00:00MÜZİK
00:27Merhaba ben Gümeyiz Samalı.
00:28Yeşildoğ programı ile yine karşınızdayız.
00:30Türk Somonu'nun hikayesini yapmaya devam ediyoruz.
00:33Daha önce Kayseri'deydik.
00:35Kuluçkaneleri gündeme getirmiştik.
00:37Yavruları gündeme getirmiştik.
00:38Onlar hafiften büyüyecek, taşınacak, Karadeniz'e getirilecek.
00:41Daha sonra burada yetişecekler demiştik.
00:44Şimdi hasat zamanı.
00:46Kuluçkanelerden, İç Anadolu'dan denize geldik ve hasat edilecek.
00:50Hasat nasıl yapılıyor?
00:52Daha sonra nasıl işleniyor?
00:53Türk Somonu'nun faydaları ne?
00:56Norveç Somonu ile Türk Somonu arasındaki fark ne?
00:58İşte bu hafta bu hikayeyi izleyeceksiniz.
01:01Yeşildoğ başlıyor.
01:06MÜZİK
01:24Dünya pazarlarında söz sahibi olmaya başlayan Türk Somonu seri oyunu,
01:28İç Anadolu'nun 12 ay sabit akan tenis su kaynaklarında başlıyor.
01:40Üretim tatlı su kuluçkanelerinden deniz kafeslerine kadar uzanan,
01:45tamamen doğal ve sürdürülebil bir yöntemle gerçekleşiyor.
01:49Türk Somonu hiçbir yasada fazla bilinmiyor.
01:52Bu amaçla Samsun Yaka kentte bir somon festivali yapılacak.
01:56Bölge halkı Somon'la tanışacak.
01:59Türkiye'nin ilk somon festivali öncesi hasat için Karadeniz'e açılıyoruz.
02:06MÜZİK
02:10Türkiye'nin ilk somon festivali Yaka kentte gerçekleşecek.
02:16Önce bir hasat şenliği var.
02:18Tabi bütün tekneler dolmuş vaziyette.
02:19İnsanlar çok meraklı.
02:20Çünkü fazla somonu bilmiyoruz.
02:23Somonla çok tanışmadık.
02:24Hep Norveç somonu tanıdık.
02:26Yerli somona bir türlü alışamadık.
02:28Ama yavaş yavaş Türk somonu da dünya pazarlarına girdi.
02:32Türkiye pazarlarına önce dünya pazarlarına girdi.
02:34Şimdi yavaş yavaş halk da bugün somonla tanışacak.
02:39Belki de birçok ilk defa somon yiyecekler.
02:41Çünkü somon biraz pahalı balık olarak görülüyor.
02:45Ama yavaş yavaş bu imaj kırılmaya başladı.
02:47Çünkü üretim arttıkça fiyatlar da düşmeye başladı.
02:56MÜZİK
03:10Türkiye somon balığını yaklaşık 10-12 senedir ciddi üretimlerle yapıyor.
03:18Ama tabi Türkiye'de sürünleri üretimi 50 senedir var.
03:22Çıpıramız var, levreyimiz var, graynosumuz var, alabalığımız var.
03:27Türk somonumuz da yeni yeni.
03:29Bu onu tanıtmak adına var olduğumuzu, gıda güvenilirdikleri bir nefer olduğumuzu anlatmak için bu hasat çeniliğini yaptık.
03:38Katılım güzel, heyecan güzel, hava güzel.
03:41Çıktık geliyoruz.
03:42Yani daha yolumuzu tamamlayamadık.
03:44Ama biz yola çıktık.
03:45Geliyoruz yani.
03:46Biz de üretiyoruz.
03:47Sayın Büyüklerimizden, Cumhurbaşkanımızdan, bakanlarımızdan, yetkililerden bu konuda torunlarımız adına söylüyorum.
03:56Çocuklarımız adına söylüyorum.
03:57Bize yardım etmeleri gerekiyor.
03:59Bu balaya tanıtmamız lazım.
04:22Havuzlar ilk hayvan refahını merak ettik.
04:24Hayvan refahına nasıl dikkat ediyorsunuz?
04:26Şimdi böyle bunun belirli bir oranı var.
04:28Yani her havuzun kendi boyutuna göre belirli bir su, metreküpü oluyor.
04:33Her metreküpede belirli bir miktar balık kilogram olarak koyuyoruz.
