00:00Kukumbinsihin ng isang maritime expert ang pamahalaan na pag-aralan ang paghahain ng panibagong arbitral case laban sa China.
00:08Ito'y matapos matuklasan at makuhana ng litrato ng PCG,
00:13ang isang palutang-lutang na istruktura sa Baho de Masinloc sa West Philippine Sea.
00:19May report si Carlo Candelaria.
00:24Matapos makumpirma ng mga otoridad ang isang floating structure ng China sa Baho de Masinloc o Scarborough Shoal,
00:31binigyan din ni Philippine Coast Guard Spokesperson for the West Philippine Sea, Rear Admiral J. Tariela sa isang forum,
00:37ang kahalagahan ng mga isinasagawang transparency efforts ng pamahalaan.
00:41Ang hayagang paglalabas ng impormasyon ng pamahalaan anya ay isang mahalagang hakbang para mapigilan ang anumang anya'y plano ng
00:48China sa Baho de Masinloc.
00:49So if we're going to tell our ASEAN neighbors na ang China ay nagba-violate ng 2002 DOC,
00:56that they are not sincere dialogue partner dahil ginagawa pa rin nila ito sa gitna ng pag-usap tungkol sa
01:04COC,
01:05we are hoping that this kind of reputational damage will make China think twice para gumawa ng mga maling gawain
01:13na ganito.
01:13Secondly, we also intend to make the international community aware of what's happening in Baho de Masinloc.
01:22Para sa pamahalaan, ang kampanya nito para sa transparency sa West Philippine Sea ay nagagamit para maipaalam sa publiko,
01:28sa media at sa mga kaalyado nito ang mga nagaganap sa ating mga karagatan,
01:33gaya ng pagpapalabas ng mga ebidensya ng mga pagkilos at aktibidad ng China sa mga pinag-aagawang teritoryo sa South
01:39China Sea.
01:40So, through transparency effort of the NTFWPS, naniniwala tayo ng kahalagahan nito to expose such unlawful activities to the world.
01:50Samantala, ayon naman kay Prof. J. Batong Bakal ng UP Institute for Maritime Affairs and Law of the Sea,
01:55kahit nananatiling seryoso ang mga banta sa rehyon at ang pagkakaroon ng movable structures ng China sa Baho de Masinloc,
02:02hindi pa napapanahon sa ngayon ang pag-invoke ng Mutual Defense Treaty o MDT sa pagitan ng Pilipinas at Amerika.
02:08Anya, policy decision ng Pilipinas kung ikokonsidera ang mga aktibidad gaya ng pagsasagawa ng marine scientific research bilang act of
02:16aggression.
02:17Ang pagkakaroon anya ng armed attack o acts of aggression ang posibleng maging grounds para matrigger ang Mutual Defense Treaty.
02:24Sa ngayon, dahil nga ang current situation ay pwede pang iatras, pwede pang tanggalin yung mga estruktura doon,
02:33parang hindi pa po timely para i-invoke ang MDT, in the sense na para gamitin at tanggalin by force
02:43yung mga estruktura na yon.
02:45Gayun pa man, yung MDT alalahanin natin ay isa lamang na instrumento at isang aspeto lamang ng ating security arrangements
02:55with other countries,
02:56particularly with the US. Pero marami din tayong mga security arrangements with other partners.
03:02Pinag-aaralan naman umano ang pagsusulong ng pangalawang arbitral case laban sa China sa Permanent Court of Arbitration.
03:08Ayon kay Batong Bakal, itutulak nila na pag-aralan ng pamahalaan ang posibleng paghahain ng ikalawang arbitral case laban sa
03:15China.
03:16Matatandaan na itinuturing na landmark victory para sa Pilipinas ang 2016 arbitral ruling
03:21na napanalunan ng bansa sa Permanent Court of Arbitration kung saan binigyang diin na walang basehan sa UNCLOS
03:27o United Nations Convention on the Law of the Sea ang historical claims ng China sa South China Sea kabilang
03:33na ang Nine-Dash Line.
03:34Sa ngayon po, pinag-aaralan po yun.
03:38Admittedly, dahil ang isyo dito ay sovereignty, medyo malaki yung parang obstacle sa ngayon.
03:44Hindi basta-bastang dadala sa korte yung mga isyo ng territorial sovereignty.
03:49Pero pinag-aaralan din po ng mga alam ko yun natin at mga ahensya kung ano pang ibang paraan para
03:56pwede silang madala sa isang tribunal.
03:59Related po ito dun sa mga activities na manila doon.
04:03Gayon man, iginiit ni Batong Bakal na dapat gamitin ang bansa ang lahat ng legal at diplomatikong mga paraan
04:09kasama ang pangikipag-ugnayan sa mga kaalyadong bansa tulad ng Japan at Australia upang maiwasan ang paglala ng sitwasyon.
04:16Carlo Luis Candelaria, Para sa Bayan
Comments