine aynı şekilde enflasyonumuz üzerinde %2-2,5'luk bir geriye doğru dönüş ve bir taraftan da
05:22enerji arzı güvenliği tarafından da çok kıymetli bir adım olarak karşımıza çıkıyor diyebiliriz Yahya Bey.
05:28Finansal noktalara temas ettiniz. Ben de soruyu şöyle sorayım. Somali, Pakistan ve Bulgaristan operasyonlarının devasa finansal yükü ve risk yönetimi
05:39nasıl karşılanıyor?
05:40Aslında sorumu şöyle açmak isterim. Bu işin maliyeti çok yüksek. Dolayısıyla paramızı batırmayacağımızdan nasıl emin olmalıyız?
05:50Yani 100 yıllık burada bir risk mimarisi var. Tabi derin deniz aramacılığı dünyanın en yüksek riskli yatırımlarından biri. Onu da
05:58söylemek lazım.
05:59Tek bir derin deniz arama kuyusunun maliyeti bile bugün baktığımızda biraz onlara da araştırdım ne kadar diye.
06:05Çünkü bankacılık dönemindeyken çok yakından ilgilenmiştim ama maliyetler çok değişken.
06:10Fakat şunu söyleyebiliriz. Bir derin deniz arama kuyusunun en ucuz maliyeti 50 milyon dolar gibi çok ciddi bir rakam ve
06:17buradan da bir sonuç çıkıp çıkmayacağını
06:20yani bu açılan bu kuyuların başarı oranında bizim için çok kıymetli.
06:25Üçte bir gibi bir başarı oranı. Dolayısıyla büyük bir maliyet ve ancak başarılı olunduğunda bunları bir amortisman haline getirebilecek bir
06:33çalışma.
06:34Türkiye bu riski üç mekanizmayla yönetiyor. Birinci mekanizmada varlık sahipliği modeli var.
06:39Yani Türkiye son on yılda dört sondaj gemisi ve iki sismik gemiden oluşan dünyanın dördüncü büyük enerji filosunu sahibi oldu.
06:47Bu filonun günlük kiralama bedeli uluslararası piyasalarda bugün baktığımızda güncel rakamlarla yaklaşık 400 binde 600 bin dolarlık gemi başına bir
06:55maliyet üretiyor.
06:56Zaten en büyük burada bizim bu taraftaki maliyet tarafından kazancımızın asıl sebebi çok büyük bir yatırım yapılar.
07:03Dünyanın ve tekrar ifade edelim dördüncü büyük filosuna sahip olmamız.
07:06Somali ve Pakistan operasyonları bu filoyu atıl kapasiteden çıkarıyor ve gelir üreten varlığa çeviriyor.
07:12Yani sadece kendi sahamızda değil dünyanın çeşitli sahalarında da çalışıyoruz.
07:16Ve sadece az evvel ifade ettiğimiz o üçte birlik bir şekilde başarılı olan kuyu tarafından değil sismik veri toplama bile
07:23sadece başlı başına çok ciddi bir gelir üretimine.
07:26Bunlar çünkü satılabilen ve çok kıymetli bilgiler çok kıymetli datalar bu taraftan da büyük bir katkı sağlıyor.
07:32İkinci mekanizmaya baktığımızda da işte konsorsiyum ve farming modelleri karşımıza çıkıyor.
07:37Bulgaristan mesela bunun için bir örnek.
07:39Tervel sahasında TPAO'nun yüzde otuz üçlük bir payı var.
07:43Shell'den devraldı.
07:44O tarafta operatör Shell tarafı yüzde kırk ikilik ve riskin en büyük kısmını taşıyor.
07:48Ve yine Avusturya hükümetinin bağlı olan OMV var.
07:52O da yüzde yirmi beşte orada üçüncü ortak.
07:55Bu yapıda arama maliyeti pay oranına bölüştürülüyor.
07:58Bu doğru.
07:59Kuyu eğer kuru çıkarsa kayıp paylaşılıyor.
08:02Keşif olursa kazanç da paylaşılıyor.
08:04Kerkik'te de aynı mantık geçerli.
