- 8 hours ago
- #digidokyu
Patuloy na suliranin ang pagbaha sa iba’t ibang bahagi ng Pilipinas.
Noong tag-ulan noong 2025, lima hanggang pitong buwan bago tuluyang humupa ang baha sa ilang bahagi ng Hagonoy, Bulacan at Sta. Cruz, Laguna.
Sa mga ganitong pagkakataon, at sa banta ng peligrong dala ng climate change, ano nga ba ang papel ng hazard maps at bakit mahalaga ang mga ito?
Alamin sa bagong episode ng #DigiDokyu.
Noong tag-ulan noong 2025, lima hanggang pitong buwan bago tuluyang humupa ang baha sa ilang bahagi ng Hagonoy, Bulacan at Sta. Cruz, Laguna.
Sa mga ganitong pagkakataon, at sa banta ng peligrong dala ng climate change, ano nga ba ang papel ng hazard maps at bakit mahalaga ang mga ito?
Alamin sa bagong episode ng #DigiDokyu.
Category
🗞
NewsTranscript
00:00It's almost a day-to-day,
00:02it's a starting place with snow.
00:06After July, August,
00:08it's a long time,
00:09it's a long time.
00:13It's an upper-legged,
00:14it's an upper-legged.
00:15It's an upper-legged place to go to our house,
00:17but it's not.
00:19The real thing is that,
00:20it's a little imposter.
00:23All the residents
00:25that we've been here
00:26were in the middle.
00:29Data driven dapat ang LGU kasi the data speaks the truth.
00:35Hindi ito galing sa kwento lang, hindi ito galing sa narinig lang.
00:39Daily decisions natin, lalo na pagtagulan, very useful yung alam natin kung nasan yung hazards sa atin
00:47and those are known to us through the hazard maps.
01:00Dito sa Santa Cruz, Laguna, matatagpuan ang Santissima Cruz, isang barangay na napalilibutan ng dalawang malalaking anyong tubig,
01:10ang Santa Cruz River at ang Laguna Lake.
01:14Kapag dumarating ang mga bagyo, tiyak ang pagbaha rito.
01:19Ito itong area na ito, ito yung sitio asana uno.
01:23Konting ulan lang yan, kahit signal number one, bahana agad yan.
01:27And then pagka tumaas ang signal ng bagyo, nadamay na yan.
01:31Sityo asanados, sityo maulawin, at sityo yakal.
01:36Sa loob ng pitong buwan, nagsacrifice kami na talagang bahang-baha.
01:45Isa si Tatay Doming sa mga residente ng sityo asana uno.
01:50Sa kanilang bahay, makikita pa ang bakas ng naging taas ng baha noong July 2025.
01:57July, nagumpisa ang baha. Hanggang dito ang tubig, hanggang January.
02:02Bigla po ang taas ang tubig, rumaragasa.
02:06Kaya po yung panamin, biglang bumakbis ng mga tao rin.
02:12Ayon kay Kapitana Josefina, noon lang nila naranasan na umabot ng pitong buwan bago humupa ang baha.
02:19Mas matagal pa raw ito kaysa sa naranasan nila noong Bagyong Ondoy noong 2009.
02:28Dito naman sa barangay Iba sa Hagonoy, Bulacan, napilitan na si Nanay Susana na bumili ng sariling bangka
02:36dahil sa limang buwang baha na kanilang naranasan itong nakaraang taon.
02:41Eh mahirap eh magluli ka sa tubig.
02:45Kaya naisipan namin muling bangka.
02:47Nangutang ako, sabi ko, ay gusto ba niyo magkabangka?
02:51Oo daw, eh di. Naghanap akong pera.
02:54July hanggang November 2025 daw,
02:57nang maranasan nila Nanay Susana,
03:00ang pagbaha na noon lang rin naranasan sa kanilang lugar.
03:03Dati sa isang beses lang, sa isang taon ang baha dito.
