- 2 days ago
Category
📺
TVTranscript
00:017 november 1975, tien voor tien, staat nu nog in mijn geheugen als de dag van gister.
00:11Dat beeld dat wij aan de voordeur staan en mijn tante zo dit, nee, nee, hij zit er middenin.
00:21Zonder dat iemand het ziet of voelt aankomen, vloeit het gas uit de kapotte leiding van de naftakraker
00:29de fabrieksruimte in. En dan volgt vanuit het niets die allesvernietigende knal die vijftig jaar later nog nadreunt.
01:11Ik ben nu 87, dus toen was ik 37 jaar in de fleur van mijn leven.
01:18In 1975 woonde ik in Roermond en ik was 15 jaar. Sportief gezin, warm gezin.
01:25Ik had een dochter van vier, was gelukkig getrouwd, ben ik nog trouwens.
01:29Ik was bij de carnavalsvereniging als voorzitter en ik was ook verbonden met de kerk, heel veel.
01:36Ik werkte toen bij de firma Vogeli. Ondanks dat ik alleen als chauffeur was aangenomen en die tijden dat er
01:43dus niks te rijden viel,
01:46dan hielp ik gewoon mee. Je deed eigenlijk alles aanpakken wat er gedaan moest worden.
01:51Mijn vader werkte bij DSM, ja, al 27 jaar. Want twee jaar daarvoor hadden we een groot feest gehad.
01:59Toen was hij 25 jaar in dienst bij DSM.
02:02In 1957, september, 2 september, ben ik begonnen. Ik was gewoon een monteur. Gewone monteur.
02:08Ik was 16 jaar en toen kwam ik in de kookstubriek Emma en dan kwam ik terecht aan de zwarte
02:16kant, noemden ze dat.
02:17Dat was de kolenkant en daar groeide ik in op. In die stof en in die kolen en noem maar
02:24op.
02:25Maar dat was eigenlijk, ja, ik voelde me helemaal thuis.
02:28Ik heb zelf een opleiding gehad uit de techniek, de fysische techniek. Dus dan kon je goed je eigen, ja,
02:33je kennis kon je dan goed kwijt.
02:35Ik was een stagiair van de MTS Maastricht, van de afdeling Wijkgebouwkunde. Dus ik was de vijfde dag was ik
02:43daar.
02:44Het leven was goed, toen der tijd, ja, absoluut.
02:48Het is 7 november 1975. Een koude herfstochtend in het zuiden van Limburg.
02:55Terwijl de oude mijnstreek langzaam ontwaakt, zijn op het terrein van DSM, aan de rand van Geleen, de eerste werkzaamheden
03:04van de dag al begonnen.
03:15Hier wordt al jaren aan de toekomst gewerkt. De tijden van zwarte steenkool, die zijn voorbij. De nieuwe tijd is
03:23chemie.
03:25Onder de ingenieurs en technici van DSM heerst vandaag een opgewonde stemming.
03:30De NAFTA Kraker 2, een van de fabrieken op dit immens grote terrein, wordt vandaag opnieuw opgestart nadat hij een
03:39paar weken heeft stilgelegen voor groot onderhoud.
03:49Op die beruchte morgen ben ik rond een uur of half zeven, zeven uur ben ik opgestaan, want ik moest
03:55om acht uur beginnen.
03:55En dan als je alles in de auto had, ja in de vrachtwagen had, dan reed je dus weg.
04:03Ik stond meestal tegen een uur of zeven op, kwart vracht.
04:07Nam ik de fiets en fietsde ik naar DSM toe. En om acht uur begon de dienst gewoon.
04:12Leo Wagner wacht, zoals iedere ochtend, op de bus die hem naar zijn werk brengt.
04:23Behalve technisch operator bij DSM, is hij ook bedrijfsbrandweerman.
04:29Zo'n eigen hulpdienst is heel gebruikelijk bij een chemisch bedrijf dat werkt met een oven en benzine en gas.
04:39Hallo.
04:40Leo, net als veel inwoners van Beek, Stijn en Geleen werkt Leo bij de DSM, de staatsmijnen.
04:49In de jaren voor 1975 zijn de laatste mijnen gesloten, maar bovengronds is een grootschalige chemische industrie ontstaan die in
04:58de haarvaten van de streek zit.
05:01Iedereen kent wel iemand die bij DSM werkt. En voor degene die er zelf werken, is de DSM meer dan
05:09alleen het fabriek.
05:14Als Leo op het DSM terrein komt, loopt er voor hem een collega die in de meetkamer werkt.
05:21Nou, die zal wel druk bezig zijn met het opstarten van de installatie, denkt hij nog.
05:25Het zal de laatste keer zijn dat Leo hem ziet.
05:40Het was mooi weer, zoals altijd. En we gingen gewoon aan ons werk.
05:45Zo ver als ik me kan herinneren, was het slecht weer. Een beetje muzzelregen, zo ver als ik weet.
05:51Het had licht gevroren. Het was mooi open weer, met heel rustig weer ook.
05:55De eerste klant was het vliegveld Zuid-Limburg.
05:58Om zeven uur wil ik aanwezig zijn, omdat de fabriek opgestart werd.
06:02Ik had hem heel veel gezien, want op woensdag waren wij samen en ik mocht mee naar Ajax.
06:07De wedstrijd werd gewonnen, werd een doelpunt gemaakt door Willy Brokamp.
06:11Waar wij als Limburgers heel trots op, was een Limburgse voetballer.
06:15Dus dan ben je heel laat pas terug in Roermond.
06:18En mijn vader had dus fijn de volgende dag vrij.
06:20En toen hebben we samen gegeten.
06:22En toen zei mijn moeder, blijf toch hier Harry morgen.
06:25Toen zei hij, nee, dat kan niet, want we gaan de fabriek opstarten.
06:28Ik moet echt, ik moet echt naar het werk.
06:32Vijf over half acht ben ik gaan werken.
06:36En dat is ongeveer tien minuten rijden met de fiets.
06:39Je moest het eerst naar de chef in dienst met je werkaart.
