- 1 gün önce
Eski Bayramlar - Prof. Celal Erbay eski bayramları ve bayramın anlamını anlattı
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:01Ramazan Bayramı
00:05Öncelikle hepinizin Ramazan Bayramını tebrik ediyorum.
00:13Ya nasip diye benim kulaklarımda çınlayan bir seda vardır.
00:20Öyle tahmin ediyorum ki 91 yılıydı yani bundan 30-35 sene önce.
00:28Babam rahatsızdı.
00:31Dedim ki baba ben sana Ramazan'da oruç tutma diyemem.
00:39Bunu bir doktorun demesi lazım.
00:42Seni doktoruna götüreyim o ne derse onu yapalım dediğimde.
00:50Babam bana dedi ki oğlum bir daha ya nasip.
00:56Dolayısıyla bana elişme bizim Karadeniz tabiriyle bana elişme.
01:02Ben orucumu tutayım.
01:05Ben de o ya nasibin etkisi altında size dua ediyorum.
01:12Rabbim tekrar size efendim daha nice namazanları nasip etsin.
01:17Daha nice bayramları hep birlikte yaşayalım.
01:21Bayram sevginin en yaygın olduğu efendim bir mevsim.
01:29Yalnız şöyle bir değerlendirme yapabiliyoruz şimdiki bu yaşımızda bu halimizde.
01:37Efendim tabi ki bizim kimimiz yaşlı, kimimiz orta yaşlı, kimimiz efendim çocuk statüsünde.
01:48Fakat her bir yaşın bayramı algılaması farklı oluyor.
01:54Bayramı en güzel algılayan, en neşeli, en huzurlu ve en kapsamlı bir şekilde bayramı algılayıp bayramın sevincini yaşayanlar çocuklar.
02:09Diyeceksiniz ki niçin böyle?
02:13Yani doğrudur çocuk onun herhangi bir sorumluluğu yok.
02:19Aile içerisinde efendim onun annesinin, babasının veyahut da yaşlı hayata atılmış olan ağabeyinin, ablasının bir sorumluluğu var.
02:35Fakat çocuğun bir sorumluluğu yok.
02:37Efendim dolayısıyla onun bayramı daha dolu dolu yaşaması herhangi bir külfetle karşı karşıya değil bu vesileyle onun bayramı dolu dolu
02:51yaşaması daha kabarık bir şekilde dikkatimizi çekiyor.
02:55Biz de çocukluk yıllarımızı hatırlıyoruz.
02:58Çocukken efendim bayramın geleceği Ramazan'la birlikte tabirca ise bayramın sevincinin kıvılcımları gönlümüze düşerdi.
03:14E çarşambanın gelişi nereden bellidir?
03:18Salı'dan bellidir.
03:19Ramazan geldiyse bir diyerekten, Ramazan geldiyse bayram da gelecek.
03:25Biz çocuklar olarak bayramı, Ramazan'ı tabi bugünkü anlamda Türkiye çok büyük mesafeleri aldı.
03:37Bugünkü anlamda böyle biz köylü çocuğuyuz.
03:41Efendim Trabzon'da dünyaya geldik, 6-7 yaşında Trabzon'dan yollara düştük.
03:50Düzce, Kaynaşlı Dariyeri Hasan Bey köyüne geldik, yerleştik.
03:59Bizim o dönemlerimizde Ramazan'ın gelişini herkes elbette ki çok dikkatli bir şekilde takip ediyor.
04:12Ramazan geldi, sahura kalkıyoruz, oruç tutuyoruz, akşam da iftar ediyoruz.
04:21Yani hani bugünkü anlamda Ramazan geldi, çeşitli ritüellerle birlikte onun gelişini kutlayalım,
04:32onun gelişinin bizim tarafımızdan algılandığını, bizim tarafımızdan hissedildiğini gösterelim diye
04:41böyle böyle bir şey yok.
04:44Böyle bir şey yok.
04:45Efendim herkesin bir uğraşı var, bir gayreti var.
04:49O gayret, o uğraş doğrultusunda efendim meşgul oluyor.