03:07Eh ngayon, nagtagal.
03:10Usually naman ang pagbaha ito ay kapag merong malakas na pagulan
03:14at hindi kayang lumusot ng tubig sa ground.
03:18Either walang magandang drainage o kaya naman may nakablock doon sa drainage
03:23kaya hindi nakakadalo yung tubig papunta sa ilog o papunta sa dadad.
03:29Pero hindi rin daw normal na umabot ng ilang buwan
03:33bago humupa ang baha ayon kay Dr. Minimo.
03:36There must be something that needs to be changed in that.
03:40Ibig sabihin, nababarahan kasi yung usual na dalo yan ng tubig.
03:45Nung sinabi nila ng mga five months na tipo ng tagal ng baha,
03:50yun kasi yung mga tatlong bagyo yung sunod-sunod.
03:54So matagal talagang lumabas yung tubig kung iisa lang yung labasan niya.
04:02Sa isa pang bahagi ng Hagonoy, lubog sa baha ang ilang mga bahay kahit hindi tag-ulan.
04:09Kulay lumot na ang tubig sa tagal nitong stagnant o nakatigil doon.
04:14Dahil dito, nagsialisa na raw ang ilan sa mga residente.
04:18Pero isa ang 72 years old na sinanay Teresita sa mga nananatiri sa lugar at ayaw umalis.
04:25Umabot na kami ng 33 years. Wala akong pagpupuntahan.
04:31Yun, dito lang ako talaga.
04:34Sa labas ng bahay ni Nanay Teresita, tinambakan ng semento ang mga kalsada para daw tumaas at hindi abuti ng
04:42baha.
04:43Ang problema, sa loob naman ang mga bahay pumupunta ang tubig.
04:48Aminado ang Planning and Development Office ng Hagonoy na hindi na sasagot ng pagpapataas ng kalsada ang problema nila sa
04:55baha.
04:57Yung racing of roads, yung parang initial na sagot doon sa...
05:01Hindi naman siya actually sagot sa planning.
05:03Kumbaga, ang ina-address lang noon kahit na mataas yung baha.
05:08Yung mobility pa rin ng mga tao ay ma-insure pa rin natin.
05:14Kaya si Nanay Teresita, pagpapatambak na lang din sa bahay ang naiisip na solusyon.
05:20Ito mo nga o, nagkaroon na ng ano. Kasi nilulubog noon eh.
05:25Magpapatambak na lang ako dito para itataasan ko na lang hinggaan ko.
05:30Halos hanggang dito na lang yung tambak.
05:32Dahil inaabak ng baha ang kama ni Nanay Teresita,
05:36sa maliit na lamesang ito na lang siya natutulog tuwing tumataas ang tubig.
05:40Gusto na lang yun. Naglalagay ako ng upuan. Nakaupo ako. Huwag natutulog.
05:46At habang hindi pa natatambakan at napapataas ang loob ng kanyang bahay,
05:51pinagpatong-patong na hollow blocks na lang muna
05:53ang kanyang inaasahan para maitaas ang kanyang mga gamit.
05:58Nahirap kami pagbaha. Sana naman yun lang bubahaan.
06:02Nakakaawa.
06:08Nakakaawa kasi kami dito.
06:12Kanyang wala, mawala nyo.
06:18Ang mga inaasahang Romes Ponde kapag tumataas na ang bahas hagonoy,
06:23sila mismo hindi rin ligtas sa perwisong dulot nito.
06:27Ang kanilakasing opisina, madalas na rin malubog sa tubig.
06:31Ito po yung mark ng tubig po na ating water level yun sa loob ng office namin.
06:37Kaya po nun, yung karamihan po sa gamit talaga namin dito is talaga pong nasira.
06:42At ito pong mga table na ito is nagkatawan or lumutang.
06:46Dahil po sa sobrang taas sa ganang tubig.