06:42En toen ben ik daar naar de A2 gefiets.
06:45Dan hadden we om half tien ongeveer een afspraak met het projectteam.
06:50Om nog eens na te gaan wat er nou precies nog gedaan moest worden.
06:53Wat af was en wat nog niet af was.
06:55Van onze school, de MTS in Maastricht, zat nog een elektrostagiair.
07:02Dat was gewoon een aardige jongen.
07:03En die liep stage daar in de meetkamer van de fabriek van de NOG II.
07:10Toen is hij naar zijn werk gegaan.
07:13Ik lag in bed, mijn broer lag in bed.
07:15We hebben geen dag gezegd.
07:17Dus hij is naar zijn werk gegaan en hebben we hem nooit meer levend gezien.
07:24Het is al na negen uur in de ochtend als politieman Jo Jetten een ontbijtje klaarmaakt.
07:35Jo en zijn vrouw wonen in het dorpje Beek op nog geen kilometer afstand van DSN.
07:42Gisteravond is zijn vrouw ontslagen uit het ziekenhuis.
07:44Dus Jo heeft een vrije dag genomen.
07:46Vandaag houdt hij haar gezelschap.
07:51DSN was voor ons het bedrijf.
07:53Als wij daar langs gereden, zeiden wij dat is de mijn van papa.
07:56De collega's, die kenden we bij naam.
07:59Als er een bruiloft was van een van die jongeren, dan gingen mijn ouders daar naartoe.
08:04Dus ja, we hadden een warm gevoel bij het bedrijf.
08:07We hadden een hele goede sfeer op het werk.
08:10Met de bazen, met de chef en ook met de collega's.
08:15Na het werk kwam er een potje bier drinken of een potje kaarten ofzo.
08:20Niet heel vaak, maar het gebeurde wel.
08:22Mijn vader werkte daar en meerdere kennis enzo.
08:27Ze was veruit de grootste werkgever in het regio.
08:30En heel erg belangrijk ook voor de mensen in de omgeving.
08:36De DSN-fabriek die vandaag wordt opgestart, is de Nafta Kraker 2.
08:42Dat is een installatie die wordt gebruikt om nafta, een aardolieproduct, te verhitten.
08:47Te kraken.
08:49Om uiteindelijk om te zetten in eteen en propene.
08:52En dat zijn weer stoffen waar je plastic van kunt maken.
08:55De NAK 2, zoals de fabriek ook wel genoemd wordt, heeft weken stilgelegen voor groot onderhoud.
09:04De collega's van bedrijfsbrandweerman Leo zijn eerder deze week begonnen met de opstart van de NAK 2.
09:13En dat is een complex proces dat meerdere dagen in beslag neemt.
09:17En vandaag is in alle vroegte de laatste fase van die opstart ingegaan.
09:23De fabriek zal over pak en beet twee dagen volledig draaien.
09:29Zo is de verwachting.
09:32We konden van bij ons thuis, als we door de voorruit keken, konden we precies de fakkel van NAK 2
09:38zien.
09:39Het was november, dus alle bladeren waren van de bomen.
09:42Dus we konden zo die fakkel zien.
09:44Ik zie de vlam dus als ik de boch omrij in Spouwbeek.
09:48Dat ligt voor het industrieterrein.
09:49Aan de linkerkant van de weg, van mijn uitzicht, was het de naftekraker.
09:55En die was niet het fakkelen, het afbranden.
09:59En dat viel me al op toen ik in Spouwbeek kwam.
10:01Een stop gebruiken ze voor dingen schoon te maken of te vernieuwen, wat niet buiten de stop gedaan kan worden.
10:12Er zaten kleppen op, zuigkleppen en perskleppen.
10:15Die werden eruit gehaald, nieuwe erin.
10:17En die oude kleppen, die werden gecontroleerd, schoongemaakt en weggezet voor de volgende revisie.
10:23Wij wisten wel dat dat spannend was.
10:26Dus zo'n fabriek opnieuw opstarten, dat zijn toch allemaal processen.
10:31Tegelijkertijd hadden wij ook heel veel vertrouwen.
10:34Ik ging niet met buikpijn naar school omdat ik dacht, de fabriek wordt opgestart.
10:39Nee, echt niet.
10:40Ik zag wel aan mijn vader, die moet daarbij zijn, die wil daarbij zijn.
10:44Als we naar starten, dan wordt de fabriek van begin af aan opgestart.
10:49Dan worden de ovens langzaam opgewarmd tot, ik denk iets tot duizend graden of zo.
10:54Maar hopen we goed, ik weet niet precies meer welke temperatuur.
10:57Wij waren met het, ik geloof met het vier dat we waren, zijn we naar de compressorenhal in gegaan.
11:05Dan hebben we die trap opgelopen.
11:06En dat was ook het meetkamergebouwtje van de compressorenhal.
11:10De meetkamer wordt drukken, temperatuur, hoeveelheden, alles wordt aan de gaten houdt.
11:15En ze kunnen van de meetkamer ook regelen.
11:17Nou, en dan voldoet het aan de specificaties, of niet.
11:20En als het niet aan de specificaties voldoet, en dat is in het begin altijd zo bij de opzorg van
11:25een fabriek,
11:26dan moet dat bijgestuurd worden.
11:29Maar wat niemand kan bevroeden, is dat er tijdens de herstart,
11:33ergens in de installatie van de NAK 2, een breuk is ontstaan in een van de gasleidingen.
11:39Vanaf dat moment loopt er vloeibaar gas de fabriek in.
11:43Dat is een tikkende tijdbom.
11:46Nou, als je dus computerprogramma's maakt, dan maakten we bijna altijd stroomschema's.
11:51Dus ik weet nog goed dat ik die doorgenomen heb, om te kijken of dat allemaal in orde was.
11:55En dan hebben we gezegd, nou, dat moet er nog gebeuren, dat moet er nog gebeuren, dat is af, dat
11:58is af, dat is af.
11:59Dat groen vinkje, klaar.
12:00Ik werd eerst geroepen bij de chef van dienst van de naftekraker.
