Bukan Sekadar Buli: Understanding bullying and violence among teens

Pop Family

Bukan Sekadar Buli: Understanding bullying and violence among teens   Kes buli dan keganasan melibatkan remaja semakin kerap menjadi perhatian sejak kebelakangan ini. Daripada pergaduhan di sekolah hingga insiden yang lebih serius, persoalannya bagaimana perkara ini boleh berlaku dan apa yang sebenarnya mendorong seorang remaja bertindak sedemikian?  Dalam episod terbaru Pop Family Podcast, kita cuba memahami isu ini dengan lebih mendalam bukan sekadar melihat siapa yang bersalah tetapi mencari punca di sebalik tingkah laku tersebut.  Bagaimana ibu bapa boleh mengenal pasti tanda-tanda awal? Apakah faktor emosi, persekitaran dan tekanan yang boleh mempengaruhi tindakan remaja? dan bagaimana kita boleh membina komunikasi yang lebih baik supaya anak-anak berani berkongsi apa yang mereka lalui?  Bersama hos Nina Nadira, kita membincangkan isu ini bersama: Dr Mohammad Fitri Zainuddin, Pakar Perunding Psikiatri   Serta perkongsian daripada ibu dan anak: Ani Mayuni & Wirda Viviana Zairi  Saksikan perbincangan penuh tentang memahami dunia remaja kerana di sebalik setiap tingkah laku, ada cerita yang perlu didengari.  #PopFamilyPodcast #BukanSekadarBuli #RemajaMalaysia #ParentingMalaysia #KeluargaModen #KesihatanMentalRemaja #buli

Transcript

00:00:00Sampai saya dah, sampai saya dah jatuh pun, bangun bodoh, aku tak nak main-main lah, syahlah, aku tahu kau

00:00:05tak nak mati lagi pun macam tu.

00:00:35So, lately kita selalu dengar tentang kes-kes bully dan juga keganasan.

00:00:42Ada yang bermula daripada sekolah, ada yang bermula daripada asrama ataupun di social media sebelum akhirnya ia memberi satu kesan

00:00:52yang sangat besar kepada mangsa, keluarga dan juga masyarakat.

00:00:57Dan bila-bila kes-kes ini selalu berlaku dan tular, ramai akan bertanya, kenapa kes ini berlaku di kalangan anak

00:01:05muda?

00:01:06Adakah kerana anak muda zaman sekarang ini lebih agresif ataupun kerana social media menjadi punca perkara ini berlaku?

00:01:15Ataupun mungkin ada hal-hal yang lebih mendalam dan kita mungkin sebagai seorang dewasa kurang benar-benar fahami.

00:01:23So, hari ini, we're just not, we're not going to talk just about bullying ataupun violence.

00:01:28We are going to understand the behaviour behind this, the emotions dan apa-apa yang sebenar-benarnya berlaku di kalangan

00:01:37anak-anak muda pada hari ini.

00:01:38So, pada hari ini, Nina jemput Dr. Muhammad Fitri bin Zainuddin, seorang pakar perunding psikiatri daripada Hospital Al-Sultan Abdullah,

00:01:48UITM Puncak Perdana.

00:01:51Puncak Alam.

00:01:51Puncak Alam. Sorry, Puncak Perdana tu I punya UITM. Salah. Puncak Alam. Yes, UITM Puncak Alam.

00:01:58Dr. Hai, how are you?

00:02:00Hai, kambing baik. Alhamdulillah.

00:02:01Okay. So, Dr. hari ini akan berkongsikan dari sudut perspektif psikologi lah supaya kita lebih benar fahami situasi dan kes

00:02:11-kes kenapa kes-kes ini kerap berlaku.

00:02:14Dan bersama kita juga hari ini, kita ada penyanyi dan selebriti, Ali Maye.

00:02:19Hello, how are you, kakak?

00:02:21Hi, Dr. Fine, fine.

00:02:22Dan juga anak dia, Wirda Viviani Zairi. Viviana. Viviana. Ya, betul.

00:02:29Kenapa kita sehari ini macam-

00:02:31Tak pun, faham.

00:02:32Tak pun, tak pun.

00:02:33Wirda Viviana Zairi. Anaknya yang bersama dengan kami dan mungkin Viviana, you nak share sedikit lah pengalaman you mungkin sebelum

00:02:44ini kan.

00:02:44Dan juga kita nak dengar perspektif daripada ibu Viviana apabila melalui, bila anak you sendiri melalui pengalaman ini.

00:02:55So, okay. Let's start the conversation. Tapi mula-mulanya kita nak tanya doktor dululah mungkin.

00:03:01Bila kes-kes ini kerap berlaku kan doktor and sekarang ni kerap berlaku di kalangan remaja.

00:03:08Betul.

00:03:09Mungkin doktor boleh share daripada perspektif psikologi apa yang sebenarnya berlaku dan di kalangan remaja ini apa?

00:03:19What is going on behind diorang punya kelakuan tersebut?

00:03:23Baik. Terima kasih kerana menjemput saya pada hari ini.

00:03:26Okay. Pertamanya kita kena tahulah bahawa setiap individu ataupun pembuli itu tak diminta untuk lahir untuk menjadi seorang pembuli lah.

00:03:37Betul.

00:03:38Jadi, saya rasa kejadian ataupun tindakan pembuli itu mungkin berpunca daripada banyak faktor lah.

00:03:45Ada gabungan dari pelbagai seperti emosi, mungkin daripada persekitaran dia, okay.

00:03:52Mungkin daripada mereka punya apa yang ditonton sepanjang setiap hari, okay.

00:03:58Dan seorang pembuli mungkin di rumahnya terdedah dengan keganasan contoh.

00:04:06Dilihat itu mungkin cara mereka mengatasi konflik yang berlaku seharian.

00:04:13Dia lihat ibu bapa mungkin selalu bergaduh di antara satu sama lain, ya.

00:04:18Mungkin ada penghinaan di dalam rumah itu sendiri.

00:04:21Dan juga mungkin tidak mendapat kita kena validasi daripada ibu bapa kepada seorang pembuli itu sendiri.

00:04:29Yang kedua mungkin disebabkan oleh peer pressure ataupun daripada kita panggil rakan sebaya lah, okay.

00:04:38Ada yang pembuli ini mungkin menganggap bahawa dengan mengikuti kumpulan tersebut, dia rasa selamat lah.

00:04:48Takut dibuli, menjadi mangsa seterusnya, okay.

00:04:51Dan mereka rasa dengan membuli itu mungkin rasa dihormati dan sebagainya, ya.

00:04:56Dan yang ketiga mungkin disebabkan oleh apa yang dilihat sehari-harian lah, ya.

00:05:02Mungkin daripada media sosial dan sebagainya.

00:05:04Dan itu mungkin menjadi punca antara mereka kenapa pembuli ini membuat tingkah laku sekemikian.

00:05:11Dan ada juga disebabkan oleh emosi yang terpendam lah di dalam hati mereka, tidak boleh diluahkan dan sebagainya lah.

00:05:20So, boleh kata seorang pembuli ini dia ada masalah dari segi expressing diri mereka ataupun komunikasi.

00:05:29Ataupun sebab kita tengok budak-budak ini bila kasar, bergaduh, kita dah terus chop dia sebagai budak bermasalah.

00:05:40Tapi kita nak faham sebenarnya, apa sebenarnya disebalik fikiran seorang anak pembuli ini?

00:05:47Okay.

00:05:48Baik, sebenarnya kita perlu berhati-hati untuk melabelkan seseorang itu sebagai budak bermasalah.

00:05:54Betul.

00:05:55Dan seperti mana kita cakap tadi, puncanya bukan satu.

00:06:00Mungkin ada pelbagai lah gabungan kan?

00:06:02Okay.

00:06:03Dan apa yang pembuli ini berfikir, kenapa mereka menjadi mungkin disebabkan salah satu status lah.

00:06:08Kan?

00:06:09Status untuk darang beranggapan bahawa dengan membuli atau bertindak ganas ini, mereka boleh dihargai oleh orang ramai.

00:06:18Okay.

00:06:19Dan juga acceptance daripada kumpulan.

00:06:22Kumpulan di sekolah ke di mana-mana dengan rasa membuli itu diterima untuk masuk dalam kumpulan tersebut dan sebagainya.

00:06:29Dan ada juga disebabkan oleh apa yang mereka lihat seharian.

00:06:34Contoh, mungkin di rumah ataupun di media sosial, mereka lihat cara dengan penghinaan, cara dengan bertindak secara ganas dan membuli

00:06:50itu merupakan satu normalisasi.

00:06:53Ya, cara untuk menyelesaikan masalah ataupun konflik yang berlaku di antara mereka.

00:06:57Dan ada juga di antara mereka ini yang tadi saya cakap, emosi mereka ini tidak dapat diluahkan tapi mereka luahkan

00:07:05dengan cara kasar.

00:07:06Dengan cara kasar, fizikal dan sebagainya.

00:07:09Dan saya rasa mereka ini perlu mendapatkan bantuan dan penilaian yang sepatutnya.

00:07:15Bukan kita nak membenarkan pembuli ini, perkara itu.

00:07:21Tapi sebenarnya dengan cara memahami apa yang berlaku disebaliknya, mungkin kita boleh mencegah tindakan buli ini supaya tidak berulang lagi

00:07:32lah.

00:07:33Dan kita sebagai parents kan biasalah kadang-kadang di sekolah ada anak-anak yang bergaduh ataupun gurau.

00:07:41Tapi macam mana kita nak bezakan bila benda itu adalah a small matter ataupun benda ini, okay, we should take

00:07:48serious.

00:07:49Something is going on dengan anak-anak kami di sekolah itu.

00:07:53So, di mana kita nak membezakan perkara itu?

00:07:56Betul.

00:07:58Gaduh tak sama seperti buli lah kan.

00:08:00Jadi, selalunya konflik yang berlaku sebenarnya normal untuk seorang remaja proses untuk membesar dan untuk membina hubungan.

00:08:11Keedan buli adalah berbeza iaitu bila terdapat berlakunya ketidakseimbangan kuasa.

00:08:17Contoh, mungkin seorang itu bukan gagah daripada segi fizikalnya, tapi dia mungkin popular di media masa, ramai kawan-kawan.

00:08:28So, itu boleh menunjukkan ada ketidakseimbangan daripada power lah.

00:08:32Yang kedua, dia berulang.

00:08:34Tindakan dia berulang-ulang.

00:08:36Maksudnya, dia buli itu berulang-ulang sehingga menyebabkan kehidupan mangsa itu terjejas, rasa ketakutan dan sebagainya.

00:08:45So, itu adalah faktor yang kedua.

00:08:46Yang ketiga, disebabkan apa kesannya?

00:08:49Kesannya, kesan yang berlaku terhadap mangsa tersebut.

00:08:53Ada mereka ni, mangsa ni sampai dah takut nak datang ke sekolah, dah tak nak bercakap, prestasi merundum dan sebagainya.

00:09:01So, daripada situ, kita boleh dapat bezakan.

00:09:03Yang ini bukan lagi gurawan dah.

00:09:05Bukan kecil dah.

00:09:06Ya, ini dah, buli dah.

00:09:08Jadi, kita kena tahulah bezakan di antara gurawan dengan buli itu sendiri.

00:09:13I see. Dan, soalan saya seterusnya kepada Viviana.

00:09:19Hello, how are you?

00:09:21Hello, I'm fine. Thank you.

00:09:22How do you feel?

00:09:23Ini adalah mungkin topik berat untuk you.

00:09:26Tapi, we really appreciate you coming here.

00:09:28Thank you. No problem.

00:09:30Share.

00:09:31Serba sedikit tentang pengalaman you.

00:09:33Dan mungkin, mungkin orang yang kat luar sana yang tak tahu Viviana ni nampak yakin, ceria, happy go lucky.

00:09:40Tapi, Viviana sendiri telah mempunyai pengalaman di buli.

00:09:47Mungkin, you boleh share sedikit?

00:09:50Bolehlah, share sedikit.

00:09:51Sebab, saya rasa sepenuh.

00:09:53Cerita di podcast sebelum ni, agak full lah kan.

00:09:56Jadi, mungkin saya boleh cerita sedikit.

00:09:58Which is, saya singkatkan lah.

00:10:01Sebenarnya, saya di buli ni, asalnya daripada perkara-perkara kecil je.

00:10:06Bagi saya, awal-awal buli tu tak ada apa-apa pun.

00:10:08Mungkin sebab kita nak dapat validation daripada senior.

00:10:11Macam tadi doktor kata.

00:10:13Bila kita buat sesuatu yang senior suruh, kita rasa macam,

00:10:15okay, senior tak akan buat aku lebih macam orang lain kena.

00:10:18Itu adalah awal-awal ni.

00:10:19Ya.

00:10:20And then, kita pun budak that time kan.

00:10:23So, kita rasa macam.

00:10:24Berapa umur you time tu?

00:10:24Saya sebenarnya, okay, saya masuk sekolah-sekolah kan.

00:10:27Lepas habis UPSR.

00:10:28Dah start masuk.

00:10:29Tak, umur 12 tahun.

00:10:3012 tahun dah masuk.

00:10:31Ujung tahun.

00:10:32Ya.

00:10:32Ujung tahun dah masuk sekolah-sekolah kan dah.

00:10:35Jadi, awal-awal tu macam biasa.

00:10:36Senior nak welcome kita masuk sekolah baru.

00:10:38Mesti dia akan akan tunjuk benda-benda yang baik kan.

00:10:41Tapi, bila dah masuk ke tingkatan satu.

00:10:44Alam, dia rasa nak kata,

00:10:45senior waktu semasa saya tingkatan satu tak adalah buli teruk.

00:10:48Mereka buli bila kau ada buat salah je.

00:10:50Macam tu.

00:10:51Mereka tak, maksudnya bukan bulilah.

00:10:53Mereka mengajar.

00:10:54And then, after dah habis,

00:10:55dia bagi ragging at whatever.

00:10:58Dia tak ada dah.

00:10:58After that, okay.

00:10:59Together balik.

00:11:00Tapi, yang menjadikan teruk,

00:11:03bila form 1 dan form 5 tak ngam.

00:11:05Jadi, bila form 1 ni,

00:11:07always dilindungi oleh form 5.

00:11:09Tak adalah dilindungi sangat pun.

00:11:11Tapi, ada sini yang.

00:11:12Ya, betul.

00:11:13Maksudnya, macam.

00:11:14Betul lah.

00:11:15Macam yang saya respect pada senior saya form 5,

00:11:17waktu saya form 1 ni,

00:11:18adalah mereka buli bila perlu sahaja.

00:11:20Maksudnya, diorang mengajar bila perlu sahaja.

00:11:23Bukan bulilah.

00:11:24Bukan buli.

00:11:24Which is.

00:11:25Disiplin?

00:11:25Disiplin, ya.

00:11:26Disiplin kan.

00:11:27Tapi, yang membuatkan teruknya,

00:11:30bila form 5 dah habis,

00:11:31form 4 naik form 5.

00:11:32Form 4 ni,

00:11:33dia ada agak bergaduh lah dengan form 5 kan.

00:11:36Macam tak berapa ngam.

00:11:37Jadi, budak yang pernah dilindungi oleh form 5,

00:11:39tahun lepas,

00:11:40kena tahu ni.

00:11:41Dia aim lah.

00:11:42Dia aim lah.

00:11:43Dia aim lah.

00:11:44Macam, oh, kalau kita orang kena,

00:11:46asal kau tak kena?

00:11:47Macam tu.

00:11:47Now, aku dah naik form 5 kan,

00:11:48kau pula kena?

00:11:49Macam tu.

00:11:52So, asalnya,

00:11:53kita tak adalah ambil silih sangat.

00:11:54Saya pun tak expect yang saya akan jadi,

00:11:56tumpuan utama untuk kekak form 5 that time.

00:11:59Sebab, bagi saya,

00:12:00saya memang orang yang,

00:12:02lantak lah apa nak jadi?

00:12:02Jadilah.

00:12:03Aku buat hal aku je.

00:12:03Macam tu.

00:12:04Adakah you sorang,

00:12:05ataupun ada orang-orang kawan-kawan lain yang jumpa?

00:12:08Bila satu sukar saya,

00:12:09sukan naik bola jaring.

00:12:11Jadi, saya punya batchmate,

00:12:12ada dalam 12 orang ke 13 orang.

00:12:14Macam tu.

00:12:15Jadi,

00:12:17asalnya,

00:12:18ada kawan saya sorang ni,

00:12:19memang kena attack lah.

00:12:19Sebab dia,

00:12:20bukan pembersih.

00:12:21Jadi, itu sini marah lah.

00:12:23Tak kisahlah.

00:12:24Yang membuatkan saya agak terkejut,

00:12:26bila melibatkan saya,

00:12:28which is,

00:12:28diorang tak puas hati dengan apa yang saya dapat.

00:12:31Contohnya,

00:12:32position untuk main ke game seterusnya.

00:12:35Mostly, kami ni memang akan berlawan sedikit lah.

00:12:38Ada selection lah untuk pergi ke game kan.

00:12:40Jadi,

00:12:41bila sini tak dapat tempat yang mereka nak,

00:12:44digantikan pula dengan budak yang sepatutnya,

00:12:46bukan umur diorang.

00:12:46Tiba-tiba,

00:12:47dia jadi macam,

00:12:49kenapa kau yang dapat position tu?

00:12:50Sebab tu aku punya.

00:12:51Macam tu.

00:12:52Jadi,

00:12:52ada ke tidak puasan hati di situ lah.

00:12:54Tapi,

00:12:55bagi saya macam,

00:12:56I work for that.

00:12:57So,

00:12:58macam,

00:12:58sorry lah kakak,

00:12:59tapi,

00:13:00you earn that.

00:13:00Ya,

00:13:01betul.

00:13:01You earn that position.

00:13:02But,

00:13:02diorang still macam tak boleh accept that.

