00:00Küresel ekonomi ve enerji piyasalarında ABD-İran savaşının son vermesiyle normale dönüşün uzun zaman alacağı ve çok sancılı olacağı yönündeki
00:10uyarılar giderek artıyor.
00:11Birçok uzman savaş ile başlayan bu krizin küresel enerji sisteminin kırılgan yapısını ortaya çıkardığını,
00:18Hürmüz Boğazı başta olmak üzere dünya petrol akışının önemli bir kısmının bu tür hassas deniz geçitlerine olan bağımlılığı ortaya çıkardığını
00:28düşünüyor.
00:29Ayrıca son gelişmeler enerji ithalatçısı birçok ülkeyi enerji güvenliğine ilişkin politikalarını yeniden gözden geçirmeye,
00:38stratejik rezervlerini güçlendirmeye ve gelecekte benzer krizlerin tekrarlanabileceği endişesiyle daha istikrarlı alternatifler ve tedarik kaynakları aramaya sevk ediyor.
00:49Ekonomik küreselleşme geçtiğimiz 10 yıllar boyunca küresel ticaret ve enerji akışının güvenli ve açık kalmaya devam edeceğini,
00:57uluslararası tedarik zincirlerinin ise kesintisiz bir şekilde işleyebileceğini ifade eden bir varsayım üzerine kurulmuştu.
01:05Ancak Ukrayna'dan Orta Doğu'ya kadar uzanan, ardı arkası kesilmeyen savaşlar bu öngörüyü sarsmaya başladı.
01:12Amerika'nın İran'a karşı yürüttüğü savaş, mutlak ekonomik bağlantı fikri üzerine kurulan dünyanın her zamankinden daha fazla istikrarsızlığa açık
01:20hale geldiğinin göstergesi oldu.
01:22Çünkü bir boğazın kapatılması ya da bir petrol tesisinin devre dışı bırakılması tehdidi bile küresel piyasaların alt üst olması ve
01:32böylece enflasyon dalgalarının alevlenmesi için yeterli oluyor.
01:36Bu tespitimizden petrol fiyatlarının sonsuza kadar yüksek kalacağı anlaşılmasın.
01:41Ancak petrol piyasasının yapısının değişeceği muhakkak.
01:44İşte EkoVizyon'un bu bölümünde ABD-İran savaşı sonrası sarsılan küresel enerji piyasasının geleceğini ve kaçınılmaz strateji değişikliklerini ele alıp
01:54değerlendireceğiz.
01:56Hürmüz'deki istikrar yanılsaması sona erdi.
01:59Uzun yıllar boyunca yatırımcılar boğaz üzerinden petrol geçişini neredeyse kesin bir şey olarak kabul ediyorlardı.
02:06Ancak savaş bu geçişin aniden kesintiye uğrayabileceğini veya kısıtlamalara maruz kalabileceğini ortaya koydu.
02:12Bu durum mecburen ülkeleri ve şirketleri yeni stratejik hesaplar yapmaya sevk etti.
02:18Hürmüz Boğazı'nın avantajlarına rağmen bunu yapmak zorunda kalacaklar.
02:21Çünkü savaşın ortaya çıkardığı krizin daha büyük maliyetler oluşturduğunu gördüler.
02:27Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol ticaretindeki yerini ve avantajlarını hatırlayalım.
02:32Küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık %20 ila %30'u Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor.
02:38Bu da günlük ortalama 20-21 milyon varil ham petrol ve petrol ürününe tekabül ediyor.
02:45Elenci bağımlılığı sadece petrol değil küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin %20'den fazlası bu dar koridora bağımlı.
02:53Özellikle Katar'ın tankerler ile taşıdığı elenci bu boğaza muhtaç.
02:57Dar boğaz etkisi.
02:58Coğrafi olarak Hürmüz Boğazı gemilerin rotasını değiştirmeyeceği bir yapıya sahip.
03:03En dar noktasında nakliye şeridi her iki yönde sadece 2 mil yani yaklaşık 3.2 kilometre genişliğinde.
03:10Bu sebeple savaş ve çatışma riskinin fiilen gerçekleşmesi bile kesin güvenli geçiş algısını doğrudan matematiksel bir maliyete dönüştürüyor.
03:19Siyasi primin artması ABD'nin İran'a yönelik başlattığı savaş sona erip boğazdaki akış normale dönse bile nakliye şirketleri, sigorta
03:27firmaları ve yatırımcılar yaşananları çabucak unutmayacaklardır.
03:31Bu nedenle fiyatların üzerine binen bu yüksek prim uzun yıllar devam edebilir.
03:36Savaş riski primi örneğin bölgedeki tanker saldırıları ve askeri hareketlilik sonrası gemilerin değerine göre alınan savaş riski sigorta primleri %0
03:46.01'den %1'lerin üzerine çıktı.
03:49Bu milyonlarca dolarlık tek bir tanker seferi için fazladan yüz binlerce dolar maliyet demek.
03:56Navlun fiyatları.
03:57Bir diğer taşımacılık maliyetindeki artış da budur.
04:00Tanker sahiplerinin bölgeye girmek istememesi veya yüksek risk talep etmesiyle Orta Doğu Asya notasındaki navlun yani taşımacılık endeksleri kriz dönemlerinde
04:11%100 ila %200 oranında fırladı.
04:14Yeni muhtemel krizler risk olarak algılanacağı için bu artış daha da devam edecektir.
