- 2 dakika önce
Eski Bayramlar - Mehmet Koca "Eski bayramlar nasıldı?" 28.05.2026
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:02Mehmet Koca
00:041965 Afyon Bolvadin doğumluyum.
00:11Haziran ayında doğmuşum.
00:16İlkokul, ortaokul, lise Bolvadin'de okudum.
00:19Bolvadin İmam Etmisesi mezunuyum.
00:22Dolayısıyla çocukluk yıllarım Bolvadin'de geçti.
00:26Bir bakkal, Eşref Koca'nın oğlu, Zehra'nın oğlu.
00:31Dört kardeş, dört erkek kardeş, üç numara.
00:35Üçüncü kardeşiz.
00:37Esnaf çocuğu olmanın getirdiği şehirde Bolvadin bir şehir hayatı nihayetinde.
00:4335 bin nüfuslu bir kaza.
00:47Dolayısıyla Bolvadin İmam Etmisesi'nden 1982 yılında mezun oldum.
00:52Sonra 1986 yılında da İstanbul Teknik Üniversitesi Sakarya Mühendisi Fakültesi'nden mezun oldum.
00:58Bayramlar çocuklar için çok önemli, unutulmaz sahneleri içeren bir şey.
01:04Tabii biz dini dinamiklerle yetişmiş, dini hassasiyetleri olan bir çevrede büyüdük.
01:13Dolayısıyla bayram, Ramazan, kendisi Ramazan bayramı, kurban bayramı bizler için çok önemli, dikkat edilen, hazırlıkları yüksek olan, heyecanı yüksek olan
01:24bir hayat yaşadık çocukluğumuzdan itibaren.
01:27Bir de bakkal olmamızdan kaynaklı, yoğun bir şekilde de muhataplarımız, müşterilerimiz açısından da yoğun bir şekilde bayramı hissettiğimiz bir durum.
01:36Tabii Ramazan bayramı, Ramazan'ın kendisi çok özellikle yoğun mukabelelerle, teravihalarla yoğun her gün bir camide teravih kılmak,
01:47sabah namazında ve ikinin namazında mukabele takip etmekle yoğun bir şekilde yaşanan bir Ramazan'ın akabinde hak edilen bir bayram
01:57psikolojisi var.
01:58Bu çerçevede de çocuklar olarak bayrama hazırlık, yoğun bir şekilde bayram şekeri, bayram tatlısı, ayrıca bayram kıyafeti çok özenle her
02:08yıl babamız sağ olsun bize bayram kıyafeti hazırlatırdı özel olarak.
02:13Dolayısıyla bayramın bayram sabahına kadar hazırlıklarla geçen, bayram sabahında da neşeyle sabah namazına koşa koşa gittiğimiz,
02:23bayram namazını kıldığımız bir ruh hali.
02:27Tabii biz dört erkek kardeş olmamız ve yakın yaşlarda olmamızdan kaynaklanan evde bir neşe var, bir hazırlık var.
02:38Bayram sabahında bayram namazına gittiğimizde kıyafetlerimizi giymiş oluyoruz, hazırlanan kıyafetlerimizi giymiş oluyoruz.
02:46Alaca Camisi diye bir camimiz var evimize yakın, orada bayram namazına gidiyoruz.
02:52Önce tabii sabah namazına gidiyoruz.
02:54Sabah namazıyla bayram namazı arasında biliyorsunuz bir süre var.
02:59Bu arada bazen bayram namazıyla sabah namazı arasında da eve gidip geldiğimiz oluyor.
03:04Böyle bir heyecan da yaşadık.
03:08Bayram sabahı, bayramda sabah namazı kıldıktan sonra cemaat kendi arasında bir bayramlaşma oluşuyor.
03:17Orada bir şeker hediyeleşmesi oluyor.
03:19Bayram namazından önce yine şunu unutmamaktan fayda var.
03:24Arefe günü biz muhakkak kabirlerimize ziyarete gideriz, büyüklerimize.
03:28İkin namazından sonra babaannemiz, dedemiz, anneannemiz, akrabalarımız, korunlarımız, komşularımız, bütün memleket.
03:37Bugün Arefe günü kabir ziyaretini gerçekleştiririz.