12:05Dan moesten we nog wat bespreken over het werk, wat we gedaan hadden.
12:09Al het materiaal wat eigenlijk van de onderhoedswerkplaats was, wat nog in de fabriek stond,
12:14dat moesten wij allemaal uit de fabriek gaan hadden morgens.
12:16Op een gegeven moment, om pakweg vijf op half tien, zeiden we tegen elkaar, jongens kom, we gaan een boterham
12:26eten.
12:27Ik was een actuee aan de gang, maar ik was, doordat we boterham gingen eten, was ik buiten de actuee.
12:34Dus ik liep van actuee uit naar de werkplaats.
12:37De collega van mij zei toen van, zullen we dit nog even gaan doen?
12:40En toen heb ik gezegd van, nee, dit is zo pauze, kom, we gaan de handen wassen.
12:45En na de pauze halen we dat op.
12:48En kwaf voor tien was de pauze, dus toen waren wij aan tafel gaan zitten daar.
12:54Huub Hansenmassen was de werkvoorbereider, die ging me vragen over een tekening.
13:00Net twee minuten of vijf minuten voordat die plof was, kwam Huub, omdat hij dat niet zo goed kon lezen
13:05op die tekening,
13:07kwam hij naast me staan.
13:10Want anders had hij onherroepelijk overleden, dat had hij niet overleefd.
13:13Zijn naaste collega's, die zijn hem heel erg dankbaar.
13:17Want hij heeft gezegd, jullie moeten koffie gaan drinken.
13:21En nu, ga maar eruit, maar ik ga terug.
13:26Want er klopt iets niet.
13:27En daar is iets gebeurd, ik zou het zijn hartstikke koude breuk.
13:31En dan krijg je een gaswolk, een behoorlijke gaswolk.
13:37En die is voorlangs, achterlangs de meetkamer.
13:41Gedeeltelijk door de compressorenhal, naar de ovens.
13:47Omdat de wind toevallig die kant uit stond.
13:49We zaten op een kamer op de eerste verdieping in het meetkamergebouw.
13:53Schuin boven de meetkamer.
13:56Hoorden we op een gegeven moment een sissend geluid.
13:59Ik kan me nog goed herinneren dat een collega van me zei, ga even kijken of er nog een monsterpunt
14:03gedaan moet worden.
14:04Dat was de meneer van de analyse.
14:06En die is de verbreking gegaan.
14:08En die kan het dus niet meer navertellen.
14:10En toen is hij teruggelopen, hij zat er middenin.
14:18Het is inmiddels kwart voor tien in de ochtend.
14:20De herstart is in volle gang.
14:22En in de meetkamer van de NAK 2 worden alle waardes van de installatie nauwlettend in de gaten gehouden.
14:30Maar ook hier merken ze te laat dat er iets verschrikkelijk misgaat.
14:35Zonder dat iemand het ziet of voelt aankomen, vloeit het gas uit de kapotte leiding van de naftakraker de fabrieksruimte
14:44in.
14:45En dan volgt vanuit het niets die allesvernietigende knal die vijftig jaar later nog nadreut.
15:05Ik reed door dat industrieterrein heen.
15:08Ik was het kijken zo door het raam heen.
15:12En op een gegeven moment zag ik die vlam van die hoogte af naar beneden slaan.
15:16En meteen dat hij naar beneden kwam, ja, barstte hij uit mekaar.
15:20Ik zat net aan de werkbank, zo die het nou ook zit.
15:24Toen kwam die explosie.
15:26Nou, ik heb nog nooit zo'n explosie gehoord.
15:29Echt niet.
15:31Want hij was zelfs tot in Maastricht te horen.
15:34Nou, ineens werd het helemaal donker.
15:37En ik had het idee dat ik helemaal naar links geschoven werd.
15:41Want toen ging het licht uit bij mij.
15:44Die hele vuurbal zag omhoog gaan.
15:46Maar meteen kwam al het glas en stof op ons af.
15:49En toen werd ik eigenlijk weggeslingerd door die klap.
15:51Die bureau schoof helemaal weg.
15:54Die muur die was thuisdaad met dat raam.
15:56En ook de hele gevel.
15:58Die ging...
16:00Ja, die werd omgeblazen.
16:01Het dak van mijn bureau.
16:03Dat viel naar beneden toe.
16:05En je zag niks anders dan stof.
16:08En...
16:15En...
16:16De auto die was op de vluchtstrook getraaien.
16:20Het plafond van de cabine had ik bovenop me liggen.
16:24Die heb ik van me afgegooid.
16:25Ik ben op de stoel gaan zitten weer.
16:28Geremd.
16:29Toen ik stil stond...
16:31Heb ik beseft van...
16:33Dit is niet goed.
16:34Wegwezen hier.
16:35Toen de klap kwam en toen ik inderdaad helemaal naar links schoof.
16:38Toen ik dacht, nou daar ga je.
16:39Het is het laatste.
16:41En nou ben je dood, dacht ik.
16:49Politieman Jo Jetten en zijn vrouw zijn door de enorme explosie bijna uit hun stoel geblazen.
16:54Buiten klinkt het geluid van brekend glas.
16:59Zijn eerste gedachte is...
17:01Er is een vliegtuig neergestort op het vliegveld van Beek.
17:05Maar dan ziet Jo op straat een pijp liggen.
17:08En stukjes isolatiemateriaal.
17:10En als hij in de richting van de DSM kijkt, ziet hij tot zijn verbijstering een enorme rookwolk.
17:20Jo bedenkt zich geen moment.
17:22En hij rent in de richting van het politiebureau een paar straten verderop.
17:27Toen ik wakker werd, keek ik naar boven en dan zag ik een andere collega van mij, die zag ik
17:31daar boven op de pijn open van een muur.
17:35Met ogen als, ja, zo groot.
17:38Helemaal in paniek natuurlijk.
17:39En ik heb toen geprobeerd om daar toch onder die bureaulkas uit te komen en naar hem toe te kruipen.
17:46Doordat die vliegvlid is, was het net of alles donker was.
17:50En dan komt de reactie.