08:06Yüzde on beşlik bir payımız var.
08:08Üretim riskini burada BP ve yine Konoco Philips alıyor.
08:11Operasyonel tecrübesiyle bu bir aslında sigorta anlamına geliyor.
08:14En önemli mesele burada bu işin insan kaynağı tarafı ve tecrübe tarafı.
08:19Türkiye burada uluslararası aktörlerle ortaklık yaparak zaten riskini ciddi şekilde azaltmış oluyor.
08:24Yine TPAO'nun baktığımızda yüksek riskli coğrafyalarda tek başına viranço riski almak yerine burada önemli ortaklara dünya devrede hareket etmesinin
08:33bize önemli bir katkısı oluyor.
08:35Yani bir şekilde oradan girecek zararları büyük ölçüde önlemiş oluyoruz.
08:40Bir de ülke riskinin devletler arası anlaşmalarla teminat altına alınması durumu var.
08:44Yani özellikle işte biraz istikrarsız ülkeler olabiliyor.
08:48Somali buna bir örnek işte biliyorsunuz iki farklı ülkeye bölünmüş durumda.
08:52Bu tip bir yerlerde doğrudan doğruya devletlerin teminat altına almasıyla beraber bizim buradaki menfaatlerimizde yatırımlarımızda bir şekilde ciddi şekilde burada
09:01korunmuş oluyor.
09:03Pakistan'da da bu tip bir anlaşmamız var.
09:05İşte buradaki siyasi riski asıl bir şekilde onu egale etmek çok önemli.
09:10Burada da yine devletler arası anlaşmalarla beraber herhangi bir farklı bir siyasi durum dahi oluşsa Türkiye'nin yatırımları bir şekilde
09:18teminat altına alınmış oluyor.
09:20Finansman kaynağı da önemli tabii ki.
09:22TPO'nun yatırımlarının çoğu biliyorsunuz varlık fonuna bağlı TPO.
09:27Burada baktığımızda burada kendi üretim geliriyle ve hazine destekli bir sermaye yapısıyla yola devam ediyor.
09:33Sakarya gibi büyük projelerde de uluslararası proje finansmanı tarafına gidiliyor ve büyük yatırımlar toplanabiliyor.
09:40Konsorsiyumlar toplanabiliyor.
09:42Sakarya'nın kendisi de burada özellikle şu an için burada yaptığı üretimle çok büyük bir kaynak tarafında TPO'nun yeni
09:50yatırımlarına bir güzergah bir yol açıyor diyebiliriz.
09:53Peki dünya devleriyle yapılan bu ortaklıklarda Türkiye finansal kazancın ne kadarlık kısmına sahip olacak?
10:01Evet orada biraz bizim bir hesaplama yöntemi var.
10:04Yani birkaç farklı çeşit var.
10:06Burada hesaplama yöntemlerinde şunu görüyoruz.
10:08Öncelikle az evvel ifade ettiğimiz o biraz süreci anlatmıştık.
10:12İlk başta yatırımın ilk sismik aramalarının yapılması sonra bu kuyuların açılması sonra buradan ilk yatırımların karşılanması yani diğer giderlerinin tamamen
10:22ortadan çıkmasından sonra bir şekilde kalan üzerinden bu yüzdelikler bize bir şeyler ifade ediyor.
10:28E tabi ki bu da bizim için orada bir hesaplama dönemlere göre değişebiliyor.
10:33Ama en tabi bir mesele burada tabi ki önce bu yatırım giderlerinin herkesin kendi ortaklık payı çerçevesinde bunu geri almasına
10:41bağlı.
10:42Ondan sonra kar da aradaki anlaşmalara ve ortaklık paylarına göre düzenleniyor diyebiliriz.
10:47Son olarak şunu da sormak istiyorum.
10:50Şimdi yapılan anlaşmayla birlikte 8 milyon hanede istifade edebilecek.
10:55O halde Karadeniz'deki üretim artışı vatandaşın doğal gaz faturalarına doğrudan bir indirim olarak ne zaman yansıyacak?
