00:00Ito, Attorney Jomi,
00:01tanong ako sa iyo,
00:02kailan ka huli pumasok
00:03sa isang public library
00:04at kailan ka huli
00:06nakapagbasa
00:06yung totoon libro
00:08yung medyo
00:09amoy toka doon pa?
00:11Yung sa library 2023,
00:13yung physical book,
00:14ano kasi ako,
00:15fan ako ng physical na libro,
00:17mga nung last weekend.
00:18Yun, ikaw yun talaga.
00:20Pero ito kasi,
00:21para sa marami sa atin,
00:22mukhang matagal-tagal na,
00:23pero alam nyo ba
00:24na marami sa ating
00:25mga silid aklatan ngayon
00:26ang nag-level up na
00:28yung mga library natin.
00:29Yes, magandang pag-usapan yan, Joshua.
00:31Nalo na ngayong,
00:32ipinagdiriwang natin
00:33ang 36th Library
00:34and Information Services Month.
00:37At para ibahagi sa atin
00:38ng mga kaganapat
00:39at ng mga layunin
00:40ng selebrasyong ito,
00:41ay makakasama po natin
00:43si Ma'am Melanie or Melay,
00:45ang chairperson
00:46ng Working Committee
00:47at si Sir Jose o si Sir Tom.
00:49Welcome to Rise and Shine po.
00:51Magandang umaga.
00:52Good morning.
00:52Magandang umaga po.
00:53Morning po.
00:54Good morning.
00:55Ma'am Melay, Sir Tom,
00:56unahin na po natin.
00:57Kamustayan natin ang kasulukuyang
00:58kalagayan po ba
00:59ng ating mga libraries
01:00at siyempre,
01:01nagbago na po yung panahon
01:02with all the technology
01:03and tools.
01:05Ano po ba yung mga updates
01:06at pagbabago
01:07sa ating physical libraries?
01:09Sa ngayon po,
01:10ang National Library
01:11of the Philippines
01:12ay maraming pagbabago.
01:13Especially po
01:14sa ating mga research po.
01:16Kung kayo po ay mag-re-research,
01:18pupunta niyang National Library,
01:19modernize na rin po
01:20yung ating facilities po doon.
01:23At may mga internet po tayo,
01:25libre na pupuntahan.
01:26Pwede niyo puntahan
01:27at libre din
01:28ang pagbisita doon.
01:30At may gallery na po
01:31ang National Library.
01:32Oh, wow.
01:34Sir Tom?
01:35Pagdating naman po
01:36sa kabuoan,
01:37kalat din po
01:38ang mga public libraries natin
01:39bukod po sa ating
01:40National Library.
01:41Kasi marami po
01:42hindi nakakaalam na
01:43baka merong malapit
01:44na public libraries sa kanila.
01:45Mami Alay, tama?
01:46Ano?
01:46Meron tayong 1,000?
01:49770 na public libraries
01:52sa ngayon.
01:52And ang National Library
01:54nag-a-affiliate po siya
01:55ng mga public libraries
01:56sa buong Pilipinas.
01:58Luzon,
01:59besides and Mindanao.
02:00Pwede niyo pong puntahan.
02:01Bala-bisitahin.
02:02Sa ngayon po kasi,
02:04Ms. Melanie,
02:06grabe na po
02:07yung usbong
02:08ng digital technology.
02:10I mean,
02:10from encyclopedias
02:12to
02:13ah, di ba?
02:14Dati po
02:15buksan mo pa talaga.
02:16Di ba?
02:17Napapapili ka pa
02:18ng encyclopedias.
02:18Pero ngayon po kasi,
02:20isang click mo na lang,
02:21isang type mo na lang,
02:21pwede ka na mag-research.
02:22Ano pong papili
02:23itong ating mga physical libraries
02:25at this point
02:25para po sa ating
02:26mga kabataan?