03:41Dolayısıyla bugün özlem duyulan noktalardan, koptuğumuz noktalardan bir tanesi de bu aslında kabir ziyareti yaklaşımı.
03:50Bayram namazını kıldıktan sonra babamlar bizim üç erkek kardeş.
03:55Üç erkek kardeş en büyük amcamızın evinde bayram ve sabahı buluşurduk.
04:01Üç elti, üç kardeş aynı anda bayram sofrası kururdu.
04:05Bayram soframızı orada oluşurdu çocukluğumuzda.
04:09Dolayısıyla amcalarımızla, yengelerimizle, amca çocuklarımızla, kardeşlerimizle, annemizle, babamızla bayramlaşmamızı.
04:17Babam ortanca idi, büyük amcamızın evinde bayramlaşma yapar idik.
04:22Sabah namazından hemen sonra olurdu bu.
04:25Sabah namazına çıktığımızda amcamızın evine giderdik.
04:29Orada bayramlaştıktan sonra böyle çok mükellef hazırlanmış bayram sofrası, tam tekmil hazırlanmış bayram sofrasında akabinde tatlısı da var tabi baklava.
04:41Tabi bizim Bolvadin kültürü, Selçuklu kültürü.
04:47Yemekleri de o manada bamya çorbası, etli pilav, yaprak sarması gibi böyle güzel, özenle hazırlanmış bir bayram sabahı yemeği olurdu.
04:59Sonra bayram yemeğimizi yedik.
05:04Amcalarımızla tabi bayram yemeğinde önce amcalarımızla, yengelerimizle bayramlaştık, bahşişlerimizi aldık.
05:10Sonra oradan çıktıktan sonra sıra geldi komşularla bayramlaşma konusu.
05:17Tabi bayramlaşma, biz küçüğüz, çocuğuz.
05:21Dolayısıyla her eve girip çıkabiliyoruz.
05:24Tabi seçkin davranıyoruz, seçil davranıyoruz.
05:27Bayram açlıkları kim daha fazla veriyor?
05:31Kimisi şeker ikram ediyor, kimisi para ikram ediyor.
05:34Kimisi 25 kuruş ikram ediyor, 50 kuruş ikram ediyor.
05:381 lira ikram ediyor ama 2,5 lira ikram edenler de var bayram harçlığı olarak.
05:44Biz tabi özellikle onlara koşturuyoruz.
05:46Kim yüksek para veriyorsa öncelikle onlara bayramlaşmaya gidiyoruz.
05:51Dolayısıyla bayram harçlıklarını toplama konusunda öyle bir şeyimiz var.
05:56Çabamız vardı.
05:58Şeker ikram edenlerin şekerlerini alıyoruz, harçlık verenlerin harçlıklarını alıyoruz.
06:03Bayram parasını özenle biriktiriyoruz.
06:06Tabi özenle biriktirimiz bayram parasının bir kısmını harcıyoruz ama bir kısmını da annemize,
06:11o haldemize gidiyoruz, teslim ediyoruz ki o tasarruf mekanizmasının,
06:16biriktirme mekanizmasının kültürünü geliştirme açısından böyle hal grup, hal van savunma yaklaşımı yok.
06:23Bayramda tabi çeşitli meydanlarda eğlence mekanizmaları da oluyor ister istemez.
06:28Arkadaşlarla koşturma, oynaşma şeklinde şeyler oluyor.
06:32Tabi burada bayram ziyaretlerinde büyüklerimiz nasihatlerinde bulunuyorlar.
06:40Ayrıca özellikle bazı evlere gittiğimizde kendi hazırladıkları ikramlardan da ikram,
06:46tatlı mahiyetinde ikramlarda bulunuyorlar.
06:49Tabi bizim kendi evimize de ikramlarımız, şeylerimiz, misafirlerimiz el öpmeye,
06:56el öpmeye, işte bayramlaşmaya geliyorlar.
06:59Tabi biz esnaf olduğumuz için açıkçası çok böyle kontrolsüz bir bayramlaşma mekanizmamız yoktu.
07:07Dükkanın açılması lazım, dükkanda durulması lazım, açılması lazım.
07:13Babam namaza gidecek, gelecek, yemeğe gidecek, gelecek falan.
07:16O süreçte biz de bakkal dükkanını açıyoruz, orada da bayramlaşıyoruz.