04:54İşte biz çocuğuz, genciz, hatta çocuğuz, genç değiliz daha sonra genç, gençlik dönemi daha sonra çocuğuz.
05:03Efendim ama şu çok önemli, mutlaka ve mutlaka oruç tutuluyor.
05:11Kaç yaşındasınız?
05:13Rabbimin talimatı doğrultusunda efendim sorumluluk yaşı girmişse mutlaka tutuyor.
05:22Herkes oruç tutuyor.
05:24Bizim gibi, bizim gibi daha sorumluluk yaşına gelmemiş olanlar,
05:29işte ilkokul birinin sınıfı düşünün, ilkokul ikinci sınıfı düşünün,
05:33ilkokul birinin sınıfı deyince de sekiz yaşını tamamlanmış olmayanın,
05:42yani bugünkü gibi altı yaşında, yedi yaşında ilkokul gitme diye bir şey yok.
05:47Sekiz yaşında efendim ilkokula başlıyoruz, gidiyoruz.
05:52O dönemde biz de istiyoruz ki bizi sahura kaldırsınlar, biz de oruç tutalım.
05:59Efendim bizim için Ramazan'ın eğlenceye yönelik en önemli şeyi teravih namazları.
06:09Teravih namazları, sanki bir panayir şenliği gibi bütün çocuklar, efendim kadınlar ve yetişkinler,
06:24herkes camide, cami aynen bugünkü gibi nasıl ki şeyde doluyor,
06:29Cuma namazı camiler tıklım tıklım, bizim çocukluk dönemimizde camiler teravih namazlarında dolup taşıyordu.
06:43Yani o kadar ki benim hatıramda kalan Ramazan'dan ne gibi bir şenlik alametleri söz konusu,
06:55efendim o teravih namazları, oradaki çocukların heyecanı, oradaki çocukların o arka safta yer almaları,
07:08o arka safta efendim ara sıra da gülüşmeleri, efendim tabir caizse birbirini gıdıklamaları,
07:17efendim secdeye giderken birden secdeye kapanmaları, o çocukların bir şeyiydi, bir eğlencesi gibiydi.
07:24Eğlencesi gibiydi, tabii siz düşünün bakın Ramazan bayramını biz iki gün önceden, üç gün önceden beklemiyorduk.
07:36Ramazan girdi, o teravih namazlarında ortaya koymuş olduğumuz muhabbet, samimiyet, efendim o neşe, o doğrultuda istiyoruz ki bir an önce
07:49Ramazan gelsin,
07:50bayram gelsin, bir an önce bayram gelsin ve o efendim neşe içerisinde bayrama doğru yol alıyorduk.
08:02Yine aynı şekilde o teravih namazlarındaki canlılık bayram sabahı, bayram namazında da kendini gösteriyordu, hissettiriyordu.
08:13Efendim hiç unutmuyorum, o dönemde daha sonra köyün muhtarı oldu, bizim çocukluk arkadaşımız Allah rahmet eylesin Cemalettin.
08:28Cemalettin pek böyle cuma dışında, bayram dışında camiye, cemaate efendim pek gelmez, istirak etmezdi.
08:39Şimdi bayram sabahı Cemalettin'i bir sinek ısırmış, sinek ısırmış, Cemalettin baya canı acımış.
08:52Fakat Cemalettin dedi ki kendi kendine, sen camiye gelmezsen, bayramdan bayrama camiye gelirsen elbette ki seni sinek ısıracak.
09:03Yani bu da şeyi gösteriyor, çocuk da olsa, genç de olsa bizim Anadolu insanının, Anadolu irfanının efendim haklıya haklı, haksıza
09:19da haksız deme erdemliliğini gösteriyor.
09:22Sineğin ısırdığı, soktuğu kendisi, canı acıyan kendisi ama boh olsun diyor, sana iyi oldu sen ki, efendim bayramdan bayrama camiye
09:36gelirsen,
09:38eh sinek seni başka ne zaman nerede bulacak, seni de güzel sokar.
09:42Şimdi, tabii yani bizde bayramlarda çocuklara verilen o akide şekeri, biz ona akide şekeri derdik.