06:49Kumaga, ang pinaka-priority po namin is yung safety ng mamamayan natin.
06:54Kaya lang po kasi syempre, may mga datas din po kami na kailangang isalba.
06:58So, ang nangyayari po, nakahati po ngayon yung tao na imbis na mas marami po kaming maisalba agad sa ibang
07:05lugar na nangangailangan,
07:06is nakahati nga po dahil kailangan din po kasi kasuhin yung mga datas naman namin o mga gamit namin dito
07:12sa opisina.
07:15Batay sa hazard map ng NOAA Center ng UP Resilience Institute,
07:20flood-prone talaga ang mismong kinatitirikan ng MDRRMO sa Hagonoy.
07:25Isa ang hazard maps sa mga dapat ginagamit ng local government units
07:30para makapagplano ng maayos na mga solusyon sa gitna ng lumalalang mga pagbaha.
07:36Very important in terms of safety, in terms of foresight.
07:41Ano yung areas na safe, alin yung areas na dapat pala iwasan.
07:46First step niya, imamapa mo muna and then itingnan paano mo pwedeng solusyonan
07:51gamit yung mga drainage or patkasama na flood control.
07:57Dalawang method ang kinagamit sa paghahanda at pag-update ng mga ito,
08:02deterministic at probabilistic.
08:04Yung deterministic maps, usually they are used for contingency planning
08:10o kaya kapag gusto mong magplano yung isang bayan,
08:14meron tayong worst case scenario.
08:16Bibigay ka ng isang scenario, tapos ano yung pwede niya maging impact?
08:22Pwede natin gawin yung paano kung uulan ng katulad ng undoy sa buong Metro Manila or buong Luzon.
08:31Gagamitin natin yung pag-ulan noong undoy, tapos ipapadaan mo doon sa lahat ng watershed sa Luzon.
08:38At kung ano yung kalalabasan na baha, yun yung ilalagay natin sa mapa.
08:43Yung probabilistic maps, tinitingnan natin yung iba't ibang pwedeng mangyari sa isang lugar.
08:49So, what if mas malakas na yung ulan in the future, in the next 10 years?
08:54In terms of flooding and considering climate change, yun yun.
08:59Titinginan mo yung iba't ibang senaryo, iba't ibang pwedeng mangyari sa hinaharap.
09:06At doon, pwede mong makita ano yung pinakamalala or gano talaga kalalayang magiging epekto ng climate change sa hinaharap.
09:16Pero paano nga ba ito nagagamit ng mga LGU sa kanika nilang disaster efforts?
09:22Sa kaso ng Hagonoy, kinagamit bilang datos ang mga dating karanasan ng mga residente
09:28sa pagtukoy kung aling mga lugar ang pinaka-vulnerable sa baha.
09:32Pag-deterministic, alam kasi natin na yung past flood, yung pinakamalalang baha noon,
09:39pwedeng mas ma-exceed siya or mas mahigitan siya ng susunod pa na mga pag-ulan.
09:44Kung may mas malakas na bagyo o dahil nga sa climate change at mas intense na yung mga pag-ulan
09:50na aasahan natin,
09:53pwedeng hindi maging sapat yun.
09:55Sa ngayon, nagsisimula pa lang daw ang MDRRMO ng Hagonoy ng pag-aaral ng mapping skills.
10:03Dati kasi, ang kanilang Planning and Development Office lang ang may kaalaman tungkol dito,
10:08lalo na sa paggamit ng GIS o Geographic Information System.
10:14GIS ang ginagamit sa paggawa at pag-update ng hazard maps.
10:18Actually, last year lang, nag-start kami na ilipat na sa kanila yung paggawa ng hazard maps.
10:25Kaya lang talaga, yung technical people sa kanila na gagawa ng GIS ay hindi pa ganoon ka-trained.
10:33So, talagang unti-unti lang kasi gusto rin namin talaga na empower sila.
