- 20 dakika önce
Fransa'da öğrencilerin başlattığı eylemler, nasıl kitlesel protestolara dönüştü? Yağmalanan ürünlerin yasa dışı satışı nasıl gerçekleşiyor? 7 Kasım'da planlanan genel greve katılım nasıl olacak? İsrail'de Netanyahu dönemi sona mı eriyor? Netanyahu'nun rakibi Eizenkot kimdir? İktidar değişikliği Türkiye-İsrail gerilimini sona erdirir mi? Türkiye'den Körfez'de yeni savunma hamlesi: Dört ülke arasındaki savunma iş birliği ne getirecek? Türkiye'nin Katar ve Suudi Arabistan'daki rolü nasıl değişecek? Türk askerinin bölgedeki görev alanı değişecek mi? Sanal medya yasağı çocukları nasıl etkileyecek? Cüneyt Özdemir 5N1K'da sordu; 5N1K Dış Haberler Sorumlusu Turan Arda Hazinedaroğlu, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Selim Sezer, Katar Lusail Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Muhammed Mazhar Şahin ve Klinik Psikolog Özge Nur Taşkın yanıtladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:04Sevgili seyirciler yeni bir Beşine Birkan programına hoş geldiniz.
00:08Bu hafta ve geçtiğimiz hafta ve önümüzdeki günlerde görünen o ki Avrupa başta olmak üzere dünyanın farklı ülkelerindeki eylemler bitmeyecek.
00:17Tam tersi büyüyeceğe benziyor.
00:19Bütün bu eylemlerin başını ise Fransa çekiyor.
00:22Özellikle lise öğrencilerinin başlattığı ardından kitlesel eylemlere dönüşen bu eylemlerde farklı konular öne çıkıyor.
00:30Eğitimdeki eşitsizlik, barınma ya da gelir dağıtımının eşit dağıtılmaması gibi konular sadece Fransa değil dünyanın bütün ülkelerinde artık ana meseleye
00:41dönüşmeye başladı gibi gözüküyor.
00:43Fransa ise dediğim gibi başı çekiyor.
00:46Genel grev istekleri, her hafta sonu yapılan eylemler, yağmalar farklı açılardan bu eylemleri ele almamıza gerektiriyor.
00:54Arda Hazinederoğlu şu anda Fransa'da bizi bekliyor.
00:57Arda orada öğrencilerle başlayan bu eylemler gelişmeye ve de dönüşmeye devam ediyor.
01:05Senin gözlemlerinde Fransa'da nasıl bir hava var?
01:08Normal vatandaş ve eylemciler bütün bu eylemlere nasıl bakıyorlar farklı farklı?
01:14Ne düşünüyorsun merak ediyorum.
01:15Evet Türet Bey, dün Paris'in resmen yağmur yeriydi diyebiliriz.
01:19Geçtiğimiz hafta Cumartesi günü biliyorsunuz protestolar olmuş, yağma görüntüler olmuş.
01:23Şanlı içi biraz daha sakindi.
01:25Yağmur başladı Cuma günü, yağmur etkisi de hala devam ettiriyor.
01:28Ancak gene de protestoculara engel olmadı.
01:31Dün de yine önce sarı yemekler Boston Meydanı'nda toplandı.
01:34Öğrenciler, grev yapanlar, içiçiler hepsi bir aradaydı.
01:37Sonra da akşam saatlerine yine yağma görüntüleri geldi.
01:40Burada hangi dükkana baksak kapalı kepenkler, ilik durumda, bir sürü cam kırık, ortalık pek iyi durmuyor diyebilirim.
01:46Şu anda sakin bir yerdeyiz, kuyutu bir yerdeyiz.
01:48Bugün biraz daha sakin tabii ama dünkü görüntüler aslında tam da beklediğimiz gibiydi.
01:53Geçtiğimiz haftaki gösterilerde 600'den fazla kişi gözaltına alınmış.
01:58Bunların çoğu yağmalama olaylarıyla ilgiliydi.
02:00Biliyorsunuz lüks markalar, teknoloji şirketleri ve aslında küçük hesap bile kolayca hedef olabiliyor.
