- 1 gün önce
Küresel silahlanma yarışı hızlanıyor. 11 yıldır süren artışın arkasında hangi güvenlik endişeleri var? Türkiye yapılan yatırımlarda nasıl bir strateji izliyor? Türkiye'de 81 ilde yapılacak insansız hava aracı üretimi ve milyonlarca kapasite ne anlama geliyor? Artan yerli üretim kapasitesi stratejiyi nasıl güçlendiriyor? Geleceğin orduları nasıl şekilleniyor? Küresel rekabette öne çıkmak için hangi adımlar atılmalı? Yerli ve milli üretim Türkiye'yi nasıl öne çıkarıyor? Afrika'da jeopolitik rekabet: Türkiye ve İsrail stratejik bölgede neden karşı karşıya? Afrika Boynuzu jeopolitik açıdan neden bu kadar önemli? Türkiye bölgede nasıl bir aktör olarak konumlanıyor? İsrail'in Afrika'daki varlığı bir kriz fırsatçılığı mı? Bölgedeki değişim İsrail'in planlarını nasıl etkiler? Cüneyt Özdemir 5N1K'da sordu; Savunma Sanayi Araştırmacısı Anıl Şahin ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kadir Temiz yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:04Sevgili seyirciler yeni bir Beşine Birkan programına hoş geldiniz.
00:07Bugün iki konuya odaklanacağız.
00:09Birazdan Afrika meselesini konuşacağız.
00:11İsrail'in Türkiye ile Afrika'daki adı konulmamış savaşına değineceğiz.
00:16Ama ilk konumuz dünyadaki ve Türkiye'deki silahlanma.
00:20Dünya ve Türkiye'ye hızla silahlanıyor.
00:22Silahlanma boyutu son yıllara baktığınız zaman 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana en çok arttığı döneme girdik diyebiliriz.
00:29Yepyeni bir dünya düzeni kuruluyor.
00:31NATO tartışmaları var.
00:32Birleşmiş Milletler'in gücü konuşuluyor.
00:34Avrupa Birliği'nin güçsüzlüğü konuşuluyor.
00:36Bütün bunların üzerine İran'da yaşananlar, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler,
00:41Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten çıkmaya karar vermesi
00:44ve ardı ardına gelen yapay zeka ile de yapay zekadaki gelişmeleri de buna eklediğimizde
00:49gerçekten önümüzde belirsizliğin, kaosun olduğu bir dünya var.
00:54İşte böylesine bir çerçevede yeni bir araştırma ortaya koydu ki
00:572025'de Avrupa özellikle %14'lük bir artışla silahlanmanın zirvesine geldi.
01:04Küresel harcamalarda silahlanma %2.9 artarak 2.887 milyar dolara ulaştı.
01:13Askeri harcamalar her yıl biraz daha artıyor.
01:16En çok yükselen de ABD, Çin ve Rusya.
01:19Özellikle Türkiye'de baktığınızda payına düşeni aldığını görüyorsunuz.
01:2330 milyar dolara çıkmış 2025'te %7.2 artarak Türkiye'nin silahlanma potansiyeli.
01:30Peki neden dünya bu kadar silahlanıyor?
01:32Ne oldu?
01:33Önümüzde bir dünya savaşı mı var gelmekte olan?
01:37İsterseniz Anıl Şahin'e soralım.
01:39Savunma sanayi araştırmacı kendisi.
01:41Anıl Bey, savunma sanayi'deki yatırımlar Türkiye'nin gerçek güvenlik ihtiyacılarını karşılayacak seviyeye geldi mi sizce?
01:49İlk olarak bizden başlayalım.
01:51Esasında Türkiye'nin güvenlik ihtiyaçları iki şekilde ele alınması gereken mesele.
01:56Birincisi Türkiye'nin yurt dışından tedarik etmekte zorluk yaşadığı sistemlerin,
02:01muadillerinin veya onlardan daha iyi özellikleri sahip versiyonlarının Türkiye içerisinde geliştirilmesi.