02:27Alam niyo po,
02:29ang
02:31pampublikong aklatan
02:32or the National Library
02:33of the Philippines
02:33sa ngayon,
02:34ito po ay
02:35libreng puntahan.
02:36Yan po kahit po
02:36marami po tayo po
02:38ay ano na sa technology.
02:40At the same time,
02:41bilang librarian,
02:42kailangan niyo pong
02:43i-fact-check
02:44yung mga information
02:46na inyong binibigay.
02:47At kaming mga librarian
02:49ay dapat din po
02:50meron tayong
02:50resources
02:52kung saan
02:53nagaling ang mga
02:54collections
02:54or ang mga information
02:56na iyong ibibigay
02:57sa mga readers
02:58or sa mga researcher.
03:00At saka po,
03:01sa ating mga aklatan,
03:02kasi yung iba
03:04ay tinuturing na
03:05kaaway
03:05or kalaban natin
03:07ng AI.
03:08Pagdating sa library,
03:09hindi po ganun
03:10ang tingin natin
03:10sa kanila.
03:11Ang AI
03:12ay mga tools
03:13na talagang
03:14makakatulong din po
03:15sa ating
03:16pagre-research.
03:17Pero sabi nga po
03:17ni Ms. Melay,
03:18kailangan pa rin po
03:19ng human intervention.
03:20Kasi hindi natin alam
03:22kung saan ito
03:22kinukuha.
03:23At dahil tayo
03:24ay mga librarians,
03:25tumutulong tayo
03:26sa pag-fact-check
03:27ng mga bagay
03:28na ipinapakita sa atin.
03:29Ayun.
03:30Nabanggit nyo,
03:31Sir Toma Melay,
03:32yung librarian.
03:33Kamusta na po ba
03:34ang estado
03:34ng ating mga librarians
03:35ngayon?
03:36At meron po ba
03:37tayong sapat
03:38na human resources
03:39sa ating mga
03:40pampublikong aklatan?
03:42Ang sa ngayon po,
03:43nung September po,
03:45ay 760,
03:46ko di ako
03:47nagkakamali Tom,
03:48ang mga pumasa
03:49ng mga librarians po
03:50ngayon.
03:51Bawing librarians
03:52at the same time po.
03:53Sila din po,
03:54ang mga
03:55pampublikong aklatan
03:57naman po,
03:57ay may mga sapat
03:58naman po silang
03:59human resources.
04:00So balit sila po
04:01ay may mga
04:02na hindi po sila
04:04licensed pa po.
04:06Pero sapat po
04:07ang mga human resources.
04:07Dahil alam po nila
04:08yung kanilang ginagawa
04:10sa aklatan.
04:11Dapat talaga
04:12mapagtuunan din
04:12ang pansin.
04:13Dapat may sapat
04:14kasi yung librarian
04:15namin sa school
04:15namin dati
04:16ang sumit.
04:17Iba na kayong sir.
04:19Pag sinabi kasi
04:19librarian,
04:20bawal maingay,
04:22tapos kailangan
04:22isoling mo yung libro
04:23on time.
04:24Alam mo yung
04:25sa amin,
04:26magagalit yung sa amin,
04:27lagi siyang bunti.
04:28Lagi sa library,
04:30sa school ha,
04:31hindi sa library.
04:33na yung iba na.
04:34Alam ni ba sir,
04:34naranasan ko din yan.
04:35Para makaka-level lang
04:36nang tayo na.
04:38Alam ni sir,
04:39ngayon ang librarian
04:40ay wealth
04:41for ano na sila,
04:42accommodating.
04:43Smile,
04:45hair maze,
04:46nakaisimala na ganon.
04:47Ano kailangan mo?
04:48Yun.
04:48Part of the cool kids
04:49na sila.
04:50Hindi na po tayo
04:51yung noon na sinasabi nilang
04:52sinistapya.
04:53Yan.
04:53Si Margot,
04:54takasalamin,
04:56laugh,
04:56bawal maingay.
