- 6 ay önce
Küresel dengeler sarsılırken enerji jeopolitiği nasıl şekilleniyor? Krizler, petrol ve doğalgaz fiyatlarını nasıl etkileyecek? Türkiye’de düzenlenecek iklim zirvesi, küresel enerji politikalarına nasıl yön verecek? Enerji ve arz güvenliğinde Türkiye hangi stratejik rolleri oynuyor? Dünyanın konuştuğu Davos Zirvesi’nden hangi kritik mesajlar çıktı? Hakan Çelik sordu; Uluslararası Enerji Ajansı Direktörü Dr. Fatih Birol cevapladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30İzlediğiniz için teşekkürler.
01:00Adeta şekillendiren kurumlardan biri ve Fatih Bey tabi çok uluslararası düzeyde çok başarılı ve tanınan bir isim ve bir Türk'ün de bu görevi sürdürüyor olması hakikaten bizim ülkemiz bakımından da gurur verici.
01:12Siz 2015'ten beri başkanlığını yapıyorsunuz. İTÜ mezunusunuz. Viyana'da da doktoranızı yaptınız. Böyle bir uluslararası kimliğiniz var.
01:20Şimdi Fatih Bey çok kritik dönemlerden geçiyoruz ve enerji hepimizin hayatında çok önemli.
01:26En son siz Davos'taydınız. Dünya liderlerinin de katıldığı ve böyle tartışmalarla da gündeme gelen bir zirveydi.
01:34Hep de öyledir zaten Davos demek tartışma demekti. Güzel de bir yönü bu.
01:38Diğer taraftan Roma üzerinden Suudi Arabistan'a geçtiniz. Liderlerle bir araya geldiniz. Sayın Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan'la da görüştünüz.
01:47Bütün bunlardan bahsedeceğim. Ama dünya nereye gidiyor diye baktığımızda enerji politikaları açısından bir özet yapalım.
01:54Belki sizin Davos'taki gözlemlerinizi paylaşarak bu özeti yaparsak petroldeki durum, doğalgaz, nükleer enerji, yenilebilir enerji biraz bunları böyle maddeler halinde konuşalım lütfen.
02:07Olur mu? Lütfen buyurun. Tekrar hoş geldiniz.
02:10Tekrar hoş bulduk. 8 senesine geldim tekrardan.
02:13Şimdi düşünüyorum da bu son 8 senede olanlar artık 8 gün içinde oluyor.
02:19Dünyadaki girişim o kadar dinamik bir şekilde ki belki de fazla dinamik. Geri yeniden fazla dinamik.
02:26Ve enerji de sizin dediğiniz gibi Hakan Bey her şeyin merkezinde.
02:33Ve esasen ben bir enerji insanı olarak enerjinin bu kadar jeopolitika ile işe geçmesini pek hoşlanmıyorum.
02:41Keşke enerji ekonomi parçası olsaydı, jeopolitika ile Amerika'sı, Çin'i, Avrupa'sı, Rusya'sı bu kadar içe girmeseydi.
02:50Ama maalesef petrol de böyle, doğalgaz da böyle, nükleer enerji de böyle hepsi bu şekilde devam ediyor.
02:57Davos'a gelince bu benim üst üste gittiğim 19. Davos.
03:03Büyük istikrar.
03:04Büyük istikrar. Fakat bu 19. Davos tamamıyla diğerlerinden son derece değişik bir Davos oldu.
03:11Özellikle gene jeopolitik gelimler damga vurdu diyebilirim.
03:15En zor Davos diye mi düşünüyorsunuz? En zorlardan biri miydi?
03:20Hayır en zoruydu.
03:21En zor muydu?
03:21Kesinlikle en zoruydu ve insanların en fazla gerginlik, siyasi gerginlik hissettiği bir Davos'tu.
03:30Bence birçokça tartışıldı tabii ama esas insanların kafasındaki soru şuydu.
03:36Acaba şu anda dünyadaki jeopolitik gerginlik, hatta gerginlikten öte kırılmalak geçici mi, kalıcı mı?
03:44Esas kafalardaki soru buydu ve benim konuştuğum dünya liderlerinin hükümet ve iş dünyası liderlerinin %90'ına yakını bu mevcut kaosun, jeopolitik kaosun kalıcı olduğunu düşünüyorum.
04:02Bu çok kaygı verici bir şey.
04:04Çok kaygı verici bir şey.
04:05Ekonomik olarak, siyasi olarak, askeri olarak çok kaygı verici bir şey.
04:09Ve bunun tabii etkilerini ekonomide görüyoruz, ticarette görüyoruz, enerjide görüyoruz, günlük hayatımızda görüyoruz ve maalesef dolu düzgün oraya doğru gidiyor dünya ve her şeyin ötesinde yıllardan beri bildiğimiz, alıştığımız arkadaşlıklar, ittifaklar bozuluyor bazıları.
04:34Yeni ittifaklar gündeme geliyor.
04:36Sizi en çok endişelendiren, kaygılandıran veya aklınıza soru işareti olan konu bu dönemde transatlantik gerginlik mi?
04:44Yani Avrupa ve Amerika arasındaki bu gerginlik mi?
04:47Çünkü geçmişte neredeyse her konuda beraber hareket eden Batı İttifakı içindeki ülkelerin NATO İttifakı'nda, transatlantik ittifakta hatta Avrupa Birliği içinde de ciddi derin yarılmalar ve görüş ayrılıkları olduğunu görüyoruz.
05:01Bundan ötürü mü endişelisiniz? Yoksa bir taraftan Çin, diğer taraftan Rusya, Orta Doğu'daki rekabet çatışmalar, bunlarla birlikte bir paket olarak baktığınızda mı bir karanser dünya tablosu çıkıyor önünüze?
05:13Öncelikle şöyle bir şey söyleyeyim, ülkeler arasında ekonomik olarak ciddi bir çekişim var. Bunların başında da yapay zeka geliyor.
05:24Yani yapay zekada kim önde olacak, kim arkada olacak bu savunma sanayiinden ekonomiye kadar birçok şeyin sonucunu belirleyecek.
05:32Buradan başlayayım. İkincisi şu anda bildiğimiz, ezberlediğimiz ittifaklar bozuluyor ve buna karşı ciddi tepkiler oluyor reaksiyonlar size.
05:44Bir örnek vereyim. Bizim ajanste ben her pazartesi toplantı yaparım şeyle, nelerler, yönetici, ekiple.
05:52Bize 500 kadar şey var, dünyanın en önde gelen enerji uzmanı çalışıyor bizim ajansta.
05:58Çok büyük bir ajansta. 60 tane hükümet bize üye. Hükümetler de Türkiye'de başta olmak üzere.
06:07Şimdi onlara şunu sordum. Size 10 tane lider ismini söyleyeceğim. Bunların arasındaki ortak şey nedir?
06:15Makkani, Kandabaş Bekanı. Ortak dostunuz.
06:18Evet, Kirstar mı? İngiltere Başbekanı, yeni Kore Cumhurbaşkanı. Yani 10 tane isim saydım.
06:27Bunlar arasındaki ortak şey nedir diye. Şimdi arkadaşlar düşünüyorlar nedir falan diye.
06:32Yapısız ortak şey ne? Onu da dünyanın her tarafından onu da birey içerisinden sadece Ocak ayında Çin'i ziyaret ettiler.
06:4110 tane devlet başkanı ve dünyanın her tarafından geldi. Singapur hepsi.
06:45Çok çok önemli bir örnek.
06:47Yani bu da bazı şeyler reaksiyon olarak geliyor.
06:50Tabi bunun nasıl neye evleneceğini görmek mümkün şu anda değil.
06:55Şunu mu biraz düşünüyorsunuz kişiler olarak da?
06:57Yani Çin'in önümüzdeki dönemde yapay zekada dahil olmak üzere birçok alandaki,
07:03birçok alanda dünyayı en fazla domine eden ülke olacağı kanaatinde misiniz?
07:07Çin gerçekten ekonomik olarak, enerji olarak ve altyapı olarak çok önde.
07:19Onu size söyleyebilirim.
07:19Yapay zekada bir numara.
07:21Yapay zekada şu anda şöyle söyleyeyim size.
07:24En büyük yarış yapay zekada Amerika ile Çin arasında hemen arkasında Hindistan, Avrupa ve Orta Doğu geliyor.
07:33Ama en pol pozisyonu oynayan, en önde gelen Çin ile Amerika ve bunu da burada kimin kazanacağını da belirleyecek olan enerji, elektrik yani.
07:44Elektrik olmazsa yapay zeka yok.
07:47Çünkü yapay zeka için bu veri merkezleri kuruluyor.
07:50Büyük veri merkezleri bunları da şey yapmak için, dataları, verileri proses etmek için.