07:20Dolayısıyla bakkal çocuğu olmanın, esnaf olmanın daha geniş yelpazedeki insanlarla bayramlaşma zemini oluyor.
07:28Müşteri olarak geliyor, yaşları her türlü yaştan insanlar var.
07:33Her türlü bay bayan, dolayısıyla onlarla da bayramlaşma, onlara ikram etme,
07:38şeker ikram etme, çikolata ikram etme zemin doğuyor.
07:42Dolayısıyla esnaf olmanın getirdiği şekilde mahallemizdeki,
07:47bir de bizim dükkanımız cadde üzerindeydi, şehrin merkezindeydi.
07:51Dolayısıyla her türlü amir, memur, sıradan vatandaş,
07:55her türlü insanlarla bayramlaşma, tanışma zemine ulaşan bir mekanizma yaşadık.
08:01Şimdi tabii bayramda çocuklara yönelik genelde eğlence zeminler oluyor.
08:09Serbest oynama mekanlar oluyor.
08:11Dolayısıyla bizim memleketimizde bir şehir merkezi olduğu için göreceli olarak,
08:20bir de ben esnaf çocuğu olduğum için aslında çok demin de söylemeye çalıştım,
08:24serbest bir imkanım az olduğu için layüsel bir eğlence zeminlerine gidemiyordum.
08:28Ama genelde çocuklara yönelik kurulan düzenekler, oyun mekanizmaları konusunda,
08:37çocuklar gidip oyun mekanizmalarında oyun tahtalarının kurulması gibi mekanizmalar oluşuyordu.
08:48Orada insanların para harcamalarına yok.
08:50Çünkü çocuklar o gün kontrolsüz bir şekilde para elde etmiş oluyorlardı.
08:55Para harcamalarına yönelik çeşitli düzenekler, kurgular kuruluyordu.
09:01O kurgularda ve düzeneklerde insanlar hem eğleniyorlardı,
09:04hem paralarına harcama zeminleri oluşmuş oluyordu.
09:08Dolayısıyla buradaki şeylerimizde bizim çocukluğumuzda bulunduğumuz çevre itibariyle büyüklere gittiğimizde,
09:21orada çok güzel hoş ortamlar oluşuyordu, diyaloglar oluşuyordu.
09:27Tabii bayram zemininde bir rahat bir konuşma, sohbet ortamı olduğu için,
09:31bizim kendi ve duygu düşüncelerimizi, nasihatlarını paylaşıyorduk büyüklerimizle.
09:36Hem insanlar bize bayram açlığı verirken onun yanında da nasihatler yapıyordu.
09:42Mesela benim komşu büyük bir teyzemiz vardı.
09:46Her gittiğimde kimlerle arkadaş olduğumu, kimlerle oturup kalktığımı sorardı.
09:51Burada iyi arkadaş edinmenin şekilde yönlendirmeler oluyordu.
09:57Dolayısıyla bayramlar neticesinde dostluğun, püsler barışıyor, problemli insanlar karıştırılışıyor, bayramlaşıyorlar.
10:10Bizim yaşımızdaki insanlarda dahi bu problemler ortadan kalkıyor.
10:14Dolayısıyla bayramların getirdiği bir hoşluk var.
10:17Artı bizim zamanımıza yaşanan bir Ramazan olduğu için,
10:21hem oruç itibariyle, hem mukabele itibariyle, hem teravih itibariyle,
10:26onun getirdiği de bir şey oluyor.
10:28Bir manevi bir iklim oluşuyor.
10:31Dolayısıyla o manevi iklimin getirdiğinde pekiştiren, hak edilen bir bayram oluşuyor.
10:37Dolayısıyla insanların, amcalarımız, komşularımız açısından da böyle bir güzel bir ambiyans oluşmuş oluyor.
10:47Şimdi tabii bayramların önemi sosyal bir konu bayram.
10:53Ayrıca dinimizde de bayram namazı kavramı biliyorsun vacip.
10:58Dolayısıyla sadakayı fıtır denilen kavramı bayrama endeksli.
11:02Bayramdan önce sadakayı fıtırlarımızı vermemiz lazım ki ihtiyaç sahipleri,
11:07insanların ihtiyaçlarını görebilme fırsatı da olsun.