02:05En başta bu protestolar aslında liselerden tükkü öğrencilerin eğitim şartları, öğretmenlerin görevden alınması,
02:12yeni 2027 bütçesine devletin öğretime yeterince para ayırmaması,
02:15kamu hizmetlerine yeterince önem vermemesi gibi konulardan dolayı isyan başlatmışlardı.
02:20Okulları kapattılar, grev yaptılar, derslere girmediler.
02:23Sonra üniversite öğrencilik atıldı.
02:25En son butarı yelekler ve banyodan gelen geçerlik atıldı.
02:28Ve kitlesel bir eyleme dönüşü.
02:29Şu anda Fransa hükümeti zorda.
02:31Macron ve hükümeti bir taraftan protestocuları bilmiyoruz.
02:34Hakkı sebepleri var.
02:35Ancak yağma görüntüleri bunlardan ayırmak lazım diye devamlı tekrarlıyor.
02:39Bir de Mayıs'taki seçimler var.
02:40Bütün bu siyasi ortam, siyasi çıkmasa devam ederken Fransa'daki gerginliği gözlemlemek mümkün.
02:45Arda bu yağma meselesi de gündeme geldi.
02:48Sen bu yağma meselesine ayrı bir açıdan baktın.
02:51Kim bu yağmacılar?
02:52Yani bunlar sadece mal mülk çalmak için mi yağmalıyorlar?
02:56Yoksa sisteme bir tepki olarak mı bu yağmalara karışıyorlar?
03:00Bu yağmalara mesela İtalya Başbakanı'nın ilginç bir tepkisi oldu.
03:04İtalya ve Fransa'da Macron'un ve Meryon'un tepkileri ne?
03:07Evet, çünetmeyi bu yağma görüntüleri aslında yeni değil, Fransa'ya özel de değil.
03:11Bunları ilk ABD'de hatırlayacaksınız, gördük.
03:13George Floyd protestolarında, Black Lives Matter protestolarında çok gündeme gelmişti.
03:17İnsanlar bir iki sene boyunca, 2020-2022 arası sık sık Amerika'da hafta hafta girip
03:21bu lüks, özellikle lüks mağazaları teknoloji şirketlerine hedef alıyordu.
03:25Bunlar kasıp psikolojik bir şey var.
03:27Aslında bugün Fransa'da bunu da görüyoruz.
03:28Balya'dan gelen göçmen gruplar zamanında Afrika fitnesini,
03:31şimdi bizim geldiğimiz ülkeleri Fransa sömürdü, Fransa imparatorluğu sömürdü.
03:36Şimdi biz bununla aynısını yapıyoruz.
03:37Buradaki hayatı zorlaştırıyoruz diyeyim.
03:39Psikolojik bir yanı var.
03:40Ama tabii ki bunun çok iyi bir ekonomisi de var.
03:42Doğrudan yağmalama ürünlerin, çalınan ürünlerin ikinci el pazarlarında
03:46hem sokaklarda hem online alışveriş sitelerinin üzerinden hızlıca satıldığını görüyoruz.
03:50Çok da hızlı alıcı bulduğunu görüyoruz aslında.
03:52Bu konuyu zaten FBI zamanında ABD'de araştırmıştı.
03:55Şimdi de Reuters'ın haberlerine göre Fransız polis de didik didik ediyor.
03:58Şu anda online satış sitelerine giriyorlar ve muhtemelen çoğu çalıntı olan bu ürünleri takip ediyorlar.
04:04Bunun sonucunda da bu eylemleri gerçekleştirenleri bulmaya çalışıyorlar.
04:07Demin de dediğim gibi 600'den fazla kişi geçen hafta sırf bu yağma görüntülerinden dolayı gözaltına alınmıştı.
04:12Hem cam kırıma, şehre zarar verme hem de asla mal çalmadan dolayı.
04:16Bunlar şu anda adliyede takip ediliyor.
04:18Muhtemelen bunlar kısaca çeteler çıkacak.
04:20Güney Amerikalı bir çete yakalanmış New York'ta.