07:56Bunun için de 24-7 elektriğe ihtiyacınız var.
07:59Kimin ne kadar fazla elektriği varsa yapay zeka yarışında o bir adım önde oluyor.
08:04Bu açıdan Çin biraz önde diyebiliriz elektrik açısından ama teknoloji açısından da Amerika'nın önde olduğu konular var.
08:13Petrol tabii modern zamanların en kritik, en önemli unsurlarından biri.
08:19Sizin de çok yakından takip ettiğiniz belki de en önemli konu.
08:24Nasıl görüyorsunuz?
08:25Geçen yaptığımız sohbette sizin açıklamalarınız oldukça ilgi çekmişti.
08:29Çünkü siz çok önemli bir kurumu yönetirken bir taraftan da çok veri topluyorsunuz.
08:34Birçok analiz yapıyorsunuz.
08:35Petrol nereye doğru gidiyor?
08:37Özellikle petrol fiyatlarıyla ilgili bir öngörünüzü, tahmininizi paylaşır mısınız?
08:41Memnuniyetle.
08:43Şimdi ben Davos'ta hep, ben aynı zamanda Davos'taki enerji kurulunda başkanıyım.
08:49Bunu öğretiyorum.
08:50Ve şöyle bir şey koydum.
08:52Her yıl Davos'ta Ocak ayında oluyor.
08:54Petrol ile ilgili, doğal gazla ilgili, kritik binerle ilgili bazı öngörülerde bulunuyoruz.
08:59Bir sonraki yıl ne dedik ne oldu?
09:01Tuttum mu tutmadı mı biraz?
09:02Ne kadar tutmadıysa, niye tuttuysa niye?
09:05Şimdi mesela bu sene Davos'ta, geçen sene şey demiştim.
09:09Petrol talebindeki büyüme yavaşlayacak.
09:15Eskisi kadar güçlü değil.
09:16Bunun da önemli olan bir tanesi elektrikli arabaların sayısının artması dünyada.
09:22Geçen sene mi söylemiştiniz?
09:23Geçen sene, geçen Davos'ta.
09:25Ve buna, bu bir taleple zayıflama oluyor.
09:29Talebin büyümesine zayıflama oluyor.
09:30Ve ayrıca OPEC dışındaki, yani Orta Doğu'daki petrol üreticinin dışındaki ülkelerde
09:38ciddi anlamda petrol üretimi artışı var.
09:41Beklemediğiniz kadar.
09:42Amerika, Kanada, Brezilya, Arjantina, buralarda petrol artışı.
09:47Bu ne demek?
09:48Çok fazla üretim var.
09:49Talep zayıf, petrol fiyatları aşağı doğru gidecek demiştim.
09:53Tamam.
09:53Ve bir yıl içerisinde petrol fiyatları %25 aşağı doğru gitti fiyatla da.
09:58Ciddi bir düşün.
09:58Ciddi bir düşün.
09:59Ve şunu düşünün.
10:00Bu düşerken dünyada acayip bir jeopolitik gerilimler oluyor.
10:04İsrail, Filistin, Rusya, Ukrayna, Venezuela.
10:10Geçmişte böyle bir gerilim olduğu zaman petrol fiyatları hemen yukarı doğru zıplardı.
10:15Bütün bu gerilimlere rağmen çok fazla üretim artışı olduğu için, taleple zayıf olduğu için düşecek demiştim, düştü.
10:22Petrol arzının fazlalığından kaynaklanıyor.
10:24Kesinlikle çok fazla arz var ve talepte eskisi kadar güçlü değil.
10:28Peki bu sene nasıl baktığımız zaman?
10:30Bu sene de öyle gözüküyor gene.
10:32Bizim için iyi haber.
10:33Çünkü Türkiye'nin cari açının önemli bir kısmı petro ve doğal gaz faturalarından.
10:39Gene petro fiyatları bence makul seviyede seyretmeye devam edecek.
10:43Eğer çok çok büyük bir jeopolitik gelişme olmazsa, sadece arz, üretime ve tüketime bakarsak bu sene de rahat bir yıl geçirebileceği diyebiliriz.
10:53Yani 2026-2027'ye doğru bu bantta ilerlerken petrol arzı böyle devam ederse petrol fiyatlarında ciddi bir artış beklemiyorsunuz.
11:03Beklemiyorum.
11:03Talep düşmeye devam ediyor mu petrol talebi?
11:06Talepteki şöyle diyeyim, talepteki büyüme yavaşlıyor.
11:09Büyüme yavaşlıyor.
11:10Hala petrol tüketiliyor.
11:12Ama elektrikli arabaların hızlı bir şekilde dünyanın birçok yerinde gündeme gelmesi,
11:19çünkü onlar akaryakıt kullanmıyorlar, elektrik kullanıyorlar.
11:22Şöyle bir şey söyleyeyim, çok çarpıcı bir şey.
11:255 yıl önce dünyada satılan arabaların sadece %5'i elektrikliydi.
11:33Bu sene %25'i elektrikli.
11:37Toplam satışların %25.
11:3925 yani.
11:40Her 4 arabadan bir tanesi elektrikli araba.
11:42Ben birkaç gün önce Türkiye'de bir elektrikli otomobil üretti biliyorsunuz TOK adında.
11:47Ve ben bu otomobilin yeni versiyonuyla bir uzun sürüş gerçekleştirdim.
11:51T10F adında yeni bir fastback model ve bunun izlenim sürüşlerimi paylaştım.
11:57Bir video yaptım.
11:58Yani insanların da bir merakı var, ilgisi var.
12:01İmkan olursa elektrikli otomobil alma eğilimindeler.
12:04Ama tabii burada menzile bakıyorlar, batarya kapasitelerine bakıyorlar ve tabii şarj imkanlarına.
12:09Siz bu trendin, elektrikli otomobil trendinin devam edeceği kanaatinde misiniz?
12:13Kesinlikle.
12:13Yani ciddi bir tırmanış bekliyor musunuz burada?
12:15Kesinlikle.
12:16Bunun da nedeni şu, yani çevre dostu falan bunlar birinci şey değil.
12:21Elektrikli arabalar şu anda, Çin'in yaptığı mesela elektrikli arabalar son derece makul fiyatta.
12:27ve arabaya bindiğiniz zaman panelden her şeyi, evinizdeki klima cihazından televizyona kadar, ondan e-maillerinize kadar, ondan mesajlar, her şeyi arabadan.
12:41Yani bir şeyiniz var, sistem kuruluyor.
12:44Akıllı cihaz.
12:45Akıllı cihaz ve son derece rahat, konforlu.
12:47Bağlanabilirlik özellikleri.
12:48Konfor da çok fazla.
12:49Geçmişte şu vardı, acaba konforlu mu değildi?
12:52Menzil sorunu vardı, onlar giderek çözülüyor.
12:55Burada en önemli soru işareti şu olacak, bu altyapı, şarj hikayesi.
13:00Bunlar çözüldüğü zaman, mesela Çin'de şu anda satılan arabaların yüzde altmış beşi, yani satılan her üç arabadan iki tanesi elektrikli araba.
13:09Ve bu, şu anda Çin bunu her yere ihraç ediyor.
13:13Siz bu trendin böyle devam edeceğini ve artacağını düşünüyorsunuz.
13:17Artacağını düşünüyorum ama her tarafta olmayabilir.
13:18Mesela Amerika bu konuda fazla istekli gözüküyor.
13:21Avrupa'da, mesela size şunu söyleyeyim, Asya'da, şimdilik araba sektöründe Asya, Toyota'nın ve Hyundai'nin arka bahçesi diyebilirdik.
13:32Mesela pazarı, şimdi Çin oraları penetre etmeye başladı.
13:36Bu önemli bir gelişme.
13:37Doğru.
13:38Şimdi burada, peki petrol arzının böyle fazla olması ama petrol talebindeki görece azalma, dünya ekonomisini nasıl etkiliyor?
13:49Çünkü petrol ihraç eden ülkeler diye bir ülkeler grubu var.
13:53Bir taraftan işte Venezueliler, Libya, Orta Doğu krizi, Rusya, Ukrayna savaşına rağmen petrol fiyatlarının artmıyor olması enteresan bir süreç.
14:02Dünya ekonomisini, trendleri nasıl etkiler bu gelişim?
14:06Bir daha söyleyeyim.
14:08Ben geçen sene Davos'ta bunu söylemiştim.
14:10Aynen, gelin olabilir ama fiyatlar aşağı doğru gidecek.
14:13Aynen oldu.
14:14Şimdi neden?
14:16Son derece basit.
14:17Çok fazla petrol var.
14:19Talep düşük.