17:52Dan wil je weg, natuurlijk.
17:55En dat ging niet.
17:56Dus we stonden voor die deur.
17:58Wat de klink van die deur hadden we in de handen, maar we konden er niet uit.
18:02Een dode stof en de emotie en alles wat er gebeurde.
18:05We vladen met z'n tweeën.
18:06Hadden we niet in de gaten dat ook een stuk muur van deze kant weg was gespoeld.
18:10Ik lag eigenlijk vlak bij de uitgang.
18:13Toen ben ik opgesprongen en toen ben ik door die dubbele deur als eerste doorheen gelopen.
18:19Tijdens de rennen keek je dan achterom en dan zag je die hele grote vuurbal.
18:24Door al het aluminium van de isolatiebekleding, wat daar naar beneden dwarrelde, dat kreeg echt alle kleuren van de regenboog.
18:37Ontzettend schrik.
18:38En achterom kijk je, oeh, wat is daar aan de hand, wat is daar aan de hand?
18:42Vuur van misschien wel tien, twintig meter hoog.
18:45Vlammen.
18:46Toen zijn we op een of andere manier, en dat weet ik me niet meer uit te herinneren, hoe precies.
18:50Toen zijn we in ieder geval boven aan een trap beland.
18:53Ik heb naderhand begrepen dat er vol vuur is geweest.
18:56Want het was ook helemaal zwart geblakerd.
18:59Dus we zijn naar beneden gerennd, langs de meetkamer en zo naar buiten.
19:03En toen ging het natuurlijk ook, oeh, ik kan er nog wel eens doden bij beleven.
19:08Zo heb ik dat gedacht.
19:09Een collega van mij die lag daar op de grond en die kwam niet meer lopen.
19:13Het was allemaal brandende brokstukken en moeilijke toestanden.
19:16En ik zie nog, ik zie nog vorm met die hand zo.
19:20Nou, en ik denk, oh, en dan ben ik teruggelopen.
19:23We wisten niet precies wat het probleem was van hem.
19:26Dus we hebben hem zo gepakt, onder de arm, op de schouders.
19:30Nou, dan zijn we zo.
19:31Nou, ik schat in dat we zeker vijftig meter zo gelopen hebben.
19:34Ik kan al die beelden zo oproepen.
19:43Toen zei mijn broer op enig moment op de radio dat er een ongeluk is gebeurd bij DSM.
19:48In parallel ging hij bij ons de telefoon.
19:51Er belde een kennis uit Geleen.
19:53Er belde een tante uit Maastricht.
19:55Toen werden wij toch wat nerveus.
19:57Hebben jullie het gehoord?
19:59En weten jullie al iets van je vader?
20:01Leo Wagner is aan het werk in een fabriek dicht bij de NAC2.
20:04Hij rent direct na de ontploffing naar de brandende naftakraker.
20:09Omdat hij weet dat hij als bedrijfsbrandweerman nu in actie moet komen.
20:19Onderweg botst hij tegen allerlei mensen op die gewond zijn geraakt.
20:23Hij ziet gezichten en armen vol met bloed als gevolg van rondvliegend klas.
20:28Iedereen rent van de ramplek af, maar Leo rent juist naar de zuurzee toe.
20:33Als hij dichter bij de NAC2 komt, die in brand staat, ziet hij in de lucht een isolatieplato rondvliegen.
20:40Hij gaat in een chaos op zoek naar een leidinggevende om te zien hoe en waar hij kan helpen.
21:10Er was op een gegeven moment...
21:13Toen kwam er een man bij hem staan en die had zijn hele haren verschroeid en zijn snoren verschroeid.
21:19Die had midden in die steekvlam gestaan.
21:21Die had toen een gaslucht geroken.
21:23Dan is hij die meetkamer weer ingerend en geroepen dat er een gasomsnapping was.
21:29En hij is toen ook kunnen wegkomen, maar de meeste mensen wat achteraf bleek in de meetkamer niet.
21:36Het nieuws was eigenlijk het enigste informatiebron op dat moment.
21:39Op de radio en tv, dat was het enigste informatiebron.
21:44Mijn moeder wist precies welk nummer ze moesten hebben en hoe en wat.
21:48We kwamen er niet door.
21:49We kunnen u niet doorverbinden met dat nummer.
21:52Kan niet.
21:53Ze werden wel langzamerhand nerveus.
21:56Hoorden we op de radio hoe ernstig het was.
21:59Nou, toen gingen bij ons alle signalen op rood van, want wij wisten, papa was precies die dag juist naar
22:08zijn werk gegaan omdat de naftakraker opnieuw werd opgestart.
22:17Op het politiebureau van Jo Jetten is geen mens te bekennen.
22:20En toch is het er allerminst stil.
22:23De telefoons rinkelen onophoudelijk.
22:26En hoewel Jo niet precies weet wat er aan de hand is, besluit hij om toch op te nemen om
22:31zijn ongeruste dorpsgenoten gerust te stellen.
22:34En dan komt de burgemeester het bureau binnengestormd.
22:39Wat is er aan de hand, wil hij weten.
22:41Is er iets gebeurd bij de DSM of is er een vliegtuig neergestort op Vliegveld Beek?
22:46Het blijft gissen, want Jo heeft ook geen antwoorden.
22:56Als Jo zelf probeert te bellen, dan krijgt hij geen contact.
23:00Alle telefoonverbindingen van en naar het DSM-complex liggen eruit.
23:07Toen heb ik me wel afgevraagd, waar is nou iedereen?
23:10Ik stond daar en ik voelde me redelijk eenzaam.
23:12Het zijn misschien tien seconden, vijftien seconden geweest.
23:16Maar volgens mij gevoel duurde dat zo ontzettend lang.
23:18Van pofferdomme, wij staan hier in de lende.
23:21En mijn collega ligt hier te kriperen van de pijn.
23:24En waar is nou iedereen? Dan zie je niemand.
23:26Je zag het vuur en je zag die rookwolken en alles.
23:28Dus je wist dat het heel ernstig was.