00:13:04Okay,

00:13:04macam doktor kata,

00:13:05apa ni,

00:13:06ada rasa,

00:13:07orang kata,

00:13:07diorang lewahkan,

00:13:08tapi tak dapat.

00:13:09Jadi,

00:13:09dia guna keganasan.

00:13:10Macam tu.

00:13:11Cemburu.

00:13:11Jadi,

00:13:12awal-awal tu,

00:13:12saya pun macam,

00:13:13okay,

00:13:13tak apelah.

00:13:14So,

00:13:14bila dah masuk,

00:13:16awal tahun,

00:13:17form tu,

00:13:20asalnya,

00:13:20mereka buat roll call.

00:13:22Okay,

00:13:22roll call ni bila duduk asrama.

00:13:23Okay.

00:13:24Yang tanpa pengatapan coach,

00:13:26ataupun warden.

00:13:27ni senior.

00:13:28Ya,

00:13:28the senior sahaja.

00:13:30Program dia lah.

00:13:30Ya,

00:13:31betul.

00:13:31Duduk dekat dorm,

00:13:33diorang doktor katil,

00:13:34kita duduk bawah lantai,

00:13:35ikut barisan.

00:13:36Ni semua perempuan eh?

00:13:36Semua perempuan.

00:13:38Asrama perempuan.

00:13:40Awalnya,

00:13:40dia akan tanya dulu lah,

00:13:41okay,

00:13:41duduk form tu,

00:13:42kau ada buat salah apa?

00:13:43Ni buat salah apa?

00:13:44Buat salah apa?

00:13:45Okay,

00:13:45sampai kat saya minyak je,

00:13:46Wida aku bangun,

00:13:47Vi aku bangun.

00:13:48Kita pun bangun lah kan?

00:13:50Tak tahu kita buat salah apa.

00:13:51Kita tahu pasal engkau.

00:13:53Kita pun macam,

00:13:54tak tahu.

00:13:55Kalau jawab salah,

00:13:56tak jawab pun salah.

00:13:57Kita pun jadi macam,

00:13:58apa ni,

00:13:59kenapa aku kan?

00:14:01Lepas tu,

00:14:02bila dah ni semua bagai,

00:14:03rupanya ada pula,

00:14:04senior tak suka,

00:14:06ada senior lelaki ni,

00:14:07ketua pengawal sekolah ni,

00:14:08menjaga saya.

00:14:09Macam itulah.

00:14:10Sedangkan macam,

00:14:11abang senior ni,

00:14:12dia daripada sukan silat.

00:14:14Jadi,

00:14:15dia orang yang ramah dengan semua orang.

00:14:17Dan dapat pula,

00:14:18saya pun adalah pengawal sekolah,

00:14:20jadi saya di bawah pengawasan dia lah.

00:14:22Jadi,

00:14:22dia akan always macam,

00:14:23tengok,

00:14:24kau okay ke tak?

00:14:24Ceni-ceni-ceni.

00:14:25Tak adalah,

00:14:26bukan kepada cinta,

00:14:27memang macam abang adik.

00:14:29Caring je.

00:14:29Saya pun tak rapat sangat dengan dia,

00:14:31cuma dia ambil tahulah.

00:14:32Betul.

00:14:32Jadi,

00:14:33bila ada salah seorang senior ni,

00:14:34ada perasaan pula.

00:14:36Jadi,

00:14:37macam tu,

00:14:38dia macam crush kat sini,

00:14:39tapi yang ni tak tahu,

00:14:40ini kena.

00:14:41Macam tu kan?

00:14:42Jadi,

00:14:42kita pun macam,

00:14:43kenapa?

00:14:44Masa keadaan,

00:14:45masa keadaan kita jadi orang ketiga pula kat situ.

00:14:47Tu asalnya.

00:14:49Yang membuatkan bully saya teruk,

00:14:50sebenarnya adalah sebab,

00:14:53satu position,

00:14:54satu lagi,

00:14:55ada orang,

00:14:56baru lepas pukul saya sebenarnya.

00:14:58Pukul saya,

00:14:59time tu,

00:15:00sebab tak puas hati jugalah.

00:15:03Awak defend kawan awak yang kena?

00:15:04Ya,

00:15:05saya defend kawan saya.

00:15:06Sebab saya lawan,

00:15:07saya tak boleh tengok kawan saya kena pukul.

00:15:09Dia fight for it lah,

00:15:10kenapa macam ni?

00:15:11Time tu,

00:15:11kawan saya kena.

00:15:12I rasa sebab you jenis macam,

00:15:14bukan you jenis lawan balik.

00:15:16So,

00:15:16dia orang tak puas hati menjawabkan.

00:15:17Actually,

00:15:17saya bukan menjawab pun,

00:15:18tapi sebab time tu,

00:15:19macam dah melampau.

00:15:20Kawan saya pun macam,

00:15:21dah teruk sangat.

00:15:22So,

00:15:22saya sebagai kawan,

00:15:23takkan nak tengok je kawan aku sakit kan?

00:15:24Betul.

00:15:25Saya pun jerit kakak,

00:15:26sudah lah.

00:15:27Tak ada sedar.

00:15:29Budak tu macam dah,

00:15:31dah takut sangat-sangat lah.

00:15:32Lepas tu,

00:15:33dalam keadaan gelap,

00:15:34kalau kita orang jerit nak panggil warden,

00:15:36warden dengar,

00:15:37kita orang kena balik dengan sini.

00:15:38Jadi,

00:15:39bila dah lawan,

00:15:40kau pun nak kena juga.

00:15:41Pang,

00:15:42kau semua beratur.

00:15:43Tampah,

00:15:43Fia.

00:15:44Seorang tampah dua kali,

00:15:45sekuat-kuatnya.

00:15:46Siapa berbirat dengan muka saya.

00:15:48Tapi sebelum dia orang tak apa semua,

00:15:49Fia,

00:15:49aku macam,

00:15:50pang,

00:15:50pang.

00:15:51Kalau sini kata tak kuat,

00:15:52kuat lagi.

00:15:53Bagi-bagi seorang tu.

00:15:54Paham,

00:15:54padahal nak defen kawan tu,

00:15:56dia kena.

00:15:56Tapi walaupun apa yang jadi kat saya,

00:15:58saya rasa bersyukur lah.

00:15:59At least kawan saya tu dah ketepi kan.

00:16:01Even though teruk dekat saya,

00:16:02tapi,

00:16:03at least kawan tu,

00:16:04dia kecil je lagi kecil daripada saya.

00:16:05Jadi,

00:16:05macam tak sanggup dah tengok kawan kena macam tu kan.

00:16:08Walaupun after that,

00:16:09dia tak bersyukur pun dengan apa yang saya buat.

00:16:10Dia pergi balik dekat sini tu.

00:16:12Sebab,

00:16:13macam biasalah,

00:16:14takut nanti dipulau.

00:16:16Macam tu.

00:16:17So,

00:16:17saya pernah juga dipulau,

00:16:18dibiarkan,

00:16:19tak bagi pergi lepas makan.

00:16:21So,

00:16:21kena tahan.

00:16:22Ketika itu,

00:16:23awak rasa benda ni normal ke?

00:16:25Ataupun awak rasa,

00:16:26this is something wrong?

00:16:28Sebenarnya,

00:16:29this is,

00:16:29I don't tahu dah benda ni salah.

00:16:31Tapi bila saya tahu mak saya,

00:16:33mak saya kata,

00:16:33alas sikit je.

00:16:34Itu kesilapan saya lah.

00:16:36Jangan nangis!

00:16:37Saya dah kata tadi,

00:16:38jangan nangis.

00:16:39Tapi,

00:16:39okay.

00:16:41Daripada situasi yang telah berlaku

00:16:42and Viviana

00:16:45nak share dekat

00:16:47ibu,

00:16:48Umi.

00:16:49How long?

00:16:49Berapa lama untuk you

00:16:50cerita?

00:16:51Adakah you terus cerita ke?

00:16:53Ataupun you ambil masa juga sebenarnya

00:16:54nak beritahu dekat Umi?

00:16:54Kalau yang boleh sampai hampir nak mati tu,

00:16:58tak ambil masa yang lama pun.

00:16:59Tapi,

00:17:01kalau nak katakan,

00:17:02waktu saya kena pukul,

00:17:03kena tampar wat so on,

00:17:04kena buat plan dia duduk atas saya pun,

00:17:06saya tak berani cerita.

00:17:07Sebab bagi saya,

00:17:08kalau saya cerita,

00:17:09mak saya datang sekolah,

00:17:11saya kena balik pula.

00:17:12Sebab duduk asrama kan?

00:17:14Jadi,

00:17:14kena macam mana tau?

00:17:15Dia,

00:17:15dia mengadu,

00:17:17bila kita pergi jumpa Waden,

00:17:19bercerita pada Waden,

00:17:20Waden memang akan marah by general semua.

00:17:22Tapi,

00:17:23balik,

00:17:24dia kena balik.

00:17:24Nanti bila Waden dah balik,

00:17:26sini tu akan kat dia balik.

00:17:28Jadi,

00:17:28saya sebagai ibu,

00:17:29jadi takut.

00:17:30Bukan jadi takut macam mana?

00:17:31Kakak mengadu kat Umi,

00:17:33macam mana Umi nak buat?

00:17:34Eh, because you duduk at asrama juga tau.

00:17:36Sebab you akan kena balik.

00:17:37Sampai dia takut nak mengadu,

00:17:39sebab ada satu kataan dalam kat asrama katanya,

00:17:42Minah pot.

00:17:43Ni,

00:17:44Mak pot.

00:17:44Kira,

00:17:45kaki dia pot lah.

00:17:46Kalau kena sikit je nak ada pot.

00:17:48Bukan sikit,

00:17:48kalau benda macam,

00:17:49daripada sikit ni lah kita kena,

00:17:51itu yang saya fight,

00:17:52saya jumpa Waden,

00:17:54saya beritahu.

00:17:55Karena kecil ni,

00:17:57saya tak nak dia jadi makin teruk.

00:17:58Betul.

00:17:59Kan,

00:17:59bila dah makin,

00:18:01bila kita sebagai parents,

00:18:03jumpa Waden,

00:18:04memang Waden buat kerja,

00:18:05dia marah semua,

00:18:06budak-budak tu.

00:18:07Tapi bila Waden dah balik ke tempat dia,

00:18:09Mereka akan ada masa.

00:18:10Kena balik kat dia.

00:18:11So,

00:18:11benda tu tak akan habis.

00:18:13Tak akan habis.

00:18:14Kalau kita pergi jumpa pengetua pun,

00:18:16pengetua cakap apa?

00:18:18Oh,

00:18:18dia dah biasa.

00:18:19Ni budaya.

00:18:20Jadi,

00:18:21pada saya,

00:18:21budaya yang tak sihat ni,

00:18:23saya tak setuju.

00:18:24Sebab tak kenal kat anak ni kan?

00:18:26Saya dah pernah kena banyak dah.

00:18:27Kena curi pakaian ke,

00:18:30pukul apa.

00:18:31Kadang-kadang,

00:18:32mula-mula,

00:18:33mula-mula dia masuk,

00:18:34saya cuma cakap macam ni,

00:18:35takpe kah,

00:18:35akak kena kuat sikit lah,

00:18:36tahan lah sikit lah,

00:18:37takkan cuci kain ke,

00:18:38kena angkat air lah,

00:18:39takpelah naik tingkat.

00:18:40Pada saya,

00:18:40okey takpelah.

00:18:41Jangan sampai kena fizikal.

00:18:42Tapi bila dia sampai tahap fizikal,

00:18:45sampai dia sendiri takut nak,

00:18:47kakak tak nak punya selamat boleh.

00:18:48Sampai saya rasa marah.

00:18:49Dia cakap dekat phone lah,

00:18:50basically.

00:18:51No, jumpa.

00:18:51Masa tu tengah outing.

00:18:52Masa outing dia.

00:18:53Nak pergi cuci kain tu,

00:18:55duduk kena mabak,

00:18:56dia diam,

00:18:57dia nak,

00:18:58tak kain pun,

00:18:58tengok,

00:18:59macam lain je.

00:19:00Kau kenapa tak?

00:19:01Sebelum ni pernah juga kena fizikal banyak kali dah.

00:19:04Cuma saya,

00:19:04sebenarnya,

00:19:05dalam tempoh,

00:19:06sepanjang daripada dia form 1,

00:19:08sampai form 2 tu ada je.

00:19:09Cuma,

00:19:10yang paling teruk,

00:19:11masa dia form 2 lah,

00:19:12awal form 2 tu yang sampai,

00:19:14dia nak,

00:19:15dia dah datang,

00:19:16dia membongkong nak berdiri balik.

00:19:18Semua lepas tu tujuk,

00:19:19ada lebam-lebam semua,

00:19:20doktor.

00:19:21Mula saya ni,

00:19:22jenis ibu yang takkan percaya,

00:19:23apa yang nak cakap.

00:19:24Itulah saya cakap kesilapan saya lah.

00:19:27Tapi,

00:19:27bila saya tengok anak saya sampai,

00:19:28nak pergi sekolah takut.

00:19:32Kejap,

00:19:32sabar.

00:19:33Jangan nangis,

00:19:33nangis dulu,

00:19:34nangis dulu.

00:19:34Okay.

00:19:36Dia macam,

00:19:38kakak janganlah,

00:19:39Umi nak jawab apa ni,

00:19:40nak jawab apa kawan dia,

00:19:40nak kena buat surat.

00:19:41Saya rasa benda tu macam,

00:19:43Umi pun jadi serabut.

00:19:45Anak saya tak nak pergi,

00:19:46tak nak masuk asrama nanti,

00:19:48saya pula nak kena menghadap.

00:19:50Saya pun dalam masalah yang macam dia fikir.

00:19:52Tapi,

00:19:54bila seapertah saya tengok,

00:19:55eh,

00:19:56dia bukan orang yang macam ni.

00:19:57Kan?

00:19:59Saya tak percaya,

00:20:00sebelum bulatnya apa yang dia cerita.

00:20:02Saya tanya dia,

00:20:03malam tu,

00:20:04masa you kena tu,

00:20:05siapa yang ada?

00:20:06Dia cerita semua kawan-kawan bachelor dia,

00:20:07semua ada.

00:20:08Okay, kejap.

00:20:09Kita ada grup parents kan?

00:20:10Okay,

00:20:11I call setiap parents,

00:20:12kawan-kawan dia tu.

00:20:13I cakap,

00:20:13Kak,

00:20:15nak cakap saat,

00:20:16ni nak cakap dengan anak.

00:20:17Betulkah malam scan-scan-scan,

00:20:19Viviana kena macam ni,

00:20:20macam ni,

00:20:20betul nanti,

00:20:21betul nanti.

00:20:21I call dekat,

00:20:22lebih kurang semua.

00:20:24Semua mengaku.

00:20:25Tapi,

00:20:25you berani tak?

00:20:26Diorang tak berani nak ke depan,

00:20:27sebab diorang takut dengan coach pertama,

00:20:29diorang takut dengan senior.

00:20:31Tadi,

00:20:31siapa dia cakap,

00:20:32henti tolong henti jangan cakap,

00:20:33jangan bagitahu yang kita orang cakap.

00:20:35Okay,

00:20:35saya tak nak libatkan anak orang.

00:20:37Saya tak nak libat,

00:20:38saya tak nak,

00:20:38takkan saya nak biarkan anak orang lain kena kan?

00:20:41Jadi,

00:20:42bila saya dah had to prove itu,

00:20:44saya pergi balai polis,

00:20:46balai polis kata pergi hospital,

00:20:47HKL.

00:20:48Saya pergi HKL,

00:20:49cek dia.

00:20:51Satu badan,

00:20:51memang ada bekas kesan tumbuh,

00:20:53bekas lepas minggu yang

00:20:55orang pun dah kekuningan,

00:20:56ada keretakan di pinggang dia,

00:21:00kaki,

00:21:01tangan semua ada,

00:21:02gambar semua ada begitu-begitu.

00:21:03Terus,

00:21:04saya bawa pergi balai,

00:21:05saya dah tak diam dah.

00:21:07Saya terus pergi jumpa pengetua lah,

00:21:09saya nak saksikan perkara ni.

00:21:11Tapi,

00:21:11yang saya rasa agak ralat,

00:21:13bila pengetua,

00:21:15asyik tak ada sahaja.

00:21:16Di sana,

00:21:17di sini,

00:21:17di sana,

00:21:18di sini.

00:21:19Ikutkan saya,

00:21:21saya nak selesaikan secara baik.

00:21:24Sampai kadang ada wartawan,

00:21:26kawan-kawan saya cakap,

00:21:27kau tak nak ke?

00:21:27Kita keluarkan kat surat kamar,

00:21:29kita orang,

00:21:29tak nak.

00:21:30Aku cakap sebab anak aku masih lagi sekolah.

00:21:32Aku tak nak,

00:21:33aku kena jaga nama sekolah tu,

00:21:34aku kena jaga nama cek-ceki tu.

00:21:35Aku nak selesaikan cara baik,

00:21:36biar mak bapak datang.

00:21:38Itulah.

00:21:39Tapi,

00:21:40sebab tak ada

00:21:42pengetua sampai tak ada

00:21:43tak ada time nak jumpa.

00:21:46Saya rasa cakap,

00:21:47bila kawan-kawan telefon,

00:21:49Adi,

00:21:49kena Adi.

00:21:50Kalau tidak sampai bila,

00:21:50dia pula,

00:21:51setiap masa akan call,

00:21:52Umi.

00:21:53Kakak makan,

00:21:54kena makan dalam,

00:21:55dalam,

00:21:55dalam store.

00:21:57Coach tak bagi semua,

00:21:59kakak tak boleh masuk padang.

00:22:01Kakak tak boleh di,

00:22:02kira selamat kawan-kawan yang,

00:22:03sukan lain yang datang.

00:22:05Tapi siapa yang datang teman dia,

00:22:08akan kena?

00:22:09Daripada netball lah.

00:22:11Walaupun daripada sukan lain yang datang teman makan,

00:22:13aku kena bash.