14:21Ve bu böyle en azından 2026'da böyle devam edecek.
14:25Çünkü hem Amerika'dan hem Kanada'dan hem de Brezilya'dan çok fazla petrol geliyor ortaya.
14:31Ve dünya ekonomisine kim olduğunuza bağlı nasıl etkilecek?
14:34Mesela bizim için.
14:35Türkiye için.
14:36Türkiye için güzel haber.
14:37Tabii.
14:37Biz ithal ediyoruz.
14:38Biz ithal ediyoruz.
14:39Bizim için petrol faturamız düşüyor.
14:41Benzindeki pompa fiyatları makro seyrede seyredecek.
14:46Ama eğer mesela Rusya için çok kötü bir haber.
14:52Efendime söyleyeyim Orta Doğu'daki bazı ülke için kötü bir haber.
14:55Çünkü onların ekonomisi metrolden elde ettiği gelire bağlı.
14:59Efendim doğalgazdaki durum nedir?
15:01Şimdi biz de izleyen vatandaşlarımızın ocaklarında insanlar ısınmak için de mutfaklarında da doğalgazı çokça kullanıyorlar.
15:08Çok önemli bir enerji türü.
15:11Doğalgaz fiyatı insanların da ciddi bir maliyetle karşılaştıkları bir şey bu doğalgaz.
15:16O bakımdan doğalgaz fiyatlarının seyri bizim için çok önemli.
15:19Orada ne bekliyorsunuz Fatih Bey?
15:21Şimdi onu da söyleyeyim.
15:23Ben tabii uluslararası fiyatları söylüyorum.
15:24Ülkeler, hükümetler tüketiciye bunu nasıl yansıtıyorlar?
15:28Kendi mekanizmaları var.
15:33Uluslararası piyasaya baktığımız zaman bu da çok güzel bir durum.
15:36Gene geçen senenin davasında şey demiştim.
15:40Doğalgazda da muazzam, muazzam büyük üretim artışı var.
15:44Özellikle Amerika, Kanada ve Katar'dan bunlar elenci dediğimiz yani sıvılaştırma gemilerle piyasaya gelen.
15:54Ve buçok proje başlamış yıllar önce.
15:57Bunlar hemen hemen aynı dönem içerisinde yani önümüzdeki 3-4 yıl içerisinde davranmak üzere piyasaya gelecek.
16:04Hani deriz ya zebil gibi gaz olacak piyasada.
16:06Öyle mi olacak?
16:06Tabii kesinlikle.
16:07O yüzden geçen sene gene doğalgaz fiyatlarının düşeceğini söylemiştim.
16:11Ve doğalgaz fiyatları da %25 aşağı doğru düştü.
16:14Uluslararası fiyatlar.
16:16İyi bir şey bu değil.
16:17İyi bir şey.
16:17Çok iyi bir şey.
16:18Türkiye için.
16:18Yani ben vatandaşlarımız için söylüyorum bunu.
16:20Tabii kesinlikle.
16:21Yani bir müjde olarak tabii Türkiye'deki fiyatların belirlenmesi başka bazı kriterlere de bağlı elbette ama
16:27uluslararası trend olarak küresel olarak dünyada petrol fiyatlarında ve doğalgaz fiyatlarında büyük bir artış beklenmiyor.
16:36Hatta tam tersine bir düşüş mü?
16:38Yani makul seviyelerde diyebiliriz.
16:40Son kullanıcı, tüketici açısından pompaya gittiği zaman görece olarak daha iyi bir şeyle, bedelle bu ürünleri alabilecek.
16:46Petrol için öyle.
16:47Petrol için.
16:48Çünkü petrol fiyatları birçok ülkede yani benzini alan kişi uluslararası fiyatlarla hemen hemen aynı parayı ödüyor.
16:58O gelişmeye ama doğalgazda ülkelerin değişik fiyatlandırma sistemleri olabilir.
17:03O biraz daha farklı ama uluslararası piyasaya baktığımız zaman hem petrolde hem doğalgazda bir bolluk dönemine giriyoruz.
17:09Bu da fiyatları makul seviyede devam edeceğini gösteriyor bize.
17:13İzleyicilerimiz açısından haber bültenlerine baktıklarında işte bir Venezuela krizi oluyor.
17:18Efendim İran'la işte şu anda bir belirsizlik var.
17:22Amerika ile İran karşı karşıya gelmiş o ziyette.
17:24Bütün bunlar acaba petrol arzında bir azalmaya mı yol açar?
17:28Bir dünya bir petrol krizine girer mi gibi insanların bu konuları çok yakından takip etmeyenler böyle bir endişe içine giriyorlar.
17:36Ama siz böyle bir risk görmüyorsunuz.
17:38Şu anda böyle bir risk yok.
17:40Çünkü İran çok önemli bir petrol üreticisi.
17:43Venezuela gene öyle.
17:45Ama bunları telafi edecek bunlardan daha büyük üreticiler şu anda Amerika gibi, Kanada gibi, Brezilya gibi çok fazla petrol piyasaya geldi ve geliyor da.
17:56Bu da rahat bir ortam sağlıyor.
17:59Bütün şimdi siz söylediğinizde İran'la çok gergin ortalık.
18:04Gene Orta Doğu'da başka ülkelerde gerginlik var.
18:08Rusya ile zaten biliyoruz Ukrayna arasında bir ciddi durum var.
18:12Venezuela ile bütün bunlara rağmen petrol fiyatları aynen bizim söylediğimiz gibi 60-65 dolar civarında seyrediyor ki bu da gerçekten bizim için çok iyi bir haber.
18:20Petrol ithal eden, enerji ihtiyacı olan ülkeler bakımından çok iyi.
18:25Biz bundan birkaç yıl evvel enerji ithalatına 100 milyar dolar civarında bir bedel ödedik.
18:30Doğru.
18:30Bizim gibi bir ülke için.
18:32Yani biz orta seviyede ve ekonomisini büyütmeye çalışan bir ülkeyiz ve bu çok ağır bir bedel ödetti bize.
18:39Türkiye'yi enerji dünyasında nerede görüyorsunuz Fatih Bey?
18:42Hem bir Türk vatandaşı ama dünyanın büyük bir örgütünü yönetiyorsunuz.
18:46Sayın Cumhurbaşkanı ile dün uzun bir görüşme yaptınız.
18:50Sayın Alparslan Bayraktar Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı Amerika'nın önde gelen, dünyanın önde gelen petrol devlerinden Şevron'la değerli izleyiciler,
19:00Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı arasında bir mutabakat zaptı imzalandı.
19:04Petrol ve doğalgaz arama ve diğer faaliyetlerde bir iş birliği olacak gibi görünüyor.
19:09Dolayısıyla Türkiye gerek koridorlar bakımından gerekse üretimin arttırma bakımından bir aktör olarak öne çıkmaya gayret ediyor.
19:18Nasıl görüyorsunuz Türkiye'yi Fatih Bey?
19:20Şimdi Türkiye bence enerji de son birkaç yıl içerisinde çok doğru güzel adımlar attı.
19:28Birkaç tanesini söylediğim daha da atmaması gereken adımlar var tabii ki.
19:32Birincisi biz doğalgazdan başlayalım, orada konuşuyorduk.
19:36Doğalgazda Türkiye bir ülkeye çok fazla bağımlıydı.
19:41Yani mesela Avrupa bu büyük bir oranda doğalgazını tek bir ülkeye bağlamasının maliyetini çok ciddi bir şekilde ödedi.
19:52Şimdi Türkiye'de bir ülkeye çok bağımlıydı, o da Rusya.
19:55O ülke kim olursa olsun bence tek bir ülkeye bağlamamak lazım.
19:59Benim hep bir şeyim var, bu prensipim enerji güvenliğinde yumurtaların hepsini aynı sepete koymamak.
20:11Çünkü ne olur ne olmaz.
20:12Bugün dostunuz zor, yarın başka bir şey olur.
20:14Orada bir deprem olur.
20:15Yani bütün bu riske sokabilirsiniz enerji piyasada.
20:19Bizde 65'ler miydi aşağıya?
20:21Şimdi düştü.
20:22Şimdi düştü çünkü çok güzel adımı attı Türkiye.
20:24Bu elenciyle dediğimiz yani sıvılaştırmış doğalgazda birçok ülkeyle bağlantı sağlayıp bunu makul seviyede çekmek için güzel adımlar attı.
20:35Bu bir.
20:35İkincisi, bence Türkiye için olmazsa olmaz nükleer enerji konusunda da şimdi tabii Akvi'deki çalışmaya devam ediyor.
20:45Ama benim hükümet yetkilerine aldığım bilgiye göre başka nükleer santral kurma konusunda da Türkiye adımı atacak.