23:30Je wist niet hoe ernstig het was wat betreft de medewerkers.
23:35Dat wist ik niet.
23:36En op enig moment had mijn moeder iemand aan de lijn.
23:38En ze zei, uw man komt tussen de middag naar huis.
23:41Ze zei, mijn moeder, mijn man komt nooit tussen de middag naar huis.
23:44Vandaag wel.
23:46Iedereen komt. U moet nu wachten, want anders houdt u de lijnen bezet.
23:49Niet meer bellen.
23:50Toen zijn wij zelf ziekenhuizen gaan bellen.
23:52En omdat ik bij de rampendienst was, ben ik direct naar de verbandkamer gegaan.
23:57Maar die kwamen binnenstromen en die hadden allemaal glasscherven.
24:01Die hadden allemaal wondjes in het gezicht en armen en noem maar op.
24:04Dat waren geen tien mensen. Misschien wel honderd, misschien nog meer.
24:06Mijn zus had daar in de zomer vakantiewerk gedaan.
24:10En die zei, wil rij daar naartoe?
24:12En toen heb ik mijn tante en oom met mijn zus daar naartoe gereden.
24:17En mijn zus heeft de hele weg alleen maar gekeken of ze de witte Mazda van mijn vader zag.
24:24Die herinnert zich bijvoorbeeld niets, toen ze in de buurt van DSM kwamen, dat het daar enorm fikte.
24:32Heeft ze niets van gezien.
24:33Ik was nauwelijks geblesseerd.
24:35Ik had een beetje pijn hier in mijn borst, dat ik op het bureau was terechtgekomen.
24:41En ik heb mijn tante verloren daardoor.
24:46Maar voor de rest had ik niks.
24:47Als ik de beelden zie, dan vraag ik mijn tante af hoe dat mogelijk is.
24:51Ik kan me goed herinneren dat er iemand voor me zat.
24:54En die zat er en die werd in één keer helemaal wit in zijn gezicht.
24:59En hij schoof van zijn stoel af.
25:01En ik greep dan zo vast om te spoten bloed me recht in het gezicht.
25:06Die had een slaghaardelijke bloeding.
25:08En die heb ik dichtgehouden tot de ambulance kwam.
25:11Om twaalf uur, ik zei zo langs de maand, ik wil naar huis toe.
25:14Maar mijn vrouw, die wist nergens niks van.
25:17Alles hong vast, alles.
25:19Het verkeer hong vast, het telefoon was niet te breken.
25:22De autobahn die was allemaal een beetje, maar de mensen waren het verkeer te regelen.
25:27En ik mocht niet richting Geleen rijden, want dat was die ontploffing geweest.
25:33Maar ik ben wel daar terechtgekomen.
25:35Dan ben ik met mijn bestelling ben ik dan naar binnen gelopen.
25:39En die mensen die zagen meteen dat er iets niet in orde was, die hadden ondertussen natuurlijk al gehoord dat
25:45er een ontploffing was geweest bij de DSM.
25:48En toen ik dat verhaal vertelde dat ik daar vlakbij was geweest, toen hebben ze me de sleutel afgenomen van
25:57de auto.
25:57Omdat ik helemaal uit me doen was.
26:00Het is een complete puinhoop rondom de NAK-2.
26:04Het vuur vanuit de fabriek slaat om zich heen.
26:07Er zijn overal ambulances en tientallen brandweermannen zetten alles op alles om het vuur te bestrijden.
26:14Van zijn chef krijgt Leo Wagner de opdracht om het vuur te blussen op de opslagtanks naast de NAK-2.
26:21Die zitten vol met nafta en zijn ook in brand gevlogen.
26:26Terwijl hij nog druk in de weer is met brandweerslangen, ziet Leo een tafereel dat hij nooit zal vergeven.
26:34Uit de nog smeulende resten van de NAK-2 komen brandweerlieden die brancards raken.
26:40Daarop de lichamen van mensen die aanwezig waren in de meetkamer tijdens de explosie.
26:47Het enige wat Leo nog kan zien zijn bekolde ledematen en wat haren.
26:55Toen zag je daar mensen in en uit komen, mensen op brancards en zieke auto's die daar kwamen.
27:02En die dus met spoed met de ernstig gewonden naar het ziekenhuis brachten.
27:08Ik heb me pas heel laat gerealiseerd dat er slagoffers zouden zijn.
27:12Mijn vader vertelde me dat, hou daar maar rekening mee, dat er ook doden zijn.
27:18Enne, enne.
27:20Ja, ja.
27:22Deggen en diggen en diggen is niks meer van gehoord.
27:25En zo totdat je die veertien hoorde.
27:29En toen wist je dus dat het behoorlijk is.
27:32Ja, en later hoorde ik dan ook via de media enzo dat de meeste slagoffers in de meetkamer waren.
27:42De randweg van de ingang van de fabrieken, zeg maar, naar Stijn.
27:48Nou, en daar was het zo druk.
27:50En er stonden zoveel auto's en er stonden zoveel mensen te wachten en te kijken.
27:54Dat ik aan de meneer die met mijn huis bracht vroeg...
27:57wat is hier eigenlijk gebeurd? Waarom staan die mensen hier allemaal te kijken?
28:01Toen had ik nog niet in de gaten over de omvang van het hele gebeuren.
28:04Ja, mijn moeder en vader, die wonen daar vlak in de buurt.
28:07Mijn zussen, haar zussen en broeren, die wonen allemaal.
28:11Die kwamen allemaal. En onze vrienden ook.
28:13De kamer zat knatsvol. Helemaal vol.
28:16En toen ben ik naar boven gegaan.
28:17Ja, en toen begonnen de traatjes te komen. Echt.
28:22Want toen wist je ook, die ken je allemaal.
28:25Omdat je er altijd mee gewerkt hebt.
28:32Politieman Jo Jetten is intussen door zijn commandant opgeroepen...
28:35om zo snel mogelijk naar het DSM-terrein te komen.
28:38De wegen rondom het complex zijn vastgelopen.
28:41En Jo en zijn collega's moeten de weg afzetten.