00:22:14Kena bash.

00:22:14Tapi yang bagusnya,

00:22:16coach daripada sukan lain,

00:22:17berbe-be-be-bebut nak tarik kita masuk sukan diorang.

00:22:19Instead of masuk sukan netball.

00:22:20Lepas tu,

00:22:23bila dah keluar surat khabar,

00:22:24benda tu dah jadi viral lah,

00:22:25kata-kata itu eh.

00:22:27Baru penggantuan tu datang jumpa saya,

00:22:29kata nak berjumpa.

00:22:30Saya buka telefon saya yang record tau.

00:22:32Berapa kali?

00:22:33Saya tak boleh,

00:22:33saya kena record,

00:22:34saya kata.

00:22:35Itulah ayat penggantuan tu cakap,

00:22:36benda ni dah biasa dah puan,

00:22:38nak jadi perkara-perkara lagi.

00:22:39Cakap tak boleh,

00:22:40benda ni tak boleh dinomalkan.

00:22:42Kalau setakat kita tahu,

00:22:43zaman kita,

00:22:44saya dulu pun,

00:22:44kita tahu ada zaman orang bully,

00:22:46kita suruh angkat cuci kain,

00:22:47apa,

00:22:48air baju sekolah.

00:22:49Saya tak apa,

00:22:50jangan sampai sentuh fizikal,

00:22:51sekarang dah ada surat doktor,

00:22:52nak cakap apa.

00:22:54Tak apalah,

00:22:55nanti saya cuba selesaikan,

00:22:58cuba carilah mak bapak dia orang

00:22:59untuk jumpa ke,

00:23:00macam mana saya kaya dia cakap kan.

00:23:01Okay,

00:23:02sabtunggu sampai 2-3 minggu,

00:23:04masih tak ada apa-apa jawapan

00:23:05pada pihak pengetua,

00:23:07anak saya ni kat sekolah ni,

00:23:09dah tak tentu arah dah ni.

00:23:10Betul.

00:23:11Dah tak tentu arah.

00:23:12Kita ni,

00:23:12mak yang nak tidur ni,

00:23:13tak tidur malam macam mana ni.

00:23:15Dia nak call tengah malam kan,

00:23:16Umi, kakak tak boleh tidur.

00:23:18Umi, kakak tak boleh.

00:23:19Oh, tak ada yang tidur.

00:23:19Kalau call pun ada limit.

00:23:21Contoh,

00:23:21diorang akan,

00:23:22kau call lama-lama,

00:23:23kau call siapa?

00:23:24Sebab kita pakai yang shilling tu kan.

00:23:27Lepas tu kan,

00:23:28kau call siapa?

00:23:29Kenapa lama sangat?

00:23:29Letak phone kau tu.

00:23:30Letak.

00:23:31Okay,

00:23:31saya ambil inisiatif,

00:23:34saya pergi naik atas ke KPM,

00:23:36jumpa pihak Nazir lah.

00:23:37Saya jumpa pihak Nazir,

00:23:39saya bercerita dan saya ada bukti,

00:23:41record saya apa yang pengetua tu cakap,

00:23:44polis report,

00:23:45hospital report,

00:23:46semua ada.

00:23:48Sehinggalah pihak Nazir,

00:23:50turun,

00:23:50pengetua pun dah dipindahkan sekolah lain,

00:23:53saya tak tahu.

00:23:54Jumpalah pengetua yang baru.

00:23:55Kes ni masih belum selesai lah.

00:23:57Maksudnya,

00:23:57masa itulah kata-kata itu.

00:23:59Maknanya dia habis,

00:24:00bila you habis sekolah lah.

00:24:02Tapi,

00:24:02kes ni,

00:24:03berbulan-bulan kat situ.

00:24:04Berbulan juga tau.

00:24:06Sampai ada pengetua yang baru,

00:24:09jumpa kata,

00:24:10puan,

00:24:10saya nak jumpa puan.

00:24:10Yang barulah sebab dia dah masuk kat sekolah tu kan,

00:24:12saya nak jumpa puan.

00:24:13Okay,

00:24:13saya datang jumpa.

00:24:15Puan,

00:24:16tolonglah tarik report.

00:24:18Dia kata,

00:24:18tarik report,

00:24:20biarlah kes budak yang membuli ni,

00:24:22kami yang akan,

00:24:24uruskan.

00:24:24Uruskan.

00:24:25Puan percayalah kat saya.

00:24:26Saya faham.

00:24:27Dia mesti nak jaga KPI dia kan,

00:24:29sebab dia pun baru kat situ.

00:24:30Jadi,

00:24:30nama-nama sekolah tu juga.

00:24:31Dan dia kata,

00:24:33kesian budak-budak ni nak ambil SPM,

00:24:34apa semua bagai.

00:24:35Habis anak saya ni macam mana?

00:24:37Tapi,

00:24:37nak waktu yang sama,

00:24:38saya tengah serabut.

00:24:39Saya serabut sangat,

00:24:40sebab dia kat sekolah tu dah tak tenang dah.

00:24:43Makan,

00:24:45dikemurungkan lah.

00:24:46Nak turun padang tak boleh.

00:24:47Dia suka itu,

00:24:48tapi suka itu dia tak boleh turun padang.

00:24:51Sampai coach pun percaya,

00:24:53apa yang bulat-bulat yang,

00:24:55senior cakap,

00:24:56kawan-kawan yang satu,

00:24:57bersengan dia kan,

00:24:58kadang nak tengok dia,

00:25:00tak boleh.

00:25:00Dia orang kesian tapi tak boleh.

00:25:02Dia orang takut.

00:25:02Kita faham.

00:25:03Saya tak salahkan anak-anak itu pun.

00:25:05Saya tak salahkan.

00:25:05Cuma saya salahkan kenapa coach,

00:25:07percaya bulat-bulat dan tak dengar

00:25:09pihak-pihak dia.

00:25:10Lagi satu,

00:25:10yang lain anak-anak ni,

00:25:12tak ada salah seorang parent pun yang datang,

00:25:14minta maaf.

00:25:15Dan saya pun tak salahkan parent lah.

00:25:16Mungkin anak-anak dia dah manipulate cerita,

00:25:18kita tak tahu cerita yang macam mana.

00:25:20Cuma jadi macam takut.

00:25:22Sebab takut kena.

00:25:23Jadi,

00:25:24mungkin dia orang,

00:25:25dia orang pun jadi macam,

00:25:27kata kat parents,

00:25:28I don't know lah kan.

00:25:28Dia jadi huru-hara lah.

00:25:30Maybe sebab saya pun tak.

00:25:31Tapi,

00:25:32it's not nice also untuk

00:25:33Kak Ani to go through this alone lah.

00:25:35Especially parents-parents lain,

00:25:37kalau boleh,

00:25:38patutnya support lah.

00:25:39Sepatutnya.

00:25:40Parents lain,

00:25:41dia pun mungkin nak jaga takut anak dia,

00:25:42kena.

00:25:43Tentu-tentu,

00:25:43saya tak salahkan parents tu lain.

00:25:45Tapi parents pun bully tu kenapa kau tak tanya anak-anak.

00:25:48Sebab anak dia orang dipanggil,

00:25:50ditahan riman tau dengan pihak polis ketika itu.

00:25:54Bila...

00:25:54Dua orang majoriti,

00:25:54saya minoriti.

00:25:55There's one day,

00:25:57time tu saya kat sekolah,

00:25:58time tu tak ada parents pun.

00:25:59Saya time tu turun nak pergi ke bilik guru.

00:26:01Saya akan lalu lataran.

00:26:02Time tu,

00:26:03ramai parents pun bully dekat depan lataran tu.

00:26:05Diorang nampak sejalan,

00:26:07ada seorang ayah dengan seorang mak ni.

00:26:11Diorang ramai-ramai kumpul.

00:26:12Tapi yang dua ni datang ke rumah saya,

00:26:14dia kata,

00:26:14kau tarik depan kau tu.

00:26:15Lepas tu dia kata,

00:26:17jangan siapa.

00:26:17Lepas tu ada bapak seorang ni kan.

00:26:19Mereka tahu siapa kan.

00:26:20Lepas tu dia kata,

00:26:22kau nak ke belasan kau ke.

00:26:24Kau tak ada depan sekarang.

00:26:26Parents tu.

00:26:27Ya, parents tu.

00:26:28Ada lelaki.

00:26:29Ayah dia.

00:26:30Jadi saya macam...

00:26:32Bila pengetua tu datang jumpa saya,

00:26:34puan jangan risau.

00:26:35Hal pertukaran sekolah dia semua saya buat A to Z.

00:26:38Jadi bila orang offer kita macam tu,

00:26:40kita sebagaini ibu,

00:26:41kita dah tahu ada anak kita tiap-tiap hari,

00:26:42kena macam mana.

00:26:44Parents suruh datang.

00:26:45Saya pula,

00:26:46kita tak datang.

00:26:47Yelah, bukan boleh datang selalu kan.

00:26:49Betul.

00:26:50Sebab dia dalam asrama apa semua bagai.

00:26:52Bila kita dengar anak kita,

00:26:53tak boleh jajah aku keluar cepatlah.

00:26:55Okeylah tak apalah.

00:26:56Saya boleh tarik,

00:26:56keluarkan cepat anak aku pada sekolah tu.

00:26:58Sebab saya nak jaga mental dia.

00:27:00Sebab everyday,

00:27:01nak periksa,

00:27:04nak turun padang tak boleh,

00:27:05nak belajar.

00:27:06Tak,

00:27:07yelah,

00:27:08tak ada dah.

00:27:08Bila you sepatutnya menjadi seorang anak remaja yang pergi sekolah tau.

00:27:13Macam bukan,

00:27:14bukan nak kena busy fikir pasal benda-benda lain.

00:27:18Yelah,

00:27:18kita tak nak kita pergi sekolah.

00:27:20Kita nak kita rasa tenang,

00:27:22belajar,

00:27:22selamat.

00:27:23Tapi bila kita dapat telefon everyday,

00:27:25wey,

00:27:26kakak tak turun makan,

00:27:27kakak tak ada turun makan.

00:27:28Kakak penceli,

00:27:29kakak kena baca ni.

00:27:31Oh,

00:27:32tak boleh.

00:27:32Tak apalah,

00:27:33pengetua,

00:27:33tak apa saya tarik.

00:27:34Tapi make sure,

00:27:36percepatkan,

00:27:37pembindahan sekolah anak saya.

00:27:38Saya kena jaga mental anak saya.

00:27:40Kalau ikut hati saya sebagai seorang ibu yang,

00:27:43siapa tak marah,

00:27:44anak kita kena pukul.

00:27:45Saya nak benda ni sampai dia,

00:27:46tapi,

00:27:46anak kita kat situ lagi.

00:27:48Betul.

00:27:49Tak tenteram lagi.

00:27:50Tak tenteram saya.

00:27:51Tidur pun tak teram,

00:27:52saya nak buat kerja ke,

00:27:53saya nak syuting ke,

00:27:53saya nak berjaya.

00:27:54Saya macam,

00:27:55eh,

00:27:55apa cerita anak ni?

00:27:56Yang membuatkan mak saya bertindak macam ni,

00:27:59sebelum ni kalau saya kena sentuhan fizikal,

00:28:03teruk lah kan?

00:28:04Tapi yang kali ni sampai saya hampir mati.

00:28:07Jadi,

00:28:08kalau,

00:28:08agaknya kalau tak ada orang yang selamatkan saya malam tu,

00:28:11dah tak adalah saya memang tak ada.

00:28:13Mungkin doktor,

00:28:14sedikit lah kita cerita.

00:28:15Itulah.

00:28:15Saya yang jadi macam ni doktor,

00:28:18Vira nak kena tu bukan benda yang kecil tau doktor.

00:28:21Dia di,

00:28:22dipegang oleh lapan orang,

00:28:25ditubuk kat sini,

00:28:26ada bekas,

00:28:26doktor di sini ada bekas,

00:28:28tepuk,

00:28:28ditendang,

00:28:29mulut dia ni,

00:28:30bila dia berjerih,

00:28:31takut orang dia derah,

00:28:32dia masukkan tudung.

00:28:33Tudung sukan.

00:28:34Macam tudung sukan.

00:28:35Tutup mulut,

00:28:36dia tutup juga.

00:28:37Dia sampai tak ada nafas,

00:28:38saya bergelut.

00:28:39Saya bergelut sampai tak ada nafas.

00:28:40Sampai dia cakap,

00:28:42dia rasa dia buka mata tapi dapat gelap.

00:28:44Gelap.

00:28:44Buka mata tapi gelap.

00:28:46Tak nampak.

00:28:46Kalau malam tu anak saya tak ada doktor,

00:28:48lagi saya tak ada maafkan diri saya.

00:28:51Macam film pula saya tengok.

00:28:52Oh betul.

00:28:54Dia bukan kena yang,

00:28:55orang tengok mulut yang biasa-biasa.

00:28:58Dia kena mulut yang sangat daripada saya.

00:29:01Teruk sangat.

00:29:01Jadi kita dapat berfaktif daripada doktor.

00:29:04Saya memang dah nyawa ikan dah.

00:29:05Saya bergelut sehabis yang saya boleh.

00:29:08Di mana tangan saya dipegang,

00:29:09mulut dengan hidup saya ditutup.

00:29:11Bergelut secara-secara sampai ikan yang tak dapat air.

00:29:14Sampai saya,

00:29:14yang lain saya dah lemah dah.

00:29:16Sampai saya dah lemah.

00:29:16Budak lain kalau ada,

00:29:18pun kena pendapah.

00:29:19Kena ni.

00:29:20Kawan baik saya,

00:29:21pun kena tampak dekat belakang.

00:29:22Sebab dia bangun nak cuba selamatkan saya.

00:29:24Sebab saya memang dah tak bernafas dah.

00:29:25Memang saya dah bergelut sehabis baik,

00:29:27sampai saya dah.

00:29:29Sampai saya dah jatuh pun,

00:29:30bangun bodoh.

00:29:31Aku tak nak main-main lah.

00:29:32Sial lah.

00:29:32Aku tahu kau tak nak mati lagi pun macam tu.

00:29:34Tapi,

00:29:35kita dah macam ni macam ni macam ni.

00:29:36Lepas tu bila dalam bag,

00:29:37dah tak ada lawan,

00:29:38diorang buka loka yang betul-betul halus macam ni loka ni kan.

00:29:41Tapi yang satu tu,

00:29:42diorang buka,

00:29:43dia masukkan saya,

00:29:43dia tutup dia kunci saya.

00:29:44Akak buka,

00:29:45biar tak nafas.

00:29:46Akak.

00:29:47Buka tu orang.

00:29:48Tolak-tolak.

00:29:49Dia loka.

00:29:50Mungkin setelah doktor dengar kan,

00:29:53apa yang berlaku,

00:29:54apa yang you boleh share dengan kami.

00:29:57Itulah.

00:29:58Saya rasa semua orang pun akan rasa terkejut.

00:30:01Betul.

00:30:01Terkejut.

00:30:02Betul.

00:30:02Macam-macam perasaan tu ada kan.

00:30:05Rasa sedih ada.

00:30:06Rasa marah pun ada.

00:30:09Itu kita yang mendengar.

00:30:11Belum lagi orang yang mengalirinya kan.

00:30:13Jadi,

00:30:15kalau kita di luar ni,

00:30:18memang kita nampak macam tak terdaya lah untuk menolong apa semua kan.

00:30:22Tapi,

00:30:23mungkin kita ada sesuatu cara yang boleh ubahlah kan.

00:30:27Untuk supaya perkara ni tak berlaku lagi kan.

00:30:30Dan,

00:30:31apa yang we hadapi tu,

00:30:34memang sangat-sangat,

00:30:37luar biasa.

00:30:38Boleh menyebabkan trauma.

00:30:39Betul.

00:30:40Menyebabkan trauma.

00:30:41Yes.

00:30:41Tak ada.

00:30:42Tapi,

00:30:42saya bangga dengan dia doktor.

00:30:44Saya pun terkejut dekat podcast yang sebelum ni.

00:30:46Dia boleh bercerita detail.

00:30:48Kalau sebelum ni,

00:30:49saya cerita tak ada lah.

00:30:50Tak ada.

00:30:50Dia tak ada ingat perkara itu tau doktor.

00:30:52Dan,

00:30:53bila saya tengok dia boleh bercerita macam sekarang ni,

00:30:55saya rasa dia dah kuat.

00:30:57Kuat lah daripada.

00:30:58Dia boleh daripada kuat dan dia dah bangkit sekarang.

00:31:02Betul.

00:31:02Sebab saya sebenarnya menyesal.

00:31:04Kenapa lepas tu boleh,

00:31:05saya tak bercerita terus.

00:31:07Sebab saya,

00:31:07still lagi diseluruh-eluruh ni dengan rasa takut.

00:31:10Mungkin you boleh share,

00:31:11you know,

00:31:12the first time you share dekat podcast yang sebelum ni,

00:31:15after you dah share semua tu,

00:31:16apa sebenarnya you rasa?

00:31:17Rasa lega.

00:31:18Lega sangat.

00:31:18Rasa macam saya dah,

00:31:20macam bebas.

00:31:21Ya.

00:31:22Rasa macam menang.

00:31:24Rasa macam hatinya macam,

00:31:26Lega.

00:31:26Rasa bersih.

00:31:27Eh, macam dah tak rasa lah.

00:31:29Kalau tak,

00:31:30cakap pasal bully je,

00:31:31saya akan temen no,

00:31:32bila saya akan macam,

00:31:33macam shaking yang sangat-sangat.

00:31:35Sampai kan,

00:31:36macam,

00:31:36eh, kenapa aku shaking ni?

00:31:37Sampai marah dia di sini,

00:31:38kenapa kau shaking?

00:31:38Padahal kau tak takut dah kan?

00:31:40Kenapa kau shaking lah macam tu?

00:31:42Dia macam otomatik,

00:31:43dia macam,

00:31:44macam sangat-sampai,

00:31:45pegang sudu pun macam,

00:31:46eh,

00:31:47aku okay je ni,

00:31:48tapi kenapa tangan ni?