10:38Pero sa ngayon, hindi pa raw ito ma-prioritize ng Hagonoy MDRRMO
10:43dahil kailangan rin daw unahin ang paghahanda ng contingency plans
10:48para sa iba pang mga sakonang maaaring tumama sa kanilang lugar.
10:53Meron po kaming contingency plan na tinatawag,
10:55which is para na lang po sa flooding and sa earthquake.
10:58Yung sa mappings po talaga, hinahanapan pa po namin kung kailan po namin pwede siyang mapag-aralan na mas mabuti
11:07para po, yun nga, gaya ng nasabi ko kanina, hindi nyo na lang po kami sa MPD o aasa.
11:13Kami mismo po, kaya na namin gawin yun sa sarili namin.
11:17Pero ano nga ba ang consequence kapag hindi ma-prioritize ang pag-aaral sa mapping skills?
11:23Paliwanag ni Dr. Minimo, mahalaga ang mapping skills para makagawa ng high-resolution maps
11:30na mas detalyado at mas updated.
11:34Kung siyempre ako yung gagawa, gusto ko na yung detalyado kong mapa agad
11:39para yung desisyon ko na para sa taong to, siya na yung pinakamalapit sa tama na desisyon.
11:46Kung hindi mo kayang masolusyonan yung detalya ng mapa,
11:50dapat yung aksyon mo, malaki din yung margin mo for error.
11:55Posible na pag mas malala yung nangyaring sitwasyon, hindi tayo handa.
12:01Ang MDRRMO naman ng Santa Cruz, Laguna,
12:05nagsimula ng gumamit ng probabilistic method since 2024
12:09para ma-update ang kanilang hazard maps.
12:12We shifted into probabilistic at yun na yung ginagamit namin ngayon
12:16sa current planning namin at sa future planning namin.
12:22Natukoy na rin nila ang mga dahilan kung bakit laging bumabaha ang kanilang mga barangay,
12:28kabilang ang Santissima Cruz.
12:30Una, geographically katabi siya ng Laguna Lake.
12:33Sumunod, mababa ang kanyang lupa.
12:36Kaya prone siya sa flooding.
12:38Sumunod, yung drainage problem namin dito.
12:40Simpleng tuloy-tuloy na ulan lang for two days,
12:43nagkakaroon na kagad ng pagbahak dito sa area na ito.
12:46Walang nilalabasan pabalik ng river o kaya papunta ng lawa.
12:52Batid na ng Santa Cruz MDRRMO na kailangan nila ng datos
12:57mula sa parehong deterministic at probabilistic methods
13:01para makagawa ng maayos na drainage master plan.
13:04Data-driven dapat ang LGU kasi the data speaks the truth.
13:10Hindi ito galing sa kwento lang, hindi ito galing sa narinig lang.
13:15Ang problema, kulang naman sila sa mga taong marunong gumamit ng GIS
13:19at mag-update ng mga mapa.
13:22Currently ay dalawa yung GIS users sa mismong LGU lang namin.
13:27One is from the MPDO and the other is dito nga sa MDRRMO office.
13:31Ang isang nagiging sitwasyon nun kasi wala kang kabanggaan ng perspective.
13:37At the same time is yung availability kapag nahila tayo sa planning and executive meetings,
13:46syempre ang nadidelay is yung development and updating ng maps.
13:51Pati ang training at capacity building hanggang sa barangay level
13:55na makatutulong para maintindihan ng mga barangay
13:58ang ibig sabihin ang nasa hazard maps, kulang.
14:02This is due to the other trainings na kinakailangan nilang ma-receive from other national agencies.
14:09Kaya ngayon ay pinipili lang namin kung ano yung pinakakailangan nilang training for that year.
14:16And regularly, doon kami nag-e-end up sa disaster preparedness training.
14:21Basic life support, fire suppression, water safety and rescue.