28:44En zo ruimte geven aan brandweerwagens en ambulances.
28:48Ja, in de maatregelen.
28:49Laat voor AB. Over.
28:53En ze houden nieuwsgierige mensen op afstand...
28:56die op de brandende NAC 2 zijn afgekomen.
28:59Ramptoeristen zijn uit de auto gestapt...
29:02om het vuur van dichtbij te bekijken.
29:04Maar dat is veel te gevaarlijk.
29:06Met al die opslagtanks vol benzine en vloerbaar gas...
29:11rondom de brandende fabriek...
29:13is de kans groot dat er nog meer ontploft.
29:17Ook ziet Jo een groep vrouwen bij de poort staan.
29:21Echtgenoten van DSM-medewerkers.
29:24En de paniek is groot.
29:25Hun mannen waren in de fabriek aan het werk tijdens de explosies.
29:29En ze zien ambulances af- en aanrijden en horen maar niks.
29:32En bellen heeft geen zin.
29:34Dus ze zijn hier naartoe gekomen.
29:35Om te proberen zelf op bezoek te gaan naar hun geliefde.
29:40Er stonden allemaal mensen buiten.
29:42En toen zei ze, ben ik naar voren gelopen?
29:44Heb ik mijn naam gemeld?
29:45Toen zijn ze gaan bellen.
29:46Toen zei ze, jullie mogen door.
29:48En toen zag mijn zus daar ook al een aantal lijkisten staan.
29:54Maar ze was natuurlijk gefocust op...
29:56Wat krijgen we hier te horen?
29:58Er waren drie mannen.
29:59En die zeiden meteen, we kunnen niet bij je vader.
30:03Hij zit er middenin.
30:05En het is veel te gevaarlijk om daar in de buurt te komen.
30:09Want er is opnieuw explosiegevaar.
30:11We kunnen niet bij je.
30:17En dan dreigt tot overmaat van ramp...
30:20Een aantal witte, bolvormige opslagtanks vol gas ook vlam te vatten.
30:25Een nafta-tank naast die bollen, die is al in brand gevlogen.
30:29En als het vuur overslaat, dan zijn de gevolgen niet te overzien.
30:33En dus rijden er niet veel later oproepwagens van de politie...
30:37door Stijn en Beek om de bewoners duidelijk te maken dat ze hun huis moeten verlaten.
30:43Na zes uur, dat was rond Hauk, zeven, zeven uur, kwam nog een keer het alarm.
30:48Er lagen dus ook van die ronde tanks, opslagstanks.
30:52Als die vol waren en als die in de fik kwamen, dan is de ramp helemaal niet te overzien.
30:58Want er zal zeker een gedeelte van Stijn de lucht in zijn gevlogen.
31:02En daar houden ze bang voor.
31:04Brandweerman Leo Wagner is met zijn collega's nog uren bezig de witte bollen te koelen...
31:10om zo een nog grotere ramp te voorkomen.
31:14Brandweerkorps uit Eindhoven, Heerlen en Maastricht worden ingevlogen om te komen helgen.
31:20Intussen is ook politieman Jo Jet aangekomen bij de ontplofte nafta-kraken.
31:27Hij heeft orders gekregen om de totaal verwoeste meetkamer te bewaken.
31:32Hier mag niemand naar binnen, omdat er uiteindelijk onderzoek zal worden gedaan naar de oorzaak van de ramp.
31:52Inmiddels is duidelijk wat de gevolgen zijn van de verwoestende explosie.
31:57Tientallen gewonden zijn opgenomen in ziekenhuizen en brandwondencentra.
32:01Er zijn doden gevallen.
32:03En een aantal DSM-medewerkers wordt nog vermist.
32:07Maar de kans dat die de ramp hebben overleefd, wordt steeds kleiner.
32:11Overal wordt nog geblust om meer explosies te voorkomen.
32:15Maar de NAC-2, die is totaal verwoest.
32:30Toen hoorden wij op de radio alle familie van slachtoffers, die zijn inmiddels in kennis gesteld.
32:39Wij gingen juichen, wij dachten, oh hij is vast aan het helpen.
32:42Want er was ook één van de mensen aan de lijn en had gezegd, dan zal uw man wel moeten
32:46helpen.
32:46Weet je wel, als hij nog niet thuis is.
32:48Dus wij waren echt heel blij.
32:50Hij komt thuis, dachten wij.
32:52Want wij zijn niet in kennis gesteld.
32:53Ik kan me nog goed herinneren.
32:55Dat we met een aantal mensen daar zaten en hebben gezegd, nou wie van het projectteam is er nou?
33:00En wie is er niet?
33:01Dat hebben we wel gedaan.
33:03Nou die is er wel, die is er niet, die is er wel, die is er wel.
33:05De meeste waren er gelukkig.
33:07Maar niet iedereen, nee.
33:09Niet iedereen.
33:10Toen zagen wij, wij wonen aan zo'n pleintje, zagen we de auto van onze oom het pleintje oprijden.
33:16En wij dachten, oh zij moeten dit ook weten.
33:19Dus wij doen de deur open en helemaal juichen.
33:22Het is allemaal goed, want er is hier niemand geweest.
33:25En dat zij voorop liep en mijn tante zo deed, dat is het beeld.
33:29Nee, nee.
33:31Hij zit er middenin.
33:32En dat is voor mij het, dat zie ik zo op mijn netvlies.
33:37Ja, dat was verschrikkelijk.
33:39En ik, ja, ik was vijftien.
33:42Ik was echt vaders kindje.
33:45Ik heb toen heel erg geschreeuwd en met een trap opgerend.
33:49Ik schaam me er nog wel eens voor.
33:50Ik denk, oh, weet je wel eens je de aandacht op jezelf.
33:54Dat wil je helemaal niet.
33:56Eigenlijk is dat, nu ik erover nadenk, voor het eerst dat ik dat uitspreek.
34:01En toen kwam mijn moeder meteen achter mij aangerend.
34:04Dat vond ik ook zo lief van haar.
34:06Ik dacht, voor haar is de klap ook verschrikkelijk.