00:31:49Even orang macam like,

00:31:50trigger perkataan bully tu,

00:31:51trigger saya.

00:31:51Ataupun macam,

00:31:53saya nampak,

00:31:54eh,

00:31:54tenampak pembuli tu.

00:31:55Yelah,

00:31:55efek dia lah.

00:31:56Saya macam,

00:31:57eh,

00:31:59kenapa dekat sini lah macam tu?

00:32:01Padahal dia tak pandang kita pun.

00:32:02Ternampak je pun macam tu.

00:32:04Tapi,

00:32:05saya nak tambah sikit kan.

00:32:06Kenapa VVS sekarang,

00:32:07apa,

00:32:07VV berasa,

00:32:09berani lah.

00:32:10Yakin.

00:32:10Setelah sekian lama kan.

00:32:12Itu memang proses,

00:32:13bila seorang,

00:32:14ataupun reaksi,

00:32:15bila seorang tu,

00:32:16mengalami trauma.

00:32:18Bila mangsa itu,

00:32:20selalunya sebenarnya,

00:32:21bukan dia berdiam tu,

00:32:22bukan sebabkan dia okay.

00:32:24Sebenarnya,

00:32:25dia cuba bertahan.

00:32:26Setelah mana,

00:32:28dia nak bertahan lah.

00:32:29Kan.

00:32:30Satu,

00:32:31kenapa dia tak memberitahu,

00:32:32mungkin sebab,

00:32:32memalu lah.

00:32:34Malu,

00:32:35kenapa,

00:32:35mungkin orang akan anggap dia lemah dan sebagainya.

00:32:38Kan.

00:32:38Malu,

00:32:39tak tahu nak cari,

00:32:39apa perkataan yang sesuai,

00:32:41dia nak bercerita kepada,

00:32:42orang dewasa dan sebagainya.

00:32:44Kan.

00:32:45Kemudian.

00:32:45Adakah itu normal,

00:32:46doktor?

00:32:47Adakah itu normal?

00:32:48Okay,

00:32:49itu normal.

00:32:50Normal reaction untuk seseorang,

00:32:52untuk reaksi seorang yang mengalami trauma seperti itu.

00:32:56Okay.

00:32:56Kemudian,

00:32:58bila,

00:32:59mangsa juga,

00:33:00kenapa dia lambat beritahu,

00:33:02mungkin sebabkan,

00:33:04apa nama tu,

00:33:05dia rasa macam,

00:33:06tak ada orang percaya.

00:33:07Kan.

00:33:08Tak ada orang percaya.

00:33:09Dia dah beritahu.

00:33:10Mungkin,

00:33:11orang buat dono sajalah.

00:33:13Okay.

00:33:13Dan,

00:33:13ambil masa tu,

00:33:14mungkin dia sedang mencari,

00:33:15kekuatan,

00:33:16untuk bercerita.

00:33:17Bila dia rasa selamat,

00:33:19mungkin waktu tu,

00:33:20dia dah ada kekuatan.

00:33:22Mungkin waktu tu,

00:33:23dah ada orang percaya,

00:33:24dah ada orang dewasa,

00:33:25yang apa nama tu,

00:33:26yang boleh validasi perasaan dia dan sebagainya.

00:33:29Ataupun pelaku tu,

00:33:30dah berjauhan daripada,

00:33:32ni kan,

00:33:33mangsa.

00:33:33Dan,

00:33:34waktu tu,

00:33:34dia rasa selamat untuk bercerita dan sebagainya.

00:33:36Dan,

00:33:38kalau boleh kan,

00:33:39kalau sesiapa pun yang berada kat luar sana,

00:33:42yang mangsa,

00:33:42bulilah.

00:33:43Kalau boleh,

00:33:43jangan simpan.

00:33:44Jangan bertahan.

00:33:45Kalau kita perlu bercerita,

00:33:48kalau tak ada sesiapa yang percaya,

00:33:50mungkin ada laluan,

00:33:51ataupun,

00:33:52kita panggil,

00:33:54seseorang yang boleh kita percaya,

00:33:56ataupun,

00:33:56seseorang yang channel yang betul lah,

00:33:59untuk kita,

00:34:00safe space untuk kita buat tahu.

00:34:01Kalau macam doktor kata,

00:34:02siapa yang kena boleh,

00:34:04jangan simpan,

00:34:05terus cerita.

00:34:05Sebenarnya,

00:34:06saya faham perasaan dia orang.

00:34:07Sebenarnya,

00:34:08macam ni lah.

00:34:08Mungkin dia orang pernah bercerita,

00:34:09akan cakap.

00:34:11Tapi,

00:34:11mindset,

00:34:13bukan saya kata semua lah.

00:34:14Mungkin mindset orang dewasa,

00:34:16yang anggap macam,

00:34:17ala biasa lah tu,

00:34:18dulu,

00:34:19kita pun kena macam ni.

00:34:20Itu yang membuatkan dia rasa macam,

00:34:23oh,

00:34:23benda ni biasa.

00:34:24Takpelah,

00:34:25mungkin aku kena mati dulu kot,

00:34:26baru dia orang percaya.

00:34:27So,

00:34:28mindset orang dewasa,

00:34:30yang dulu tu,

00:34:31sepatutnya kita,

00:34:32buang lah kan.

00:34:33Jangan-jangan biasa.

00:34:35parents juga diwasa,

00:34:35kita juga perlu,

00:34:36terima apa sahaja,

00:34:38yang diorang nak share,

00:34:39walaupun benda tu sekecik mana pun.

00:34:41Betul.

00:34:41Betul, Lina.

00:34:42Sebenarnya kan,

00:34:42itulah Kak dia cakap,

00:34:43kecil lepas kadang ni,

00:34:44bila anak bercerita,

00:34:46dia lah,

00:34:46kata-kata,

00:34:47sebab dia anak yang pertama kan,

00:34:48sebab kita tak ada pengalaman.

00:34:49Anak masuk asrama,

00:34:50tim-tim-timanya cerita.

00:34:51Saya,

00:34:52meletakkan mindset saya macam orang dulu,

00:34:54ala takpelah sikit je,

00:34:55takpelah baju hilang,

00:34:56kita beli lain.

00:34:56Yang kena ni,

00:34:57buat je lah macam,

00:34:58tak payah sebab kerja tu kat rumah kan.

00:35:00Tapi bila dia dah start,

00:35:01sentuh fizikal macam tu,

00:35:03bila dia kena seteruk itu,

00:35:05selepas kejadian buli tu,

00:35:07saya terpaksa ubah diri saya,

00:35:08saya anggap diri saya adalah,

00:35:10diary untuk anak-anak saya.

00:35:11Selepas pada itu.

00:35:13Apa yang dulu cerita,

00:35:15saya terima.

00:35:17Everyday,

00:35:18saya punya skrip,

00:35:20sama je.

00:35:20Kakak buat apa?

00:35:21You dengan siapa hari ni?

00:35:23You makan apa?

00:35:24Hari ni buat apa?

00:35:25Everyday skrip saya sama,

00:35:26sebab saya nak jadikan,

00:35:27saya adalah diary tu.

00:35:29Kadang-kadang kita juga sebagai seorang ibu,

00:35:32ataupun ibu bapa,

00:35:32kita juga membesar dengan anak-anak kita.

00:35:34So, kadang-kadang,

00:35:36ada benda yang dulu-dulu,

00:35:37kita tak pandang serius,

00:35:39tapi mungkin,

00:35:40you know,

00:35:41the more kita grow,

00:35:42kita hidup bersama anak-anak ni,

00:35:44kita pun sendiri membesar bersama mereka.

00:35:46Kita pun belajar dengan mereka.

00:35:48Betul tak, Doktor?

00:35:48Betul.

00:35:50Saya setuju tu.

00:35:52Saya setuju tu.

00:35:53Okay.

00:35:53Tapi,

00:35:54kita sebagai ibu bapa,

00:35:55betul,

00:35:56jangan kita dismisskan,

00:35:59apa yang anak-anak kita beritahu kepada kita kan.

00:36:02Mungkin kita kena mendengar,

00:36:04tanpa judge.

00:36:05Okay.

00:36:06Kita,

00:36:06mungkin kita teman,

00:36:08mungkin kita boleh tanya soalan,

00:36:09bukan soalan terbuka lah.

00:36:11Kan.

00:36:12Seperti mana,

00:36:13Umi bagitahu tadi kan.

00:36:15Apa,

00:36:16hari ni buat apa kan.

00:36:17Okay ke tidak dan sebagainya.

00:36:18Itu merupakan satu,

00:36:19kita panggil,

00:36:21komunikasi yang benar,

00:36:22sebetulnya,

00:36:23yang kita perlu amalkan lah.

00:36:25Supaya daripada komunikasi seperti itu,

00:36:28ada membuka peluang untuk anak-anak,

00:36:30macam lebih seser,

00:36:31dan untuk bercerita dan seterusnya lah.

00:36:33Dan satu lagi,

00:36:34bila dah terjadi perkara itu,

00:36:36Doktor,

00:36:37Dina,

00:36:38Adi mengambil inisiatif macam mana ya?

00:36:41Kira,

00:36:42dengan anak-anak ni,

00:36:46zaman diorang dah lain dengan zaman masa,

00:36:48bapak saya yang ajar saya.

00:36:50Saya kadang-kadang kena adapt juga,

00:36:52dengan mereka punya,

00:36:53current situation sekarang ni.

00:36:55Saya cuba jadi,

00:36:56kadang-kadang saya cuba jadi,

00:36:57untuk jadi seperti mereka,

00:36:59untuk saya tahu.

00:36:59Kan jadi gen,

00:37:00kan saya cuba jadi untuk seperti mereka.

00:37:04Alhamdulillah,

00:37:05kadang ramai orang kata,

00:37:06macam mana you dah kena bully seterus itu,

00:37:08you boleh jadi orang seceria ini.

00:37:09Betul.

00:37:10Kan?

00:37:12Itu saya cakap,

00:37:13saya jadi seperti dia.

00:37:15Saya nak dia tahu,

00:37:16sebabnya,

00:37:18setiap orang ada dia punya sisi-sisi gelap,

00:37:20yang kita,

00:37:20iyalah,

00:37:20lain-lain dugaan dia,

00:37:22saya cakap kan.

00:37:25Kena ingat,

00:37:27dunia ni bulat,

00:37:28satu masa,

00:37:30kalau tak kena kat dia,

00:37:31itu saya bagi dia satu,

00:37:32satu psikologi yang untuk dia.

00:37:34Kalau tak kena orang yang buat,

00:37:35I long tu kan,

00:37:36tengoklah,

00:37:37dia satu masa dia akan kahwin,

00:37:38dia akan anak,

00:37:39kita tak tahu,

00:37:40kita tak mendoakan,

00:37:42betul.

00:37:43Tapi,

00:37:43karma is real.

00:37:45Kifara.

00:37:46Kifara.

00:37:47Lepas tu,

00:37:48yang I selalu cakap kat dia,

00:37:52redor lah,

00:37:53lepaskan,

00:37:53supaya sendiri rasa tenang.

00:37:55Betul.

00:37:55Itu apa yang saya cakap lah.

00:37:56Saya rasa dendam,

00:37:58ataupun at this stage lah kan,

00:38:00you rasa macam,

00:38:02aku nak balas balik lah.

00:38:03Ada tak situation yang macam,

00:38:04dulu lah,

00:38:05dulu,

00:38:06waktu saya,

00:38:07lepas saya kena bully,

00:38:08lepas tu saya tengok diorang,

00:38:10live dia punya normal life je.

00:38:11Macam biasa.

00:38:12Tapi saya yang,

00:38:14kemurungan.

00:38:14Sampai saya fikir,

00:38:15kenapa dia tak kena dengan cua aku eh.

00:38:17Tapi,

00:38:18bila dah lama,

00:38:19ambil masa dalam enam ke tujuh tahun,

00:38:20saya recover,

00:38:21saya fikir macam tak guna.

00:38:23Bila saya simpan lagi,

00:38:24rasa dendam,

00:38:24lagi saya ingat kat diorang.

00:38:26Jadi,

00:38:27the only thing yang saya buat adalah,

00:38:28lupakan,

00:38:29macam mana orang kata,

00:38:31maafkan,

00:38:31but never forget.

00:38:33Apa yang saya buat lah.

00:38:34Saya tak pernah lah mendoakan,

00:38:36macam mak saya kata,

00:38:37kena kat ni ni ni ni.

00:38:38Tak apa,

00:38:38itu berlaku untuk review psychology saya.

00:38:40Tapi apa yang saya fikir sekarang,

00:38:42sebagai seorang wanita yang ada dewasa,

00:38:44saya fikir,

00:38:45tak apalah.

00:38:46Mungkin itu adalah pengajaran

00:38:48untuk dalam hidup saya.

00:38:49Dan saya maafkan diorang,

00:38:50walaupun diorang tak pernah datang,

00:38:52ataupun chat secara personal ke.

00:38:54But for me,

00:38:55just live your life je.

00:38:56I never doakan yang buruk-buruk

00:38:58untuk you guys.

00:39:00As long as,

00:39:01so ni lah,

00:39:02kalau boleh saya nak bully ni,

00:39:03dia hentikan.

00:39:04So,

00:39:04saya tak minta ke anak cucu,

00:39:05you guys kena ke apa ke,

00:39:06tak nak.

00:39:07Sebab,

00:39:09sangat sakit.

00:39:10Jadi cukup lah berhenti.

00:39:11Tak ada siapa nak rasa benda tu.

00:39:13Jadi,

00:39:15saya pun sekarang dah okey.

00:39:16Sebab tu,

00:39:16bila kita dah memaafkan,

00:39:18kita rasa lega.

00:39:19Salah satu sebab lah.

00:39:21Dan sekarang ni dengan pengedaran zaman kita sekarang,

00:39:25dengan this modern technology,

00:39:26adakah mungkin tu salah satu faktor

00:39:29menyebabkan seorang pembuli tu,

00:39:31dia terpengaruh dengan media sosial.

00:39:34Dan pada penangan doktor lah,

00:39:38sejauh mana dunia digital ni

00:39:40mempengaruh seseorang itu

00:39:42dan mengakibatkan seseorang itu melakukan,

00:39:47itulah membuli dan sebagainya.

00:39:48Okay.

00:39:50Kita sebenarnya tak boleh nak melawan teknologi kan.

00:39:55Tapi kita perlu gunakan dengan sebaiknya kan.

00:39:58Betul.

00:39:59Sebaiknya.

00:39:59Dan saya percaya,

00:40:01ibu bapa akan memimbing anak-anak dia kan.

00:40:05Guru-guru pun akan memimbing anak murid dia.

00:40:08Tapi,

00:40:09actually,

00:40:10kita ada satu perkara yang lagi,

00:40:12kita nak ni,

00:40:12yang mengajar anak-anak ni.

00:40:14Apa dia?

00:40:14Algoridum.

00:40:16Algoridum.

00:40:17So, algoridum.

00:40:19Jadi,

00:40:19kalau seseorang remaja itu

00:40:22melihat perkara yang sama,

00:40:25kan,

00:40:25berulang-ulang kali,

00:40:27kan,

00:40:27ada yang sama.

00:40:29So, contohlah kan,

00:40:30seorang tu lihat perkara,

00:40:31dekat media sosial ni,

00:40:33banyak yang kandungan yang okay,

00:40:35yang bagus kan.

00:40:36Tapi,

00:40:37ada juga kandungan yang tak bagus,

00:40:38yang ada penghinaan lah,

00:40:40kan,

00:40:41apa,

00:40:41bully,

00:40:42dan tapi,

00:40:44dianggap sebagai macam lucu lah pula,

00:40:46kan.

00:40:46Ha,

00:40:47lepas tu banyak like.

00:40:47Bukannya bully tu,

00:40:48dia ingat itu adalah satu lawak,

00:40:50benda lawak,

00:40:50yang dia rasa,

00:40:51eh,

00:40:51dia bully buat kat kawan aku ni,

00:40:53kat sekolah nak try lah.

00:40:54Betul.

00:40:54dia macam tu.

00:40:55Dia kan disebab itu,

00:40:56dia macam berulang-ulang.

00:40:57Jadi, dalam psikologi,

00:40:59ya,

00:41:00dipanggil desensitization.

00:41:01Maksudnya,

00:41:02satu perkara yang berulang-ulang,

00:41:05ya,

00:41:05dia akan menyebabkan otak kita ni,

00:41:07akan metapsir benda tu biasa.

00:41:08Ha,

00:41:09sensitiv,

00:41:09benda-benda normal.

00:41:10Jadi,

00:41:11sensitiviti,

00:41:12terhadap satu perkara tu,

00:41:13dia akan dah berkurang,

00:41:14disebabkan oleh kerana,

00:41:16kerab,

00:41:17terdedahnya tersebut.

00:41:18Jadi,

00:41:19pengulangan,

00:41:20dan apa,

00:41:20kandungan yang tidak baik,

00:41:21disebab itu,

00:41:22jadi,

00:41:23dan tak ada bimbingan,

00:41:24so,

00:41:25akan menyebabkan,

00:41:26pembuli tu,

00:41:27akan rasa macam,

00:41:27eh,

00:41:28benda ni normal.

00:41:29Normalisasi lah,

00:41:30kan.

00:41:30So,

00:41:31disebabkan tanpa ada bimbingan yang baik,

00:41:33daripada orang dewasa,

00:41:35akan menyebabkan,

00:41:36perkara,

00:41:37ataupun tindakan buli ini,

00:41:38akan lebih berleluasa,

00:41:40dan akan jadi lebih teruk lah.

00:41:41Apa tadi,

00:41:42Dr. Desensitization?

00:41:44cuba saya sebut.

00:41:46Saya berhima saya.

00:41:49Setelah kita buat,

00:41:50nanti podcast ni kan,

00:41:51Viviana dapat banyak DM,

00:41:53pada ramai yang,

00:41:54budak-budak yang kena buli tu.