14:26Yung hazard mapping and community-based DRRM, nagiging once in every three years na lang siya.
14:33Ang target namin kasi, magkaroon kami ng pare-parehas na lingwahe pag-aanalyze ng mapa.
14:38Para sa maliit na communication lang, magkakaintindihan kami kung anong protocol yung kinakailangan nilang i-implement.
14:47Nakasaad sa Republic Act No. 101-1 o ang Philippine Disaster Risk Reduction Act of 2010,
14:55na mandato ng mga local DRRMO ang pagsasagawa ng mga training.
15:00Pero hindi nakaspecify dito ang skills na related sa mapping.
15:05Kaya madalas, naisasagtabi ang mga ito.
15:08Kung walang marunong sa LGU na gumawa ng higher resolution na maps,
15:13yung mas detalyado na mapa na para sa ngayon,
15:16parang mag-re-relye sila sa data na matagal na.
15:19Kasi nga kung gagawin ulit siya, for example, ng agencies,
15:22malaki ang budget yan ulit sa buong Pilipinas.
15:25Mahihirapan yung decision making nila sa
15:29kung saan natin ilalagay ang mga tiraan ng mga tao,
15:33o saan natin ilalagay ang evacuation site.
15:36Tama ba yung evacuation route?
15:39Dito sa City of Manila,
15:41kaya na ng DRRMO na gumawa
15:43at mag-update ng sarili nilang mga mapap.
15:47Pagpasok pa lang po natin dito noong year 2021,
15:50inaral na po natin yung mga kakulangan po natin
15:53pagdating po sa mga hazard maps and risk maps.
15:55So nakita nga po natin na puro lang listahan during that time.
16:00So nakita po natin yung importansya na dapat po
16:03ito ay mailapat sa mga mapap para po sa lungson ng Manila.
16:07Before po yung existing maps natin,
16:09reactive po ang ating approach.
16:11Meaning, inaantay po natin na magkaroon muna ng baha
16:14and then we respond.
16:15So sa ngayon, proactive na po ang ating approach.
16:17So being proactive means,
16:19ba o wala pa pong baha,
16:21maganda pa po ang panahon,
16:22may paparating pa lang po na bagyo,
16:24nagsasagawa na po tayo ng risk assessment
16:26at agaran po tayo nakakapagpadala po ng mga asset
16:29papunta po sa mga lugar po na binaba.
16:32Dahil din po sa mapping na ito,
16:34ay nagkaroon po tayo ng pulisiya
16:35na nagtatatag po ng preemptive and forced evacuation po
16:41sa loob po ng lungson.
16:43Bukod sa Geographic Information System o GIS,
16:46nakapag-procure na rin ang City of Manila
16:49ng iba't-ibang technology gaya ng mga drone
16:52na ginagamit nila sa pangangalap ng datos.
16:55Pero higit sa mga teknolohiyang ito,
16:58nakapag-invest na rin sila sa manpower.
17:01Ang isa po sa ating pinag-investan ay yung sa tao.
17:04So kagay po nang lagi po natin sinasabi,
17:06ang GIS is just an application.
17:08So kung walang gagamit,
17:09wala pong usan dyan.
17:11Sa ngayon,
17:13nasa 18 personnel ang may kapasidad
17:16at nakatutok mismo sa updating ng hazard maps sa lungsod
17:19at posible pa raw itong madagdagan.
17:22Dahil sapat na ang equipment at manpower
17:24ng City of Manila pagdating sa mapping,
17:27real-time na rin silang nakakapag-update nito
17:29tuwing may mga insidente ng pagbaha.
17:32Gamit ang isang app,
17:34agad na ilalagay ng kanilang field personnel
17:36ang mga mahalagang impormasyon
17:38tungkol sa isang insidente ng pagbaha,
17:41gaya ng lokasyon,
17:43taas ng baha,
17:44at dahilan ng pagbaha.