34:09Nou, die heeft mij gekalmeerd, de trap af.
34:12En toen mijn zus ging het allemaal vertellen.
34:14Die mensen wat daar in de meekamer zijn geweest, die zijn allemaal omgekomen.
34:21Mijn vrouw, die was natuurlijk, ja, die was blij om mij te zien en levende leven.
34:25Toen de plaf was, zag zij daar alle handen ezer waren om zo ze uit te drukken.
34:30Allerhande materialen door de lucht vliegen.
34:32Dus die zei, nou, dat is het einde.
34:35Die zie ik niet meer terug, want zij wist dat ik daar werkte.
34:37In eerste instantie, door de media werd gezegd van, ja, de meeste slagdoffers zijn gevallen in de meetkamer.
34:44En, ja, toen had ik wel het idee van, dat Huub Kusters ook overleden was.
34:49Achteraf bleek dus, zat hij ertussen, werden alle namen bekendgemaakt.
34:53En toen, ja, wat ik toen al vermoedde, was toen jammer genoeg waar.
35:00Uiteindelijk kwamen ze om half acht s'avonds, kwamen twee mannen van DSM ons officieel vertellen dat mijn vader bij
35:08de vermisten zat.
35:10En dat ze de kans klein achten, dat hij eruit kwam.
35:13De broer van mijn vader, die zei, hij is heel handig, hij is slim, hij vast een zaadje in zijn
35:19zak, hij werkt zich daaruit.
35:21Ja, je hoopt dat, je hoopt dat zo.
35:23Maar goed, dat volgende dag is dat natuurlijk, op enig moment vervliegt dat.
35:28En, ja, toen hebben wij ook beelden gezien op tv, hè.
35:34En toen je dat zag, realiseerde je wel hoe ernstig het was.
35:39En dat de kans dat hij zou overleven klein was.
35:44De situatie met de witte gasbollen naast de NAC 2 is pas laat op de avond echt onder controle.
35:51En dan kunnen brandweerman Leo Wagner en zijn collega's worden afgelost.
35:56Het zal nog wel een paar dagen duren voordat de brand in de NAFTA-kraker echt gecontroleerd is uitgebrand.
36:03De mensen die in de buurt wonen van DSM zijn zonder dat ze het op dat moment door hadden, ontsnapt
36:09aan een nog grotere ramp.
36:24Ook politieman Jo Jetten wordt afgelost.
36:27En als hij s'avonds naar huis loopt, dan ziet hij dat er in Beek druk geveegd wordt.
36:32Omdat daar, net als in alle plaatsen rondom DSM, talloze ruiten gesneuveld zijn door de enorme explosie.
36:40Jo heeft vanaf het moment dat hij s'morgens naar het politiebureau is gerend, aan één stuk doorgewerkt.
36:46Nu pas dringt echt tot hem door wat er is gebeurd.
36:52Zou het nou om twintig voor tien zijn geweest, of tien over tien, dan waren er veel meer mensen doodgebleven.
36:59Veel meer.
37:00Dan was het misschien wel een veelvoud van veertien geweest.
37:03Dan was het veel erg geweest.
37:05Ja.
37:06Je wil niet dat het zo is.
37:08Je wil niet.
37:09Je kan het je niet voorstellen.
37:10Je hebt geen afscheid genomen.
37:12Dat er niets is en dat ze hem niet vinden.
37:16Als ik terug was gegaan, zoals die andere voorgesteld had, die fabriek in, had het mij ook kunnen overkomen.
37:23Want anders had ik er misschien ook middentussenin gezeten.
37:27Dat zullen we nooit weten.
37:29Dan komen er steeds bij ons rechercheurs thuis.
37:33En dan gaat het om vingerafdrukken nemen, gebit te bekijken.
37:39Is dat van je vader?
37:41En steeds werd er iemand geïdentificeerd, maar mijn vader maar niet.
37:44Toen gingen ze zeggen, ja, als je vader niet geïdentificeerd wordt, wordt het wel lastig ook met eventueel uitbetalen.
37:53Er waren rechercheurs van DSM, die waren echt verschrikkelijk.
38:00Die hadden nul empathie.
38:02Op een keer zeiden ze ook.
38:03Dus allemaal in die week daarna.
38:05We hebben nog niks gevonden van je vader.
38:07Het kan ook zijn dat hij ervan door is gegaan met een andere vrouw.
38:10Ja, je gelooft het niet.
38:11Ik dacht, wat heeft die mensen bezield om zoiets te zeggen, te denken?
38:19En wij dachten, ja, ik dacht, je moest eens weten.
38:22Mijn vader en moeder zaten handje en handje op de bank als wij terug thuis kwamen van het uitgaan.
38:28Snap je?
38:28Ik bedoel, het was zo'n hert.
38:32Nou ja, dat was heel pijnlijk.
38:35Ik ben vanmiddag weer naar het werk gegaan, niet voor zozeer naar de fabriek in te gaan.
38:41Maar ik dacht bij mijn eigen, Jan, als je niet gaat, heb je kans dat je nooit meer gaat.
38:47Er is echt niks van mijn vader over.
38:50Maar we hebben hem dus 15 november mogen begraven in Roermond.
39:18Toen hij geïdentificeerd werd, kregen wij een telefoontje.
39:22Toen hebben we gejuicht.
39:23En toen zeiden we, oh, wat zullen we de buren nu denken?
39:26Wij juichten dat hij geïdentificeerd was.
39:29Maar toch, er is een zaadje in mijn hoofd geplant.
39:33Toen had die man tegen ons gezegd, misschien is hij wel weggelopen.
39:37Dat ik mijn vader nooit overleden heb gezien.
39:39Ik ging studeren in Tilburg.
39:41Ik dacht weg uit Limburg.
39:43En op kamers.
39:44En dan zag ik, dacht ik, oh, dat loopt mijn vader.
39:49Maar nog dertig jaar daarna.
39:51En ik wist rationeel, dat kan niet.
39:52Want ik zag hem dan, zoals hij was, in 1975.
39:56Dat kan natuurlijk niet.