02:06İkinci kademe ise bu ARGE'si yapılan, geliştirilen ürünlerin yüksek adetlerde seri üretimlerinin gerçekleştirilmesi.
02:14Bunun neticesinde gerek Türk Silahlı Kuvvetleri'ne, gerekse yurt dışındaki yabancı müşterilere bu ürünlerin yüksek adetlerde teslimatlarının gerçekleştirilmesi.
02:23Türkiye özellikle son 10-15 yıldır bu ARGE konusunda dünyada en hızlı ve en kapsamlı faaliyetleri gerçekleştiren ülkeler konumunda yer
02:34alıyor.
02:34Ama seri üretim konusu geldiği zaman çok ciddi altyapılara ihtiyaç duyuluyor ve bu altyapıların da masrafları, birim fiyatları oldukça yüksek
02:43oluyor.
02:44Özellikle 2025 yılından beri Türkiye daha önce kararını aldığı yatırımlar sayesinde seri üretim kapasitesini ciddi miktarda arttırmış durumda.
02:53Ve bunun neticesi de aslında 2025 yılı ihracat rakamlarına yansıdı.
02:58Türkiye 2025 yılında 10 milyar doların üzerinde bir ihracat gerçekleştirdi savunma ve havacılık sanayi sektöründe ve ilk kez çifthaneli rakamlara
03:07ulaşmış oldu.
03:08Şu anda dünyanın en fazla savunma ve havacılık ihracatı gerçekleştiren 11. ülkesi konumunda yer alıyor Türkiye.
03:16Tabii Türkiye kendi içerisinde yaptığı hem ARGE hem de ÜRGE yani seri üretim ve geliştirme yatırımlarını bir taraftan fonlamak zorunda.
03:24Bu fonlama da aslında ihracat gerileriyle oluyor.
03:28İşte geliştirdiğimiz ürünler her ne kadar ihracat başarısı elde edilirse bu ihracat gerileri sayesinde ilgili şirketler de seri üretim altyapılarına,
03:38tedarik ekosistemlerine o kadar yatırım yapıyorlar.
03:41Dolayısıyla evet geliştirilen ürünler anlamında Türkiye şu anda kendi ihtiyaçlarını çeşitlilik anlamında gidermiş durumda.
03:48Ama seri üretim anlamında artık biraz elimizdeki mevcut sistemlerin sayısal miktarlarının sayıca artışının yaşanması gerekiyor.
03:57Bu noktada da özellikle işte 2026 ve 2028 yılları aralığındaki o süre zarfının çok kritik öneme sahip olduğunu söyleyebiliriz.
04:06Zaten şu anda seri üretim kapasiteleri hem Türk Silahlı Kuvvetleri'ne verilen ürünler hem de ihracat müşterilerine giden ürünlerden dolayı
04:13dolu seviyede.
04:14Hatta bu İran Savaşı'ndan sonra Türkiye'den hava savunma başta olmak üzere birçok sofistiki savunma sanayi ürününü talep eden ülkeler
04:22oldu.
04:23Bu ülkelerin bazılarının talepleri mevcut seri üretim kapasitesi kapsamında karşılandı.
04:28Ama bazılarına da bizim seri üretim kapasitelerimiz şu anda dolu.
04:31Maalesef kısa süre içerisinde size verebileceğimiz ürünler yok denilerek geri çevirildiler.
04:37Bu biraz aslında savunma sanayinde de şunu göstermiş oldu.
04:40Zamanında çok daha farklı ülkelerden savunma sanayi tedariki gerçekleştiren ülkeler o ülkelere olan bağımlılıklarından dolayı Türk savunma sanayini tercih etmiyordu.
04:50Ama stok problemi yaşamaya başlayınca bu sefer yöneldikleri ilk durak Türkiye, Türk savunma sanayi sektörü oldu.
04:57Muhtemelen bundan sonra artık bu ülkeler başlarına bir şey gelmeden Türkiye'ye yönelip, Türk savunma sanayiler ürün tedarikine yönelip kontrat
05:06imzalamaya başlayacaklardı.
05:08Geçtiğimiz gün çok ilginç bir açıklama vardı.