00:41:56Dia orang minta,

00:41:58saya tak sengaja,

00:41:59saya nak create this awareness.

00:42:01Yes,

00:42:01dia orang minta Viviana tolong,

00:42:03bagi saya satu semangat,

00:42:04macam mana saya nak bangkit,

00:42:05macam Viviana.

00:42:07Akhirnya,

00:42:08pada,

00:42:09saya terima kasih,

00:42:10sebab kita ada podcast-podcast macam ni.

00:42:13Ya,

00:42:13boleh kita,

00:42:14bagi semangat pada anak-anak yang,

00:42:16kena buli.

00:42:18Sebab,

00:42:19dia orang tak ada,

00:42:20mungkin dia orang nak jumpa doktor,

00:42:22untuk mencerita mungkin,

00:42:23yelah,

00:42:24ada ibu bapa kadang-kadang tak boleh terima.

00:42:25Ya, betul.

00:42:25Yang anak dia orang,

00:42:26ni tengah dalam keburungan.

00:42:28Ya.

00:42:28Sebab tu,

00:42:29dia orang tak nak hantar pergi hospital,

00:42:30betul tak?

00:42:31Jadi,

00:42:32mungkin,

00:42:32daripada podcast ni,

00:42:33yang dia orang tengok,

00:42:34keluar jadi,

00:42:34jadi FYP,

00:42:36boleh bagi satu semangat,

00:42:37suntikan untuk mereka,

00:42:39untuk bangkit.

00:42:40Betul.

00:42:40Ramai lah adik-adik,

00:42:42yang DM saya,

00:42:43saya pun macam,

00:42:44welcome dia orang,

00:42:45and,

00:42:45dia orang pun meluah pada saya,

00:42:46saya bagi solution macam ni-macam ni lah.

00:42:49Tapi,

00:42:49apa yang saya boleh kata,

00:42:50ini cuma solution daripada saya.

00:42:51Semuanya terpulang pada mereka sendiri.

00:42:53Saya rasa,

00:42:53saya boleh apply lah macam doktor,

00:42:54doktor,

00:42:54doktor tak.

00:42:55Banyak-banyak jumpa lah doktor,

00:42:57yang lebih pakar lah.

00:42:58Tapi,

00:42:58you boleh create satu community,

00:43:00di mana kita,

00:43:01sama-sama ada,

00:43:03you know,

00:43:03suara,

00:43:04sama,

00:43:05and support each other.

00:43:06Betul?

00:43:06Betul tak doktor?

00:43:07Betul, betul.

00:43:08Sebab, kita tengok,

00:43:08bully ni dah jadi macam,

00:43:10satu yang,

00:43:12ini sebab hidup doktor.

00:43:13Yang berarti,

00:43:14kita tak tahu apa jadi pada dia.

00:43:15And sekarang ni,

00:43:16kes-kes semakin,

00:43:17betul kan?

00:43:18Kan,

00:43:18itu yang sampai saya tengok,

00:43:19satu cerita Korea tu apa?

00:43:21Itu apa?

00:43:22BPHP.

00:43:23Tissue lesson.

00:43:24Tissue lesson.

00:43:25Itulah doktor,

00:43:26baru lah lah,

00:43:27budak-budak ni tak berkadi.

00:43:28Maksudnya,

00:43:30yelah,

00:43:30what you give,

00:43:31you get back.

00:43:31Cikgu marah,

00:43:32kita balik bergadu kat bak,

00:43:34kita kena balik.

00:43:34Betul, betul.

00:43:35Zaman sekarang,

00:43:36cikgu marah balik kat bak,

00:43:37cikgu datang senang cikgu.

00:43:39Itu yang anak-anak,

00:43:40jadi tersangat,

00:43:42yelah,

00:43:42diorang tak tahu betul ke sana.

00:43:44Bila saya tengok cerita tu,

00:43:45saya rasa,

00:43:45kenapa tak ada time saya tu?

00:43:47Tapi nak,

00:43:48apa,

00:43:48menjadi seorang V dan seorang,

00:43:50Umi,

00:43:51Ayu Mayuni ni,

00:43:51sangat sukar,

00:43:53saya rasa kan?

00:43:54Suka.

00:43:54Sangat sukar,

00:43:55dengan keadaan seperti ini,

00:43:56apa yang berlaku kan?

00:43:57Nak bangun semula,

00:43:59it's not easy,

00:44:00sebenarnya.

00:44:01I mean,

00:44:02Viviana sendiri,

00:44:03dulu mengalami pengalaman tersebut,

00:44:05and you juga,

00:44:06sebagai seorang ibu,

00:44:07kepada mangsa,

00:44:09pun,

00:44:09you pun perlu ada,

00:44:11you pun perlu juga,

00:44:12support.

00:44:13Support.

00:44:14Support.

00:44:14Betul tak?

00:44:14Kita pun tak boleh sebenarnya.

00:44:17Dia bila cerita tentang boleh,

00:44:18saya sendiri akan auto.

00:44:19Kita ambil dia punya.

00:44:20Mak saya pula kena boleh.

00:44:22Bila saya tengok,

00:44:23ada anak-anak yang datang,

00:44:24saya pun pernah kena boleh macam Viviana.

00:44:26Ingat kan?

00:44:27Mesti datang.

00:44:27Ada yang sampai,

00:44:29yang lelaki sampai kena,

00:44:31mengadu tau.

00:44:33Mengadu kat saya.

00:44:33Oh, saya jadi macam,

00:44:35Ya Allah.

00:44:35Macam mana saya nak buat ni?

00:44:36Ya.

00:44:36Saya, oh.

00:44:38Saya pun tak tahu nak cakap macam mana,

00:44:39cuma saya hanya boleh bagi,

00:44:40satu kata-kata positif.

00:44:42Tak apa, tak apa cakap dia.

00:44:46Saya kata,

00:44:49syukur Allah bagi kita peluang kedua,

00:44:50untuk kita hidup ni.

00:44:53Yelah,

00:44:54kita nak cakap suruh-teruskan hidup pun,

00:44:55dia yang,

00:44:56on that situation.

00:44:57Mesti kalau saya nak sedapkan hati adik-adik yang datang saya,

00:45:00kakak,

00:45:00saya pun kena boleh macam kakak.

00:45:02And diorang sentiasa,

00:45:03hak saya kalau jumpalah.

00:45:05Kakak peluk saya kakak,

00:45:06saya pun pernah kena boleh macam kakak.

00:45:07Macam mana kita nak jadi macam kakak?

00:45:09Ayat dia,

00:45:10macam mana kita nak jadi macam kakak sekarang ni?

00:45:12So, nak cakap,

00:45:12kita pun tak tahu nak cakap macam mana.

00:45:14Tapi saya sedap kata dia,

00:45:15kalau ada orang boleh,

00:45:15baik tahu kakak-kakak bully dia balik.

00:45:17Tak tak, aku nak cakap.

00:45:18Saya kata,

00:45:19kalau ada orang bully,

00:45:20you balas balik.

00:45:21Maksudnya,

00:45:22bukan cara bully,

00:45:22tapi you lawan,

00:45:23tunjuk diri you kuat.

00:45:24Bukannya you kena bully,

00:45:26you terus tunduk dengan dia.

00:45:27Haa, tu.

00:45:28Okay,

00:45:28lepas tu bila,

00:45:29dia buat balik kat sekolah,

00:45:30dia jumpa saya balik,

00:45:31kakak,

00:45:31kita dah buat macam kakak suruh.

00:45:33Sekarang,

00:45:33dia tak kacau saya dah.

00:45:34Ya.

00:45:35Macam-macam,

00:45:36oh, bangganya aku nak cakap tu.

00:45:39Tapi sebabnya,

00:45:40tapi yang lebih pakar,

00:45:41lebih tahu lah.

00:45:41Kita lebih tahu lah.

00:45:43Sebab,

00:45:43kadang-kadang,

00:45:45mereka tak tahu

00:45:47nak berdujuk ke mana.

00:45:48Betul, betul.

00:45:49Macam hari cakap tadi,

00:45:50parents sekarang,

00:45:51mereka tak diterima yang anak mereka tu keburungan.

00:45:53Betul ke?

00:45:53Takkanlah anak mereka kan.

00:45:54Tapi parents kena terima keadaan sama sekarang.

00:45:57Bukan keburungan tu,

00:45:58bukan hanya sebab kenapa bully.

00:46:00Kadang-kadang kita punya,

00:46:01syllabus pembelajaran kita pun,

00:46:03jangan kata anak tu jadi keburungan.

00:46:05Mak yang teruk pun keburungan.

00:46:07Saya satu-satunya.

00:46:08Mak saya satu tambah satu pun,

00:46:09pakai pelajar.

00:46:11Saya cakap itu,

00:46:13bukan sebab kenapa bully kadang-kadang,

00:46:14doktor.

00:46:15syllabus untuk belajar pun,

00:46:16boleh teruk keburungan.

00:46:17Kita yang mak belajar kat rumah,

00:46:19saya kena belajar balik.

00:46:21Tidak stres.

00:46:22Jadi,

00:46:23satu lagi kan,

00:46:24mungkinlah,

00:46:25yang membuatkan mereka dibully ni,

00:46:27adalah sebab orang,

00:46:28kastai,

00:46:29apa mana?

00:46:30Apa?

00:46:31Double standard.

00:46:32Double standard.

00:46:32Contoh macam,

00:46:33oh dia ni kaya,

00:46:34aku orang biasa je.

00:46:35Terus dipulang.

00:46:36Kau tak ada cini-cini-cini-cini.

00:46:38Itu yang kata,

00:46:39imbalance power tu.

00:46:40Power imbalance tu.

00:46:42Kuasa tu,

00:46:42berbeza.

00:46:44Dia daripada sekolah pun,

00:46:45ada benda tu.

00:46:46Betul.

00:46:46Mungkin doktor boleh share lah,

00:46:48kepada,

00:46:49anak-anak yang tanya kepada Viviana,

00:46:51apa perlu saya buat.

00:46:52Mungkin doktor boleh,

00:46:53doktor boleh share kat dia orang.

00:46:55Mungkin dia orang tengok podcast ni eh,

00:46:56sebab dia orang tahu Viviana ada kat sini.

00:46:58Macam mana Viviana boleh bangun je ni?

00:46:59Okey, doktor boleh bagi dia orang idea.

00:47:01Kepada ibu bapa.

00:47:02Okey.

00:47:03To face.

00:47:03Betul.

00:47:04Apa yang adik-adik,

00:47:07remaja,

00:47:07lalui itu adalah valid perasaan tu.

00:47:09Semarah, sedih,

00:47:10apa tu semua.

00:47:11Okey.

00:47:12Tapi,

00:47:12kena ada kekuatan tu,

00:47:14untuk mendapatkan bantuan.

00:47:15Bantuan tu pada siapa?

00:47:17Sama ada dewasa.

00:47:18Kalau ada,

00:47:20contoh,

00:47:20mula-mula mungkin rakan dulu lah,

00:47:21yang terdekat kan.

00:47:22Kalau tak dapat,

00:47:23tak boleh,

00:47:24pergi ke orang dewasa.

00:47:25Siapa?

00:47:26Mungkin cikgu,

00:47:26mungkin ibu bapa dan sebagainya.

00:47:28Kalau tak ada,

00:47:29mungkin level sikit,

00:47:30atas sikit lah.

00:47:31Doktor.

00:47:32Haa, doktor.

00:47:33Okey.

00:47:34Selalu dia jumpa saya,

00:47:35kalau dah ada macam gangguan,

00:47:37kesihatan mental yang lain,

00:47:39seperti kebimbangan,

00:47:40kemurungan,

00:47:41disebabkan oleh bully dan sebagainya.

00:47:43Itu kesal-kesan bully tadi.

00:47:45Siapa dah ada kesal-kesan bully tu,

00:47:47mungkin akan datang jumpa pakar psikiatri,

00:47:49jumpa psikologi,

00:47:50untuk mendapat perlukan.

00:47:51Tapi,

00:47:52sekiranya ibu bapa,

00:47:53mendapat cerita,

00:47:56ataupun komen,

00:47:57komplain daripada anak,

00:47:59perlu ambil serius lah.

00:48:01Kan?

00:48:02Perlu ambil serius.

00:48:02Jangan kita pandang serong,

00:48:05jangan kita dismiss dan sebagainya.

00:48:06Sebab,

00:48:08sebenarnya,

00:48:09dengan mendengar,

00:48:11kata-kata daripada,

00:48:12ataupun komplain daripada anak tu,

00:48:13sebenarnya boleh menjadi satu sokongan,

00:48:15dan kekuatan untuk anak tu.

00:48:17Peruang.

00:48:17Ya.

00:48:18Jadi,

00:48:19macam,

00:48:19bila dia cakap,

00:48:20eh,

00:48:20rupanya,

00:48:21mak ataupun parent saya,

00:48:23nak bantu saya.

00:48:24Betul.

00:48:24Kan?

00:48:24Mendengar cakap saya.

00:48:26Tak menipu dan sebagainya, kan?

00:48:28So, daripada situ,

00:48:28dapat kekuatan.

00:48:29Bila ada kekuatan seperti itu,

00:48:30mungkin dia boleh pergi ke peringkat yang seterusnya dan sebagainya.

00:48:33Dato' nak tahu tak?

00:48:34Dalam masa saya,

00:48:36bertahun-tahun ni,

00:48:37saya pernah ada,

00:48:39satu,

00:48:39time tu,

00:48:40saya rasa nak bunuh diri.

00:48:42Which is,

00:48:43bunuh diri ni,

00:48:43membuatkan saya rasa macam,

00:48:44nak tengok tempat tinggi pun,

00:48:45saya tak takut.

00:48:46Saya macam,

00:48:47kalau mati-mati lah.

00:48:48Macam tu.

00:48:49Sampai saya,

00:48:49dalam hari yang sama,

00:48:50sampai saya dah banyak soalan kat diri saya.

00:48:52Sampai macam,

00:48:52kenapa aku tak takut nak bunuh diri?

00:48:54Kenapa?

00:48:54Sampai saya pergi-pikir,

00:48:55dah,

00:48:55saya pergi jumpa,

00:48:56pergi counselling.

00:48:57Time tu,

00:48:57saya di UITM lah.

00:48:59Saya terus pergi jumpa counselling,

00:49:00book counselling di UITM.

00:49:02Saya jumpa counselling,

00:49:03saya tanya soalan,

00:49:03saya jawab soalan tu.

00:49:04Sampai,

00:49:05sampai counselling kata,

00:49:06takpelah awak,

00:49:06awak pun tahu soalan tu sebenarnya kan?

00:49:09Sampai,

00:49:10orang kat Dr. counselling tu pun macam,

00:49:12eh, budak ni,

00:49:13awak boleh ambil tempat saya dah,

00:49:15dia kata macam tu tau.

00:49:16Ya, ya.

00:49:16Sampai yang saya katakan,

00:49:17saya gilakah saya macam tu?

00:49:19Macam Dr. kata,

00:49:19sebenarnya,

00:49:20awak tahu mana baik,

00:49:21mana buruk.

00:49:22Cuma,

00:49:23awak tak yakin,

00:49:23sebab tak ada siapa yang meyakinkan awak.

00:49:25Betul,

00:49:25tak ada validasi.

00:49:26dia just cakap,

00:49:27awak tahu kalau mati tu sakit kan?

00:49:29Tak tahu.

00:49:30Lepas tu,

00:49:30awak nak mati ke sekarang?

00:49:31Dia tanya.

00:49:32Memang direct,

00:49:32sebab dia one to one je kan?

00:49:34Lepas tu dia cakap,

00:49:35tak nak.

00:49:35Tapi saya just tak takut.

00:49:36Saya cakap macam ni lah.

00:49:38Saya tak takut,

00:49:39saya nak mati.

00:49:39Saya penat.

00:49:40Lepas tu dia kata,

00:49:42cuba awak fikir,

00:49:43kalau awak mati,

00:49:43parents awak macam mana?

00:49:45Adik awak macam mana?

00:49:47Lepas tu saya macam,

00:49:48dalam time bila dia,

00:49:50apa kata parents macam terus macam,

00:49:52lelak mata,

00:49:53tapi still macam,

00:49:54tapi kenapa tak takut nak mati eh?

00:49:55Rasa tu dah macam,

00:49:57sebab saya,

00:49:57mati lah.

00:49:58Yang membuatkan saya terus pergi counselling tu,

00:50:00sebab saya sangat risau dengan diri saya,

00:50:02sampai saya tanya kawan saya,

00:50:03kawan saya,

00:50:03eh, baik kau pergi counselling lah,

00:50:04kau takut lah dengan kau ni.

00:50:05Macam tu tau.

00:50:06Sebab saya macam tengok tempat ni,

00:50:07saya sekejap nak terjun.

00:50:08Saya rasa macam,

00:50:10saya pun jadi takut.

00:50:11Sebenarnya,

00:50:11ada rasa takut tu ada.

00:50:12Tapi,

00:50:13perasaan nak mati tu lagi membuat.

00:50:14Saya tak pernah cakap kat mak saya.

00:50:16Sebab satu kali saya kata,

00:50:17kau ni gila ke?

00:50:18Mak saya pula macam mana?

00:50:19Memang mak Asia,

00:50:20kau nak mati sangat?

00:50:21Nak mati sangat?

00:50:22Haa kan?

00:50:23Jadi,

00:50:24dia pun terus pergi kawasan dia,

00:50:25sebab saya rasa macam,

00:50:26ush,

00:50:26kenapa aku rasa macam ni eh?

00:50:28Takutnya.

00:50:29Tapi,

00:50:30kenapa aku tak takut nak mati ni kan?

00:50:31Tapi,

00:50:32end up lepas dah,

00:50:33agaknya sebab saya terlalu stress

00:50:35dengan,

00:50:35ada assignment apa semua bagai kan?

00:50:37Dengan tekanan,

00:50:37ada pula orang-orang yang bergaduh pun terlibatkan saya tak tahu apa benda.

