00:00We are a non-government organization that doesn't give knowledge,
00:04but doesn't give knowledge to the places where we are going to go to the AITA.
00:10Let's watch it.
00:18Education is one of the non-government organizations that are not allowed to commit to one person.
00:23Ngunit hindi lahat ay nabibigyan ng pagkakataon makapag-aral, lalo na ang ilan sa miyembro ng ating mga katutubong komunidad.
00:31Ito ang suliranin na pinagsisikapang tugunan ng liwanag at dunong project,
00:37kung saan buong pusong naglalaan ng oras ang volunteers upang maghatid ng kaalaman sa labas ng apat na sulok ng
00:45paralan.
00:46Sa pamamagitan ng pagtuturo ng pagbasa, pagsulat at iba pang mahalagang aral,
00:52unti-unting nabubuksan ang maraming pagkakataon para sa kanila.
00:56Kaya naman, alamin natin kung paano nagsisilbing instrumento ang proyektong ito sa pagbibigay na pag-asa
01:03at pasmaliwanag na kinabukasan para sa ating mga katutubo.
01:08Dito lang sa Rise and Shine, Pilipinas!
01:13Mga ka-ars, may makibahagi tayo sa kanilang misyon.
01:16Kasama natin via Zoom, ang advocacy officer ng liwanag at dunong Ma'am Maningning Vlog.
01:23Magandang umaga po sa inyo. Good morning!
01:29Okay, wala po kayong audio, Ma'am.
01:31Nakamute po ata kayo, Ma'am.
01:35Hindi po namin kayo naririnig.
01:40Ayan, wala po, wala po kami naririnig, Ma'am.
01:44Alright.
01:45Kaya susubukan natin na balikan yung si Ma'am.
01:50Si Miss Vlog.
01:51Vlog, para makapanayam natin siya.
01:53Test, test. Ito po, meron na.
01:55Ayan!
01:55Test.
01:57Ayan po, magandang magandang umaga po sa inyo at sa lahat po ng ating sumusubaybay sa atin ngayon.
02:03Okay, Ma'am, sinubok po ang teamwork.
02:08At ito, Miss Vlog, paano po nagsimula ang liwanag at dunong?
02:14Ano po yung naging motivation ninyo para simulan ang samahang ito?
02:20Okay po.
02:21Bali, nagsimula po kasi kami.
02:23Mas ano po kami, kinikilala natin yung mga katutubong Aita.
02:28Kasi wala naman talagang mga impormasyon talaga tungkol sa kanila.
02:35Mas yung sila ay maliit, saratang ilong, namamalimos, parang ganun lang.
02:41So ang aming pung grupo ay nakikipamuhay talaga kami sa mga katutubong Aita.
02:46Kinikilala namin sila.
02:47At kung merong mga pangangailangan, mas maganda kasi yung hindi doon sa perception lang natin,
02:56kundi doon sa komunidad.
02:58So habang kami ay nakikipamuhay doon sa mga katutubong Aita, actually,
03:04dito natin na mas nakita yung kanilang mga struggles.
03:08At actually, tatlong nanay yung lumapit sa amin.
03:12Ang mga Aita kasi talagang hindi kanila kayang tignan sa mata
03:15dahil ganun kaliit yung pagtingin nila sa kanilang sarili
03:18with years of discrimination, with years of pang-aabital talaga sa kanila.
03:25Pero yung tatlong nanay, lakas-toob silang lumapit sa amin.
03:28At tinanong nila, that time kasi tinuturoan namin yung mga bata.
03:32Simple tutorial lang.
03:34Pero lumapit sa amin yung tatlong nanay, sabi nila yung mga bata lang daw ba yung tuturuan.
03:39Nung tinanong namin kung bakit, gusto pala nilang matutong magbasa, magsulat at magkwenta.
03:44Hindi namin makakalimutan yung tatlong rason na ibinigay nila.
03:48Na ito rin yung nagpasimula talaga at nagsulong dito sa proyekto.
03:52Yung unang nanay, sinanay Lorena, sabi niya, gusto lang daw talaga niyang masulat yung pangalan ng anak niya.
03:58Kasi may school naman talaga yung mga anak nila.
04:01Pero pag tuwing pumunta siya doon, ni simple forms, hindi niya kayang fill outan, ni enroll yung anak niya, hindi
04:10niya kaya.
04:10At mas lalo siya pinagtatawanan doon, kumbaga nawawalan siya ng dangal.
04:15Pangalawa po, yung isang nanay naman, sinanay Isa, siya ay nagtitinda sa bayan, napakasipag niya magtinda sa bayan.
04:21Ngunit pag nandun siya, sinasabi ng mga tao, dito na tayo bumili sa mga AIDA, hindi sila maruntong mag-compute,
04:29madadaya natin sila.
04:31At yung pangatlong rason po, maraming pumunta talaga sa communities nila na may mga dalang papel, na hindi naman nila
04:38nababasa.
04:39At lagi sinasabi, for food support lang ito, mag-thumb mark na lang kayo.
04:43And pag ginawa nila yun, before they know it, naibenta na pala nila yung kanilang lupa, or pumayag na pala
04:49sila sa mga ganitong iba't-ibang mga proyekto na hindi naman sila aware.