05:10Haluk Bayraktar, 81 ilde drone üretim merkezi kuracaklarını söylediler.
05:16Milyonlarca drone kapasitesine geleceğimiz anlamına geliyor.
05:19Şimdi artık savaşların da ruhu ve içeriği değişmeye başlandı.
05:23Sizce bu açıklama önemli miydi? Ne anlama geliyor?
05:25Aslında Haluk Bayraktar'ın 81 ile drone üretim ve eğitim merkezi kuracağız açıklaması biraz da seferberlik durumuyla da ilişkilendirebileceğimiz bir
05:35şey.
05:36FPV drone'lar, kamikaze FPV drone'lar Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte çok ön plana çıktı.
05:42Yani 2000-3000 dolarlık kullanım ve üretim basit bir şey üretiyorsunuz.
05:45Bu muharebe sahasında 10-15 milyon dolarlık ana muharebe tankını, helikopteri, süratli botu, hücum botu imha ediyor.
05:52Bu çok farklı bir kapasite.
05:55Diğer taraftan düşman piyadesini tüfekle vurmak yerine gidip kamikaze FPV drone ile kendi askerinizi riske atmadan vuruyorsunuz.
06:03Ve karşı tarafta bir şok ve dehşet etkisi oluşturup psikolojik anlamda da öne geçmiş oluyorsunuz.
06:09Dolayısıyla kamikaze FPV drone'lar hem ucuz olmaları hem kolay kullanılabilmeleri hem de karşı tarafta şok ve dehşet etkisi oluşturabilmelerinden
06:18dolayı çok kritik platformlar.
06:20Şu anda mesela baktığımız zaman bir sefaberlik durumunda Türkiye'de belli yaş aralığındaki erkekler silah altına alınıp kendilerine göre verilen mevzilerde
06:30askerlik hizmetine başlayacaklar şeklinde bir yönerge var.
06:34Bu belki işte 10 yıl önce, 20 yıl önce, 30, 40, 50, 100 yıl önce olması gereken şey buydu.
06:40Ancak geldiğimiz noktada hem modern dünya sahasında hem modern muharebe sahasında artık piyade tüfeğinin çok bir önceliği yok.
06:49Diğer taraftan dünya genelinde nüfus artışlarından ziyade azalışları söz konusu.
06:53Dolayısıyla daha akıllı orduların ortaya çıkması gerekiyor.
06:57Bu aslında 81 ile drone üretim merkezi ve drone eğitim merkezlerinin kurulması da biraz Türkiye'nin kendi öz savunma kabiliyetini
07:07yurt satına daha yaygın bir şekilde daha etkili bir sistem mimarisi içerisinde kuracağı anlamına geliyor.
07:15Çok stratejik bir unsur aslında.
07:17Yani şu anda Ukrayna'da zaten bu yapılıyor.
07:19Ukrayna savaşta olduğu için bunu yapıyor.
07:21İşte çok küçük evlerde binlerce drone üretiliyor.
07:25Yüz binlerce, milyonlarca drone üretiliyor.
07:27Ve bunlar 4-5 günlük bir eğitimle herhangi bir insan tarafından kullanılabiliyor.
07:33E tabi Türkiye genç bir nüfusa sahip.
07:35Dolayısıyla işte joystick dediğimiz böyle bilgisayarları vesaire daha entegre bir yapıyla büyüyen bir genç nesile sahip.
07:43Dolayısıyla onların eline piyade tüfeği vermektense bir kamikaze FPV drone'un kumandasını vermek
07:48elde edilecek katkı çıktı anlamında da çok daha faydalı olacaktır.
07:54Diğer taraftan insanların kendi hayatlarını, zayiatı azaltma anlamında da olası bir muharebe anlamında etkili olacaktır.
08:03Yani aslında Türkiye biraz daha şu bölgesel güvenlik ortamında, konjöktürde çatışmaların sıklıkla yaşandığı bir noktada
08:10biraz ön alıp kimseye tehdit oluşturmadan çünkü bir kamikaze FPV drone'un menzili şu anda kablolu olanların maksimum 50 km
08:18vs.