11:11Artı sadakayı fıtır da biliyorsun herkesin vermesi gereken bir şey.
11:15Dolayısıyla fakir fukara da sadakayı fıtır verebilecek kabiliyete gelirse, vereceği için,
11:19dolayısıyla verebilme kabiliyetine, alışveriş kabiliyetine ortaya çıkılan bir şey.
11:24Bir de şehir merkezinde, Ramazan'ın arefesinde,
11:28demin söylemeye çalıştım ya, kabir ziyaretlerinin yanında,
11:32yoğun bir şekilde alışveriş hareketliliği oluşuyor çarşıda.
11:36Şekerdir, kıyafettir, ayakkabıdır, yoğun bir şekilde alışveriş,
11:41esnafların da bayram ettiği bir konu aslında, alefe günü özellikle.
11:46Dolayısıyla esnaflar kılık kıyafet satma konusunda,
11:50şeker ikramlık konusu, baklava üretim mekanizması, fırınlar,
11:54bu konuda yoğun bir şekilde çalışıyor.
11:56Dinimizin emrettiği bir şekilde oluşan bayram bereketi, bayram namazı,
12:03çünkü Hazreti Peygamber'in yoğun bir şekilde bayram namazından sonra bayramlaşmayı teşvik etmesi,
12:13selamlaşmayı teşvik etmesi, bayram namazında hutbenin okunup topluma,
12:18insanlara meselelerin paylaşılması, ayrıca eğer alefe günü kabir ziyareti olmadıysa,
12:27gidemediysek biz bunu bayram sabahı namazından sonra kabir ziyareti,
12:31muhakkak sanki onlarla bayramlaşmaya gidiyor gibi öyle bir mekanizma da oluşuyor.
12:37Bayramların tabii geldiğimiz günümüz itibariyle bu ruh halinin çağdaş dünyada
12:44hem Ramazan'ın ful yaşanamaması, hem ekonomik nedenleri,
12:50sosyal nedenlerden dolayı yoğunluktan kaynaklı bayramların bir tatil olarak algılıyor olması,
12:56Sıla-i Rahim olarak algılanmamasının getirdiği kopukluklar var.
13:00Tabii bayramlar bazen İstanbul'da yaşayan bizler olarak hüzünlü şeyler de oluyor.
13:06Ortamlar da oluşuyor geldiğimiz noktada.
13:08Gelen giden yok, bayramlaşan yok, büyükler yok, küçükler yok.
13:12İşte diyelim ki tatil, izin, bayram izinleri bir normal bir bayramlaşma değil de izin olarak algılanıyor.
13:21Tabii o bizim günümüzde büyüklerimiz tabii İstanbul'da şehir dışında yaşayanlar da
13:27Bolvadin'e yoğun bir şekilde geldikleri için normal nüfusun dışında da bir nüfus oluşuyor tabii.
13:33Onun getirdiği de bir şey var.
13:35Heyecan var, dinamizm var.
13:37O dinamizmden kaynaklanan yüksek, yoğun bir şekilde bayram yaşanıyor.
13:43Tabii bugünün bayramları da kendine göre disiplini var.
13:45Her çağın kendi disiplinleri var.
13:48Şimdi de tabii mesajlaşma, telefonlaşma, sosyal medya ilişkileriyle bayramlaşma mekanizmaları var.
13:55Burada daha fazla noktadaki insanlara dokunma fırsatı da var.
13:59Bazen pozitif de bakmak lazım.
14:01Çok uluslu, uluslararası mekanizmalarıyla dahi bayramlaşma fırsatı oluyor.
14:07Onun da getirdiği bir şey var.
14:10Günümüzün de böyle bir pozitif tarafı var.
14:13Şimdi aslında eskilere dönme, eski bayramları böyle çok kutsama yaklaşımıyla gitmekte yana olanlardan değilim ben.
14:24Yani günümüzdeki dinamikleri doğru yapıyor olma çabasını gösteriyor.
14:27Eski eskilerde kaldı. Eskiden ben 10 yaşındaydım, 7 yaşındaydım, 8 yaşındaydım.
14:32Şimdi bu yaştayım.
14:34Eskinin sosyolojik, ekonomik, kültürel değerleri farklıydı.