17:46Nakakapaglagay din sila ng mga picture
17:48ng mismong insidente.
17:49At kapag na-send na ang mga datos,
17:52automatic na itong magre-reflect
17:54sa mapang ginagamit ng DRRMO
17:56para sa monitoring.
17:59Paliwanag ng UP Resilience Institute,
18:02mahalaga ang mga ganitong agarang updating ng maps
18:05hindi lang para ma-monitor
18:07ang mga insidente ng pagbaha,
18:09pero para makonsider din
18:10ang mga pagbabagong dala ng urbanization.
18:13Ideally, we update maps as often as we can
18:17kasi mabilis yung urbanization.
18:21Pero hindi lang dapat nakasalalay
18:23sa kapasidad ng local governments
18:25ang pag-update ng mga hazard map.
18:28Iba-iba syempre yung income ng LGUs.
18:31Kapag yung ganitong per-project-based siya,
18:36usually ang lalapit kung sino yung may handanan ng pera.
18:40So, kung systemic siya at na-target yung mga LGUs
18:44na kailangan ng assistance,
18:46or hindi pa talaga sila equipped
18:48or wala pa silang skills
18:50or human resource even to do those projects,
18:54makakatulong talaga yung supportan
18:57ng national government or even international NGOs
19:01in terms of funding and organizing such trainings.
19:08Based on our efforts,
19:10we cannot do it alone.
19:12Kailangan namin ng help ng higher institution,
19:15ng regional office,
19:16the national agencies
19:18para makuha namin itong data nito
19:20at maayos namin ito
19:22kasi ang pinag-uusapan din namin is
19:24the budget also.
19:25So, kailangan talaga very efficient.
19:28Isinasaad din sa batas
19:29na mandato ng Office of Civil Defense
19:32ang pagtatatag ng Disaster,
19:34Risk Reduction and Management Training Institutes
19:37para matulungan ang planning and implementation
19:40ng mga proyekto ng lokal na DRRM offices.
19:44Ang mga research institusyon naman
19:47ng mga paaralan,
19:48gaya ng UP Resilience Institute,
19:51limitado lang din ang kapasidad
19:52na magbigay ng trainings.
19:54Mahirap kung pa-isa-isa lang kami
19:57na pupunta.
19:58Ngayong taon na ito,
19:58itong LGU na ito,
19:59ito, ganyan.
20:01Ngayon, ang target na
20:02with the partnership of agencies,
20:05we can actually train trainers
20:07and we can train them at a large scale,
20:11lalo na kung with the support
20:13of the national government
20:14na may funding,
20:16whether from the national government
20:18or from international NGOs.
20:20Kasi buhay yung nakataya doon.
20:23On a normal basis,
20:25pag may padating na bagyo,
20:27alam mo kung saan ka safe,
20:29alam saan ka pwedeng maghanda
20:32or paano ka maghahanda.
20:34Pwede mong planuhin yun
20:35pag may padating na bagyo.
20:37Pero on a longer term,
20:39pwede mong saan ka pipili ng bahay,
20:42tama bang dito ako magrenta,
20:44na every time na pupunta ako sa office,
20:46may dadaanan pala akong bahang creek.
20:49So, I think yung daily decisions natin,
20:51lalo na pagtag-ulan,
20:53very useful yung alam natin
20:55kung nasan yung hazards sa atin
20:58and those are known to us
21:00through the hazard maps.
21:02Pero hagat hindi pa na ipapatupad
21:05ang pangmalawakang mga solusyon
21:07at pagsuporta sa mga local government,
21:10matatagalan pa bago makabuo
21:12ng mga solusyong sasagot
21:14sa hiling ng mga tulad ni Nanay Teresita.
21:17Yan nga po ang pinapangarap namin,
21:19anak,
21:19kung mawala na sana yung bahay dito
21:22o kaya,
21:24huwag na masyadong bumaki.
21:25ng mga solusyong sasagot
Comments