08:19Dolayısıyla kimseye tehdit oluşturmadan kendi savunma kabiliyetini güçlendirmek adına bu tarz bir adım atıyor diyebiliriz.
08:26Dünya böylesine silahlanırken sizce Türkiye'nin hedefi ne olmalı?
08:31Nasıl bir savunma bütçesi Türkiye için yeterli olur?
08:34Ya da daha bağımsız veya teknoloji odaklı bir savunma sanayine dönüştürür?
08:38Aslında Türkiye'nin hedefi her ikisi de olması lazım.
08:42Hem Türkiye'nin savunma bütçesini arttırması gerekiyor hem de savunma sanayinde daha bağımsız bir yapı kurması gerekiyor.
08:47Aslında şu an her ikisi de gerçekleştiriliyor.
08:50Hem Türkiye'nin her geçen yıl savunma bütçesinde bir artış yaşanıyor.
08:53Hem de Türk savunma sanayi tarafından herhangi bir yurt dışı bağımlılığı bulunmadan geliştirilen sistemlerin sayısı artıyor.
08:59Bir örnek vermek gerekirse ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaş sonucunda
09:06ABD şu ana kadar binden fazla Tomahawk seyir füzesi harcadı.
09:10Bunlar deniz platformlarından atılıyor.
09:122000'e yakın havadan atılan seyir füzesi harcadı.
09:15Bunun yanında çok fazla genel maksat bombası yine bunlar güdüm kitleriyle akıllı hale getirilen eminim hatlar.
09:21Bunlardan harcadı.
09:22Körfez bölgesindeki gerek ABD üsleri gerekse diğer ülkelerin o bölgedeki ülkelerin tamamının
09:29hava ve füze savunma kabiliyeti zaten ABD üretimi Patriot, Peküç ve Taat sistemlerinden tadil oluyordu.
09:36Hem hava savunma hem de balistik füzeleri engelleyen füze savunma sistemleri.
09:40Ve bunların da aslında birim fiyatları bu füzelerin 3 ila 5 milyon dolar arasında değişiyor.
09:45Şunu söylemek istiyorum.
09:46Gelinen noktada ABD'nin sırf kendi harcadığı stokları ve Körfez bölgesindeki ülkelerin harcadığı stokları yerine koyması için yaklaşık olarak şöyle
09:57bir 4-5 yıla ihtiyaç duyduğu söyleniyor.
09:59Dolayısıyla bu kadar ve bununla bağlantılı olarak şu anda ABD bazı Avrupalı müşterilerine
10:06ya siz bize daha önce şöyle şöyle siparişler vermiştiniz bilin ki bu siparişlerinizin teslimat takvimleri gecikecek demeye de başladı.
10:13Böylesi bir ortamda yani dünyanın en büyük silah ithalatçısının belli başlı özellikle mühimmat grubu gibi
10:19savunma sanayindeki tedarik zincirinden 3-4 yıllığına da olsa 5 yıllığına da olsa çıktığı bir durumda
10:25Rusya tehditinin Avrupa üzerinde daha yüksek düşünüldüğü etkilendiği bir durumda
10:33Türkiye'nin yapması gereken aslında şu hem gelişmiş sistemlerinin ARGE faaliyetini bir taraftan devam etmeli
10:40hem de seri üretim kapasitesini sadece Türk sağlık kuvvetlerini değil bir Avrupa'nın tamamını Asya ülkelerini Afrika ülkelerini düşünecek şekilde
10:50arttırması ölçeklendirmesi.
10:52Çünkü hani zaten ABD ve Rusya ve Çin dünya genelinde şu anda seri üretim hatlarını en yüksek işlediği 3 ülke.
10:59Çünkü şu andaki Avrupa ülkelerinin tamamının Asya'daki ülkelerinde birçoğunun Rusya'dan veya Çin'den herhangi bir savunma sanayi ürününün tedariki gerçekleştirmesi çok
11:10mümkün değil.
11:11Dolayısıyla gereği şu kalıyor ya Avrupa hani Güney Kore'yi ve Japonya'yı da denklem dışında bırakacak olursak onların da
11:17hatlarında bir dolduk var çünkü.