04:22Bir benzeri muhtemelen şu anda Paris'te devam ediyor.
04:24Ama dün akşam da aynı görüntüleri gördük.
04:26Şu an ekrana geliyordur muhtemelen.
04:27Şu an inanın bütün mağazalar kapalı.
04:30Hiçbir esnafın keyfi yerinde değil.
04:32Her yer hedef şu anda protestantiler için.
04:34Yani barışçıl protestantcular ya da en azından hükümete karşı adaletsizlikleri dile getirmeye çalışanlarla
04:41bu yağmacıları iki farklı gruba ayırmak önemli.
04:43Macron ve Fransız hükümeti de zaten bunu yapmaya çalışıyor.
04:46Son olarak Arda sence bu iş nereye gidecek?
04:48Eylemler bir durma ihtimali var mı?
04:51Ne kadar sürecek?
04:52Nereye evredecek?
04:53Evet Cüneyt Bey eylemler hiç duracak gibi değil.
04:55Bugün itibariyle biraz sakinleşse de önümüzdeki hafta cumartesi bir kere daha 3.
04:59Cumartesi üst üste kitlesel eylemlere devam mesajı verildi.
05:02Zaten Eylül ayının başında sonundan beri devam ediyor liselerle başlayan eylemler.
05:067 Kasım tarihi çok önemli.
05:08Bir sonraki hafta cumartesi 7 Kasım'da sendikalar genel grev açıkladı.
05:12Yani bu ne demek?
05:12Hem kamu kuruluşlarında çalışanlar, devlet çalışanlar hem de işçiler greve gidecek
05:16ve sokaklar daha da ciddi şekilde taşıyacak.
05:19Bunun başka şehirlere de sıçraması bekleniyor.
05:21Lyon gibi, Lille gibi, Nis gibi yine kalabalık yurtuslarının gençlerin yaşadığı şehirlerde bu eylemler devam edecek.
05:27Aslında Fransa tarihinde bunun bir yeri de var.
05:30Sarı yelekler protestolarını 2018'de hatırlıyorsunuz.
05:332 sene kadar sürmüştü.
05:34Pandemiye kadar aslında devam etmiş.
05:36Pandemi olmasa devam edecek gibi de duruyordu.
05:38Ama 1960'da daha da enteresan bir şey yaşandı.
05:40Yine öğrencilerin başlattığı protestolarda tam 9 milyon kişi sürecin sonunda greve gitti.
05:459 milyon kişi o zamanki Fransa Nüfusun 5'le 1'e 6'e 1'i gibi düşünebilirsiniz.
05:49Çalışan Nüfusun neredeyse 3'e 1'i greve gitti ve ciddi bir hikmet krizine sebep olmuştu.
05:54Şu anda korku aynı durum olur mu?
05:56Ama buraya kadar gitmese bile en azından protestoların kararlı bir şekilde devam edeceğini görebiliyoruz.
06:00Sevgili Arda çok çok teşekkür ederim yayına katıldığın için. Kolay gelsin. Aman kendine dikkat et orada.
06:05Sevgili seyirciler bu eylemleri biz farklı ekip arkadaşlarımızla neredeyse her hafta başta Fransa olmak üzere takip ediyoruz.
06:13Özel yayınlarda da ekrana getiriyoruz.
06:15Sevgili seyirciler önümüzdeki günlerde özellikle İsrail'de önemli bir seçim var.
06:2127 Ekim'de yapılacak seçimlerde Netanyahu hükümeti şu anda görünen o ki yapılan araştırmalarda anketlerde seçimi kaybedecek gibi gözüküyor.
06:32Peki yerine kim gelecek? Netanyahu gidecek de ne yazık ki gördüğümüz o ki Türkiye açısından en azından Filistinler açısından gelen
06:40gideni aratacak gibi gözüküyor.
06:42Peki neden? Bu sorunun cevabını Dr. Selim Sezer'e soralım.
06:45Selim Bey, İsrail'de seçimler salı günü gerçekleştirecek. Netanyahu iktidarı sizce sona mı eriyor ya da anketler ne söylüyor? İlk olarak
06:53oradan başlayalım.