20:55Üçüncüsü, Türkiye kendi doğalgazını, tüketimin hepsine yetmese bile en azından onun bir kısmını karşılayabilmek için Karadeniz'de ciddi adımlar atıyor.
21:08Şimdi bizim ama bence en büyük ama en büyük enerji kaynağımız yenilebilir enerji.
21:15Türkiye için.
21:15Türkiye için muazzam.
21:16Yani rüzgar, güneş, jeotermal bunlar da çok büyük bir potansiyelimiz var.
21:22Burada da adımlar atıyoruz ama hala hala muazzam konulabilecek potansiyelimiz var.
21:28Özellikle güneş.
21:30Yani ben size şunu söyleyeyim.
21:31Sadece Türkiye'de değil, dünyada güneş bir numara.
21:34Yani geçen sene dünyada kurulan bütün elektrik santrallerinin bütün hepsinin yani yenilebir, kömür, rüzgar, efendime söyleyeyim nükleer hepsinin yüzde 65'i güneş.
21:50Tek başarılı, yani üçte ikisi güneş.
21:52En büyük yatırım güneşe mi yapıldı demek istiyorsunuz?
21:54Tabii en fazla güneşe, en fazla güneş geldi piyasa.
21:57Onda nedeni çok ucuz olması.
21:59Yani bunun çevreyle falan alakası olduğundan esas mesele o değil.
22:02Ucuz olması.
22:03Yani güneş 10 sene önce romantik bir konuydu.
22:06Şimdi tamamıyla son derece hesaplı bir konu.
22:09Çünkü güneş kullanılıyor.
22:10Bu Çin'de de böyle, Amerika'da da böyle, Avrupa'da da öyle, biz de öyle, Hindistan'da da öyle.
22:14Türkiye'nin bu dönemde ve yakın gelecekte yenilenebilir enerjiye, rüzgara, güneşe daha çok yatırım yapmasını mı öneriyorsunuz?
22:22Tabii zaten yapmasını öneriliyor.
22:23Hatta yapılıyor da daha da hızlandırılması lazım bunun.
22:26Çünkü yenilebir enerjinin avantajı şu.
22:30Demin petrol ve doğa gaz dışa bağımlılığı konuşuyorduk.
22:32Yenilebir enerji kendi enerjimiz.
22:35Güneş bizim güneşimiz.
22:36Rüzgar bizim güneşimiz.
22:37Yani dışarı bağımlılığı azaltıyor.
22:40Fiyatlar da makul.
22:41Yani ucuz fiyatlar da.
22:43O bakımdan yenile bir enerji ve bence nükleer Türkiye'nin ilerideki en önemli enerji kaynakları olacak.
22:52Nükleer enerjide yatırımlar, öngörülerle uyumlu olacak mı size göre baktığınız zaman?
22:58Orada nasıl görüyorsunuz?
22:59Gerek Türkiye'ye gerek dünya açısından da.
23:01Türkiye'nin de bir yol haritası var.
23:02Sayın Cumhurbaşkanı ile de konuştunuz.
23:04Türkiye en az iki santral daha yapma gibi bir eğilim içinde, yönelim içinde değil mi?
23:08Evet.
23:09Şimdi dünyada nükleer enerji bu Japonya'daki nükleer kışma kazasından sonra bir intikaya diyoruz.
23:19İntikaya uğramıştı belli bir süre.
23:22Ama yine üç buçuk yıl önce bu her sene nükleer enerjinin çok büyük bir toplantısı var.
23:29Bütün nükleer endüstrisi bir araya gelir.
23:30Dünyanın bütün nükleer kuruluşları.
23:34Paris'te oluyor bu.
23:35Emmanuel Macron'un şey yaptığı.
23:38Orada ben şöyle demiştim.
23:39Nükleer enerjide bir geriye dönüş bekliyoruz diye.
23:42Yani tekrardan bir comeback yapacak nükleer enerjide bu fukuşmadan sonra.
23:46Ve bu oldu.
23:48Şu anda size söyleyebilirim.
23:492025 yılındaki nükleer elektrik üretimi dünyada zirve yaptı.
23:56Şimdiye kadar olmadığı kadar elektrik üretimi nükleer enerjiden.
24:01Onun da nedeni demin konuştuğumuz enerji güvenliği.
24:04Çünkü nükleeri kendi evinizde şey yapıyorsunuz.
24:06Ayrıca şu anda kurulan nükleer santral inşa edilen nükleer santral sayısı şimdiye kadar olmadığı kadar yüksek.
24:15Ve nükleer enerjisi zaten olan ülkeler daha fazla yapıyorlar.
24:19Hiç olmayan ülkeler yeri giriyorlar.
24:21Ben şimdi demin dediğiniz İtalya'dan geldim ben.
24:23İtalya hükümeti ilk defa nükleer santrali yapmak için harekete geçti.
24:28Onla birlikte çalışıyoruz.
24:29İtalya'da nükleer santral yok benim bildiğim kadarıyla.
24:32İlk defa.
24:33İki kere refundum da reddedildi.
24:35Şimdi yapıyorlar.
24:35Karar aldılar.
24:36Karar aldılar.
24:37Beraber aldık.
24:38İtalya hükümetiyle Sayın Meloni'yi orada destekledim.
24:41Ve İtalya'da nükleere giriyor.
24:43Polonya yine aynı şekilde.
24:45O da ilk nükleer santralını kuracak.
24:46Almanya tekrar dönebilir mi Fatih Bey?
24:48Almanya ne yapacak?
24:49Çünkü Almanya kapatma kararı almıştı ve kapattı da zaten.
24:52Şimdi kapattı ve ben yine Almanya bunu yaptığı zaman bizim ajansımız şöyle bir şey var.
24:59Biz data neyse onu söylüyoruz.
25:01Yani politik baskılara şey yapmadan.
25:03Biz şey dedik.
25:05Almanya'nın nükleer santralı kapatması hataydı.
25:08Ki bu Sayın Merkel zamanında alınmıştı.
25:10Siz kapatılmaması yönünde bir şey, bir kanaat ortaya koyduk.
25:13Kesinlikle koyduk ve tabi bu da kolay olmuyor.
25:15Yani Berlin'e gidiyorsunuz.
25:18Berlin'de Almanya hükümetiyle basın tapanası yapıyorsunuz.
25:20Orada hükümet böyle diyor.
25:21Siz diyorsunuz ki bizce bu hatalı.
25:24Tabi hükümetlerin başka mülahazaları oluyor sadece enerjiyle ilgili.
25:29Fakat geçen hafta Mertz, Friedrich Mertz yani Almanya yeni şansları biz dedi stratejik bir hata yaptık bunu kapatmakla.
25:41Bu da tabi benim gibi enerji ısmarlar için bir nevi bir mutluluk vesilesi değil mi de keşke yapmasalardı.
25:48Dönebilirler mi teknik olarak?
25:50Şu anda mevcutlar, kapananları tekrardan geriye şey yapmaları zor.
25:55Ama başka arayışlarda olduğunu hem Sayın Şansılev'de hem de Enerji Bakanı'ndan biliyor.
26:01Efendim Türkiye açısından baktığımızda şimdi nükleer enerji yatırımlarında hem büyük klasik anlamdaki yatırımlar bizim işte Akkuyu şu an devam etmekte ve bir taraftan Rusya'yla diğer taraftan da Türkiye'de işte inşaatın yapım sürecinde çok önemli bir gelişim sağlandı.
26:17IC Holding öncülüğünde Türk şirketleri böyle bir şey bir birliktelikle yapımını devam ettiriyorlar.
26:23Çok önemli. Burada hem bu büyük santrallar hem de SMR'lar yani küçük modüler reaktörler açısından bakıldığı zaman acaba uluslararası finansmana erişim olabilecek mi? Nasıl görüyorsunuz?
26:36Nükleer enerjinin bir iyi yanına var bir kötü yanına var.
26:40Kötü yanından bahsedeceğim. O da şu. İlk yatırım çok fazla para gerektiriyor. İlk yaparken, inşaat yaparken ama ondan sonra nükleer enerjiyi uranyum alıyor.
26:54Çalıştırmak için, elektrik üretmek için. O da son derece ucuz.
26:57Yani ilk yatırım pahalı. Ondan sonraki 50-60 sene ucuz şekilde elektrik üretiyorsunuz.
27:04İlk yatırım bulmak biraz zor. O yüzden hükümet desteği gerekiyor. Bütün dünyada böyle oluyor.
27:09Finlandiya'da da böyle, Fransa'da da böyle, Efendim Eserim Kanada'da da böyle bir hükümet desteği gerekiyor.
27:15Ama hükümet desteği artı, uluslararası yatırım bu sorunu dünyada çözüyor.