11:18Avrupa'nın kendi ürünlerini kendi geliştirmesi gerekiyor ama bu tip bir insan kaynağı da seri üretim altyapısı da ARGE birikiminde
11:26Avrupa'da yetmiyor, bulunmuyor.
11:28Dolayısıyla şu anda Türkiye'ye bir yöneliş söz konusu.
11:31Türkiye özellikle İtalya'da ortak girişim şirketleri kuruyor.
11:35Diğer bazı ülkelerde ortak girişimleri var savunma sanayi alanında.
11:40İspanya'da bazı faaliyetler yürütüyor.
11:41Bu süreçte seri üretim kapasitesini arttırıp ne kadar öncelikli olarak AB ve NATO üyesi ülkelere savunma sanayinde etkili tedarikler gerçekleştirirse
11:52aslında ileriye dönük savunma sanayindeki konumunu da o kadar sabitleyecektir, kesinleştirecektir diyebiliriz.
11:59Çünkü çok kritik bir aslında noktada bulunuyor şu anda Türkiye.
12:03Yani dünyanın en büyük 11. silah ihracatçısı olmak gerçekten çok zor bir başarısı ki 10 yıl önceyi, 12 yıl önceyi
12:12düşünecek olursak Türkiye şu anda ihraç ettiği birçok sistemin tedarikinde zorluk yaşayan bir ülkeydi.
12:17Taarruz helikopteri tedarikinde problem yaşıyordu, elektronik harf sistemleri, silahlı insan savaraçları bunlara ilişkin mühimmatlar da tüm ürün gruplarında problem yaşıyordu.
12:26Ama şu anda tüm bu ürün gruplarının ihracatçısı konumunda yani Türkiye şu anda yaklaşık 40 ülkeye silahlı insan savaraçı ve
12:33bununla beraber mühimmat ve elektrioptik sistemler ilaç ediyor.
12:37Dolayısıyla bu 2-3 yıllık kritik dönemde özellikle 2028-29 bandına kadar olan kritik dönemde Türkiye'nin alacağı hamleler, yapacağı
12:47hamleler aslında belki bir ondan sonraki 10 yıllı, 20 yılı şekillendirecek hamleler olacaktır.
12:53Anıl Bey çok çok teşekkür ederim. Sevgili seyirciler gelelim ikinci konumuza Afrika'ya.
12:58Afrika'da bir güç savaşı yaşanıyor. Geçtiğimiz günlerde Uganda Genelkurmay Başkanı Türkiye'ye yönelik ilginç bir açıklama yaptı.
13:051 milyar dolar ve Türkiye'nin en güzel kadını göndermezseniz büyük elçiliği kapatacağım dedi. Güldük geçtik.
13:12Ancak gülüp geçtiğimiz olayın arkasında aslında büyük bir güç savaşı var. O güç savaşının arkasındaysa İsrail ve Türkiye'nin kapışması.
13:19Afrika'da kolonyalizm son yıllarda yerini Çin'in, Rusya'nın, Türkiye'nin ve İsrail'in yeni bir güç olarak girdiği yeni
13:28bir paylaşıma kavgaya bıraktı.
13:30Bu sadece askeri bir paylaşımdan demiyoruz. Ekonomik olarak, soft power olarak da bir paylaşımdan bahsediyoruz.
13:37Daha önce Afrika'ya gidip belgeseller yapmış ve bunu bizzat yerinde görmüştük, incelemiştik.
13:42Somali kimileri için çok uzakta ve Türkiye'nin çok alakası olmayan bir yer.
13:47Oysa Türkiye'nin bir askeri üssü var. Arama gemimiz şu anda Somali açıklarında petrol arıyor.
13:52Ve de Somali ordusunun 66. yıl dönümünde Türkiye F-16'ları ve atak uçakları da bir gösteri saygı dediler.
13:59Somali'de hem eğitimde hem askeri olarak etkinliğimiz gerçekten oldukça fazla.
14:04Ama Somali dediğiniz yer de şu anda ikiye bölünmüş durumda.