04:58Kasi yung dati
04:58librarian na yun,
04:59ah, yun naman kailangan mo.
05:01Para bang nanay ko
05:02ganyan.
05:02At para bang kasalanan
05:04na pumunta ka
05:04ng library.
05:05Sorry po,
05:06sorry ko lang po ito.
05:07Pero ito pa pag-usapan natin,
05:08Ms. Mele.
05:09Ah,
05:09yung pagdiliwang po
05:11ng Library and Information
05:12Services Month
05:13as the overall chairperson po,
05:15ano pong layo nito,
05:16ano pong goal nito?
05:17Dahil po ngayong taon,
05:19ang Pilipinas
05:20ang host ng ASEAN po.
05:21Ang ating tema ngayon ay,
05:23meron lang akong
05:25Hanchester, no?
05:26ASEAN
05:27Link
05:28for Culture.
05:30Okay.
05:30So yun po ang ating tema ngayon.
05:32Ibig sabihin,
05:33ASEAN Libraries
05:34Integrated
05:35Network
05:36Knowledge
05:37na kung saan,
05:38not only in the Philippines,
05:40but ASEAN countries,
05:42tayo ay magsama-sama
05:43na ipromote
05:44ang kulturang meron
05:46ang ating
05:47about libraries,
05:49sa Pilipinas
05:50at sa iba pang
05:51ASEAN countries natin.
05:53And of course,
05:54Library
05:54should be the platform
05:56ng mga pampubliko
05:58na kung saan
05:59makakahanap sila
06:00ng mga information
06:01about our culture,
06:02awareness of our culture.
06:03Sabi nga rin po nila,
06:05hindi ka man makaalis
06:06sa lugar na nandito ka,
06:08pero dahil sa mga libraries
06:09at pagbabasa,
06:10talagang makakarating ka
06:11sa iba't ibang lugar.
06:13Yes.
06:13At may alam mo yung
06:14mga kultura,
06:14tradisyon nila.
06:15Pero ito,
06:16pahabol ko lang,
06:16Sir Tom,
06:17may gumagamit po,
06:17Ms. Mela,
06:18of course sir.
06:20As na ngayon po
06:21sa National Library po,
06:23dami pong pumuputo
06:24everyday.
06:25Kasi unang-una
06:26ang kanilang
06:27hinahanap
06:28ay mga
06:28printed collections
06:30and mga
06:32reference materials,
06:34mga encyclopedia
06:35na updated
06:36at mga
06:37reference
06:38mga manuals
06:40yun po ang kailangan.
06:41At mga newspaper din.
06:43Bukod din po
06:44kasi doon,
06:45nagiging bahagi din po
06:46ang National Library
06:47sa mga
06:48educational tours.
06:50Kasi meron
06:50bukod sa
06:51pangmatanda,
06:52may mga servisyo din po
06:53kasi tayo na
06:54pampatay.
06:55So, part po
06:55ng promotion din po
06:57ng pagbabasa
06:57ay yung pagiging
06:58stop ng ating mga
06:59educational tours
07:00sa National Library.
07:01Ayan, alam ni Ms. Mela.
07:02Alam ni po ba, sir,
07:04nakikita niyo na ba
07:05ang original
07:05na manuscript
07:06ng Loli Metangari
07:07at Alphalbistins mo?
07:08Hindi po po.
07:08Punta na kayo
07:09sa National Library.
07:10National Library.
07:11Original, sir.
07:12Talaga, makikita mo
07:13nakadisplay po
07:14sa aming permanent gallery.
07:16Curious na,
07:16may entrance ba?
07:17Wala, sir.
07:18Libre.
07:19Kahit saan niyo
07:19sa mga
07:21kailangan niyo lang
07:22pong mag-avail
07:23ng library ID
07:24na tinatawag
07:25para ma-access ninyo
07:27ang mga collections namin
07:28at mapunta niyo
07:29ang mga iba pang mga
07:30facilities na dapat
07:31ninyong malaman.