06:54Evet ilk olarak Galya Aizenkot'tan başlamak gerekirse aslında Aizenkot göreceği yeni bir siyasal aktör.
07:01Yaşar Partisi'nin başında bulunuyor ancak İsrail toplumunun yabancı olduğu bir isim değil.
07:07Eski genelkurmay başkanlarından birisi. Aynı zamanda 7 Ekim sonrasında Gazze Savaşı ya da soykırma süreci başladığı zaman Netanyahu'nun kurduğu
07:17güvenlik kabinesi içinde yer almış bir kişi.
07:19Fakat az bir zaman sonra Netanyahu'nun savaştaki hedeflerinin belirgin olmaması, net olmaması gerekçesiyle bu hükümetten ayrılmış ve daha sonra
07:29muhalefet tarafına geçmiş bir isim.
07:31Şimdi merkez çizgide bir parti ve lider olarak biliniyor. Ancak Netanyahu kadar keskin söylemleri olmasa da, görece daha ılımlı olsa
07:41da bunun sınır çizgilerini net bir şekilde ifade etmek gerekiyor.
07:45Öncelikle söylediğim üzere asker kökenli, eski genelkurmay başkanı olan bir isim.
07:50Bunun yanı sıra meşhur dahiye doktrinini icat eden kişi.
07:54Dahiye doktrini olarak adlandırdığımız şey ise 2006 Temmuz Savaşı zamanında İsrail'in Lübnan'la ya da Lübnan'daki Hizbullah güçlerine giriştiği
08:03savaş esnasında Hizbullah'ın kalesi olarak kabul edilen Dahiye, Beyrut'un Dahiye bölgesine ayrımsız saldırıların gerçekleştirilmesi gerektiği doktrinidir bu.
08:14Çünkü halkın arasında karışmış bir düşman güçle savaşıldığı zaman burada sivillerle savaşçı unsurlar arasında fazla bir ayrım yapılmaması gerektiği düşüncesidir.
08:26Sonrasında Gazze'ye de uygulanan aslında bu doktrin olmuştur.
08:29Şimdi bu düşünceyi geliştirmiş bir kişiden bahsediyoruz.
08:32Aynı zamanda Filistin devleti fikrinin artık geçerliliğinin ortadan kalktığını, bir Filistin devletinin kurulmaması gerektiğini savunan bir isim.
08:41Şimdi bu tür söylemleri olan bu açıdan Netanyahu'nun çizgisiyle aslında çok da keskin farklılıkları olmayan bir isim ama daha
08:50merkez çizgide olarak tanımlanması,
08:52İsrail siyaseti bakımından daha merkeze hitap eden bir takım söylemleri geliştirmesi,
08:58aynı zamanda bir sefarad Yahudisi olması itibariyle ilgi çeken bir aday olduğunu söyleyebiliriz.
09:03Sefaradlar bilindiği gibi ağırlıklı olarak Kuzey Afrika'da ve eski Osmanlı devleti topraklarında yaşayan en eski kökenleri İber Yarımadası'na giden,
09:1415. yüzyılda oradan sürgüledikten sonra farklı yerlere dağılan kişiler.
09:17Sefaradlar İsrail'de daha ikinci konumdalardı.
09:20Daha ziyade Aşkenazlar olarak adlandırılan Avrupa Yahudileri sistemin tepesindedir.
09:25Bu açıdan da aslında ilgi çeken ve bazı bakımlardan destek gören bir lider oldu.
09:30Şu anda anketlerde Ayzenkot birinci sırada gidiyor fakat hükümet kurabilmek için 120 sandalyenin bulunduğu Knesset'te,
09:38yani İsrail parlamentosunda en az 61 sandalyeye sahip olmak gerekiyor ve bu haliyle Ayzenkot'un kendi başına bir hükümet kurulması
09:45mümkün değil.
09:46Netanyahu ikinci sırada görünüyor, onun da tek başına hükümet kurması mümkün değil.
09:51Her durumda farklı partilerden ve farklı gruplardan destek alınması gerekecek.