27:20Dünyanın her yerinde nükleer enerjiye büyük bir ilgi var.
27:26Çünkü elektrik, elektrik, elektrik. Hepimizin elektriğe daha fazla ihtiyacı olacak.
27:30Onun için de yenilebilir enerjinin yanında nükleer enerji de ciddi bir şekilde büyüyor.
27:35Ama şunu söyleyeyim size, demin jeopolitikayı konuşuyorduk ya, nükleer enerjide kimle partner olacağız, kimle ortak yapacağız?
27:45Bunu yaparken üç şeye dikkat etmek lazım. Bir tanesi maliyet. Maliyeti ucuz mu, pahalı mı?
27:50İkincisi teknoloji. İyi teknoloji mi, eski teknoloji mi, yeni teknoloji mi?
27:55Üçüncüsü de hangi ülkeyle çalışacağım?
27:58Çünkü bu nükleerde bir ülkeyle karar verdiğiniz zaman 50-60 sene bu ülkeyle berabersiniz.
28:04Bir uzun evlilik başlatıyorsunuz.
28:06Ben buna şey diyorum, katolik evliliği.
28:10Ayrılmak imkansız aşağıya.
28:11Çok zor. Hemen hemen çok zor.
28:12Buna iyi karar vermek lazım.
28:14Stratejik bir karar var.
28:15Kesinlikle. Yani sadece enerji ve ekonomi değil, biraz da stratejik ve dış politika kararı.
28:20Onun için burada bir hata yapılırsa geri dönmek bayağı zor olabilir.
28:23Ben yani kişisel olarak, Türkiye keşke Fransa ile de bu konularda bir gelişim ortaya koyabilse diye düşünenlerden biriyim.
28:31Çünkü nihayetinde Fransa çok önemli bir nükleer teknolojiye sahip, önemli bir ülke.
28:36Ama bu bir tek kriter olmuyor dediğiniz gibi.
28:39Maliyetler, uluslararası krediler, ülkeler arasındaki ilişkiler, yapım şartları gibi birçok faktör var.
28:46Buraya baktığımızda bu küçük nükleer reaktörlerle ilgili, regulasyonlara baktığımızda gerektiğinde bu mobil olarak da, gemiler üzerinde de olabiliyor.
28:56Buna izin verilecek bir düzenleme yapılabilir gibi görüyor musunuz?
29:01Kesinlikle.
29:01Özel bir süreçte.
29:02Yani şimdi biz bunun üzerine çalışıyoruz.
29:05Bu sizin bahsettiğiniz küçük nükleer reaktörler.
29:09Bunların hem maliyeti daha düşük, hem son derece esnek ve hem de aynı zamanda güvenlik açısından çok daha rahat, çok daha güvenli santraller.
29:22Ve yapımı da çok daha kısa sürede bitiyor.
29:24Biz 2030'lı yılların başında bu dediğimiz küçük santrallerin, modüler reaktörlerin çok daha yaygın bir şekilde kullanabileceğini düşünüyoruz.
29:36Burada da ön dolan ülkeler var.
29:39İngiltere, Kanada, Fransa bahsettiğiniz, Çin, Kore, Japonya.
29:45Bunlardan bir tanesiyle çalışılabilir Türkiye ve başka ülkeler.
29:50Ama bu ülkeler arasında da yani bunu küçük reaktörleri üreten ülkeler arasında da büyük bir yarışma var pazarı kapmak için.
29:59Çünkü herkes biliyor ki burada muazzam bir pazar olacak mallarını satmak için bunlar bayağı ciddi bir kapışmaya girmiş durumdalar.
30:07Fransa erişim açısından hem büyük santraller hem de bu küçük santraller bakımlar önümüzdeki dönemde daha kolaylaştırıcı bir ortam bekliyor musunuz?
30:15Kesinlikle.
30:15Siz de bunu destekliyor musunuz ajansa olarak?
30:18Kesinlikle. Hatta ben şunu dedim. Yani bazı uluslararası kuruluşlar, Dünya Bankası gibi çok yakın zamana kadar birçok enerji projesine destek verirken nükleere destek vermiyordu.
30:35Ben hayal edeyim bunu değiştirmek lazım. Nükleere niye? Üvey evlat muamelesi görmemesi lazım.
30:40Şöyleydi böyleydi derken şimdi 6 ay kadar önce Dünya Bankası da kapıları açtı.
30:45Öyle mi?
30:45Tabii onlar da nükleer santrallerle destek veriyor.
30:47Destek vermek çok önemli.
30:49Efendim Türkiye'nin bu gabardaki petrol girişimleri, Karadeniz'deki doğal gaz arama faaliyetleri başka yerlerde de aranıyor ve bazı yerlerde de gaza erişildi.
31:00Bunları nasıl değerlendiriyorsunuz?
31:01Yani Türkiye'nin kendi ekosistemi enerji arz güvenliği açısından ekonomik ölçek olarak da baktığınızda ne görüyorsunuz buralarda?
31:09Bence son derece olumlu. Çünkü bunlar hem petrolde hem de doğal gazla ne kadar üretirsek, üretimi ne kadar artırırsak dışı olan bağımlılığımız o kadar azalacak.
31:23Burada güzel haberler geldi. Hem Karadeniz'den hem Gabar'dan. Umarım böyle devam eder. Ama gerçekçi olmak lazım. Buradaki çıkan petrol ve doğal gaz bizim kısa vadede, orta vadede dışı olan bağımlılığımızı sıfırlamayacak.
31:41Hala dışı olan bağımlılığımızı olacak. Ama dışı bağımlılık da dünyanın sonu değil. Mesela Japonya, Kore dünyanın önemli ekonomileri. Bunlar da dışı bağımlılık bizden fazla.
31:52%95'ler civarında. Ona rağmen çok gelişmiş ülkeler. Ama ne kadar az bağımlı olsak o kadar iyi.
31:59Biz doğal gazda ve petrolde ne kadar enerjimizin yüzde kaçını yaklaşık kendi kaynaklarımızdan elde ediyoruz?
32:05Şu anda %10-15 civarına daha da artacak umuyorum.
32:10Evet. Efendim bu yenilenebilir enerji az önce konuştuğumuz konularda. Bu öngörülerde bir güncelleme bekliyor musunuz? Yani hem rüzgarda hem de güneşte büyük bir artış trendi olacağını ifade etmiştiniz.
32:24Kesinlikle.
32:24Türkiye'de de Türkiye pazarına biraz baktığımızda, Türkiye'deki yatırımlara biraz baktığınızda ciddi bir artış trendi görüyor musunuz?
32:32Kesinlikle. Çünkü potansiyelimiz çok fazla. Hem güneşte hem de rüzgarda potansiyelimiz çok fazla.
32:39Burada tabii piyasalarda bu yatırımcıları çekmek için elektrik fiyatları ne kadardır? Elektrik fiyatları, yatırımcıları ilgisini çekecek seviyede midir, değil midir?
32:51Mevzuatlar nedir? Bunlar önemli. Ama potansiyel olarak muazzam bir potansiyelimiz var. O bakımlar çok şanslıyız.
32:57Biz hep şey yaparız ya, şikayet ederiz. Bizim çevremizde ülkeler çok fazla petrol, daha gaz var. Bizde niye yok diye.
33:04Bizde biraz var. Hemen Irak'a bakarsanız muazzam petrolü var. Rusya öyle, Azerbaycan öyle.
33:10Hatta Suriye'de bile bizden daha fazla gördüğü kadarıyla.
33:13Ama bizim de muazzam bir güneş ve rüzgar potansiyelimiz var. Bunu da unutmamak lazım. Bundan da maksimumunu elde etmek lazım.
33:21Evet. Dünya liderleriyle de görüşmeler yapıyorsunuz. Birçok uluslararası zirveye katılıyorsunuz.
33:25Burada Türkiye'ye bakış nasıl son dönemde? Yani gerek dış politikada atılan adımlar, gerekse Türkiye'nin jeopolitik önemi ortada.
33:34Bu dile getiriliyor. Size neler anlatılıyor? Siz neler görüyorsunuz baktığınızda? Siz Paris'ten de biraz bir bakış getirin lütfen.
33:42Yani Türkiye'nin şu andaki konuşmamızın başında bahsettiğim jeopolitik denklem içerisinde devamı değişen ve biraz da karmaşık hale gelen jeopolitik denklem içerisinde
33:57Türkiye'nin öneminin ve ağırlığının arttığını görüyoruz. Bu da Türkiye'nin elinde çok güzel bir anahtar.
34:07Bu çok kapıyı açabilir ve açıyor da. Bunu da görüyoruz. Bu Avrupa ile olan ilişkiler mesela bence çok daha pozitif bir hale gelebilir.