04:38Dolayısıyla balığın havuz içinde yeterli alana, hareket edebileceği alana, rahatlıkla yemlenebileceği alana, oksijenini rahatlıkla alabileceği alana dikkat ediyoruz.
04:49Böylece balık içeride sıkışmadan, strese girmeden, doğal ortamında deniz suyunun içinde güzel yemlemesini yaparak belirli boyuta ulaşıyor.
05:00Eğer sık, yoğun balık koyarsanız balığın yemlenmesinde de, hareket kabiliyetinde de bu sefer dezavantajlı duruma düşüyorsunuz.
05:27Muhteşem bir manzara var.
05:29Şimdi denizden tekneler, kıyıda insanlar bir selamlama geçidi yapıyorlar.
05:34Onlarca tekne bu şenliğe katılıyor.
05:37Çok güzel bir şey.
05:38Balıkçı bu işten para kazandığı sürece o da mutlu oluyor.
05:42Herkesi de mutlu ediyor.
05:43Şu anda güzel bir ortam var.
05:55İçi somon dolu tanklar limana ulaşıyor.
05:58Buradan işlenmek üzere tırlara yüklenerek fabrikalara gönderilecek.
06:10Bu fabrikalardan işleme tesislerinden birini ziyaret ediyoruz.
06:16Oldukça modern, büyük bir tesis.
06:18Bu tesis için Norveç'ten teknik destek alınmış.
06:36Hasat edilen somonlar buraya geliyor.
06:39Bu şimdi kaç kilo?
06:40Bunlar şu an 3 ila 4 kilo arasında.
06:43Karadenizimizin soğuk sularından hasat ettiğimiz somonlarımız fabrikamıza varış yapmış durumdalar.
07:02Burada bir bütün olarak mı işliyorsunuz?
07:05Fileto yok.
07:06Fileto bölümü öbür tarafta.
07:09Ama bugün için fileto yapmıyoruz.
07:12Bütün çalışıyoruz.
07:13Bu çiftlik balığın sürdürülebilmek açısından önemli ne?
07:16Dünyanın kaynaklarını dikkatli kullanmalıyız.
07:20Üretim balığıyla avcılık balığındaki baskıyı azaltmış oluyoruz.
07:46Kaç kattı burası?
07:487 kat.
07:497 kat.
07:505000 ton balık alıyor burası.
07:52Bundan bize 2 tane var.
07:54Toplam 10.000 ton balık alıyor.
07:57Bir apartman yüksekliğinde.
08:02Burayı tamamen dolduruyor musunuz?
08:05Yani 2 senedir hatta 3 senedir tamamen dolduruyoruz.
08:09Ve sonra tamamen boşaltıyoruz.
08:20Bunun ne kadarı dış piyasaya gidiyor, ihracata gidiyor?
08:24Firma olarak biz %100'ünü ihraç ediyoruz.
08:27%100'ünü?
08:28Evet.
08:28Ülke olarak %80'i ihraç oluyor.
08:31Ne farkı var Norveç Somonu'ndan?
08:34Sizin piyasada farklı kılan ne?
08:36Norveç Somonu'na göre rengimiz daha pembe, etimiz daha sıkı, yağ oranımız biraz daha yüksek.
08:44Özellikle sushi pazarında daha çok tercih edilen bir ürün olmasına sebep oluyor.
09:13İlk defa mı yiyeceğiz çocuklar Somonu?
09:15İlk defa yapıyorum.
09:16Öyle mi?
09:16Evet.
09:17Daha önce hiç Somon yemediniz mi?
09:18Bir kez yemiştik.
09:20Somon, somon farklı, öteki farklı.
09:23He.
09:23Sevdiniz mi?
09:24Güzel tadı.
09:25Güzel mi Somon?
09:35Afiyet olsun.
09:37Daha önce Somon yemiş miydiniz?
09:39İlk defa.
09:40İlk defa mı yiyorsunuz siz de?
09:42Nasıl lezzetli?
09:43Güzel.
09:43Güzel mi?
09:44İlk defa yapıyorum.
09:47Gördüğünüz gibi çoğu insan ilk defa Somon'la tanışıyor.
09:52Çok da farkında değiller.
09:54Önce, tabii Türk halkını yedirmek lazım, Türk Somon'la.
10:07Ne diyorsunuz bu şenliğe?