11:04Evet bu tarafı özellikle konuşmak lazım tabi ki de vatandaşın da en haklı sorusu.
11:10Aslında cevabı iki katmanla vermek gerekiyor.
11:12Bir görünen fatura var bir de görünmeyen fatura var.
11:14Önce mekanizmayı biraz açıklayalım.
11:16Yani Türkiye'de komut gaz fiyatı serbest piyasada oluşmuyor.
11:19Botaş üzerinden yönetilen ve önemli ölçüde sübvansı edilen bir tarife sistemi var.
11:24Hanelere satılan gazın fiyatı uzun yıllardır.
11:26Botaş'ın ithalat maliyetlerinin altında tutularak ve aradaki farkın kamu tarafından ödenmesiyle ve dolayısıyla da bütçeye eksi yazılmasıyla bir şekilde
11:36fiyatlanıyor.
11:37Dolayısıyla Sakarya gazının bizim ilk ve en önemli etkisi faturalardaki rakamlardan ziyade Botaş'ın ithal etmek zorunda kaldığı pahalı elenci
11:46ve spot gaz miktarını azaltarak bu taraftaki sübvansiyon yükünü küçültmesiyle.
11:51Yani aslında bütçeye verdiği devletin kamu harcamalarına verdiği bu taraftaki bu bütçeyi kısıtması.
11:57Çünkü bu da bizim için çok önemli.
11:59Çünkü enerji yine ifade edelim hayatımızın her tarafında ekonominin her tarafında var olan bir gerçeklik.
12:04Ve bu tarafta bir şekilde sübvansı edilmeye çalışılması aynı anda bizim belki bu tarafta vatandaşımızın cebinde çıkmıyor olsa da bütçe
12:11tarafından ve dolayısıyla bütçe açıkları tarafından yine borçlanma tarafından ve yine borçlanma maliyetleri tarafından
12:18tüm ekonominin üstüne bir şekilde bir yük oluşturuyor.
12:21En başta bunu ortadan kaldırmak lazım.
12:24Tabii vatandaş bunun faturasını da görmüyor ama vergi mükellefi olarak bütçe açığı olarak dolayısıyla da enflasyon olarak bundan ciddi şekilde
12:30etkileniyor.
12:31Gelelim artık faturalarda gözükme tarafı.
12:34İlk tarafta ilk başta bu sübvansiyonların bir şekilde kontrol altına alınması lazım.
12:37Daha sonra işte 2026 sonunda günlük 20 milyon metreküp yıllık bazda 7 milyar metreküplük bir yerli gaz demek.
12:45Bunun da ikame ettiği ithal gazın özellikle en pahalı ve marjinal kaynak olan spot elenci tarafında maliyeti milyarlarca dolar.
12:532028'de 45 milyon metrekübe ulaşıldığında konutların tükettiği gazın hemen hemen tamamı yerli kaynaklardan bir şekilde sağlanıyor hale gelecek.
13:01İşte aslında asıl faturalara indirim burada gelecek.
13:04Neden burada gelecek?
13:05Sorunsuz bir şekilde ve kalıcı bir şekilde kendimiz ürettiğimiz için ve maliyetlerimiz çok ciddi şekilde düştüğü için kalıcı indirimler yapılabilecek
13:13ve bütçeye zarar vermeyecek şekilde.
13:15Bütçe üzerinde baskı oluşturmayacak şekilde ve dolayısıyla ekonomenin tüm katmanlarında baskı oluşturmayacak şekilde biz indirimleri ve fiyat sabitlemelerini hatta bazı
13:24işte bugün gördüğümüz gibi bir şekilde enerji tarafında problemlerin ortaya çıktığı süreçlerde de ciddi bir katkı sağlayabilecek bir hale gelmesini
13:33göreceğiz.
13:34Yani asıl bizim için rakam faturalardaki rakam 2028 yılı itibariyle her şey planlandığı gibi devam ederse karşımıza çıkmış olacak.
13:42Sayın Işık katkılarınızdan dolayı çok teşekkür ederiz.
13:45Ben teşekkür ederim. Hoşçakalın.
Yorumlar