07:33Kinakailangan ba
07:33na may ID ka
07:34para makakuha ka
07:35ng library ID?
07:36Opo, valid ID.
07:37So, paano kung
07:38wala siyang valid ID?
07:40Tingnan po na.
07:40Pwede ba school ID?
07:41Pwede po.
07:42Ah, pwede naman.
07:43Kasi akala ko
07:44baka ito yung sitwasyon
07:45na mag-apply ka ng ID
07:47eh wala ka yung ID.
07:48Pero,
07:49balik po tayo
07:50sa usapan
07:50ng inyong selebrasyon.
07:51Ano po ba yung
07:52mga aktividades nyo?
07:54At paano po ba
07:54may encourage
07:55ang ating mga kababayan
07:56na mas bumisita
07:57sa ating mga libraries
07:59sa buong Pilipinas?
08:00Okay.
08:01So, dahil ngayon pong buwan
08:03sinicelebrate natin
08:04ng Library Information Services Month
08:06or LISM
08:07ang mga aktividades
08:08na po na nagsimula
08:09po noong November 3,
08:10noong Tuesday.
08:11Meron po tayong bazar.
08:13No-opening a bazar
08:14and exhibit.
08:15And then, kahapon
08:16ay opening ceremony.
08:17Maraming salamat sa PTV
08:18before,
08:19nandun po sila.
08:20And sa November,
08:21mamaya po no,
08:23Kuya Tom,
08:23meron tayong live
08:24chikahan.
08:25Oh, okay.
08:25At ito po ay
08:26ini-invite po namin yung
08:27meron kaming mga guests
08:28na i-interviewin namin.
08:30Ibig sabihin ng live chikahan.
08:31Pag sinabi kasi yung library
08:33tahimik, no.
08:33It's mainay, no?
08:35Dadagdagan pa niyan ni Kuya Tom.
08:37Ano pa bang ma-activities natin?
08:38Speaking po,
08:39pag-iingay,
08:39meron din po tayong
08:41open mic
08:42sa pambansang aklata.
08:43Okay.
08:43So, interactive na.
08:45Yes.
08:45And then, syempre,
08:46hindi rin po natin
08:47iuhuli yung mga
08:48social media platforms natin
08:49kasi meron din po tayong
08:50mga social media contest
08:51na ini-analy.
08:52Very quickly lang.
08:53Kasi sa ibang bansa
08:53kasi yung mga library
08:54may silent area
08:56tapos meron yung
08:57pwede kayong mag-usap na area.
08:58So, may gano'n na ba sa atin?
08:59Yes po.
09:00Okay.
09:01So, speaking of social media,
09:02Sir Tom,
09:03invite yung mga ka-RSP natin.
09:04Saan nila pwede makita
09:05yung mga detalye
09:06ng activities?
09:07Ayan.
09:07Sir, tanong ko ulit.
09:08Nakafollow na ba kayo
09:09sa social media
09:10ng National Library of the Year?
09:11Ito na po,
09:12mag-follow na po.
09:13Sa lahat po,
09:14yung iimbitahan namin
09:15mag-like,
09:16mag-follow,
09:18ishare,
09:19at isubscribe
09:19ang aming social media
09:21National Library of the Philippines
09:22at at ang aming website
09:24LISM 2026
09:25sa mga iba pang detalye
09:26about LISM.
09:28Ayan.
09:29Ang galin, di ba?
09:30Na iba talaga yung mga
09:30aking mga library.
09:32Well, on that one,
09:33maraming maraming salamat
09:34ng Melanie Ramirez
09:35at Sir Jose,
09:36Sir Tom Fernando.
09:37Mula po yan
09:38sa National Library
09:39of the Philippines.
09:41Thank you, sir, ma'am.
09:41Thank you, sir.
09:42Thank you, sir.