34:14Muazzam elverişli bir zemin var. Yani Brüksel ile Ankara arasındaki gelişmelerin daha da pozitif şekilde seyredebilmesi için.
34:23Türkiye'nin ağırlığını görmemek mümkün değil ve ayrıca tabii şunu da söylemem lazım.
34:31Türkiye'nin bir G20 ülkesi ve bu G20 ülkesi içerisinde ekonomik açıdan da önemli bir ülke.
34:39Nüfus olarak da ciddi bir nüfusumuz var. Yetişmiş insan seviyesi son derece güzel.
34:44Bazı konularda attığımız adımlar son derece olumlu. Ben Türkiye'nin jeopolitik olarak öneminin ve ağırlığının arttığını düşünüyorum.
34:57Ve bunu da başka şeylerde beslemek lazım. Mesela yine demin konuşuyorduk. Bu iklim zirvesi Türkiye'de olacak.
35:04Kasım ayında COP31 Türkiye'ye sahipliği.
35:08Bence muazzam bir şey.
35:09Çok önemli. Nasıl bir önemi olduğunu biraz vurgulayalım.
35:12Bu zirvede neler bekleniyor? Neden böyle bir zirve yapılıyor?
35:16Şimdi dünyanın karşılaştığı en büyük sorunlardan bir tanesi iklim değişikliği.
35:22Yani dünyadaki sel felaketlerin artması, orman yangınlarının artması, kuraklılığın artması bu iklimin değişmesinden dolayı.
35:34Ve buna çözüm bulmak için de bir ülkenin gücü yetmiyor. İki ülkenin de gücü yetmiyor. Uluslararası bir çözüm bulmak lazım buna.
35:42Bunun için de her yıl dünya devlet başkanları bir ülkede iklim zirvesi yapıyorlar.
35:49Burada ortak kararlar alıp dünyayı bu iklim değişikliği belasından diyeyim nasıl kurtarabiliriz ya da etkileri nasıl azaltabiliriz diye toplantılar yapıyorlar.
35:59Son üç tanesi Azerbaycan'da oldu. Bir önceki Dubai'de oldu. En sonunda Brezilya'da oldu.
36:09Şimdi biz yapıyoruz. Avustralya'da ortak bir şekilde. Antalya'da olacak toplantı.
36:15Sayın Cumhurbaşkanı ile dün konuştuğum konulardan bir tanesi de buydu.
36:20Ve bence demin dediğimiz Türkiye'nin jeopolitik denklemdeki yeri, gücü Türk insanının, Anadolu insanının hassasiyetlerini göstermesi açısından iklim zirvesi güzel bir fırsat.
36:37Yani biz dünyanın geleceğine, doğaya olan hassasiyetimizi göstermemiz, dünya ispat etmemiz için muazzam bir fırsat.
36:46Ve Türkiye'ye belki 80 tane, 100 tane devlet başkanının geldiği, bütün projektörlerin Türkiye üzerinde olduğu, Antalya üzerinde olduğu bir toplantı olacak Kasım ayı içerisinde.
36:57Evet, Türkiye'de hem NATO zirvesi var bu yıl Ankara'da.
37:00Hem de COP31. Dolayısıyla uluslararası ilişkilerde çok önemli bir dönem.
37:05Mart'a Kos geldi Ankara'ya, genişlemeden sorumlu Avrupa Birliği komiseri.
37:10Avrupa Birliği Türkiye ilişkilerinde de yeni bir başlangıç bekleniyor.
37:15Türkiye haklı olarak diyor ki bu gümrük birliğini bir güncellememiz lazım.
37:19Hatta Türk İş Dünyası, DEİK öncülüğünde The Financial Times gazetesine bir ilan verdiler.
37:24Geçen cumartesi yayınlandı. Nail Olpak, Mehmet Ali Yalçın da Türk İş Dünyası bir araya geldi.
37:31Türkiye'den böyle bir gayret var. Avrupa ile daha yakınlaşma, Amerika ile ilişkileri daha güçlendirme noktasında.
37:38Avrupa'da bunu gerçekten istiyor gibi görünüyor mu Fatih Bey baktığınız zaman?
37:44Ama somut adımlara dönüşecek gibi görünüyor musunuz?
37:47Kesinlikle yani bu dediğim jeopolitik denklem, dünyadaki yeni jeopolitik denklem demin dediğin gibi Türkiye ile Avrupa arasındaki ilişkinin daha da iyiye gitmesi için bence muazzam bir zemin oluşturuyor.
38:01Avrupa'da böyle bir istek var mı?
38:03İstek var tabii Avrupa'nın da kesinlikle Avrupa'ya hem istek hem de ihtiyaç diyebilirim.
38:09Tabii Avrupa Türkiye'den bazı adım atmasını isteyebilir, Türkiye Avrupa'dan bazı adım atmasını isteyebilir.
38:14Burada karşılıklı bir çözüm bulunursa ben gerçekten Türkiye'nin yıllardan beri düşündüğü Avrupa'ya daha da yakın olma düşü gerçekleştirebilir.
38:25Avrupa için de iyi olacak, Türkiye için de iyi olacak bu adımla atılırsa karşılıklı olarak.
38:29Şimdi Fatih Bey hepimizin hayatında elektrik o kadar hayati bir şey ki bir elektrik kesintisinin nelere yol açtığını görüyoruz.
38:35Daha fazla elektronik cihaz kullanıyoruz, bunları şarj etmeye çalışıyoruz.
38:39Enerji arz güvenliği, elektriğin kesintisiz olması çok önemli olduğu için şebeke yatırımları değil mi?
38:44Çok hayati bir konu.
38:45Akıllı şebeke yatırımları.
38:47Burada nasıl bir durum var?
38:49Gerek Türkiye gerek dünya bakımından.
38:50Valla bu elektrik dediğiniz zaman birçok sorun var ama bana bir tanesini seçtesiniz.
38:58Hangi sorun?
38:59Şebekelerin yeteri kadar güçlü olmaması.
39:03Çünkü normalde insanlar şunu düşünüyor, elektrik için ne lazım?
39:07Santraller dikmek, onları işte kömür olabilir, nükleer olabilir, yenilebilir olabilir.
39:14Ama esasında mesele bu değil.
39:15Bunları dikiyorsunuz ama birçok ülkede, Avrupa'da dahil, bizde dahil, Amerika'da, Hindistan hepsinde bu santrallerden evlere, fabrikalara, elektriği nakledecek hatlarda bir eksiklik var.
39:34Yeteri kadar yapılmamış.
39:36Yani tribünler yapılmış, santraller yapılmış ve yapılıyor.
39:39Ama birazcık bu hatları yapmak, şebeke yapmak biraz unutulmuş, göz arad edilmiş.
39:45Şimdi o konuda muazzam bir yatırım var dünyada.
39:49Hem Avrupa'da, hem Amerika'da, hem Çin'de, hem başka ülkelerde.
39:53Türkiye'nin enerji altyapısı bu anlamda aktarım noktasında, şebekeler anlamında ne durumda?
39:59Dünyadaki diğer ülkelerle mukayese ederse.
40:01Bence daha iyi durumdayız ama bizim de bu konuda gerçekten ciddi çaba sahiplerimiz lazım.
40:07Ben Sayın Bakan'la da konuştum.
40:10Sayın Alparsan Bayraktar'ı.
40:11O da bu konuda bilincinde ve eminim bu konuda güçlü adımı atılacak.
40:17Kömür konusunda durum nedir Fatih Bey?
40:20Yani kömürle ilgili böyle farklı değerlendirmeler var.
40:24Ama enerji arz güvenliğinde de bazı ülkeler bakımındaki Türkiye'de kömür enerjisini kullanan ülkelerden biri önemli olmaya devam etti bugüne kadar.
40:34Yakın ve orta vadede kömürün geleceği nedir, var mıdır ya da ne yapılması daha doğru olur?
40:41Valla kömür geleceği hangi ülke olduğunuza bağlı.
40:45Mesela Avrupa'da aşağı doğru gidiyor kömür tüketimi.
40:53O da şundan insanlar kömürün yeteri kadar temiz olmadığını düşünüyorlar.
40:58Doğru da bir şey.
40:59Kömür temiz değil.
41:01Ama öte yandan da kömür enerji güvenliğini artıran bir yakıt.
41:08Bu ikisinin arasında bir denge bulmak lazım.
41:11Türkiye'nin ciddi anda kömür kullanıyoruz elektrik üretiminde.
41:19Hala da kullanılacağa benziyoruz.
41:21Ama kömürü kullanırken de şunu düşünmek lazım.
41:26Demin dediğim gibi inanılmaz yenilebilir kaynaklarımız var.
41:31Kömüre devam edebiliriz.