14:07Hemen başucundaysa Uganda var.
14:09İşte bugün burada bu kıtanın en ucunda ciddi bir İsrail ile Türkiye arasında güç savaşıp Uganda ile Somali arasındaki çekişmenin
14:19arkasında yatıyor.
14:20İsterseniz bunu bir bilene soralım.
14:22Kadir, Prof. Dr. Kadir Temiz şu anda karşımızda.
14:26Kadir Bey, Türkiye ile İsrail'in Afrika boynunuzuna karşı karşıya geldiğini konuştuk.
14:31Biraz anlatmaya çalıştım ama bu bölge neden bu kadar kritik?
14:35İsrail nereye, Türkiye nereye, Afrika nereye?
14:37Bence bu gelişmeleri sadece bir tür karşı karşıya gelme olarak tanımlamak çok yeterli olmaz.
14:47Ben bunu daha çok bir tür bu iki ülkenin bölgesel politikalarını tamamlayıcı bir nüfuz ve tabii ki jeostratejik bir rekabet
14:56alanı olarak okuyorum.
15:00Neden Afrika boynuzu çok kritik bir bölge haline geldi bu iki ülke için?
15:05Aslında burası tabii ki neresinden bakarsak bakalım bir tür Kızıldeniz ceopolitiğinin bir tamamlayıcısı bir bölge.
15:13Kızıldeniz'e açılan kapı ve süreç hattına çok yakın.
15:17Küresel ticaret ve enerji yollarının da kesişim noktası.
15:23Dolayısıyla burada varlık göstermesi bu iki ülkenin bir anlamda bir tür bölgesel ve aslında bir anlamda da küresel bir güç
15:35projeksiyonu anlamına geliyor.
15:37Yani her iki ülkede kendi rasyonel ulusal çıkarları gereği aslında bu bölgede karşı karşıya geliyor.
15:47Yani diğer bir açıdan bakarsak birbirleriyle bir tür rekabet ortaya çıkması bu ülkelerin farklı stratejik açılımları olmasından kaynaklanıyor diye düşünüyorum.
16:00Ne demek bu? Yani Türkiye aslında bir yerde Somali'de ya da Afrika boynuzunun diğer bölgelerinde mesela bir ara bulucu aktör
16:13olarak bir giriş yapmaya çalışıyor.
16:15Çünkü doğal kaynakları veya işte daha farklı ulusal birikimi ancak buna yetiyor.
16:25Bir tür güvenlik işbirliği mesela kurmak istiyor ve tabii ki kültürel bağları sebebiyle de ekonomik ve yine insani yardım konusunda
16:37da Türkiye etkili oluyor.
16:40Bunun karşısında İsrail'e baktığımızda ise İsrail biraz daha farklı bir stratejiyle hareket ediyor kanaatimce.
16:48Daha mesela Türkiye'den farklı olarak daha güvenlik merkezli bakıyor buraya.
16:53Daha dar bir konsepte mesela Somaliland tanıması meselesi de böyleydi.
17:01Somaliland gibi küçük bir ihtilaflı bölgeyi tanıyarak aslında bölgeye müdahil, sert bir şekilde dar ama sert bir şekilde müdahil olmuş
17:12oldu.
17:13Yani daha çok askeri ve sert diplomatik yollarla buraya giriş yapıyor.
17:21Türkiye daha işbirlikçi dedik daha ekonomik perspektifi güvenlikle ilişkilendirmeye çalışıyor.
17:28Ki bu güvenlik çok saldırgan ya da oyun bozucu bir güvenlik dinamiğinden ziyade aslında bölgesel kalkınmayı ya da istikrarı sağlayabilecek
17:39bir şeyken
17:39İsrail tarafında ise birazcık tehdit algısı bence biraz yüksek.
17:45O da ne? İran'ı aslında bir yerde çevreleme stratejisi gibi düşünürsek hani bu Babül Mendep bugünlerde çok konuşuluyor.
17:53O Babül Mendep çıkışını mesela Somaliland'i tanıyarak aslında bir tür çevreleme stratejisi olarak tanımlıyor.