00:50:41Jadi,

00:50:43end up dapat jawapan,

00:50:44janganlah bunuh diri kan?

00:50:45Masa biasa lah kan?

00:50:46Kalau tak dekat sini dah.

00:50:48So,

00:50:49doktor-doktor just pesan,

00:50:50kalau rasa,

00:50:51apa-apa semua ni,

00:50:52kita kan dekatkan diri dengan Allah dulu.

00:50:53Apa-apa pun.

00:50:54Mungkin kita dah jauh sangat.

00:50:56Haa kan?

00:50:57Betul.

00:50:57Satu lagi,

00:50:58selalu Papa ada pesan.

00:50:59Back to basics.

00:51:01So,

00:51:01bila kita dah,

00:51:03bila doktor tu pun macam,

00:51:04doktor rasa awak kena

00:51:06bergaul dengan orang.

00:51:07Tapi kalau,

00:51:08sebenarnya saya bergaul dengan orang lah buat saya lagi stress sebenarnya.

00:51:10Sebab macam-macam perangai orang yang saya kena adapt.

00:51:13Which is,

00:51:13saya ni orang yang jenis senang masuk dengan siapa-siapa.

00:51:16Tapi orang tak,

00:51:17orang macam ni,

00:51:18kita faham,

00:51:18orang tak faham kita.

00:51:19Saya rasa macam penatnya drain energy.

00:51:22Sebab kita dengan orang tu,

00:51:23kita,

00:51:23kita ikut dia punya pipe.

00:51:25Ya, kita macam match pipe macam tu kan.

00:51:26Sampai part kita je orang macam,

00:51:28kita rasa left out.

00:51:29Haa,

00:51:29kita jadi kosong lah kita lah.

00:51:31Kita penghibur orang.

00:51:32Tapi kita sorang-sorang.

00:51:34Jadi,

00:51:34saya rasa duduk sorang-sorang saya lagi best.

00:51:35Sebenarnya,

00:51:36bila saya duduk sorang-sorang,

00:51:36saya tak fikir pun nak mati ke apa.

00:51:38Haa,

00:51:38bila saya duduk dengan orang,

00:51:39saya rasa apa-apa aku serabut sangat ni?

00:51:41Haa,

00:51:42silap dia lah tu.

00:51:43Banyak vibe negatif pun.

00:51:44Haa,

00:51:45sikit kalau situasi macam ni kan,

00:51:47contohlah anak-anak kita kemurungan kan,

00:51:49di mana,

00:51:51kita as parents boleh step up membantu.

00:51:53Ataupun di mana dia punya limitnya,

00:51:55di mana kita macam,

00:51:57okay,

00:51:57maybe parents dah tak boleh bantu.

00:51:59Ya.

00:51:59Kita nak kena seek help daripada ke,

00:52:02ke doktor.

00:52:03Ke doktor.

00:52:03Okay.

00:52:05Itulah,

00:52:05luka bullying ni kita tak nampak kan.

00:52:08Tapi luka emosi tu,

00:52:10dia boleh berkekalan sebenarnya.

00:52:11Berkekalan,

00:52:12jangka masa panjang.

00:52:13Kalau tak dapat,

00:52:14bantuan dan sokongan yang betul.

00:52:16Okay.

00:52:16Tadi Bibi cakap,

00:52:17ada,

00:52:18dah ada kemurungan,

00:52:19bimbang dan sebagainya.

00:52:20Haa,

00:52:20itu antara kesan,

00:52:22aa,

00:52:23bully tu sendiri.

00:52:24Ya,

00:52:24bully tu sendiri.

00:52:25Okay.

00:52:26Dan selain kemurungan,

00:52:27sekiranya,

00:52:28selalunya bila dia bully ni,

00:52:29orang,

00:52:30dia,

00:52:30seorang mangsa tu,

00:52:31dia akan rasa macam,

00:52:33mempersoalkan dia punya nilai ni.

00:52:34Ya, betul.

00:52:35Kan?

00:52:35Dia akan rasa dia useless lagi.

00:52:37Useless, betul.

00:52:38Kalau orang yang salah,

00:52:39kita salahkan diri kita sendiri.

00:52:40Ya, betul.

00:52:41Tak apa.

00:52:41I'll take the blame.

00:52:42Yes, yes.

00:52:43Macam tu.

00:52:43So, lama-lama dia akan,

00:52:46bertambah-bertambah.

00:52:47Tak boleh take the blame semua apa,

00:52:48tapi lama-lama pada tu,

00:52:49betul.

00:52:50Kumpul.

00:52:50Okay.

00:52:51So, kalau tak ada cara untuk,

00:52:53meluahkan ni kan,

00:52:54tak ada dapat bantuan,

00:52:55bimbingannya betul.

00:52:56So, lama-lama dia akan mendapat,

00:52:57ke apa,

00:52:58masalah kemurungan lah.

00:52:59Kemurungan.

00:53:00Lepas tu ada anxiety dan sebagainya.

00:53:02Kan?

00:53:02Sampai ada yang teruk tu,

00:53:04sampai nak berfikir untuk,

00:53:05mencederakan diri apa semua.

00:53:06So, kita tak nak benda tu berlakulah.

00:53:08Itu antara kesan yang kemasa panjang lah.

00:53:12Dia punya red flag dia,

00:53:13yang memang yang paling teruk,

00:53:15bila dah ada fikir untuk sederakan diri.

00:53:16Yes.

00:53:17Tapi sebelum tu,

00:53:18kalau dah berganggu,

00:53:19tidur dia.

00:53:21Ada perubahan sikap,

00:53:23senang snap,

00:53:24senang marah dan sebagainya senang manangis.

00:53:26Kalau yang terlajat tidur,

00:53:27macam mana pula?

00:53:27Itu pun sama juga.

00:53:28Tidur saja kerjanya.

00:53:29Okay.

00:53:29Itu pun sama juga.

00:53:30Tapi itu pun stress juga kan?

00:53:31Betul.

00:53:32Betul.

00:53:33Itu pun tak mandi-mandi.

00:53:33Dah petang lah.

00:53:34Nak darah apa jenis-jenis.

00:53:35Betul.

00:53:36Dia punya,

00:53:37dia punya simptom tu berbeza.

00:53:39Simptom dia berbeza.

00:53:40Ada yang tidur terganggu.

00:53:42Tidur terganggu tu sama ada

00:53:43tidur banyak ke.

00:53:44Banyak tidur

00:53:45ataupun tidur kurang-kurang terjaga.

00:53:47Lepas tu prestasi dah start menurun

00:53:49dan sebagainya.

00:53:50Dan kalau ada tanda-tanda seperti itu,

00:53:53boleh mendapatkan bantuan.

00:53:54Sama ada nak pergi jumpa

00:53:55kaunselor dahulu,

00:53:56nak pergi jumpa

00:53:57klinikal psikologi

00:53:58ataupun nak jumpa

00:53:59pakar psikiatri pun boleh.

00:54:00Tak ada masalah.

00:54:01Tapi dia punya pintu dia,

00:54:03pergi mana-mana klinik pun tak apa.

00:54:05Cakap saya ada sini,

00:54:06nanti kita akan

00:54:06bawalah the channel dan sebagainya.

00:54:08Sekarang ni,

00:54:09baru-baru ni kita

00:54:10bulan Jun,

00:54:11kita ada

00:54:12Akta Anti-Bulling

00:54:142026.

00:54:15So, ada juga

00:54:16perbincangan tentang

00:54:17melibatkan

00:54:18ibu bapa turut

00:54:20bertanggungjawab

00:54:21jika anak mereka

00:54:23terlibat dalam kes

00:54:24kalau anak tu adalah

00:54:25pembuli,

00:54:26bapa-bapa dia pun akan ganda.

00:54:27Betul kan?

00:54:28Ada perbincangan ni.

00:54:29Betul.

00:54:29Dia orang kena responsible juga.

00:54:30Bawah umur lah

00:54:31ada spesifik umurnya.

00:54:32Kalau

00:54:33kenapa tak ada

00:54:34pada pendapat

00:54:36siapa?

00:54:37Kita selalu ada doktor lah.

00:54:38Adakah wajar

00:54:39pindakan ini

00:54:40supaya

00:54:41yang

00:54:42bully tu,

00:54:43parents dia pun kena

00:54:45bertanggungjawab jugalah.

00:54:46Okay.

00:54:47Baik.

00:54:48Okay.

00:54:49Akta tu

00:54:49bagus lah.

00:54:51Bagus.

00:54:52Bagus.

00:54:52Tapi ya.

00:54:53Tapi kita tak boleh nak

00:54:55macam sekap jarang sebab apa.

00:54:56Kita cakap bahawa

00:54:58semua kesalahan

00:54:59anak tu

00:54:59semua salah ibu apa.

00:55:00Tak boleh kita macam tu.

00:55:02Sebab

00:55:03accountability ibu bapa tu

00:55:04wajar

00:55:06dilakukan

00:55:07diberi hukuman

00:55:08sekiranya

00:55:09ibu bapa itu

00:55:10macam ada pengabayan

00:55:11di situ.

00:55:12Maksudnya

00:55:13abad tak tahu ya.

00:55:14Abad tak tahu.

00:55:15Dah tahu ada aduan

00:55:15berkali-kali anak dia

00:55:16seorang memuli.

00:55:17Dia buat tak tahu.

00:55:18Dia buat donor.

00:55:18Tak ada tindakan.

00:55:19Dia dah tahu

00:55:20anak dia macam tu.

00:55:21Tapi

00:55:22biarlah tak.

00:55:23Tak ada bawa anak

00:55:24pergi jumpa bantuan ke.

00:55:25Tak ada macam

00:55:26buat report dan sebagainya.

00:55:28So

00:55:28bila ada pengabayan

00:55:30daripada segi itu

00:55:31saya rasa wajar

00:55:32untuk ibu bapa

00:55:33diberikan hukuman seperti itu.

00:55:35Kalau tidak

00:55:35ada juga

00:55:37ibu bapa yang

00:55:38dia tahu anaknya

00:55:39tapi dia berusaha kan.

00:55:40Ibu bapa ni berusaha

00:55:41untuk mendapatkan

00:55:42bantuan dan sebagainya kan.

00:55:43Tapi tak berjaya.

00:55:44Lepas tu

00:55:45berbeza dengan

00:55:46ibu bapa yang tahu

00:55:47tapi tak ada

00:55:48tindakan apa-apa.

00:55:49So kita

00:55:49kena tengok

00:55:50perhalusi

00:55:51bukan semua

00:55:52kena

00:55:53macam tu lah

00:55:53ibu bapa kena tindakan

00:55:54tapi case by case lah

00:55:56saya rasa.

00:55:56Okay

00:55:57kita

00:55:58pergi ke perspektif

00:56:00ibu bapa

00:56:01pembuli tu sendirilah

00:56:02contohnya lah

00:56:03bila dia dapat tahu

00:56:05anak mereka terlibat

00:56:06dalam

00:56:06membuli

00:56:07anak orang lah

00:56:08macam tu

00:56:09apakah

00:56:10perkara pertama

00:56:11yang

00:56:12ibu bapa

00:56:13pembuli ni

00:56:15harus lakukan?

00:56:16Apa yang diorang patut buat?

00:56:17Kena conference anak

00:56:18tu.

00:56:18Tanya

00:56:19suruh diorang jujur

00:56:20betul-betul.