10:08İlk defa aldık.
10:09Çok kalabalık.
10:11Çok kalabalık.
10:11Ulaşmak biraz zor.
10:12Ama güzel mi öyle lezzet?
10:13Güzel, lezzeti güzel.
10:15Lezzeti çok güzel.
10:16Sen yemiyor musun?
10:17O benden yiyor.
10:18Öyle mi?
10:18Tamam.
10:28Bunlar bizim üniversitede ürettiğimiz ürünler.
10:31Lakarda var, marinatlarımız var, gravlaxımız var.
10:34Gravlaxı şeker, tuz ve dereotunu da yatırıyoruz.
10:382-3 gün kadar bekletiyoruz.
10:39Ardında olgunlaştıktan sonra soğuk muhafaza ediyoruz.
10:42Marinatlarımızı duman aramalı var, sade aramalı var, baharatlarımız var.
10:46Onları da sirke ve tuzla 2-3 gün kadar bekletip olgunlaştıktan sonra yine yağlayıp paketliyoruz.
10:52Şunlar paketlenmiş halleri.
10:53Norveç somonuna uygulanan basamakları da uyguladık aslında.
10:56Yani ondan da marinat yapılıyor, ondan da gravlax yapılıyor.
10:59Aynı işlemleri biz Türk somonuna uyguladık.
11:02Yerli bir ürün ortaya çıkartmaya çalıştık.
11:04Şu anda röportaj yaptım.
11:06Çoğu insan somonu görmemiş, yememişler.
11:08Evet, gerçekten.
11:09Niye öyle?
11:10Biz de çok şaşkınız.
11:11İş tüketimde çok az somon tüketimi.
11:13İnsanlar biraz avcılık balıklarına daha çok önem veriyorlar.
11:16Bizim amacımız yetiştiricilik balıklarının tüketimini arttırmak, Türk somonunun tüketimini arttırmak.
11:21Senelerdir de bu amaçla çalışıyoruz.
11:26Peki besin değeri açısından Türk somonu ile Norveç somonu arasında bir fark var mı?
11:32Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi bu konuda bir çalışma yapmış.
11:36Sonuçlar Türk somonunu öne çıkarıyor.
11:43Proteinleri birbirine yakın olmakla birlikte esansiyel yağ amino asitleri Türk somonunun daha yüksek.
11:50Mineral maddeler açısından da değerli içeriklere sahip.
11:55Özellikle demir ve selanyum içeriği Türk somonunda daha yüksek.
11:59Ve en önemlisi de yağ asitleri açısından Türk somonu ön plana çıkıyor.
12:05Çünkü EPA ve DHA dediğimiz iki önemli doymamış yağ asidi Türk somonunda Norveç somonundan iki kat daha fazla ikisinin toplamı.
12:14Yani DHA biliyorsunuz beyin ve göz sağlığı için çok gerekli bir yağ asidi.
12:21EPA da özellikle koroner kalp rahatsızlıkları, Alzheimer, Parkinson, depresyon gibi birçok hastalıkta tedavi edici özelliğe sahip bir omega 3 yağ
12:32asidi.
12:33Yani biz bunları dışarıdan besin takviyesi olarak alıyoruz biliyorsunuz zaman zaman.
12:37Bir günde bir yetişkinin 0-2 gram EPA, DHA alması gerekiyor.
12:43Ve Türk somonu bunu %600-700 kat sağlıyor bir porsiyonu ile.
12:49Ve Norveç somonuna göre 2.8 kat daha fazla EPA, 2.2 kat daha fazla DHA içeriyor.
13:07İç Anadolu'dan başlayıp Karadeniz'e kadar Türk somonu takip ettim.
13:11Hikayesini ekrana taşımaya başladık.
13:13Sonunda tüketici ile de buluştu.
13:16Somon tüketmemiz gereken gıdalardan bir tanesi.
13:20Umarım daha da bollaşır.
13:21Türk somonu çok tanınmıyor.
13:23Dış piyasa biliyor, dünya biliyor.
13:25İç piyasa da tanır.
13:26Norveç somonu da fark etmez Türk somonu da yememiz gereken besin değeri yüksek bir balık.
13:32Önemli olan bunu tüketici ile halkla buluşturmak, ucuz yolları bulmak.
13:38Haftaya bir başka yerde bir başka hikayede buluşmak üzere.
13:40Hoşçakalın.