09:56Efendim, o büyüklerin işte tabii elini öpersiniz, mutlaka ve mutlaka büyüklerin elini öpersiniz.
10:04Bir de büyükler sokakta elini öptüğünüz takdirde bunu yeterli görmezlerdi.
10:11Mutlaka evine gideceksin, hatırını sayacaksın, hanesinin efendim kapısını çalacaksın, saygını arz edeceksin efendim ve o da sizi hoşlayacak, efendim size
10:26olan sevgisini ortaya koyacak.
10:28Bak, bir yaşlı Hasan amca vardı, Hasan amca, efendim Hasan amcanın torunu Nuri, Nuri de bizim arkadaşımız, her bütün evlere
10:40uğradık, ettik, bu arada Hasan amcaya da uğradık.
10:44Hasan amca dediysem, Hasan amca 80'nin üzerinde, efendim yaşlı bir adam, selamu aleyküm, aleyküm selam, Hasan dede nasılsın, iyi
10:54misin, iyiyim evlatlar, gelin bakayım falan.
10:58Çok enteresan bir şey söyledi Hasan amca o zaman, Hasan dede, bak oğlum bana soruyorsunuz, sen nasılsın, iyi misin diyerekten.
11:10Siz şimdi kendi içinizden geçirirsiniz, inşallah ben de Hasan dede kadar, Hasan dede kadar dedemiz, yaşarız.
11:23Ama, benim önümde, benden daha yaşlısı, benden daha kıdemlisi yok ki, ben de diyeyim ki, ben de işte falanca, Mehmet
11:37kadar yaşarım, şu kadar yaşarım.
11:39İşte Rabbimin verdiği ömrü, efendim, sağlığı bu şekilde algılamak suretiyle hayatımıza, günlerimize devam ediyoruz demişti.
11:51Efendim, şey olsun diyerekten, ben 1993, 94, 95 yıllarında Azerbaycan, Bakü, Devlet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nin kurucu dekanlığını yaptım.
12:10Orada ilk Ramazan'ı geçirdim, ilk Ramazan'ı geçirdim orada, efendim, şimdi, tabii, öyle zannediyorum ki, Rus ihtilali sona erdikten
12:28sonra ilk Ramazan'dı.
12:32Fakat fıtrat çok önemli bir şey, ne olursa olsun, bir kültür, bir medeniyet, hele gönülle bağlantısı varsa, dinle bağlantısı varsa,
12:47İslam'la bağlantısı varsa, Müslümanlıkla ilgisi, alakası varsa, onu sıyırıp atmak, toplumdan onu sıyırıp atmak çok zor.
13:01Efendim, bizim Diyanet İşleri Başkanlığı, Türkiye Diyanet Vakfı orada bir cami yaptırıyor, orayı şenliyoruz biz, öğrencilerimizle beraber oraya geliyoruz, akşama
13:17doğru da evimize gidiyoruz, iftara gidiyoruz.
13:20Minibüse bindim, minibüs dediğim önden bir kapısı var, küçük otobüs gibi bir şey, çocuklar, ilkokul çocukları, ilkokul çocukları kendi aralarında
13:33konuşuyorlar,
13:33Oruçlu musun, değil misin, oruçlu musun, değil misin diyerekten ve şakalaşıyorlar ve o çocuklar, o çocuklar, efendim, oruçlu olduklarını, hatta
13:47birbirine itham ediyorlar.
13:49Efendim, sen öğlende bir şey yerken ben seni gördüm. O da diyor ki, ya öğlen sayılmaz falan, işte benim yaşım
13:56şu bu falan.
13:57Ama, oruç, Ramazan ve bayram, gelecek olan bayram sevinci, onları da etkilemiş.
14:08Bu dediğim aşağı yukarı 95, 5 oradan, efendim, 25'te buradan kaç sene önce? 30 sene önce.
14:18Şimdi, tabii bizi özümüzden, esasımızdan kopartıp sürmek istediler.
14:26Sürmek istediler.
14:28Fakat, ve işte biz de bayramı getirdik, bayrama geldik.