41:33Enerji arz güvenliği konusunda belli bir süre.
41:36Ama benim düşüncem maliyet açısından bile yenilebilir kümürden daha üstün hale gelmek üzere.
41:46Sadece maliyete baktığınız zaman ekonomik olarak güvenlik olarak baktığınız zaman da yenilebilir daha avantajlı hale gelebilir.
41:54Tabii yenileminin şöyle bir dezavantajı var.
41:55Onu da söylemem lazım.
41:56Hepsi güzel şeyler söylüyoruz.
41:57Dengeli olmak lazım.
41:58Emre amade olması konusu.
42:00Her zaman 24-7 diyelim.
42:05Güneş varsa elektrik var.
42:06Bastığımda elektrik olacak mı olmayacak mı?
42:08Tüketici olarak ona da bakmam lazım.
42:10Ona bakmamız lazım.
42:11Ama orada da bir gelişme var.
42:13Orada da bataryalar.
42:16Mesela güneş varken üretiyorsunuz elektriği.
42:21Depolama kapatı.
42:21Depoluyorsunuz.
42:22Ondan sonra güneş gittiği zaman o depodan tekrardan sisteme geliyor.
42:26Bunlar biraz şu anda pahalı ama yakında onların da maliyetlerinin düşeceğini biliyorum.
42:32Şu ana kadar edindiğim izlenim sizin aktarımlarınızdan ajans olarak siz yenilenebilir enerjiyi, rüzgarı ve güneşi çok önemsiyorsunuz.
42:40Ve bu alanda daha fazla yatırım yapmaya çağırıyorsunuz ülkeleri.
42:44Nükleeri destekliyorsunuz.
42:45Kesinlikle.
42:46Nükleer yatırımları olmalı diyorsunuz.
42:47Hem büyük santrallar hem de SMR denen daha küçük ölçekli modüler santrallar bakımından değil mi?
42:53Onu anlıyorum.
42:54Kesinlikle.
42:55Petrolde ve doğalgazda ise enerji arzının, petrolün ve doğalgaz arzının yüksek olması nedeniyle
43:01uluslararası krizlere rağmen bir büyük bir problem görmüyorsunuz.
43:05Ciddi bir fiyat artışı görmüyorsunuz.
43:07Şu an itibariyle.
43:08Öyle bir özet yapabiliriz.
43:09Önümüzdeki birkaç yıl içerisinde özellikle doğalgazda muazzam yani doğalgaz piyasaları son 6-7 aya kadar yıllar boyunca satıcıların güçlü olduğu bir piyasaydı.
43:25Şimdi bu alıcıların güçlü olduğu piyasaya geçecek doğalgaz piyasaları.
43:29Bu da gerçekten bir oyun değiştiği anlamına geliyor.
43:33Petrol piyasalarında da demin dediğim gibi fiyatların makul seviyelerde olacağını düşünüyoruz.
43:37Biz ajansta bütün teknolojileri yani 500'den fazla teknoloji takip ediyoruz gün be gün.
43:44Bütün yakıtları hiçbirisiyle ben hiçbirini tutmuyorum.
43:47Hepsine aynı mesafede tuttuğum tek şey var o da Galatasaray'ı biliyorsunuz.
43:50Galatasaray siz Galatasaray'ı taraftar.
43:52Üçlü bir taraftarsınız.
43:53Hayatım Galatasaray benim.
43:56Ama enerjiye gelince hepsine aynı mesafeden bakıyoruz.
43:59Hangisi avantajları neler, dezavantajları neler.
44:02Yenilebilir'i bahsetmemin nedeni fiyatların, maliyetlerin son derece düşmesi.
44:06Enerji az güvenliği için iyi çünkü ülkeler kendi evlerinde üretiyorlar bunu.
44:11Ve aynı zamanda çevre için de çevre dostu bir şey.
44:14Fatih Bey bu sohbetin manşeti diyebileceğimiz konu başlıklarından birbirine şunu söyleyebilir miyim?
44:20Türkiye'nin geleceği yenilenebilir enerjide diyebilir miyiz?
44:24Enerjide ve nükleerle beraber diyebiliriz.
44:26Nükleerle beraber.
44:27İkisine bir paket olarak bakmak lazım.
44:29Peki şimdi burada bir de nadir elementler, nadir toprak elementleri, mineraller, madenler var.
44:36Buna nasıl derseniz deyin.
44:38Böyle bir şey var ve dünyadaki insanların birçoğu bunu yeni fark etti ne kadar önemli olduğunu.
44:43Ama görüyoruz ki ülkeler arasındaki rekabette ve gerginlikte çok önemli bir kriter.
44:48Hatta Amerika'nın Groenland hamlesinde, Çin'in dünyada bu kadar baskın olmasında ve daha başka faktörlerde çok önemli bir kriter.
44:56Önümüzdeki sürecin sıcak konusu bu mudur?
44:59Kesinlikle.
44:59Bu alanda neler beklenebilir?
45:01Türkiye ne yapmalı?
45:03Şimdi ben size önce anlatayım bu niye önemli.
45:05Şimdi dünyada üretilen madenler var, mineraller var ne derseniz.
45:10Bunlar kritik mineraller diyoruz.
45:13Bunlar her şeyde kullanılıyor.
45:14Yani savunma sanayenlik drone'lardan tutun.
45:18Yaptığımız arabalara kadar, arabalardan kullandığımız telefonlara, telefonlardan tutun, yapay zevkler her şeyde kullanılıyor.
45:28Şunların içinde her yerde böyle bir şeyler var.
45:31Şimdi bunun da bu madenler bir yerde üretiliyor.
45:37Afrika'da, Latin Amerika'da, Asya'da üretiliyor.
45:41Bir, maden çıkartılıyor.
45:45İkincisi önemli olan şey bu madenler öyleyse hiçbir işe yaramazlar.
45:49Bunların rafine edilmesi lazım.
45:51İşlenmesi lazım.
45:52Şimdi Çin yıllardan beri, yıllardan beri bunun üzerine çalışıyor.
45:57Yani herkesten önce başladı buna.
46:00Birincisi madenlerin çıkartılmasında birçok Afrikalı ve Latin Amerikalı, Asya'lı ülkelerle anlaşarak o madenlerle anlaşma yapmış.
46:09Bu bir.
46:11Daha da önemlisi şu anda bütün kritik minarelerle baktığınız zaman bunların işlenmesi, rafine edilmesi %70'i tek başına Çin'de.
46:23Yani dünyanın %70'i Çin'de, %30'u bütün herkesi topladığınız zaman.
46:28Yani Çin şu anda dese ki, der mi demez mi bilmiyorum ki bazen oldu.
46:31Ben lityum veya kobalt ya da herhangi bir önemli bir madeni ya da minerali ABC nedeniyle dolayı ihraç etmiyorum ya da kısıntıya gidiyorum.
46:45Birçok şey felci uğrar.
46:47Mesela Nisan'da böyle bir şey oldu geçen yılın Nisan'ında.
46:51Dünya otomotiv sektörü birdenbire paniğe kapıldı.
46:55Şimdi bir ülke bunu yapar mı yapmaz mı?
46:57Elektrikli otomobil üretiminde de durur.
46:58Elektrikli durur.
46:59Hatta normal arabalarda durabilir.
47:01Bir bilgisayar üretilemez.
47:03Kesinlikle.
47:04Yani bu muazzam bir güç.
47:05Böyle bir şey yani Çin bunu bir kart olarak tutuyor mu elinde?
47:09Bunu yapabilir mi sizce?
47:10Valla yapar mı yapmaz mı bir şey söylemem mümkün değil.
47:13Ama benim yine başta söylediğim konu.
47:17Cumhuritaların hepsini aynı sepete koymamak.
47:20Çin Erer bunu politik olarak yapmasa bile bunların Çin'deki bir eyaleti Allah korusun bir deprem olsa gene bu intikayı uğrayacak.
47:27İşte Wuhan meselesi, Covid'le beraber dünya tedarik zinciri çöktü.
47:33Yıllarca otomobil üretilemedi yani birçok anlamda.
47:36Ve bu şimdi yani bunu politik bir şey olarak bir ülke kullanılır mı kullanılmaz mı bunu bilmiyorum.
47:41Diğer ülkeler burada nasıl bir hazırlık içindeler?
47:43Türkiye ne yapmalı?
47:44Türkiye'de de belli bir miktar olduğunu değerlendiriyoruz.
47:47Ne kadar olduğunu bilmiyorum.
47:49Türkiye bu alanda zengin ülkelerden biri mi?
47:51Kaynak olarak söylüyorum.
47:52Maden olarak.
47:53Bazı nadir toprak elementlerinde yeni bir depozite keşfedildi.