39:59Het is de eerste ramp in de geschiedenis van DSM.
40:02En bij het bedrijf lijken ze niet goed te weten hoe je met zo'n situatie om moet gaan.
40:07En dat merken de families van de omgekomen DSM'ers en de medewerkers die het wel hebben overleefd.
40:14Voor veel betrokkenen begint het drama na 7 november.
40:22Kijk, mijn vader was, kom je dan naderhand achter als je wat ouder wordt.
40:25Toch wel het cement tussen de stenen.
40:27Ook, ik denk, in het bedrijf, maar ook thuis.
40:30Maar zijn wegvallen op 47-jarige leeftijd.
40:33Mijn moeder was 42.
40:35Met drie puberende kinderen.
40:38Er was toch een deken van verdriet.
40:41We kregen ook helemaal niets van DSM.
40:45En nul schadevergoeding.
40:48Dus we moesten toch minder geld doen.
40:51Moet je leren.
40:52Ik durfde niet meer naar de fabrieken toe.
40:54Ik durfde niet meer alleen naar buiten.
40:56Ik had die grote angst.
40:58Maar eigenlijk moest ik mijn werk gaan doen.
41:00En ik was toen 37 jaar.
41:02Je mag toch niet bang zijn.
41:03Zo'n kerel, angst, dat kan toch niet.
41:06Dus als ik wat wou zeggen, dan was ik bang dat ze me uit gingen lachen.
41:10Net heb ik jaren heb ik dat volgehouden.
41:13En toen heb ik dat thuis verteld.
41:16Dat ik zo'n angst had.
41:17En met de huisarts en met familie ben ik er eigenlijk uitgekomen.
41:23En toen heb ik de hele zaak afgesloten.
41:25En heb ik gezegd, daar is alles.
41:27Ik wil er niks meer over horen.
41:29Afgesloten uit.
41:31Ik ben anderhalf jaar niet meer langs de DSM gereden.
41:36Gewoon de angst dat het weer zou gebeuren.
41:39Ongeveer een week heb ik nog op de NAC 2 werkzaamheden gedaan.
41:42In de fabriek zelf.
41:44En toen heb ik mijn stage verder voortgezet.
41:49In de onderhoudse werkplaats van de NAC 3.
41:51Achteraf gezien heb ik dat eigenlijk weggestopt.
41:57En van begin af aan eigenlijk.
41:59En ook omdat je eigenlijk te weinig begeleiding kreeg.
42:03In het verwerken van dit gebeuren.
42:07Je werd gewoon die maandag of dinsdag daarna.
42:10Werd je gewoon weer aan het werk gezet.
42:12Er heeft me nooit iemand van DSM gevraagd.
42:14Nou ook namens DSM.
42:15Hoe is het nou?
42:16Hoe gaat het?
42:18Nooit.
42:20Ook niet met de personeelsdienst.
42:22Of niet met.
42:22Ik heb een aantal andere functies gehad.
42:24Ook niet met.
42:26Met mijn nieuwe baas bij zo'n spreker werd er ook niet over gesproken.
42:29Terwijl iedereen wist dat 7 november toch wel een belangrijke datum was.
42:34Het woord na zorg was toen nog niet uitgevonden.
42:37Al was het maar een beetje aandacht geweest.
42:40Ja.
42:41Van.
42:42En Piet.
42:43Hoe gaat het?
42:45Gaat het weer een beetje?
42:47Ja.
42:48Maar.
42:48Niks.
42:49We hebben veel gezien.
42:52Enge beelden.
42:54Gedachten gehad.
42:55En daar hebben wij geen nazorg voor gekregen.
42:58Dat was er niet.
43:00Dus we hadden het daar niet over.
43:02En door.
43:03Veertien jaar bij DSM geweest.
43:05Heel graag gewerkt.
43:06Maar daar zijn ze toch in gebreking gebleven.
43:09Dat wil ik rustig zeggen.
43:127 november 1975.
43:16Als je het hier in de oude mijnstreek vraagt.
43:18Dan weet iedereen nog waar die was.
43:21Op de ochtend dat de DSM fabriek ontplofte.
43:25De gevolgen zijn rampzalig.
43:27Meer dan honderd gewonden.
43:29En veertien mensen komen om bij de ramp.
43:32Voor alle betrokkenen een traumatische ervaring.
43:35Die voelbaar is tot op de dag van vandaag.
43:44Er zijn heel veel mensen die zeggen van.
43:46Ik wil hier niet meer blijven wonen.
43:49Ja.
43:50Het zijn mijn vrouw op een gegeven moment ook tegen mij.
43:52Maar ik zeg.
43:53Nee.
43:53Waarom zou ik gaan?
43:55Waarom?
43:56Ergens anders kan ook iets gebeuren.
43:57Laat me stilzitten.
43:59Ik heb ook een steun gehad.
44:01Ik heb namelijk.
44:03De klok van mijn werkplaats.
44:05Die heb ik meegenomen.
44:07Later.
44:08En die stond om tien voor tien.
44:11En die klok heeft jaren en jaren bij mij boven gehangen.
44:16Als ik eigenlijk in een notaal zit bijvoorbeeld.
44:17Is het eerst maar dan kijk eens naar de nooduitgang.
44:21En ook dat het leven eigenlijk op een seconde voorbij kan zijn.
44:26Dat hebben we toen ook bedacht.
44:29Ja.
44:30Als ik een sirene hoor.
44:32Dat ik dan denk.
44:33Oh nee.
44:33Eerst maar niet.
44:34Weet je wel.
44:34En dat is net een van jouw kinderen weg.
44:36Dat je denkt.
44:37Nee hè.
44:38Altijd dat.
44:39Die angst zit heel diep in.
44:42Neem je heel erg mee.
44:44Pluk de dag.
44:45Dat is het eigenlijk.
44:47Het kan zo voorbij zijn.
44:48Mijn bror.
44:50Zo simpel is het ook dan.
44:53MUZIEK.
44:57MUZIEK.
44:59MUZIEK.
45:29MUZIEK.
Comments