00:00Herkese merhaba. Bugün elimizde Türkiye'deki muhalif söylemin çok çarpıcı bir fotoğrafını çeken, oldukça yoğun ve çok katmanlı bir metin var.
00:08Mehmet Edip Ören'in kaleme aldığı Akılları Başına Devşirme Vakti başlıklı yazıyı masaya yatırıyoruz.
00:14Amacımız ne mi? Yazarın bu sert argümanlarını tamamen tarafsız bir şekilde haritalandırmak ve asıl derdini hep birlikte adım adım çözmek.
00:23Hadi başlayalım.
00:24Yazı bizi hemen en başında çok tanıdık ama bir o kadar da ağır bir cümleyle karşılıyor.
00:30Ey koca Türk, devşirmeler seni devşirmeden sen aklını başına devşir.
00:34Yani yazar birazdan okuyacağımız satırların ne kadar aciliyet hissine sahip, ne kadar fikir yüklü ve sert bir tonda olacağının sinyalini
00:42daha ilk saniyeden çok net bir şekilde veriyor.
00:45Peki, bu hızla yön değiştiren eleştiri oklarını nasıl takip edeceğiz?
00:49İşi kolaylaştırmak için yazarın argümanlarını dört ana sütuna ayırdık.
00:53Başörtüsü tartışması, futbol ve villalar, siyasi söylemler ve temenler krizi ve tabii ki bütçeyle ekonomik çelişkiler.
01:02Hemen ilk başlığımızla sosyokültürel meselelerle başlıyoruz.
01:05Yazarın ilk hedefinde Türkiye siyasetinde bir anda yeniden alevlenen başörtüsü tartışmaları var.
01:11Bunu bir tür geri dönüşümlü dikkat dağıtma taktiği olarak yorumluyor.
01:15Burada çok sevdiğim harika bir deyim kullanılmış, temcid pilavı.
01:20Biliyorsunuz eski ve çok konuşulmuş bir konunun sırf gündemi değiştirmek veya kitleleri manipüle etmek için ısıtılıp ısıtılıp tekrar önümüze konması
01:29anlamına gelir.
01:30Ören de tam olarak bunu iddia ediyor.
01:32Siyasi kurumların artık savunacak yeni ya da somut hiçbir başarıları kalmadığı için mecburen bu eski meseleye sarıldıklarını söylüyor.
01:41Yazar bu iddiasını havada bırakmıyor tabii.
01:43Son dönemde medyaya yansıyan bazı olayları kurgulanmış mağduriyet senaryoları olarak nitelendiriyor.
01:49Mesela bir markette yaşlı bir adamın tesettürlü kadınlara önceden çalışılmış gibi duran garip cümlelerle yaklaşması
01:55ya da Mersin'de bir plaja tesettürlü kadınların olunmaması gibi olayları bu yapay kurgunun somut örnekleri olarak gösteriyor.
02:03Yazarın bu bölümdeki asıl isyanı ise şu.
02:05Dinin bu denli siyasi bir araç olarak kullanılması ona göre baskıcı 28 Şubat döneminin kalıntılarından başka bir şey değildir.
02:13Politikacıların inançları sadece bir oy deposu gibi görmekten vazgeçmeleri gerektiğini çok sert bir dille talep ediyor.
02:20Hatta artık sol partilerin bile yönetimlerinde başörtülü kadınların bulunduğunu, yani bu meselenin toplum nezdinde çoktan aşıldığını, sadece siyaseten zorla yaşatıldığını
02:29savunuyor.
02:30Şimdi sıkı durun çünkü Metin burada dinden ve siyasetten çıkıp bambaşka çok şaşırtıcı bir yere, yeşil sahalara savruluyor.
02:39İkinci bölümümüz futbol, villalar ve siyaset.
02:42Yazarın A-Milli futbol takımı üzerinden yaptığı eleştiriler gerçekten dikkat çekici.
02:47Metin, milli takımın Avrupa macerasını adeta alaycı bir dille bir turistik gezi olarak tanımlıyor.
02:54Neden mi?
02:55Çünkü yazarın anlattığına göre futbolcuların saç kesimlerinin Avrupa'dan aldığı övgüler,
03:00Kerem Aktürkoğlu'nun o çok tartışılan kadro dışı kalma hikayesi,
03:05Ali Ağoğlu veya TFF başkanının sürece dahil oluşu ve oyunculara vaat edilen lüks villalar havada uçuştu.
03:11Yani sahada oynanan gerçek futbol stratejisi hariç, kelimenin tam anlamıyla her şey konuşuldu.
03:17İşte yazarın asıl vurduğu yerde burası.
03:20Bu hediye villaların aslında masum birer ödül olmadığını,
03:24arkasında çok kurnazca tasarlanmış bir villa meşruiyeti projesi yattığını öne sürüyor.
03:29Mantık şöyle işliyor.
03:31Önce ünlü futbolculara ya da bakanlara ücretsiz lüks villalar hediye ediliyor,
03:35sonra bu ünlü isimlerin şöhreti kullanılarak muazzam bir bedava PR kampanyası yürütülüyor,
03:40en sonunda da bu yüksek profilli ilişkiler sayesinde aslında yasal olarak sorunlu olabilecek emlak ve arazi projeleri toplum gözünde meşrulaştırılıyor.
03:49Gerçekten de üzerine düşünülmesi gereken son derece zekice kurgulanmış sert bir iddia öyle değil mi?