09:56Bazı senaryolarda şudur şeyler de söyleniyordu.
09:59Arap partilerinin desteği alınmadan herhangi bir tarafın hükümet kurması mümkün değil deniliyordu.
10:04Dolayısıyla 27 Ekim sonrasında aslında bir siyasi bir açmaz hali,
10:09daha önce bunlar 6-7 yıl önce yaşananı benzer bir şekilde uzun süre devam edecek bir hükümet krizi yaşanması da
10:15ihtimal dahilindedir.
10:17Ancak taraflardan birinin bazı küçük partilerin desteğini almayı başarması halinde hükümet kurması muhtemel olacaktır.
10:25Bu Netanyahu da olabilir. Her ne kadar şu anda anketlerde ikinci sırada gidiyor olsa da birinin çıkması da olasılık dahilindedir.
10:31Yahut ikinci çıksa bile Eisenkot'un hükümet kuramaması ve Netanyahu'nun farklı ortaklarla bir koalisyon hükümeti kurarak
10:38bir kez daha, bir dönem daha İsrail siyasetinin ve hükümetinin başında yer alması şu anda olasılık dahilinde görünüyor.
10:44Netanyahu ya da Eisenkot'un kazanması Türkiye için daha iyi mi olacak, daha mi kötü olacak?
10:50Sizce hangisi daha hayırlısı?
10:52Kısa vadede büyük farklılıklar olmayabilir iki senaryoda.
10:56Netanyahu'nun yeniden bir hükümet kurması halinde Türkiye-İsrail ilişkilerinin genel olarak negatif seyreden ilişkileri,
11:02seviyesi aynı şekilde devam edecektir.
11:06Eisenkot'un olası bir hükümet kurması durumunda ise bir normalleşme süreci hemen gerçekleşmeyebilir.
11:12Bunun iki sebepten ötürü söylüyorum.
11:15Birincisi, Türkiye'nin İsrail'le ilişkileri normalleştirmek için ileri sürdüğü gerekçeler,
11:21Gazze üzerindeki ablukanın kalkması başta olmak üzere bunlar hemen yerine getirilmeyebilir.
11:27Eisenkot hükümetinin bu açıdan, olası bir Eisenkot hükümetinin bu açıdan farklı bir politika izleyeceğine dair şu anda somut bir gösterge
11:35yok.
11:35Aynı zamanda Gazze'deki işgal sürecinin yani şu anda yüzde 65-70'lik kısmının halen işgal altında olduğunu bildiğimiz Gazze'deki,
11:44askeri işgalin de sürmesi olasılık dahilinde olduğundan bu yönden Türkiye-İsrail ilişkilerinin bir etkisi olmayabilir.
11:52Aynı zamanda Türkiye-İsrail ilişkilerinin negatif seyretmesinin tek sebebi bilindiği gibi Gazze değil,
11:57aynı zamanda ve esas olarak Doğu Akdeniz'deki enerji meselesi ve burada İsrail'in Yunanistan'la ve Güney Kıbrıs Rum yönetimiyle
12:05bir blok halinde ilerliyor olması,
12:07bu açıdan da olası bir hükümet değişikliği İsrail politikasında ya da Türkiye-İsrail ilişkilerine doğrudan bir değişiklik getirmeyebilir.
12:14Ancak son yıllarda Türkiye ile İsrail arasındaki karşılıklı özellikle söylemlerde Netanyahu'nun bir figür olarak da çok fazla öne çıkması,
12:22hem Türkiye'deki siyasi otoritenin özellikle Netanyahu karşıtı söylemler üretmesi ve bunun genel bir İsrail karşıtlığı olmadığı
12:31ya da İsrail'le ilişkilerin tamamen reddedilmesi anlamına gelmediğinin ifade edilmesi,
12:36aynı zamanda Netanyahu'nun sık sık Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan aleyhinde söylemler geliştiriyor olması sebebiyle
12:42Ayzenkot'un yeni başbakan olması, yeni bir hükümet kurması halinde Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni bir döneme girilme ihtimali de olacaktır.