04:53So with those three reasons po, kami kasi galing kami talagang Maynila, ako, plus Piñas, pero sapat yung tatlong rason
05:00po para maipush natin na basic literacy, yung kanilang pangangailangan,
05:05gawin natin, pagsikapan natin, bagamat magkakalayo po, dito natin sinimulan yung liwanag at tunong project.
05:15Pero yun nga po, marami rin mga suliran yung kagayan yan.
05:19Ang edukasyon naman kasi talaga dapat mapagpalaya siya.
05:23So, nagiging hatlang sa mga katutubo yung hindi pagkontekstwalisa sa kanilang mga pinag-aaralan.
05:33Nung una nga po, nagpatawag kami ng volunteers na mga teachers, ganyan.
05:38Pero yung ginawa na aming curriculum, hindi siya naging efektibo talaga dun sa komunidad kasi nga po hindi siya naayon
05:45sa kultura at kanilang pamumuhay.
05:48Kaya yun naman po ang nagbukas sa amin para mas lalong kilalanin at makipagrelasyon sa mga katutubong AITA para makontekstwalisa.
05:57Kaya yun po, nasa year 4 na tayo ng liwanag at tunong.
06:01Yung nanday na nagsabi na gusto lang niya maisulat yung pangalan ng anak niya.
06:05Actually, may recognition day po kami na naputol lang noong Sunday.
06:10Pero kasi dahil malakas yung ulan, itutuloy po namin muli ngayong Sunday na yung nagsabi noon na hindi niya maisulat
06:17yung pangalan ng anak niya.
06:18Ay naa-awardan po siya ng isa sa gawad panulat kasi napakahusay na po niya magsulat ngayon at magbasa.
06:27Ang pinaka-success na rin po siguro ng programa ay, ngayon kaya na tayong tignan ng mga katutubo sa mata.
06:36Dahil ang edukasyon naman dapat na-empower ka talaga na maramdaman mo na tayo ay pantay.
06:43So yun naman po yung ating programa.
06:45Yes. Ma'am, madibang po doon sa pakipamuhay niyo po sa mga kababayan nating AITA at doon sa pagtuturo niyo
06:52nga po sa literacy, sa pagbabasa, pagsisulat at pagkikwenta.
06:55Ano pa po yung mga ibang aktividad na meron tayo para sa ating mga kabataan doon maging sa mga adult
07:00na AITA?
07:02Ayan. So madami po. So bukod po doon, tayo ay may erong tinatawag na lakbay-bahay program kung saan talagang
07:11pinupuntahan natin yung ating mga katutubo sa kanilang mga bahay-bahay.
07:16Isa po itong programa ng tinatawag nating paglapit dahil over the years wala po talagang lumalapit sa ating mga katutubong
07:23AITA.
07:24Isa siguro sa pinaka-hitumatak sa akin noong isang experience, noong sabi noong isang katutubong AITA na bukod doon sa
07:37mga material na bagay,
07:38kasi sa hirap ng buhay talagang napakahalaga ng material na bagay.
07:41Pero ang banggit niya, sa lahat ng pumupunta dito, kayo lang yung pagkwentuhan sa amin, kayo lang yung kumain ng
07:50kinakain namin,
07:51kayo lang yung inalam yung aming kalagayan talaga dito.
07:55Mula po doon kasi sa paglapit, nakakagawa tayo ng ibang mga programa, katulad ng nakakapanawagan tayo ng medical mission,
08:03pero yung nakabatay sa kanilang kultura, ano po, tinatagal po natin yung Messiah Complex talaga.
08:09Kasi yung mga katutubo, meron po silang mayaman na indigenous knowledge, napakakusay po,
08:14ang tatalino talaga nila, wala lang po talagang support.
08:18Okay, ma'am.
08:18So yun mula po doon, ano, nakakaroon.
08:20Alright, ma'am.
08:21Bilang panghuli po, yung mga gusto pong mag-tumulong, magbigay ng tulong, paano po sila makikipag-ugnayan sa inyo?
08:29Kasi magandayan po siya.
08:33Ayun, una-una po is how can we serve a community that we do not know, mano?
08:36So bago po tayo tumulong, mahalaga niya, kilalanin po muna natin sila.
08:42Samahan niyo po kami, Liwanag at Tunong, weekly po, Rain or Shine, ano,
08:46nandito po tayo, pumunta po tayo sa katutubong komunidad.
08:49Ayan po, ngayon sarado na yung ating slot, ano, sa June 7, pero weekly po yan.
08:54Message niyo lamang po kami sa Liwanag at Tunong.
08:57At from time to time, nagpo-post po kami ng mga pangangailangang material, ano,
09:02wala pong malaki o maliit sa dakilang layungin.
09:05So, yun po, sama-sama po natin suportan ang ating mga katutubo.
09:09Yes, sa Liwanag at Tunong sa Facebook at Instagram,
09:12sama-sama po natin suportan, gaya ng sabi ni Ms. Vlog,
09:15ang mga proyekto at programa ng Liwanag at Tunong.
09:18Muli nakasama natin ang kanilang Advocacy Officer Maningning Vlog.
09:22Maraming salamat po, ma'am.
09:23Maraming salamat.
09:24Salamat po.
Comments