14:33Şimdi, biz dedik ki, bayram günlerine okulda bir şenlik yaptık.
14:43Bütün öğrencilerimiz, efendim, velileriyle beraber, tabii bir kardeş ülkede, efendim, 70 yıllık bir mahrumiyetten sonra,
14:57ilk olarak, ilk olarak Ramazan ayında oruç tutuluyor, onu da organize ediyoruz, iftarlar falan düzenliyoruz.
15:04Ve ondan sonra bir de bayram, bayramı da karşılıyoruz, çok güzel bir şekilde karşılıyoruz.
15:10Efendim, o bayramda, büyük yemekhane, okulun, efendim, yemekhanesinde, bütün öğrencilerimiz orada, efendim, veliler orada, veliler orada.
15:27O çocukların sevinci, tabii onlara çocuk demek biraz zor, delikanlı artık onlar, delikanlı.
15:34Ama buna rağmen, demek ki çocukluk döneminde onu yaşayamamışlar.
15:40Ama bir Müslüman çocuk, annesi babası Müslüman, en azından biz Müslümanız diyorlar, biz Müslümanık diyorlar.
15:48Ve, biraz önce söylediğim gibi, o çocukların kendi arasındaki konuşmalarına da şahit oldum.
15:56Oruç tutuyorlar, evde orucun sohbeti ediliyor, Ramazan'ın sohbeti ediliyor.
16:01Biz de, kurmuş olduğumuz sofrayla beraber, yani bir bayram sofrası, yani onlara bayramı hatırlatacak,
16:11efendim, yaşadığım ilk bayramı dedirtecek, şimdi teşke onlardan birisini buraya getirsek de,
16:18onlardan birisi anlatsa yaşadığı o ilk bayramı, efendim, onlarla birlikte bu şekilde ilk bayramımızı orada, efendim, şey yaptık, yaşadık.
16:33Bak, bir de şunu size söyleyeyim, aynı şekilde kurban bayramında da, kurban bayramında da gidip geliyoruz.
16:45Yani, bayram kavramını, bayram anlayışını, bayramın ne demek olduğunu bu kardeşlerimize aktarıyoruz, veriyoruz, ediyoruz.
16:55İlk bir hanımefendiye sordum, bir müzeye gittik gezmeye, sordum.
17:03Dedim ki, hanımefendi, bak şu anda siz özgürlüğünüze kavuştunuz.
17:08İşte şu anda Ramazan bayramı değil ama kurban bayramı.
17:13Biz buradayız, Ramazan bayramında da buradaydık biz.
17:17Yani, ama durumunuz, ekonomik durumunuz biraz dar.
17:21Komünist sistem hakimken, Rusya döneminde daha rahattınız, imkanlarınız daha boldu.
17:29Ne dersiniz?
17:32Müthiş bir şey verdi, örnek verdi kadıncağız, Müdüre Hanım.
17:36Dedi ki, müellem, biz insanık insan, biz Müslümanık.
17:46Biz olabilir, o dönemde belki imkanlarımız bizim daha iyiydi.
17:52Efendim, ama şu anda siz bizim Türkiye'den buraya gelmiş Müslüman kardeşlerimizsiniz, Türk kardeşlerimizsiniz.
18:01Şu anda bizim bayramımız, sokaklarımız, çocuklarımızın neşesiyle beraber pür neşe, efendim canlı cıvıl cıvıl.
18:12Efendim, olabilir, olabilir.
18:16Belki imkanlarımız eskisi gibi değil.
18:19Çok müthiş bir misal verdi.
18:22Biz insanız, biz Müslümanız.
18:25Biz gönlümüzle gurur duyarız.
18:27Biz inancımızı, imanımızı yaşayabiliyorsak, davranışlarımıza onu aktarabiliyorsak biz kendimizi mutlu hissederiz.
18:39Yoksa, daha iyi yiyorduk, daha efendim bol yiyorduk diyerekten bugün imkanlarımız daraldı.
18:50Önceki bolluğu düşünerek bugünü yıkanamayız.