00:56:21Kalau ada

00:56:22sebenarnya ni

00:56:22kalau saya lah

00:56:24saya tak tahu

00:56:25bilang gini kan

00:56:25tapi kalau saya

00:56:26jadi mak

00:56:27kepada pembuli

00:56:28yang akan

00:56:28jangan

00:56:28kenal

00:56:29kalau saya

00:56:34jadi mak

00:56:35pembuli tu

00:56:35first thing

00:56:36first saya akan

00:56:37dudukkan dia

00:56:37conference

00:56:38tapi bukan dengan

00:56:38marah

00:56:39sebab saya tahu

00:56:39emosi diorang pun

00:56:41mesti akan

00:56:41bercampur bau

00:56:42diorang pun macam

00:56:42nak cakap benda betul

00:56:43ke tidak ni kan

00:56:44jadi mungkin

00:56:45parents pun boleh

00:56:46sit down

00:56:47tanya elok

00:56:48kalau dia buat salah

00:56:48jujur sekarang

00:56:49daripada tahu kemudian

00:56:51kalau you dah tahu

00:56:52you buat salah

00:56:52you jujur right now

00:56:53at least

00:56:54parents pun boleh

00:56:55bantu dari segi apa

00:56:56mungkin boleh jumpa

00:56:57parents

00:56:58mangsa ataupun

00:56:59ni boleh tu

00:56:59pergi sama

00:57:00afiah betul

00:57:01instead of

00:57:02company pun

00:57:02next

00:57:03kena lagi

00:57:04lepas tu

00:57:04haa sudah

00:57:05jahannam jadinya

00:57:06Vivi boleh ambil

00:57:07tempat saya lah

00:57:08boleh ambil tempat saya

00:57:12tak tak tak

00:57:13bukan

00:57:15jawapan tu

00:57:16betul

00:57:17jawapan tu betul

00:57:18jawapan tu betul

00:57:19tu seorang ambil tempat saya

00:57:21jawapan tu betul

00:57:22sebab Vivi bercakap

00:57:23dia merasainya

00:57:24sebab Vivi kena

00:57:24sebab pembuli-pembuli

00:57:26dia tu

00:57:26mak bapak seorang pun

00:57:27tak ada

00:57:27betul-betul

00:57:28tak maafkan bapak dia

00:57:28sebab you lanjut

00:57:29benda tu

00:57:30dan sebab

00:57:30sebab I pun cakap tadi

00:57:32I tak mengarahkan

00:57:33mak bapak dia

00:57:33mungkin anak dia

00:57:34tak cerita perkara

00:57:35yang benar

00:57:36jadi dia

00:57:37dan satu lagi

00:57:38mungkin dia dengar

00:57:38hanya sebelah pihak

00:57:39dan dia letakkan

00:57:40kesalahan tu pada orang

00:57:42padahal

00:57:42tak for me lah

00:57:43for me

00:57:43okay

00:57:44pembuli tu sebabnya

00:57:45pengecut ke kak

00:57:46sebab kalau dia

00:57:47betul-betul berani

00:57:47dia one by one

00:57:48dia bukan

00:57:49dia tahu

00:57:50betul kan

00:57:51so bila dia nak

00:57:52explain tu dia

00:57:52dia takkan bagi

00:57:54bagi tahu

00:57:54benda yang betul

00:57:55sepenuhnya

00:57:56betul

00:57:56satu lagi

00:57:56kalau sebagai seorang

00:57:57mak pembuli

00:57:59okay

00:58:00mungkin lah

00:58:01siapa je tak sayang

00:58:02anak kan

00:58:04siapa je tak sayang

00:58:05anak

00:58:06jadi mesti dia

00:58:06dia tak nak

00:58:07anak dia ditangkap

00:58:07ataupun disabit

00:58:09kesalahan

00:58:09efektif lah

00:58:10kan

00:58:10mungkin lah

00:58:12kalau ada anak yang

00:58:13anak pulak dah

00:58:14ada mak yang memang

00:58:15nak bekok anak kan

00:58:17saya rasa

00:58:18satu benda tu memang

00:58:19tak patut

00:58:20okay

00:58:20sejumlah

00:58:21jangan tengok

00:58:23saya cerita

00:58:23misau

00:58:25saya tengok

00:58:26saya tengok

00:58:27saya tengok

00:58:28saya tengok

00:58:31kalau betul lah

00:58:34kan

00:58:34sayang anak

00:58:36sebenarnya macam ni lah

00:58:37mak pembuli

00:58:38sayang anak

00:58:39tak nak anak kena

00:58:39tapi bila mak

00:58:41bekok anak

00:58:41anak tu tak kena

00:58:42betul tak

00:58:43sama juga kan

00:58:44jadi

00:58:45kepada mak-mak

00:58:46yang rasa anak dia

00:58:47pernah membuli

00:58:49ke apa

00:58:49mungkin

00:58:50you pun kena

00:58:51pergi jumpa

00:58:52kausling

00:58:52dan psychiatrist

00:58:54betul

00:58:55sometimes

00:58:55you tak boleh

00:58:56nak validate

00:58:57benda tu betul

00:58:58tak semestinya

00:58:59dia nak you

00:58:59dia sentiasa betul

00:59:00kita tak boleh

00:59:02terlampau

00:59:03kita nak

00:59:04supportive

00:59:04tapi kadang-kadang

00:59:06kita kena

00:59:06tahulah

00:59:07dia punya

00:59:07batas

00:59:08betul

00:59:09betul tak doktor

00:59:13betul

00:59:16betul

00:59:16terkesima saya

00:59:19semua dah ada

00:59:20pandangan

00:59:20tapi

00:59:21betul apa yang

00:59:22Habib cakap

00:59:22memang

00:59:23bila seorang

00:59:25ibu bapa

00:59:25bila dapat tahu

00:59:26anak ada pemuli

00:59:26of course kita akan rasa

00:59:27pelbagai reaksi

00:59:28macam marah ke

00:59:29kan

00:59:30betul ke

00:59:31cakap betul ke

00:59:31tidak ni kan

00:59:32betul ke

00:59:33memuli dan sebagainya

00:59:34kan

00:59:34tapi reaksi tu

00:59:35adalah normal

00:59:36tapi kita jangan

00:59:38buat tindakan

00:59:38mengikut emosi

00:59:39kan

00:59:40kita kena mungkin

00:59:41kita tak nafas dulu

00:59:42tenang

00:59:43kita dengar

00:59:44tanya anak tu

00:59:45betul

00:59:46tanya

00:59:46apa yang dah berlaku

00:59:48boleh ceritakan

00:59:49dengan keadaan

00:59:50apa

00:59:51yang pertimbangan

00:59:52yang bagus lah

00:59:53waduh ketika itu

00:59:54jangan terlalu

00:59:55ikut emosi

00:59:55sebab kalau kita

00:59:56ikut emosi tu

00:59:57yang kita akan

00:59:58macam

00:59:58nak mempertahankan

00:59:59benda tu

01:00:01dan sebagainya

01:00:03dan kemudian

01:00:04bila dah tahu

01:00:04anak seperti itu

01:00:05mungkin kita

01:00:06ambil tanggungjawab lah

01:00:07maksudnya

01:00:08awak dah buat macam ni

01:00:09so awak kenalah

01:00:10bertanggungjawab

01:00:11ok

01:00:11bila bertanggungjawab

01:00:12kita kena

01:00:13kita kena ajar

01:00:14cara bentuk

01:00:16berempati

01:00:16cara untuk

01:00:17hormati orang

01:00:18cara untuk

01:00:18memaafkan orang

01:00:20dengan lebih ikhlas

01:00:21dan bila kita dah

01:00:23ajar

01:00:23kita dah ada

01:00:24apa nama tu

01:00:25mereka ni memang

01:00:26tetap kena

01:00:27kena hukuman lah

01:00:29tak cakap

01:00:30bila anak dah ni

01:00:30tak payahlah

01:00:31jangan hukum

01:00:32anak saya

01:00:32tak boleh

01:00:33kena hukum

01:00:34juga

01:00:34tapi

01:00:35bila hukuman tu

01:00:36sebenarnya kita nak

01:00:37mengajar supaya

01:00:38dia tak berulang lagi

01:00:39lah

01:00:39benda tu

01:00:40macam mana

01:00:40kita ada hukuman yang

01:00:41ringan

01:00:42dan juga ada hukuman yang

01:00:43berat sikit lah

01:00:44macam

01:00:45kita ada

01:00:45ok contoh ya

01:00:46kita ada parents yang

01:00:47supportive

01:00:48anak kita salah

01:00:49takpe

01:00:51kita protect

01:00:52anak kita

01:00:52tapi ada juga

01:00:53anak kita salah

01:00:53kita hukum dia

01:00:55terlampau berat

01:00:56sampai

01:00:56anak itu sendiri

01:00:58depress dan jadi

01:00:59seorang pembuli

01:01:00untungnya

01:01:01tapi kalau pada

01:01:02Umi lah

01:01:02ni Umi eh

01:01:03kalau ketika itu

01:01:05parents

01:01:06dia orang datang

01:01:07minta maaf

01:01:08saya rasa itu

01:01:09dah cukup

01:01:11dah

01:01:11sebab perkataan

01:01:12perkataan

01:01:13maaf

01:01:14itu

01:01:14dah dapat heal

01:01:15sebenarnya

01:01:16tu tak tahu tak

01:01:17manusia ni

01:01:18dia akan

01:01:19yang perkara paling berat

01:01:21yang nak diucapkan

01:01:22adalah perkataan

01:01:23maaf dan terima kasih

01:01:24jadi sebab bila kata maaf

01:01:26kadang-kadang maaf

01:01:28tak bererti

01:01:29kita adalah orang yang

01:01:30salah

01:01:31kadang-kadang maaf

01:01:32dan terima kasih

01:01:33adalah pakaian orang

01:01:34yang bijak

01:01:34betul tak

01:01:35itu sebenarnya

01:01:36tapi

01:01:37kadang-kadang

01:01:38kita ajar anak

01:01:39bila salah

01:01:40minta maaf

01:01:41sekarang kalau kita

01:01:42tak buat salah pun

01:01:43kita pun

01:01:43sentiasa

01:01:44kena ringankan mulut

01:01:45untuk cakap

01:01:46perkataan maaf itu

01:01:47so sebagai orang dewasa

01:01:48kita perlu menjadi

01:01:49seorang pemimbing

01:01:50kepada anak-anak

01:01:51bukan

01:01:51ya kan

01:01:52menjadi contoh

01:01:53itu yang kita cakap tu

01:01:54kalau dekat rumah pun

01:01:55cara untuk selesaikan

01:01:57konflik pun dengan marah

01:01:58kan

01:01:58dengan penghinaan

01:01:59macam mana

01:02:00anak-anak belajar

01:02:00ataupun di rumah pun

01:02:02pukul kan

01:02:03ataupun ibu bapa

01:02:04tak tahu

01:02:05cara

01:02:07menghormati

01:02:08orang

01:02:08apa semua tu

01:02:09parenting ya

01:02:09betul

01:02:09parenting

01:02:10tak ok kat rumah

01:02:11dia also

01:02:11anak-anak akan lihat lah

01:02:12cara bagaimana

01:02:14mereka berhubung dengan orang

01:02:16menghormati orang lain

01:02:17macam tu

01:02:17semuanya bermula

01:02:18daripada rumah

01:02:19betul

01:02:20betul

01:02:20semua bermula daripada rumah

01:02:21kelakuan kita

01:02:22ataupun cara kita bercakap

01:02:24cara kita berlaku

01:02:25cara bawa diri

01:02:26itu semua

01:02:26muli daripada rumah

01:02:28betul

01:02:28dan mungkin

01:02:30Kak Ani boleh share lah

01:02:32setelah

01:02:33benda ni semua

01:02:34telah berlaku

01:02:35apakah pengajaran

01:02:36ataupun

01:02:37apa nasihat

01:02:37yang Kak Ani boleh share

01:02:39dekat ibu-ibu

01:02:41mangsa

01:02:41di luar sana

01:02:44nak nasihat ni

01:02:45jalan

01:02:45ok kita kira set

01:02:46pada parents lah

01:02:47pada ibu-ibu

01:02:48mangsa

01:02:49terutamanya

01:02:52sebelum anak

01:02:53menjadi mangsa

01:02:53apa sahaja

01:02:54anak

01:02:55ceritakan

01:02:56tolong

01:02:57buka ruang

01:02:58dan

01:03:00cara kita

01:03:01untuk

01:03:04susun

01:03:04tutur kata

01:03:05dengan anak-anak tu

01:03:06biar

01:03:07boleh bagi

01:03:08anak-anak sama-sama

01:03:09kita fikir nak

01:03:10kalau kena macam ni

01:03:11apa kita boleh buat

01:03:12kalau macam ni

01:03:12apa kita buat

01:03:13jadi seperti mana yang

01:03:15Ani boleh katakan tadi

01:03:17ajar anak

01:03:18untuk ringankan mulut

01:03:19untuk ucap

01:03:20terima kasih

01:03:21dan minta maaf

01:03:23dan

01:03:23jadikan

01:03:24jadikan diri anda

01:03:26sebagai

01:03:26orang kata

01:03:27pendengar

01:03:28setia anak

01:03:29betul

01:03:30sebab

01:03:31siapa lagi

01:03:31anak nak cakap dengan siapa lagi

01:03:32kalau bukan parents sendiri

01:03:34betul

01:03:34bila cerita kat kawan

01:03:36takut tak jadilah

01:03:37salah

01:03:37kawan pula

01:03:38macam mana kan

01:03:40sebab saya tak suka

01:03:41bukan tak suka macam mana tau

01:03:42daripada dulu sekolah pun

01:03:43kadang-kadang nak cerita kat kawan

01:03:44Aisyah cakap

01:03:45bukan tak boleh untuk

01:03:47iluhkan pada kawan

01:03:48kita tak tahu

01:03:49kawan-kadang

01:03:51Aisyah selalu

01:03:52kawan tu

01:03:52orang

01:03:54yang boleh menjatuhkan kita

01:03:55adalah orang yang rapat

01:03:57dengan kita

01:03:57sebab dia kenal kita punya

01:04:00titik

01:04:00kitanya

01:04:01baik buruk

01:04:02baik buruk kita

01:04:03jadi

01:04:04yang hanya boleh tolong kita

01:04:05adalah keluarga ke

01:04:06balik-balik hanya keluarga

01:04:07dan

01:04:08paling penting

01:04:09yang boleh tolong kita

01:04:09adalah diri kita sendiri

01:04:10ingat

01:04:11dalam dunia ni

01:04:12kita yang buat

01:04:13jalan-jalan hidup kita

01:04:14orang lain semua

01:04:15set karakter je

01:04:17dekat itu

01:04:18nasihat yang

01:04:18awak selalu bagi

01:04:19dekat

01:04:19diri sendiri

01:04:21dekat

01:04:22sesiapa yang

01:04:23mesej you

01:04:24approach you

01:04:25I just

01:04:26cakap

01:04:26awak kena ingat

01:04:27kita hidup ni

01:04:28kita yang

01:04:29kita yang aturkan

01:04:31apa yang akan datang

01:04:32adalah daripada diri kita

01:04:33bukan daripada

01:04:34orang sekeliling kita

01:04:35kalau awak rasa

01:04:36awak pakai kabel sekali pun

01:04:37semua daripada diri awak kan

01:04:38awak nak bercakap

01:04:39dengan orang

01:04:40awak nak present diri awak

01:04:41ke orang

01:04:42semua diri kita sendiri

01:04:43and even

01:04:44parents kita pun

01:04:45keluarga kita

01:04:46memang kita akan cerita

01:04:47kita sentiasa cari

01:04:48but

01:04:49at the end of the day

01:04:50tinggal diri sendiri je

01:04:52I mean

01:04:53selain

01:04:53di rumah kita

01:04:54ada juga

01:04:55sekolah

01:04:55puasa

01:04:56masyarakat dan sebagainya

01:04:58kita sempurna perlu

01:05:01basically

01:05:02create awareness lah

01:05:03tentang kes ini

01:05:04betul tak doktor?

01:05:05betul

01:05:05sebab

01:05:06kita tengok sekarang

01:05:07punya kes

01:05:08semakin menakutkan

01:05:10betul

01:05:11sebelum

01:05:12benda ni

01:05:12berlaku lebih banyak

01:05:14dan

01:05:14dia bukan sekolah

01:05:16menengah datang doktor

01:05:17sekarang sekolah

01:05:17rendah pun dah ada

01:05:18buli

01:05:19doktor-doktor

01:05:19saya nak tanyalah

01:05:22sorry

01:05:22makan masakah?

