00:00Merhaba, bu yeni incelememize hoş verdiniz.
00:02Bugün uluslararası diplomasi dünyasında gerçekten çok nadir gördüğümüz, oldukça ciddi bir gerilimi masaya yatırıyoruz.
00:09İran ve Azerbaycan arasında yaşanan bu son derece sıra dışı krize derinlemesine bir bakış atacağız.
00:15İncelediğimiz kaynağın başlığı tam olarak şöyle.
00:18Düşman medya ilanı, Tahran'ın verdiği mesaj nedir?
00:21Bu konu kesinlikle sıradan bir sınır sürtüşmesi değil arkadaşlar.
00:25Bölgesel barışı, o küresel enerji hatlarını ve Kafkasya'daki bütün o hassas jeopolitik dengeyi derinden etkileyebilecek bir potansiyele sahip.
00:34Şimdi bilirsiniz, uluslararası krizlerde büyükelçiler geri çağrılabilir, karşılıklı o sert diplomatik notalar verilebilir.
00:41Bunlar diplomasinin o bilindik alıştığımız sınırları içindedir.
00:45Peki ama bir devlet televizyonu neden düşmanı ilan edilir?
00:48Yani komşu bir devletin resmi yayın organını alıp düşman medya listesine koymak, inanın bana sıradan bir tepki değil.
00:56Bu son derece keskin ve çok net bir stratejik tırmandırma.
01:00Evet, birinci bölümümüze yani sıradan bir kriz değil başlığına şöyle bir giriş yapalım.
01:06İşin asıl garip tarafı ne biliyor musunuz?
01:08İran'ın burada hedef aldığı kurum öyle rastgele bir özel kanal ya da sıradan bir haber sitesi falan değil.
01:14Hedefte doğrudan devletin resmi yayın organı olan Azerbaycan Devlet Televizyonu yani meşhur Az TV var.
01:21Kaynağımızdaki analize göre Tahran yönetimi bu hamleyle aslında kendi halkına çok spesifik bir mesaj veriyor.
01:28Bakü'nün resmi devlet söylemini kendi kamuoyunun gözünde adeta hasmane bir propaganda olarak kodluyor.
01:34Anlayacağınız bu komşuluk ilişkilerinin temelindeki o güven duygusuna indirilmiş çok ağır bir darbe.
01:40Peki ortada eşi benzeri görülmemiş bir tırmandırma var doğru mu?
01:44O zaman şapkamızı önümüze koyup şu kritik soruyu sormamız gerekiyor.
01:48Bütün bunlar olurken Azerbaycan bugüne kadar ne yaptı?
01:52Krizin o talihi arka planını ve Bakü'nün geçmişte attığı adımları anlamadan bugünü çözmemiz imkansız.
02:00İkinci bölümümüz Azerbaycan'ın tarihsel yaklaşımı.
02:03Tarihsel olarak baktığımızda Bakü'nün bu tür krizlerde köprüleri atmak yerine hep tamir etmeyi seçtiğini görüyoruz.
02:10Neden mi? Çünkü masada çok insani ve inanılmaz hassas bir faktör var.
02:15İran'da yaşayan milyonlarca Güney Azerbaycan türkü.
02:18Kaynağımız Bakü'nün sırf bu yüzden yani devletler arası krizler sınırın öte yanındaki soydaşlarına zarar vermesin diye yıllarca ne kadar
02:26büyük bir iktidar gösterdiğinin altını çiziyor.
02:28Yani mesele sadece soğuk politik çıkarlar değil, mesele milyonlarca insanın hayatı.
02:34Ve bu durum aslında İran ve Azerbaycan ilişkilerindeki o yorucu kısır döngüyü harika bir şekilde özetliyor.
02:41Bakın yazarın sunduğu tablo adeta bir yapboz gibi.
02:44Önce ilişkilerde bir normalleşme başlıyor, tam işler yoluna girdi derken aniden yeni bir kriz patlıyor.
02:51Sonra diplomatik telefonlar hızla çalmaya başlıyor, sular durulacak diye beklerken o sert açıklamalar peş peşe geliyor.
02:59Ve işte bugün geldiğimiz nokta, bu köklü mücadeleye yepyeni bir medya cephesi açılmış durumda.