18:03Ve deniz yollarını da bir şekilde güvenlik altına almış oluyor.
18:08Yani güvenlik ve caydırıcılık bir tarafta İsrail'in, Türkiye'nin ise daha sistem kurucu ve istikrar üretici bir farklılığı olduğunu
18:18söylemek mümkün.
18:20Yani bu bir tür rekabet tabii ki ama bir tür stratejik vizyonların farklılaşması olarak ben okuyorum.
18:29Yani doğal bir rekabet şu anda gelişiyor.
18:34Tabii ki çatışma yok şu an için.
18:36Çatışmadan ziyade yani biraz önce de söylediğim gibi iki farklı bölgesel düzenin veya işte tehdit algılamasının ve uluslararası ulusal çıkarların
18:48bence Afrika boynuzunda sahaya yansımasını görüyoruz burada.
18:54İsrail burada kalıcı mı olmaya çalışıyor?
18:56Yani Türkiye mesela askeri yüz açtı gerçekten petrol arama gemisini gönderdi.
19:01İsrail'in hedefi ne burada?
19:03Evet tabii ki bunu çok önemli bir soru çünkü yani tek boyutla okumamak lazım.
19:09Yani bu siyah beyaz sorusu değil biraz daha karmaşık.
19:13Çünkü Somaliland bölgede de ihtilaflı bir konu yani bir tür jeostratejik bir boyutu var.
19:20Burada deniz ticareti ve enerji hatlarını bir şekilde izleme kapasitesi geliştiriyor İsrail.
19:28Burada tabii ki yani dar bir bölgede Orta Doğu açısından söylüyorum çok küçük coğrafi olarak sınırlı bölge komşularıyla çok ciddi
19:38sorunları olan bir bölge.
19:40Bence Kızıldeniz bölgesinden tabii ki daha da geniş bir Afrika boynuzuna uzanacak bir tür deniz jeopolitiği diyelim.
19:50Burada bir tür gözlem noktası elde etmiş oluyor.
19:55Somaliland uluslararası olarak tanınmış bir devlet değil.
20:00Yani ve çevresinde de zaten ihtilaflı bir sürü konu var.
20:04Bu nedenle burada kurulacak herhangi bir yapı bence İsrail için de bir sorun yaratabilir.
20:11Çünkü Etiyopya ve Somali ve hatta Kenya'ya uzanabilecek bir Afrika boynuzu jeopolitiğinde diğer aktörlerin iç işlerine ve hatta bölgesel
20:22konulara karışma durumu ortaya çıkar ki
20:26bu İsrail'in bence uzun vadede çok da işine gelmeyecek ya da ne diyelim ulusal çıkarlarına zarar verecek bir durum.
20:35Yani çok da kalıcı olacağı kanaatinde değilim ama şu anda bir tür krizi biraz önce söylediğim gibi fırsata çevirme stratejisi
20:43olarak okunabilir.
20:45Tabii orta ve uzun vadede eğer işler tabii ki İsrail için yolunda giderse bu kriz refleksi bir anda kalıcı bir
20:56etkiye de dönüşebilir.
20:58Bunun potansiyelinde olduğunu söylemek lazım.
21:00Çünkü bölgede çok dinamik bir ilişki ağı var.
21:04Şu anda bir hamle yapmış oldu İsrail.
21:06Tabii Türkiye ile biraz önceki soruyla da ilişkilendirirsek Türkiye'de bu bağlamda İsrail'e karşı veya doğal olarak İsrail'i dengeleyebilecek
21:18çeşitli hamleler yapabilir.
21:20Bu aynı şekilde uluslararası aktörler için de geçerli olduğunu düşünüyorum.
21:26Evet 5N1K'yı hızlı yapıyoruz.
21:28Bu yıl artık 26. yılımız CNN Türk'te.
21:3126 yıldır karşınızdayız.
21:33Önümüzdeki hafta yine Türkiye ve dünyadan farklı konularla karşınızda olacağız.
21:37O zamana kadar ben Cüneyt Özdemir.
21:39Hepinize iyi günler, iyi akşamlar.
Yorumlar