48:00Tabi buna bakmak lazım.
48:01Ne kadarını kullanabiliriz?
48:02Dünyaya nasıl etkisi olabilir?
48:04Türkiye'ye nasıl etkisi olabilir?
48:05Ama sadece bu değil birçok kritik minareler var.
48:09Yani en azından 20-25 tanesi son derece önemli.
48:12Bu konuda Türkiye'nin diğer ülkelerde olduğu gibi tedbirleri alması lazım.
48:18Ve burada ben şöyle bir tarihim dergisinde bir yazı yazmıştım.
48:24Yani 70'li yıllarda petrol neyse şu anda kritik minareler o.
48:30Aynı öneme sahip.
48:30Şu anda görüştünüz.
48:31Tabi tabi tabi.
48:31Çünkü 70'lerdeki petrol krizini hatırlıyorsunuz.
48:34Bütün dünyayı felce uğratmıştı.
48:36Orta Doğu'da olan şeyler.
48:38Bu şu andaki kritik minarelerdeki durum da ona benzer bir yere gidebilir.
48:43Onun için de alarm bellerini çalmıştır.
48:45Yani yine bu programın bence mahşetlerinden biri.
48:48En hayati, günümüzün en hayati unsurlarından biri.
48:51Nadir toprak elementleri.
48:52Mineraller ve madenler değil mi?
48:54Evet.
48:54Ve bugün neredeyse petrol kadar önemli mi diyorsunuz?
48:57Valla şu anda önemli ve daha da önemli olacak.
49:00Onu da söyleyeyim.
49:01Çünkü petrolü biz nerede kullanıyoruz?
49:04Arabalarda kullanıyoruz.
49:05Plastik yapımında kullanıyoruz.
49:06Ama bu kritik mineraller her şeyde.
49:09Savunma sanayi.
49:11Yani burada savunma sanayi tamamen felce uğratabilir.
49:13Dronlar.
49:14Dronlardan tutun da bilmemiz.
49:16Kullandığımız telefonlara kadar hepsinde bu madenler kullanılıyor.
49:20Ve bu madenlerin dediğim gibi iki şey var.
49:22Bir tanesi çıkartılması yerin altından bu bir.
49:26İkincisi de bunların işlenmesi.
49:27İşlenmediği zaman hiçbir işe yaramaz.
49:29Yani petrolü mesela çıkarttınız diyelim.
49:31Hiçbir işe yaramaz.
49:32Bu teknolojiye sahip olmak da lazım bir taraftan da.
49:34Amerika'nın bu işte zaman zaman Ukrayna'daki nadir elementler konusunu gündeme getirmesi.
49:39Rusya da bunu getirdi.
49:41Gronland hadisesi ve daha başka bölgelerdeki bu jeopolitik tartışmaların odağında bu mu var?
49:47Valla birçok ülke kritik mineralleri gerçekten çok ciddi bir mesele olarak ele alıyor.
49:53Bence kritik mineraller bir enerji güvenliği değil milli güvenlik sorundur.
49:58O bakımdan ülkelerin buna son derece fazla önem vermesi bence çok doğru.
50:04Biz mesela Hakan Bey herkesten önce beş yıl önce bunun çok önemli bir konu olacağını tespit ettik.
50:12Ve şu anda kritik minerallerle ilgili her türlü veri hangi dünyadaki hangi ülkede hangi madende ne kadar yatırım yapılıyor?
50:20Şeyler dedim ben dedim %70'ler ya bu işlenme konularında bütün hepsinin datası bizde vardır.
50:26Bütün dünya bizden alır.
50:27Bütün gazeteciler, hükümetler hepsi bizden alırlar.
50:31Biz beş yıl önce buna yatırım yaptık kendimiz.
50:34Ve o yatırımın ne kadar iyi bir yatırım olduğunu görüyoruz.
50:36Çünkü her şeyin başında data yani veri geliyor.
50:38Dünyadaki Fatih Bey en zengin veri seti sizin elinizle.
50:43Kesinlikle enerjiyle ilgili.
50:44Nükleer konusunda değerli izleyiciler petrol, doğalgaz geçmişte nasıl bir trend vardı?
50:49Bugün ne durumdayız?
50:50Hangi ülke ne kadar üretiyor?
50:52Bu bilgileri Fatih Birol Bey'in başkanı olduğu Uluslararası Enerji Ajansı'nın elinde toplanıyor ve analiz ediliyor.
51:00Kesinlikle.
51:00Sanıyorum siz de yapay zekadan yeni teknolojilerden yararlanıyorsunuz değil mi?
51:04Bunların projeksiyonlarını yaparken.
51:06Tabii.
51:06Fatih Bey biraz da son dakikalarda programımızda bir gelecek vizyonu yapalım.
51:11Tabii.
51:11İnsanlık işte sağlık alanında, yapay zeka alanında şeyler var, teknolojiler var.
51:17Uzay önemli bir konu, uydular önemli bir konu.
51:20Nasıl bir dünya enerji denklemine baktığınız zaman nasıl bir insanlığın geleceğini neler bekliyor?
51:26Biraz bunlardan da bahsedelim birkaç.
51:28Ben biraz ileriye baktığımız zaman petrol ve doğalgaz, kömür bunları kullanmaya devam edeceğiz.
51:36Ama ben enerji açısından baktığımız zaman dünyanın bir elektrik çağına girdiğini düşünüyorum.
51:43Yani birçok şey giderek elektriklenecek.
51:45Mesela arabalardan konuştuk, arabalar elektriklenecek giderek.
51:51Evlerde kullandığımız ısı giderek elektriklenecek.
51:55Yani bir elektrik çağına giriyoruz.
51:57Geçmişte bir petrol ve doğalgaz çağı vardı.
51:59Şu anda onun içerisindeyiz.
52:00Hala petrol ve doğalgazı kullanacağız ama elektriğin payı giderek artacak.
52:05O yüzden mümkün olduğu kadar Türkiye'nin elektrik üretmesi lazım.
52:10Bunu rüzgar olabilir, güneş olabilir, nükleer olabilir, doğalgaz olabilir.
52:15Çok fazla elektrik üretmek lazım ve elektrik fiyatlarında mümkün olduğu kadar makul severde olması gerekir maliyetlerin.
52:25Buna dikkat etmek lazım.
52:27Elektrik fiyatlarını Türkiye makul bir seviyede tutabilir mi?
52:30Bugünkü politikalara baktığınız zaman ve enstrümanları değerlendirdiğinizde hepimizin elektrik maliyeti çok önemli.
52:37Bir aylık fatura ile karşılaşıyoruz.
52:40Ne dersiniz?
52:40Tabi burada hükümet politikaları son derece önemli.
52:44Hangi seviyelerde elektriğe vergi konulacak, ne kadar konulmayacak bu son derece önemli.
52:50Ama dünya açısından baktığımız zaman, üretim açısından baktığımız zaman güneş, rüzgar, nükleer bunlardaki fiyatların aşağı doğru gideceğini görüyorum.
53:01Bu şeyle beraber, ne derler, teknolojik gelişmeliğe beraber fiyatlar düşüyor.
53:07Şimdi güneş, dediğim gibi 10 sene önce çok pahalıydı, şimdi son derece ucuz.
53:12Yani dünyada en fazla kullanan santralin güneş olmasının nedeni tamamıyla maliyeti.
53:17Programımızda süremizi bitirdik.
53:19Gençlere bir öneriniz var mı?
53:21Onların Fatih abisi olarak sorayım size.
53:24Siz de İTÜ'den mezun olup kariyerinizi Avrupa'da devam ettirdiniz.
53:27Siz 10 yıldır da dünyanın çok önemli bir örgütünü yönetiyorsunuz.
53:30Bir Türk olarak, gurur verici bir şey.
53:32Bir cümle ne önerirsiniz gençlere?
53:34Valla şunu söyleyebilirim.
53:37Ben dünyanın neresinde olursa olayım, günde iki kere mutlaka annemi ararım.
53:43Sabah nasıl geçti, tansiyonun ne, bir de akşam beni iyi geceler derim anneme.
53:47Onun için annelerin babalarını unutmasınlar.
53:49Bu sizin de bir ortak yönümüz de aslında bu Fatih Bey.
53:52Çok değerlisiniz. Teşekkür ederim programa konuk olduğunuz için.
53:55Bir ufuk turu yaptık, bir değerlendirme yaptık.
53:58Değerli izleyiciler, 8 yıl ama ara vermeyelim.
54:02Daha kısa bir süreyle bir araya gelelim.
54:05Dr. Fatih Birol, Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı.
54:08CNN Türk'te canlı yayın konuğum oldu.
54:10Teşekkür ederiz bu programı izlediğiniz için.
Yorumlar