03:05İran güvenlik bürokrasisinin medyayı hiçbir zaman sadece bir iletişim aracı olarak görmediğini, aksine bunu ulusal güvenliğin bir parçası saydığını çok
03:15iyi biliyoruz.
03:16O halde işin sıradan bir televizyon kavgası olmadığını kavradığımıza göre asıl kilit soruya geçebiliriz.
03:23Tahran tam olarak neyi amaçlıyor?
03:25Hangi jeopolitik endişeler böyle sert bir tırmanışı tetiklemiş olabilir?
03:30Bu da bizi analizin tam merkezine 3. bölümümüz olan Tahran neyi amaçlıyor sorusuna getiriyor.
03:37Buradaki en kritik nokta şu, analize göre Tahran'ın güvenlik algısını alt üst eden 4 tane çok net faktör var.
03:44Birincisi, Azerbaycan'ın bölgede yürüttüğü o bağımsız dış politikası.
03:48İkincisi, Türkiye ile kurduğu sarsılmaz stratejik ortaklık.
03:52Üçüncüsü, İsrail ile her geçen gün gelişen ilişkiler.
03:56Ve dördüncüsü, Bakü'nün Güney Kafkasya'da giderek artan etkisi.
04:00İşte tüm bu faktörler yan yana geldiğinde, İran kendi sınırlarında ciddi bir güvenlik endişesi hissetmeye başlıyor.
04:06İşin özü bu.
04:08Dördüncü bölümümüz, kriz yönetimindeki farklar.
04:11Bu noktada iki ülkenin krizlerin nasıl yönettiğine bakarsak inanılmaz keskin bir asimetriyle karşılaşıyoruz.
04:18Ekrana dikkatlice bakmanızı istiyorum.
04:20Bir yanda komşusunun devlet televizyonunu hiç çekinmeden resmi olarak düşman ilan eden bir İran duruyor.
04:27Diğer yanda ise aynı şekilde düşman medya etiketi yapıştırmak yerine diyaloğu sürdürmeyi seçen bir Azerbaycan var.
04:34Azerbaycan misilleme yapmamayı tercih etmiş durumda.
04:36Yazar, devletlerin olaylara bakışındaki bu temel farkın oldukça çarpıcı olduğunu belirtiyor.
04:42Hadi gelin bu işin nereye varacağına bakalım.
04:45Beşinci bölüm.
04:46Bilgi savaşının geleceği.
04:48Kaynağımız, mücadelenin artık o fiziksel sınır hatlarından, askerlerin nöbet tuttuğu karakollardan çıktığını söylüyor.
04:56Savaş alanı inanılmaz derecede genişledi.
04:59Nereye mi kaydı?
05:00Doğrudan bizim ekranlarımıza, dijital platformlara yani kamuoyunun algısına.
05:05Ufukta gördüğümüz şey, her iki tarafın da birbirine çok daha dikkatli bir mercekle izleyeceği, çok daha yoğun ve yıpratıcı bir
05:13bilgi savaşı.
05:14Tam bu noktada bir es vermek ve kaynağımızın o çok güçlü tezini paylaşmak istiyorum.
05:20Devletler kısa vadede o ekranlardaki propaganda savaşlarını belki kazanabilirler.
05:25Ama komşusunu sürekli düşman olarak tanımlayan hiçbir ülke, uzun vadede güvene dayalı, istikrarla bir ilişki kuramaz.
05:32Mümkün değil.
05:33Güven bir kez sarsıldığında, kalıcı bir istikrar adeta bir hayale dönüşüyor.
05:39Günün sonunda kaynağımız, hepimizi baş başa bıraktığı o düşündürücü soruyla noktayı koyuyor.
05:44Komşuluk hukukunu kökünden sarsan bu sert yaklaşım, uzun vadede kime, ne kazandıracak?
05:50Bu manevranın gerçek bedelini kimler ödeyecek?
05:53Üzerine düşünmeye kesinlikle değer bir soru.
05:56Bugünlük bu kaynağımızı incelememizin sonuna geldik.
05:59Bu konunun altındaki dinamikleri araştırmaya devam etmenizi kesinlikle öneririm.
06:04Öğrenmeye devam edin.
06:05Bir sonraki analizimizde görüşmek üzere.
Yorumlar