04:19Alternatif arayışların hız kazanması.
04:21Özellikle Asya ve Avrupa'daki büyük ithalatçı ülkeler enerji kaynaklarını daha fazla çeşitlendirmeye, stratejik stoklarını genişletmeye ve denizdeki dar boğazları aşan
04:31alternatif nakil yolları ile boru hatlarına yatırım yapmaya daha fazla çaba göstereceklerdir.
04:37Hürmüz boğazındaki istikrarın sona ermesi batıdan daha çok üretimin kalbi olan Asya'yı vurdu.
04:43Hürmüz'den çıkan petrolün %75'inden fazlası Asya pazarlarına Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'ye gidiyor.
04:50Japonya ve Güney Kore'nin ham petrol ithalatındaki Orta Doğu bağımlılığı %80 ila %90 arasında.
04:56Hürmüz'deki en ufak bir kesinti ihtimali bu ülkelerin sanayilerini durma noktasına getirebilecek bir tehdit.
05:02Stratejik rezerv baskısı.
05:04Yaşanan bu istikrar kaybı başta Çin ve Hindistan olmak üzere ülkeleri acil durum petrol rezervlerini yani SPR denilen agresif bir
05:13şekilde arttırmaya ve alternatif tedarikçilerine yani Rusya, Afrika ve Amerika yönelmeye zorladı.
05:18Bu ve benzeri gerekçelerden dolayı Hürmüz bypass edilmek istense de mevcut boru hatları bu yükü kaldırabilecek kapasitede değil.
05:26Nüfus dengelerinin değişmesi.
05:28Kriz dönemlerinde istikrarlı tedarik sağlayabilen herhangi bir ülke ister körfezde olsun ister onun dışından olsun daha fazla nüfus kazanabilecek bir
05:38ülke haline gelir.
05:39Bu da önümüzdeki yıllarda ekonomik ve enerji ittifaklarının yeniden şekillenmesine yol açabilir.
05:44Geçmişte küresel enerji ittifakları çoğunlukla en ucuz maliyet üzerine kuruluydu.
05:49Ancak son yıllarda yaşanan jeopolitik şoklar şirketleri ve devletleri just in time yani tam zamanında lojistiğinden just in case her
05:57ihtimale karşı stratejisini zorladı.
06:00Rusya, Ukrayna savaşı, Kıl Deniz ve Hürmüz'deki seyri sefer krizleri sonrası yaşananlar bunun göstergesidir.
06:05Nüfuzun yeni tanımı.
06:07Kriz anında vanayı açık tutabilen ve lojistik notası güvenli olan ülke alıcı ülkelerin iç siyasetini ve makroekonomik dengelerini korumuş olur.
06:16Bu durum alıcı ülkeyi satıcıya karşı diplomatik ve askeri olarak taviz vermeye veya uzun vadeli stratejik taahhütler altına girmeye zorlar.
06:25Sonuç olarak geleceğin enerji haritasında güç en çok petrole sahip olanın değil kriz anında o petrolü güvenli şekilde hedefine ulaştırabilenin
06:35elinde toplanacaktır.
06:37Hürmüz veya benzeri kritik hatlardaki çatışma riski istikrarlı lojistik sunabilen aktörlere yeni bir nüfuz bakiyesi tanımlamaktadır.
06:45Önümüzdeki dönemde izleyeceğimiz enerji ittifakları fiyat endeksli değil kesintisiz tedarik garantisi ekseninde olacaktır.
06:54Trajikomik olan şey de yeryüzündeki en büyük zenginliklerin Müslüman ülkelerde bulunmasına rağmen batının gelip bunları çalması ve kontrol etmesidir.
07:03En basit ifadeyle eğer bir devletimiz olsaydı hiç kimse rızkımızı ve Allah'ın bize vahşettiği nimetleri kontrol edemezdi.
07:10Tıpkı Hürmüz Boğazı gibi Babülmendep Boğazı, Süveyş Kanalı, Malakka Boğazı, Cebel-i Sarık, İstanbul ve Çanakkale Boğazları ile dünyadaki toplam
07:19günlük petrol talebinin %70'i bu stratejik deniz geçiş yolları üzerinden taşınmaktadır.
07:24Bu yaklaşık 104 milyon varil demektir.
07:27Deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin ise yaklaşık %90'ından fazlası yine bu güzergah kullanılarak yapılmaktadır.
07:34Coğrafyamızın bütün zenginlikleri, yeraltı ve üstü kaynakları, limanları, geçitleri, köprüleri, jeopolitik önemi ve stratejik konumu Müslümanları yeryüzünün en güçlü ümmeti
07:45kılmaya yeterdi.
07:46Fakat ulusal sınırlar içerisinde, uluslararası anlaşmalara taraf olan ve sözleşmelere bağlı kalan kukla yönetimler yüzünden potansiyelimiz heba ediliyor.
07:56Servetlerimiz çarçur ediliyor.
07:58Yanlış ekonomi politikaları ve hatalı servet yönetimiyle yöneticiler eliyle İslam coğrafyasının kıymetleri kafirlere peşkeş çekiliyor.
08:07Peki ne olmalı?
08:09Varlık içinde ümmete yokluk çektiren beceriksiz yöneticiler gidip yerlerine ümmetin malını yine onun maslahatı için kullanacak cesur ve basiretli halifeler
08:19gelmelidir.
08:20Aksi takdirde zenginliğinin sana da ümmete de faydası olmayacak.
Yorumlar