01:05:26patut ke

01:05:27seorang

01:05:28a very parents

01:05:29didik anak dia

01:05:31daripada kecil

01:05:31untuk

01:05:32apa

01:05:33biasakan critical thinking

01:05:35sebab

01:05:36nowadays

01:05:36saya tengok

01:05:37banyak orang tak boleh

01:05:38buat kata

01:05:38budak-budak pun tak boleh

01:05:39buat putusan sendiri

01:05:40dia macam

01:05:40berharapkan pada parents dia

01:05:42maksudnya

01:05:42memanglah

01:05:43dapat validate pada parents

01:05:44perlu

01:05:45izin pada parents

01:05:46baru

01:05:46sebab dia rasa

01:05:47parents lebih bakar garam

01:05:48tapi

01:05:49what if

01:05:50dia tanya seorang-seorang

01:05:51tapi dia tak tahu

01:05:51what to do next

01:05:53surviving

01:05:53ya surviving

01:05:55contohnya

01:05:56contoh macam kena bully

01:05:57the first thing

01:05:58nak kena buat

01:05:58kalau parents jauh

01:06:00call

01:06:00parents nak datang sini pun

01:06:02ambil masa

01:06:02so

01:06:05macam

01:06:05kalau terasa

01:06:06wajar ke

01:06:08daripada kecil

01:06:08kita dah perlu

01:06:09ajar

01:06:10adik-adik lah

01:06:11yang datang

01:06:11critical thinking

01:06:12contohnya

01:06:13kita tanya dia

01:06:14kakak

01:06:15contoh

01:06:15kalau ada orang jahat

01:06:16datangkan kakak

01:06:17dia tanya kakak

01:06:18nak gula-gula

01:06:18kakak ambil ke

01:06:19kakak tinggalkan

01:06:20macam tu kan

01:06:20kalau selesai

01:06:21ambil saya lari

01:06:22kalau saya

01:06:23ambil

01:06:23tak ambil

01:06:24tak ambil

01:06:25maksudnya

01:06:27critical thinking tu

01:06:28wajar

01:06:29saya

01:06:29wajar

01:06:30KBKK

01:06:31haa kan

01:06:32sewajar

01:06:34KBKK lah kan

01:06:35kebat

01:06:35haa sorry

01:06:36zaman saya KBKK

01:06:37kebat

01:06:38zaman ni kebat lah

01:06:39betul

01:06:40kena ajar

01:06:41sebab tu

01:06:42kena ada awareness

01:06:42apa yang dibuat

01:06:43ni pun awareness

01:06:44spread awareness

01:06:45so bila

01:06:46orang di luar sana

01:06:48dengar macam ni

01:06:48contohnya

01:06:49seperti guru-guru

01:06:50dan sebagainya

01:06:51mungkin boleh buat awareness

01:06:52tu di sekolah

01:06:53boleh bermula

01:06:54daripada sekolah rendah

01:06:55sebab tadi pun

01:06:56baru cakap

01:06:56sekolah rendah pun

01:06:57ada juga kes bully kan

01:06:58so kita nak

01:07:00sekolah pun

01:07:01tempat yang selamat kan

01:07:02bukan di rumah saja

01:07:03tempat yang selamat

01:07:04dan kita rasa

01:07:05sekolah pun

01:07:05menjadi tempat

01:07:06untuk membina

01:07:07karakter

01:07:07bukan

01:07:08karakter individu

01:07:10haa

01:07:10ini menjadi

01:07:11yang kurang pula kan

01:07:12bukan hanya

01:07:12untuk menimbul ilmu

01:07:13dan sebagainya

01:07:14saya tanya sebab

01:07:15saya takut kalau kita

01:07:16cakap ketika-tinggi ni

01:07:17perlu

01:07:17takut ada pula

01:07:18parents yang deny

01:07:19takut rasyam

01:07:20diorang kan kecil lagi

01:07:21mana boleh macam ni

01:07:22macam ni

01:07:22daripada

01:07:23sebab meluntur buluh tu

01:07:24biarlah dari rebungnya

01:07:26ok

01:07:26terima kasih

01:07:27so nampak tu

01:07:27doktor dah beri

01:07:29itulah dia

01:07:30ok

01:07:31so

01:07:31kita cakap tentang

01:07:33macam mana

01:07:35proses you

01:07:36tak tahulah

01:07:37kalau you heal

01:07:38sepenuhnya

01:07:38ataupun tidak

01:07:39tapi apakah proses dia

01:07:41sampai you rasa

01:07:41yang macam

01:07:42ok aku dah

01:07:43much better

01:07:44sekarang ni

01:07:46kalau nak cakap

01:07:47fully heal tu

01:07:48masih ada

01:07:48sisa lah

01:07:49tapi kalau ni

01:07:50ikutkan

01:07:51ok je

01:07:52dah ok dah

01:07:53cuma

01:07:53still lagi lah

01:07:54masih ada

01:07:55sisa dia

01:07:56masih ada lagi

01:07:57apa yang saya buat

01:07:58untuk saya heal adalah

01:07:59saya

01:08:00saya fikir sampai bila

01:08:01saya nak macam ni je

01:08:02so basically

01:08:03you ubah

01:08:03ubah mindset

01:08:04mindset

01:08:05apa semua

01:08:06datang pada mindset

01:08:06mindset ni lah

01:08:07yang menggerakkan

01:08:08tubuh kita sebenarnya

01:08:09daripada atas ni

01:08:10yang gerak

01:08:10kau nak buat apa

01:08:11lepas ni

01:08:11kau nak buat apa

01:08:12lepas ni kan

01:08:12jadi

01:08:14saya juga fikir

01:08:15macam

01:08:16saya ni sebenarnya

01:08:17kalau bukan kena bully pun

01:08:18saya memang orang yang

01:08:19happy go lucky

01:08:19saya memang gila orangnya

01:08:20sayang

01:08:21kalau orang yang macam you ni

01:08:23daripada kecil pun lah

01:08:25dia jenis orang

01:08:26daripada kecil ya doktor

01:08:26saya just lepas

01:08:28kalau pergi hotel

01:08:28saya lepas ke sini

01:08:29dia nanti fikir ke orang

01:08:30hi uncle

01:08:33lepas tu

01:08:34you nak order makan

01:08:34you pergi sendiri

01:08:35dia pergi

01:08:36I biarkan

01:08:37you pergi

01:08:37nak makan apa

01:08:38I biar dia

01:08:39cara dia

01:08:40berani kawak

01:08:41dia sorang-sorang

01:08:42confident lah

01:08:43dia ada confident

01:08:44dia ada confident itu

01:08:45daripada kecil

01:08:45jadi dia tahu macam mana

01:08:47baru communicate

01:08:47dengan orang

01:08:48memang daripada kecil

01:08:49saya buat macam tu

01:08:49mungkin Kak Ani boleh share

01:08:50daripada progress dia

01:08:52daripada macam mana

01:08:53sebelum ketika

01:08:54dan selepas macam mana

01:08:55dia punya perubahan

01:08:56karakter

01:08:58seorang Viviana ni

01:08:59dia bully

01:09:00dia bully

01:09:01dia dulu

01:09:03memang macam mana

01:09:04you all tengok dia

01:09:04happy go lucky

01:09:05memang gini lah dia

01:09:06tapi masa dia

01:09:07dalam keadaan

01:09:09bully tu

01:09:09dia macam

01:09:11dia macam

01:09:12orang kata tantrum

01:09:13tau doktor

01:09:13tersalah sikit

01:09:14dia cepat

01:09:16dia cepat

01:09:17rasa marah

01:09:18lepas tiga

01:09:19dia tiba-tiba

01:09:21nak tinggi suara

01:09:21orang nanti rasa

01:09:22Kak Jangan kena sangat

01:09:23macam ni

01:09:24eh tak lah

01:09:24aku tak marah pun

01:09:26padahal

01:09:26dia memang

01:09:27bukan marah

01:09:28tapi

01:09:28dia punya

01:09:29itu dah jadi

01:09:30lain tau doktor

01:09:31selepas habis

01:09:31kena dari bully tu

01:09:32jadi takut

01:09:33I don't know

01:09:34lepas

01:09:35even though

01:09:35now pun

01:09:36santai kata cakap

01:09:37adik

01:09:37dia jadi kasar lah

01:09:39dia jadi kasar

01:09:40saya rasa

01:09:42saya cakap sangat lembut je

01:09:43padahal dia kata

01:09:43tak lah

01:09:44aluh ni je

01:09:45tapi

01:09:47dia punya karakter

01:09:49jadi

01:09:49ni sikit lah doktor

01:09:50berbanding dulu

01:09:51dia yang

01:09:53sweet and

01:09:54sangat

01:09:55happy go lucky

01:09:55sebenarnya

01:09:56happy go lucky

01:09:56sebenarnya

01:09:57kita jadi sebab kita

01:09:58nak protect

01:09:59I know

01:10:00sekarang ni

01:10:00saya kenal dengan

01:10:01siapa-siapa pun

01:10:02saya letak boundaries

01:10:04sebab

01:10:04even though

01:10:05baiknya aku ni

01:10:06ok baik

01:10:07saya ok

01:10:08tapi

01:10:09tak adalah macam

01:10:10over

01:10:10baik sangat

01:10:11sampai sanjung-sanjung

01:10:12kawan tu

01:10:13tidak lah

01:10:13kalau dia tak datang

01:10:15kat saya

01:10:15tak dah

01:10:15sekarang ni

01:10:16biar orang datang

01:10:17kat kita

01:10:17betul

01:10:18macam

01:10:19now I know

01:10:20my worth

01:10:21I tahu

01:10:22I punya value

01:10:23so I tak perlu

01:10:24pergi ke orang lagi

01:10:25macam dulu

01:10:25kita nak validate

01:10:26senior orang kata

01:10:27so kena

01:10:29please

01:10:29the senior lah

01:10:30kan

01:10:31macam akak

01:10:32nak ni tak

01:10:32belanja lah duit

01:10:33walaupun mak aku

01:10:34bagi 10 ringgit

01:10:352 minggu ke kan

01:10:37walaupun hakikatnya

01:10:39kita pun makan

01:10:39kat dia makan

01:10:41lepas tu

01:10:42bila dah

01:10:43after ni

01:10:44saya kepurungan

01:10:44saya jadi

01:10:45sebenarnya bila

01:10:46saya macam like

01:10:47saya jadi observer

01:10:48tau sekarang ni

01:10:49saya perhatikan

01:10:50orang ni macam ni

01:10:51oh dia macam ni

01:10:51so aku kena match

01:10:52dengan energi dia macam ni

01:10:53oh dia macam ni

01:10:55ok aku kena

01:10:55macam ni macam ni

01:10:56ok tu observer

01:10:57which is bagi saya

01:10:58benda tu

01:10:58semua orang perlu

01:11:00sebab kadang-kadang

01:11:01kita rasa macam

01:11:01semua orang match

01:11:02dengan kita

01:11:02orang tak

01:11:03sebenarnya orang tak

01:11:04sesea

01:11:05lepas tu saya

01:11:06lebih jadi sensitif

01:11:07sikit contohnya

01:11:07macam

01:11:09orang tu rasa

01:11:10benda tu gurawan

01:11:12tapi bagi sebenarnya

01:11:13benda tu bukan gurawan

01:11:14walaupun bukan kat saya

01:11:15dia buat kat orang tu

01:11:16tapi you boleh nampak

01:11:17benda tu

01:11:17benda tu tak ni tau

01:11:18kau tak patut macam ni

01:11:19tapi saya bukanlah

01:11:20tegur yang macam

01:11:21depan-depan

01:11:22saya akan sit down

01:11:22saya kata

01:11:23jangan macam tu tau

01:11:24dia terasa tau

01:11:28bagi saya

01:11:29menegur

01:11:29bukan depan orang

01:11:30sebab satu lagi

01:11:31orang akan rasa malu

01:11:32bila kita tegur

01:11:33depan-depan

01:11:34jadi saya rasa macam

01:11:35cara Nabi pun

01:11:36tegur di belakang

01:11:36bukan tegur

01:11:37depan-depan

01:11:38walaupun saya tak

01:11:39tiba-tiba tudung

01:11:39tapi reti lah sikit

01:11:46bagi saya macam

01:11:47saya

01:11:48macam nak orang kata

01:11:51kita

01:11:52bila saya

01:11:53masa-masa saya katalah

01:11:54saya sepat-sertif

01:11:55nak marah-marah

01:11:56sebenarnya

01:11:57saya tengah

01:11:58protect diri

01:11:58saya sendiri

01:11:59betul

01:11:59saya takut orang

01:12:00take advantage

01:12:01atas diri saya

01:12:02mungkin Viviana

01:12:04yang dulu

01:12:04dan sekarang ni

01:12:05tak samalah

01:12:06dulu macam

01:12:06welcome

01:12:07kau nak buat apa

01:12:09buatlah kau

01:12:10sekarang

01:12:11abang darah

01:12:12aku dah ada

01:12:12kadang-kadang kita

01:12:13sebagai mak pun macam

01:12:14eh kakak

01:12:15you tak kisah kau

01:12:16takpe

01:12:16ok

01:12:17janji dia ada kawan

01:12:18dia macam tu

01:12:19dia lebih pada

01:12:19oh janji ada kawan

01:12:20takpe ni kawan

01:12:21kita sebagai mak

01:12:23yang nampak ni

01:12:23tak boleh kak

01:12:24tak boleh kawan

01:12:24tak boleh macam tu

01:12:25dengan you

01:12:25takpelah

01:12:26dia marah kita balik

01:12:27so lah

01:12:28after dah

01:12:28kemudian

01:12:29dia macam tu lah

01:12:32dia

01:12:33berhati-hati lah

01:12:34put boundaries

01:12:35and everything

01:12:36doctor

01:12:36last lah

01:12:37kita dah dekat

01:12:38penghujung lah

01:12:40senang kerja kat hari ni

01:12:42ok ok

01:12:43saya rasa macam ada

01:12:44dua

01:12:45thank you lah

01:12:47saya seronok sangat

01:12:48thank you so much

01:12:49banyak input

01:12:50betul

01:12:51sebenarnya banyak lagi

01:12:52kita boleh bincang

01:12:53tapi sebelum kita

01:12:54closing kan

01:12:55kita nak tahu

01:12:56jugalah

01:12:56mungkin daripada

01:12:57doktor dulu

01:12:58apakah inisiatif

01:12:59yang kita boleh

01:12:59lakukan

01:13:00sebagai ibu bapa

01:13:02ataupun sebagai

01:13:02masyarakat

01:13:03untuk membina

01:13:05generasi yang lebih baik

01:13:07supaya

01:13:07kes-kes bully ni

01:13:08kita dapat

01:13:10kalau boleh

01:13:11tak nak lah

01:13:12nak kurangkan lah

01:13:13macam tu

01:13:14eh bukan nak kurangkan

01:13:15kena berhenti kan

01:13:15stop

01:13:16tapi

01:13:18realistically

01:13:18yeah

01:13:19betul

01:13:21betul

01:13:23ok

01:13:23bully memang

01:13:25sangat

01:13:26menakutkan

01:13:27ya

01:13:28memberi kesan yang

01:13:29sangat mendalam

01:13:30pada

01:13:30iban bangsa

01:13:31ibu bapa

01:13:33kan

01:13:33masyarakat sekitar

01:13:34kan

01:13:35walaupun dia tak

01:13:36berkait dengan kita

01:13:37tapi kita pun

01:13:38turut terasa

01:13:39terkesan dia

01:13:40jadi kita

01:13:41sebagai

01:13:42seorang

01:13:44ibu bapa

01:13:45masyarakat

01:13:47jangan

01:13:48berdiam dirilah

01:13:49sebab

01:13:50kalau kita

01:13:51berdiam diri

01:13:51umpama kita

01:13:52macam

01:13:53membiarkan budaya itu

01:13:54berlarutan

01:13:55berpanjangan

01:13:56dan tak akan

01:13:57ada

01:13:58kesudah

01:13:58eh

01:13:59tak akan

01:13:59habis kesudah

01:14:00jadi

01:14:00sebab

01:14:01saya rasa

01:14:02di pengakhirannya

01:14:03kita nak

01:14:04membina

01:14:04ada seorang

01:14:05manusia

01:14:06yang

01:14:07bukan hanya

01:14:08macam

01:14:09cemelang lah

01:14:10kan dalam hidupnya

01:14:11tapi dia juga

01:14:12tahu

01:14:13baik

01:14:14buruk

01:14:14tahu

01:14:15menghormati

01:14:16orang

01:14:16tahu

01:14:17ada

01:14:17sifat

01:14:18empati

01:14:18itu

01:14:20itu

01:14:20pada saya

01:14:21mungkin kita

01:14:23ke Viviana

01:14:23apa tadi

01:14:24Soleh?

01:14:25mungkin

01:14:25apa

01:14:26awak rasa

01:14:27inisiatif yang

01:14:28perlu ada

01:14:29pada

01:14:30sama ada

01:14:31pada

01:14:31ibu bapa

01:14:32ataupun

01:14:32daripada

01:14:33masyarakat

01:14:34ataupun

01:14:34sekolah

01:14:35apa awak rasa

01:14:36yang kita boleh

01:14:37create a better

01:14:38environment in the future

01:14:39supaya

01:14:40generasi

01:14:41masa depan itu

01:14:42lebih

01:14:43aman lah

01:14:44gitu

01:14:45mungkin

01:14:46pada saya

01:14:47contoh-contoh

01:14:48sekolah-sekolah

01:14:49buat asrama

01:14:49ataupun

01:14:50tak kisah

01:14:51sekolah biasa

01:14:51sekarang pun dah

01:14:53makin

01:14:53sama naik

01:14:54dengan asrama

01:14:55cuma asrama ni

01:14:56tak nampak sangat lah

01:14:57sebenarnya

01:14:58kita tak nampak

01:14:59dalam tu

01:14:59what happen

01:15:00kan

01:15:00jadi

01:15:01pesanan saya

01:15:02mungkin

01:15:02cikgu-cikgu

01:15:03lebih peka

01:15:03mungkin boleh

01:15:04buat spot check dah

01:15:05apa yang

01:15:05pelajar-pelajar bawa

01:15:06sebenarnya

01:15:07ke sekolah sekarang ni

01:15:07macam-macam bentuk

01:15:08dah pisau kan

01:15:09sekarang macam tu

01:15:10boleh lipat lah

01:15:11so bahaya

01:15:13tak kisahlah

01:15:14apa-apa

01:15:14alat-alat tajam

01:15:15gunting tu

01:15:16biasa

01:15:16cuma mungkin lah

01:15:18kalau gunting tu

01:15:18saya tengok ada

01:15:19sesetengah sekolah

01:15:20sekarang

01:15:20bila perlu je

01:15:21cikgu bagi

01:15:23macam tu lah kan

01:15:24so nasihat saya

01:15:25kepada masyarakat

01:15:26adik-adik

01:15:27kak jangan gelak

01:15:28saya tak tergelak kot

01:15:32mungkin

01:15:32kata-kata

01:15:34tidak pada

01:15:34buli

01:15:34sebab

01:15:35buli ni

01:15:36macam doktor kata

01:15:36sakit

01:15:38kalau kita

01:15:39tak dapat

01:15:39nak berhentikan

01:15:40terus

01:15:40mungkin perlahan-lahan

01:15:41sebab kita tak nak

01:15:42generasi seterusnya

01:15:43menderita

01:15:44akibat

01:15:45perbuatan kita

01:15:46yang sekarang

01:15:47ataupun

01:15:47akan datang

01:15:48jadi

01:15:50kita mungkin

01:15:51kena peka lah

01:15:51semua orang

01:15:52kena peka

01:15:52mungkin bukan

01:15:53daripada orang

01:15:54kenalan kita

01:15:54ataupun siapa-siapa

01:15:55kalau nampak

01:15:56benda yang mencurigakan

01:15:57daripada

01:15:58siapa-siapa

01:15:59peringkat umur pun

01:15:59kita mungkin

01:16:00boleh terus approach

01:16:01dan

01:16:02mungkin

01:16:02beri nasihat secara baik

01:16:04kalau orang tak

01:16:05terima secara baik

01:16:05mungkin kita boleh

01:16:06call pihak berkuasa

01:16:07kita tahu

01:16:08mungkin ada pihak

01:16:09yang lebih mahir

01:16:10ataupun lebih tahu

01:16:11tentang perkara ini

01:16:12jadi

01:16:13jangan anggap

01:16:14satu benda tu

01:16:15jangan anggap

01:16:16buli adalah

01:16:16satu perkara yang kecil

01:16:17anggap buli adalah

01:16:18benda yang

01:16:19paling besar dalam hidup

01:16:21jenayah

01:16:21yelah

01:16:22Rumi cakap pula

01:16:23next

01:16:25kalau saya

01:16:26sebagai seorang ibu

01:16:27pada parents

01:16:28kalau dulu

01:16:29kalau kita tengok

01:16:30anak kita ni

01:16:32dia nak jadi

01:16:33jahat ke

01:16:34atau baik

01:16:34tengok siapa

01:16:35kawan-kawan dia kan

01:16:35tapi zaman sekarang

01:16:37you nak tengok

01:16:38anak-anak you

01:16:38you check lah

01:16:40handphone

01:16:40tengok

01:16:41kata doktor

01:16:42algoritm dia tu

01:16:43kalau dia punya

01:16:44handphone

01:16:44algoritm banyak

01:16:45kes-kes pasal

01:16:46nak menembak

01:16:47nak buli

01:16:47hati-hati lah

01:16:49sentiasa

01:16:50tak salah

01:16:51untuk bagi anak

01:16:51handphone

01:16:52sebab zaman sekarang

01:16:53memang

01:16:53semua benda tu

01:16:55tak boleh larang

01:16:55zaman sekarang

01:16:56memang itu zaman mereka

01:16:57cuma

01:16:58kena

01:16:59pantau

01:17:00setiap hari

01:17:01setiap hari tau

01:17:02bukan nak tunggu

01:17:03seminggu sekali

01:17:04setiap hari

01:17:04kena pantau

01:17:05kalau nak lebih

01:17:06selamat

01:17:06better buat

01:17:07limit lah

01:17:08time tu

01:17:08kan

01:17:09mungkin siapa ni

01:17:10kadang-kadang

01:17:11sebabkan

01:17:11handphone juga

01:17:12hmm

01:17:12doktor buang kerja

01:17:13sekolah

01:17:14siapa yang cakap

01:17:14saya tengok

01:17:16kat hati

01:17:18kalau masih cakap

01:17:19dia panjang

01:17:20selesai potongkan

01:17:21cakap pasal

01:17:21hal diri sendiri

01:17:22sorry doktor

01:17:24sorry doktor

01:17:25sorry Rina

01:17:26tapi itulah

01:17:26sebagai seorang ibu

01:17:27saya zaman sekarang

01:17:28kita tak macam dulu kan

01:17:30tengok siapa kawan dia

01:17:32itulah yang terjadi

01:17:33anak kita

01:17:33tapi sampai sekarang

01:17:34tengok handphone dia

01:17:35dan apa yang dia

01:17:37kaji

01:17:37jadi hati-hatilah

01:17:38everyday kita check

01:17:39tapi setiap kawan juga

01:17:40thank you so much

01:17:43hari ni

01:17:44thank you for

01:17:46pop family

01:17:46macam-macam

01:17:48kita dapat input

01:17:49doktor pun mungkin

01:17:50dah sendiri dapat input

01:17:51doktor pun terkesima

01:17:52terima kasih

01:17:54terima kasih

01:17:54saya nak juga

01:17:55terima kasih

01:17:56terima kasih

01:17:57terima kasih

01:17:58pelbagai nasihat

01:17:59dan juga

01:18:02cerita lah

01:18:03yang kita dapat

01:18:03dengan mungkin

01:18:04orang lain

01:18:04melalui perkara yang sama

01:18:06boleh dapat

01:18:07manfaat daripada

01:18:08podcast hari ni

01:18:09and

01:18:10as parents kan

01:18:11kita mungkin

01:18:14we cannot

01:18:15protect our children

01:18:16sepenuhnya

01:18:17tapi what we can do

01:18:18is we can create

01:18:19a safe place

01:18:20untuk dia orang pulang

01:18:21di mana kita

01:18:23you know

01:18:23communicate dengan dia orang

01:18:25create a good

01:18:26relationship dengan

01:18:27anak-anak

01:18:28supaya dia orang

01:18:28boleh trust kita

01:18:29and for them to

01:18:30open up lah

01:18:30macam

01:18:31sekecil-sekecil

01:18:33how was your day

01:18:34benar-benar tu kan

01:18:35kita setiap hari

01:18:36kita

01:18:36kita ugangkan ke dia orang

01:18:37jadi kan satu

01:18:38skrip

01:18:39betul

01:18:40so slowly

01:18:41dia orang akan buka tau

01:18:42dia orang akan

01:18:43insya Allah lah

01:18:45supaya anak-anak kita ni semua

01:18:46tak takut untuk

01:18:48bersuara

01:18:48dan ada orang yang

01:18:49dia boleh trust

01:18:50and

01:18:51semoga

01:18:52perbincangan hari ni

01:18:53memberi manfaat

01:18:54kepada ibu bapa

01:18:54di luar sana

01:18:56jika

01:18:56anda

01:18:57mengetahui

01:18:58sesiapa yang

01:18:59melalui perkara ini

01:19:00boleh share

01:19:00podcast ini

01:19:01kepada mereka

01:19:02dan

01:19:03thank you for

01:19:04watching

01:19:05Pop Family Podcast

01:19:06jangan lupa follow kami

01:19:07di semua

01:19:08social media

01:19:09Pop Family

01:19:09saya Nina Nadira

01:19:11and I'll see you

01:19:12on the next episode

01:19:13Assalamualaikum

01:19:14bye

01:19:15bye

01:19:16bye

01:19:45Sampai jumpa di video

01:19:48Vroom vroom

Category

Transcript

Comments

Recommended