18:54Biz, çok müthiş bir misal verdi.
18:56Önüne ot konulan hayvan değiliz.
19:03Ki önümüze az ot konuldu, üzülelim.
19:08Biz Müslümanız.
19:10Bak, Türk kardeşimiz buraya gelmiş.
19:11Türk kardeşimizle birlikte, efendim, kurbanımızı kesiyoruz.
19:16Türk kardeşimizle birlikte orucumuzu tutuyoruz.
19:19Birlikte aynı sofraya oturuyoruz, iftar ediyoruz.
19:22Bayramı birlikte algılıyoruz.
19:25Ve neşeleniyoruz, mutlu oluyoruz, huzurlu oluyoruz.
19:28Tabii, bayramın bu bakımdan etkisini gündeme aldığımız takdirde geçmiş bayramları hatırlıyoruz.
19:42Geçmiş bayramları hatırlıyoruz.
19:45Çünkü, şimdi, geriye doğru gittikçe, geriye doğru gittikçe bizim gönlümüz bize hakimdi.
19:55Bizi yönlendiren, bizim duygularımızı şekillendiren, neyi ne ölçüde isteyeceğiz, bunu tabirca ise yoluna koyan gönlümüzdü.
20:08Gönül dediğiniz zaman, bunun içerisine çok geniş bir kapsam girer.
20:15Efendim, inancımızdı, imanımızdı, karakterimizdi.
20:20Ve bugün, bizim yolumuzu belirleyen daha çok çıkarlarımız.
20:30Daha çok çıkarlarımız.
20:33Daha çok çıkarlarımız.
20:35Efendim, menfaatlerimiz doğrultusunda, insanlar çıkarları doğrultusunda, menfaatleri doğrultusunda hareket ediyor.
20:43Menfaatleri doğrultusunda bir şeyi ya tasvip ediyor, onaylıyor veyahut da reddediyor.
20:53Kısaca, eğer biz geçmiş bayramları özlüyorsak, geçmiş bayramları özlüyorsak, mutlaka gönlümüzü devreye sokmamız lazım.
21:04Gönül devreye girmeli.
21:06Ve bir de, bakın, bir de, hani bizde bir laf vardır, çocuksuz ev olmaz.
21:13Ev çocuğun nesidir?
21:16Çocuk evin nesidir?
21:17Neşesidir.
21:18Doğrudur, çocuksuz ev olmaz, çocuksuz mektep olmaz, çocuksuz sokak olmaz, çocuksuz neşe olmaz, çocuksuz muhabbet olmaz.
21:32Öyleyse, şimdi yetişkin bizler, kendimize bir görev vermeliyiz.
21:39Efendim, mutlaka ve mutlaka nasıl bayramda giysim şu olacak, efendim, ona bir masraf ayırıyoruz, bir programımız olacak.
21:48Gideceğiz, geleceğiz, ona bir para ayırıyoruz.
21:52Ha, bir de, efendim, önüme çıkan çocuğu sevindireceğim.
21:56Önüme çıkan çocuğu mutlu edeceğim.
22:00Bu sizin oğlunuz olur, yeğeniniz olur, torununuz olur.
22:03Bizim açımızdan bakınca torununuz, sizin açınızdan bakınca evlatlarınız.
22:07Yani mutlaka ve mutlaka Ramazan'ın güzelliğini, Ramazan'ın bolluğunu, Ramazan'ın cömertliğini, bayramın bolluğunu ve cömertliğini,
22:20efendim, elimizi cebimize sokarak, atarak ve mutlaka ve mutlaka bir masrafa katlanarak, o masrafı göze alarak çocuklara o bayramın mutluluğunu
22:35yaşatmak mecburiyetindeyiz.
22:37Ve size şunu söylüyorum, o çocukları sevindirmek için onlara yönelik yapacağınız her masraf, katlanacağınız her şey sizin ömrünüzün zekatıdır, ömrünüzün
22:50bereketidir.
22:52Daha nice bayramlara, hoş ve mutlu günlere kavuşmanız niyazıyla, dileğiyle hepinize saygı sunuyorum.
Yorumlar