03:56Buradan analizimizin üçüncü ve bence siyasi tansiyonun en çok hissedildiği ayağına,
04:01siyasi söylemler ve temenler kısmına geçiyoruz.
04:04Siyasi retoriklerin, askeri gerilimlerin ve sürekli yön değiştiren ittifakların o karmaşık dünyasına giriyoruz.
04:12Yazar, Metin'de CC olarak kodladığı milliyetçi bir siyasi figürü hedef tahtasını oturtuyor
04:17ve geçmiş söylemleriyle bugünkü duruşu arasındaki o devasa çelişkileri haritalandırıyor.
04:22Düşünün, bir yanda geçmişte edilen çok ağır hakaretler var,
04:26bugünse bizi bırakma diye edilen ricalar
04:29ya da geçmişte terör örgütü lideriyle görüşeceğini söyleyip bugün ordudan ihraç edilen temenlere şiddetle karşı çıkılması.
04:36Yazar tüm bunları siyasetin içine düştüğü ikiyüzülüğün en net kanıtları olarak masaya koyuyor.
04:42Peki, temenler krizi nasıl gelişti?
04:44Öğren'in kronolojisine göre olaylar şöyle ilerliyor.
04:47Önce mezuniyet töreninde genç temenlerin o meşhur Mustafa Kemal'in askerleriyiz sloganları atılıyor.
04:54İlginçtir, iktidar partisi başlarda buna tamamen sessiz kalıyor.
04:59Ancak sonrasında milliyetçi lider CC birdenbire devreye girip teğmenlere çok sert tepki gösteriyor
05:05ve sonuç olarak bu genç subaylar ihraç tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor.
05:10Yazarın buradaki ironik tespiti çok çarpıcı.
05:12Teğmenlerin ihracını zorlayan asıl gücün kendini en milliyetçi olarak tanımlayan kesinlerden gelmesi
05:18ve geliyoruz yazarın en ağır, kendi deyimiyle de en trajik eleştirilerini sakladığı o son bölüme.
05:27Bütçe ve ekonomik çelişkiler.
05:29Burada devletin hercama politikalarıyla sokaktaki vatandaşın her gün yüzleştiği o acı gerçeklik arasındaki devasa uçuruma bakacağız.
05:38Yazarın metindeki en büyük isyanı kaynakların dağılımındaki o inanılmaz dengesizlik.
05:44Düşünsenize hükümet sıradan vatandaşlara yani memura, emekliye gelince sürekli kaynaklarımız kısıtlı diyor.
05:52Ama iş yap işlet devlet projelerine, devasa havalimanlarına, sığınmacılara ya da milli takım primlerine gelince
05:59o kısıtlı kaynaklar bir anda sihirli bir şekilde sınırsız hale geliveriyor.
06:04Yazar bu durumu son derece adaletsiz buluyor.
06:07Aslında bütün bu ekonomik argümanın en can alıcı noktası sadece iki rakamda gizli.
06:13Açlık sınırının 35 bin lira civarında gezindiği bir ülkede emeklilerin 20 bin lira gibi bir gelire mahkum edilmesi.
06:21Öğrenin için devletin harcama önceliklerindeki çelişkiyi anlamak için ciltlerce kitap okumaya gerek yok.
06:27Bu matematiksel gerçeklik her şeyi özetlemeye yetiyor.
06:30İşte yazar her ay bu devasa matematiksel açıkla savaşıp bir şekilde hayatta kalmayı başaran o emekliler için
06:38hem çok alaycı hem de yürek burkan bir terim icat ediyor.
06:42Yaşam şampiyonları.
06:44Bu iki kelime sokaktaki insanın içine düştüğü o trajikomik durumu o kadar güçlü özetliyor ki
06:49üzerine söylenecek çok da bir şey kalmıyor aslında.
06:52İncelememizin sonuna yaklaşırken metindeki kara mizahın adeta zirve yaptığı çok absürt bir hikayeyle karşılaşıyoruz.
07:01Yazar, Ekvador Milli Takımı Teknik Direktörü'nün maçları dev ekranlarda yayınlatmak için
07:06CHP'li belediyelere rüşvet verdiğini, sonra da gidip adliyede etkin pişmanlık yasasından faydalanmak istediğini anlatan
07:14tamamen gerçeküstü, karanlık bir hiciv yapıyor.
07:17Aslında bu hikaye yazarın günümüz siyasi rüşvet çarkıyla ve adalet sistemiyle başa çıkmak,
07:24olan biteni alaya almak için kullandığı bir nevi savunma mekanizması.
07:29Bütün bu öfkeli, derin ve çok katmanlı metni toparlarken hepimiz şu provokatif soruyla baş başa kalıyoruz.
07:36Böylesine köklü siyasi ve ekonomik şikayetleri kara mizahla, alaycı bir dille anlatmak,
07:43gerçek bir değişimin kıvılcımını yakabilir mi?
07:45Yoksa sadece muhalefetin içinde bulunduğu o derin tükenmişliğin ve çaresizliğin bir yansıması mı?
07:52Bu metnin bize çizdiği Türkiye tablosu ışığında bu sorunun cevabını tamamen sizin takdirinize bırakıyorum.
07:58Bugünkü incelememize katıldığınız için çok teşekkürler.
08:01Bir sonraki analizimizde görüşmek üzere, hoşçakalın.