14:37Burada en önemli şey bayramın dini nedenlerden kaynaklı bir bayram olduğunu unutmamak lazım.
14:44Ramazanın yoğun bir şekilde, Allah'ın razı olduğu şekilde Ramazanı yaşayabilme kabiliyetini, zeminini yakaladığımızda da
14:51bayramda da bunu yakalarsın.
14:52Ama siz Ramazanda sosyal olarak Allah'ın razı olduğu bir şekilde Ramazanı yaşama zemini oluşmasıyla,
15:01o aşk, o şevk, o zemini oluşmazsa bayramında böyle oluşuyor olmasının zemini olmayacak.
15:08Tatile dönüşecek. Bu çok doğal bir şey.
15:10Ama bizler Allah'ın razı olduğu şekilde Ramazanı yaşama çabasına,
15:15tabi uluslararası sisteminde buna müsaade edip günümüzde Ramazan, son yıllarda görüyoruz,
15:22hep Ramazanda dünya Müslümanlara yönelik saldırıların olduğu bir gerçekte de,
15:27hüzünlü bir ekonomik nedenlerin getirdiği, siyasal nedenlerin getirdiği problemler var.
15:34Bütün bu problemleri yok saymadan, gözeterek Allah'ın istediği, razı olduğu şekilde Ramazanı geçirmeye çalışmak lazım.
15:43Burada Sıla-i Rahim kavramı çok önemli.
15:46Sıla-i Rahim sadece akraba ziyareti değildir.
15:49Akraba değildir Sıla.
15:51Sıla sosyal paydaşlarımızın hepsi sıradır.
15:54Okul arkadaşı, asker arkadaşı, komşu, iş arkadaşı.
15:58Dolayısıyla bütün bunlarla temas ettiğimiz noktalarda bayramlaşmayla ilgili bunlar bir fırsat,
16:05bunlar zemin olduğunu görerek hem sosyal paydaşlarımıza, okul arkadaşı, asker arkadaşı, komşu, iş arkadaşı,
16:17bu arkadaşlarımıza bayramlaşma zeminini oluşturma konusunda çaba göstermemiz lazım.
16:22Günümüzün çağdaş dinamiklerinde bayramlaşmanın da hem paylaşmaya, hem tebrikleşmeye,
16:28hem güler yüz göstermeye, hal hatır sormaya, hoşça vakit geçirme konusunda çaba göstermemiz lazım.
16:35Çok eskilere öykünmek yerine, bugün itibariyle bugünün dinamiklerine yönelik,
16:40hem sosyal medya dinamiklerine, hem telefon dinamiklerine, hem ziyaret dinamiklerini,
16:45hem hediyeleşme dinamiklerine mümkün mertebe kendimize acı vermeyecek, eziyet vermeyecek,
16:51karşıya da eziyet vermeyecek şekilde yoğun bir şekilde yaşamaya çalışmamız lazım.
16:56Bunu yapabilmenin de tek başımıza yapabilmemizin zemini yok.
16:59Bütün paydaşlarımızın da bu konuda çaba göstermesi lazım, yardımcı olması lazım ki,
17:04bir iklim olursun, bir avro olursun diye düşünüyorum.
17:08Dolayısıyla günümüze geldiğimiz nokta itibariyle, her birimizin, her bir bayramı hak eden insanın,
17:16bayramlaşma konuda cimri davranmamasını, tüm sosyal paydaşlarıyla bunu paylaşma konusunda çaba göstermesini düşünüyorum.
17:24Dolayısıyla çağdaş dünyanın da, yaşanır dünyanın da bayramlaşmanın bu şekilde olacağı kanaatindeyim.
17:32Dolayısıyla bu vesileyle tüm bizi izleyen seyircilerimizin bayramlarını tebrik ediyorum.
17:40Sağlıklı, huzurlu geçirmelerini temenni ediyorum.
17:44Dünya insanlığında bu bayramlaşmadan istifade etmesini,
17:49dünya Müslümanların da bu baskı, zulüm ortamında hakiki bayramlara ulaşma konusunda da çabalarının olmasını temenni ediyorum.
17:58Hayırlı bayramlar diliyorum.
18:01Sağlık, afiyet diliyorum.
18:02İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar