00:00Herkese merhaba ve bu yepyeni incelememize hoş geldiniz.
00:03Bugün aslında hepimizin hayatına, cüzdanına ve geleceğine doğrudan dokunan oldukça çarpıcı bir analizlik oluşacağız.
00:10Yazar, avukat Mehmet Bacaksız'ın kaleme aldığı bir metni inceliyoruz.
00:14Yazarın argümanı çok ama çok net.
00:16Başarılı bir devlet yönetimi istiyorsak sıkı ve disiplinli bir planlama şart.
00:20Bu incelememizde devlette planlamanın neden bu kadar kritik olduğuna dair
00:24yazarın sunduğu tarihsel süreçleri ve güncel ekonomik örnekleri tamamen tarafsız bir gözle masaya yatıracağız.
00:30Hadi bu kavramların günlük hayatımızı nasıl şekillendirdiğine yakından bakalım.
00:35Bugünkü yol haritamız şu şekilde.
00:371. Planlama ne demektir?
00:392. DPT'nin tarihsel gelişimi
00:423. Eğitim ve istihdam çıkmazı
00:454. Tarım ve sanayideki etkiler
00:47ve son olarak 5. Yazarın çözüm önerisi.
00:51Hız kaybetmeden hemen başlayalım.
00:53Bölüm 1. Planlama ne demektir?
00:56Planın anlamı ve faydaları
00:58Peki plan derken tan olarak neyi kastediyoruz?
01:01Yazarımız bacaksız olaya en temelden giriyor.
01:05Aslında plan, hedeflenen bir amaca ulaşmak için neyin, ne zaman, niçin ve nasıl yapılacağını gösteren bir taslak.
01:12Yani hedefe ulaşmak için çizilen detaylı bir yol haritası.
01:16Düşünsenize elinizde bir harita veya pusula yoksa o koca gemiyi fırtınalı denizlerde nasıl doğru limana yanaştıracaksınız değil mi?
01:24Devlet yöneticileri için de durum tamamen aynı. Bu taslaklar olmadan gemiyi yüzdürmek neredeyse imkansız.
01:30Yazar bu noktada karşımıza çok net bir zıtlık çıkarıyor.
01:34Bir tarafta planlı yönetim var, bu ne demek?
01:37Öngörü demek, zamanında alınan tedbirler demek ve minimum belirsizlik demek.
01:42Şöyle derin ve rahat bir nefes alıyorsunuz.
01:45Ama diğer tarafta, yazarın deyimiyle o plansız yönetimin kaçınılmaz sonucu olan mutlak bir karmaşa var.
01:52Belirsizliklerin tavan yaptığı, kafa karışıklığının hüküm sürdüğü ve hiç kimsenin ne yapması gerektiğini bilemediği bir kaos ortamı.
02:01Yani yazar açıkça diyor ki, planlama öyle lüks falan değil, bildiğiniz bir zorunluluk.
02:07Bölüm 2, DPT'nin Tarihsel Gelişimi ve Kurumlardaki Değişimler
02:11İşin teorisini bir kenara bırakıp, pratiğe, yani Türkiye'nin kurumsal geçmişine bir bakalım.
02:17Nasıl buralara geldik?
02:19Yazar bizi 1960 yılına götürüyor.
02:21O yıl devletin beyni diyebileceğimiz devlet planlama teşkilatı, yani DPT kuruluyor.
02:27Yıllarca kalkınma planlarını bu kurum hazırlıyor.
02:30Ama sonra 2011'e geldiğimizde bir bakıyoruz, DPT kapatılıyor ve yerine Kalkınma Bakanlığı geliyor.
02:36Bitti mi? Hayır.
02:372018'de sistem yine değişiyor, Kalkınma Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı'nın bazı birimleri birleştirilip strateji ve bütçe başkanlığı oluşturuluyor.
02:46Yönetim mimarisinde gerçekten inanılmaz bir değişim trafiği.
02:49Ama yazara göre asıl mesele bu tabela veya isim değişiklikleri değil.
02:54Makale, DPT'nin kapatılmasıyla birlikte orada yıllar içinde yetişmiş, sadece ve sadece planlama üzerine uzmanlaşmış, o devasa beyin takımının dağıtıldığını
03:05vurguluyor.
03:06Uzman kadro uçup gidince ne oluyor?
03:08Devletin etkili planlama yapma kapasitesi çöküyor ve yazarın tabiriyle yönetimde maalesef plansız bir döneme giriliyor.
03:16Bölüm 3 Eğitim ve İstihdam Çıkmazı, Plansızlığın Gençlere Etkisi
03:21Şimdi haklı olarak şunu sorabilirsiniz.
03:23Ankara'da bir kurum kapanmış, bürokratlar yer değiştirmiş.
03:26Peki, ama bunun benim sabah uyanıp iş aramamla ne alakası var?
03:30Yazar, işte bu makro değişimlerin hepimizin hayatına nasıl bir dalga etkisiyle çarptığını çok çarpıcı örneklerle açıklıyor.
03:37Yazar, bunu adeta bir domino taşı etkisine benzetiyor.
03:42Bakın, birinci adım, ülkenin sanayi ihtiyaçlarını, ekonomik kapasitesini hiç hesaplamadan, sırf açmış olmak için plansızca her ile üniversiteler açıyorsunuz.
03:53Bu adım doğal olarak ikinci aşamayı tetikliyor.
03:56Elinizde muazzam bir üniversite mezunu yığını oluşuyor.
03:59Ve son darbe, üçüncü adım, bu kadar genç mezun oluyor ama piyasada onlara göre iş yok.
04:06Alın size devasa bir genç işsizliği tablosu.
04:10Eğitim politikalarıyla ekonomik planlama birbirinden kopuk olunca, masa başındaki o plansızlık sokakta işsizlik olarak karşımıza çıkıyor.
04:18Bölüm 4, Tarım ve Sanayideki Etkiler ve Üretimde Yaşanan Sorunlar
04:22Tabi bu plansızlık sadece eğitim cephesinde kalmıyor, sanayiyi de tam kalbinden vuruyor.
04:28Yazar sanayicilerin feryatlarına odaklanıyor burada.
04:32Deden mi?
04:33Meslek lisesi öğrencilerine kendi uzmanlık alanları dışında başka üniversite bölümlerine gitme imkanı veriliyor.
04:39Herkes masa başı işlere veya farklı alanlara yönelince ne oluyor dersiniz?
04:44Fabrikalarda çarkları döndürecek o kalifiye usta, o yetenekli teknisyen bulunamıyor.
04:49Usta yokluğundan üretim aksıyor, sanayideki bu yavaşlama doğrudan ihracatı vuruyor ve günün sonunda işsizlik tablosu çok daha ağırlaşıyor.
04:57Gerçekten inanılmaz bir kısır döngü.
05:00Sanayiyi bir kenara bırakın, doğayla iç içe olan tarım sektörü bile bu plansızlıktan fena halde nasibini alıyor.
05:06Yazar buna tam bir tarımsal karmaşa diyor.
05:09Düşünsenize bir planlama yapılmadığı için bir yıl bakıyorsunuz domatesler, soğanlar tarlada çürüyor, çiftçi kanı alıyor, devasa zararlar ediyor.
05:18Ertesi yıl aman zarar etmeyim deyip kimse ekmiyor, bu sefer de ürün yetersizliğinden pazar fiyatları arşa çıkıyor.
05:26Markete bir giriyorsunuz fiyatları el yakıyor.
05:28Yani plansızlık hem üreticinin cebini deliyor hem de bizim cebimizi.
05:32Bunu eti fiyatlarında çok daha net, çok daha acı bir şekilde görüyoruz.
05:36Yazar, ülkedeki büyükbaş ve küçükbaş hayvan sayısındaki azalmayı doğrudan kasaptaki o fahiş et fiyatlarına bağlıyor.
05:44Hayvancılık sektörü kendi haline bırakılıp, gelecekteki gıda ihtiyaçları öngörülüp planlanmayınca olan yine tüketici oluyor.
05:51Makro düzeydeki bu koordinasyonsuzluğun faturasını hepimiz market kasasında ödüyoruz.
05:56Bölüm 5 Yazarın Çözüm Önerisi ve Yeniden Planlı Yönetime Dönüş
06:01Peki, tüm bu sanayi, tarım ve istihdam krizlerinin bir çıkış yolu yok mu?
06:06Yazar bacaksız, analizinin bu noktasında hiç lafı dolandırmadan çok sert bir uyarı yapıyor.
06:12Makalede kelimesi kelimesine şöyle diyor, plansız yönetim, özellikle ekonominin altüst olmasına sebep olmaktadır.
06:19Yani bu işin şakası esnemesi yok, günübirlik pansuman tedavilerle veya anlık kararlarla bu gemi yürümez diyor yazar.
06:25Sistemsel, köklü bir dönüşüm şart.
06:28İşte yazarın sunduğu nihai reçete tam da burada devreye giriyor.
06:33Yazar, mevcut sistemi biraz yamayalım, kurumları revize edelim falan demiyor.
06:38Oldukça net ve radikal bir tezi var.
06:40Devletin o kaybettiği öngörü yeteneğini, uzman aklını ve ekonomik istikrarını geri kazanabilmesi için
06:47geçmişteki devlet planlama teşkilatı yani o meşhur DPT, orijinal misyonuyla derhal yeniden kurulmalıdır.
06:54Yazara göre kurtuluşun tek yolu bu kök kurumu yeniden hayata geçirmek.
06:59İşte bütün mesele bu.
07:02Tüm bu veriler, tarihsel süreçler ve yazarın o güçlü argümanları ışığında sunumumuzun sonuna gelirken sizleri şu soruyla baş başa bırakmak
07:10istiyorum.
07:10Gerçekten de bugünün o karmaşık, baş döndürücü küresel ekonomisinde istikrarı sağlamanın yolu,
07:16geçmişte iyi işlemiş kurumları yeniden diriltmekten mi geçiyor,
07:20yoksa yepyeni dünyada, çağın hızına ayak uyduracak yepyeni planlama mekanizmalarına mı ihtiyacımız var?
07:26Yazar Mehmet Bacaksız'ın analizi üzerinden çıktığımız bu yolculuk,
07:29umarım konuya farklı pencerelerden bakmanızı sağlamıştır.
07:32Düşünmeye ve sorgulamaya devam edin.
07:35Bir sonraki incelememizde görüşmek üzere, hoşçakalın.
Yorumlar