12:51Ancak söylediğim sebeplerde ötürü bu hemen olmayacaktır ve çok yüksek bir olasılık da değildir diyebiliriz.
12:56Çok çok teşekkürler yayına katıldığınız için.
12:58Sevgili seyirciler Türkiye ile Katar arasında ilginç bir savunma anlaşması imzalanıyor.
13:02Geçtiğimiz hafta Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında Doha'da imzalandı diyebiliriz.
13:09Mekke İttifakı'ndan sonra Türkiye kendine bir önemli savunma ortağı daha seçmiş durumda.
13:16Şimdi isterseniz bu anlaşma çok konuşulmadı Türkiye kamuoyunda.
13:19Doktor Muhammed Mazhar Şahin ile biraz bunu konuşalım.
13:22Katar, Lüzyıl Üniversitesi öğretim üyesi kendisi.
13:25Muhammed Bey, Türkiye ile Katar arasında bu yeni savunma anlaşması eskiyle kıyasladığınızda ne fark yaratacak?
13:31Zaten iki ülke arasındaki ilişkileriyle bundan sonra ne olacak?
13:34Cüneyt Bey merhabalar.
13:36Şimdi 21'inde imzalanan Türkiye, Katar, Endonezya ve Pakistan arasındaki savunma işbirliği anlaşması hiç kuşkusuz ki Orta Doğu'da Amerika'nın
13:46bırakmak mecburiyetinde kaldığı ve bölgeye uzun yıllar sizi koruyacağız adı altında sunmuş olduğu güvenlik mimarisini yerine getirmemesiyle beraber Türkiye'nin
13:57sahaya inişini bize net bir şekilde gösteriyor.
13:59Türkiye'nin Katar'la askeri işbirliği bir defa yeni bir işbirliği değil.
14:032017 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri Katar'da bir askeri üs bulundurdu ve şu anda hava, deniz ve kara birlikleriyle Katar'ın
14:12savunmasına yardımcı oluyor.
14:14Zaten geçtiğimiz Amerika-İran-İsrail Savaşı döneminde Körfez'de en az saldırıyı bildiğiniz üzere Katar gördü.
14:21Bunun da başlıca sebebi hiç kuşkusuz ki Katar'daki Türk Silahlı Kuvvetleri'nin mevcudiyetidir.
14:27Tabi bugünlerde özellikle Amerika ile İsrail'in tekrar İran'a saldırı ihtimalinin konuşulması bölgede yeni güvenlik arayışlarını veya hali hazırdaki
14:37güvenlik arayışlarını daha da genişletmeyi, geliştirmeyi beraberinde getirdi.
14:41Mekke İttifakı'nın da tam aynı günlerde meclise gönderilmesi bölgede Türkiye'nin, Amerika'nın ardından önemli bir güvenlik mimarisi kuracak
14:54ülke olarak bizim önümüze çıkardı.
14:58Ve şu anda hem Suudi Arabistan sahasında Mekke İttifakı'yla hem de Katar sahasında Bedir mutabakatıyla bir şekilde Türk Silahlı
15:07Kuvvetleri görev yapacak olacak.
15:09Ve bu ülkelerin en önemlisi savunmasına destek olacak.
15:12Savunma işbirliği anlaşmaları burada oldukça önemli.
15:15Elbette Husilerin son dönemde artan Suudi Arabistan saldırıları ve Katar'ı dahi tehdit eden açıklamaları bölgede yeni ittifakları beraberinde getirmiş
15:27oldu.
15:27Ve ben Türk Silahlı Kuvvetleri'nin doğrudan bir Husiler ile çatışmaya girmeyeceğini ancak Katar ve Suudi Arabistan'a özel olarak
15:37savunma anlamında destek sağlayacağını hatta Katar'daki askeri üssüne ek olarak Suudi Arabistan'da da savunma amacıyla askeri birlik konuşlandıracağını düşünüyorum.
15:48Çünkü gerçekten coğrafya Amerika'nın ardından bölgede güvenilir bir ortak arıyor ve bu güvenilir ortak şu anda net bir şekilde
15:57Türkiye diyebiliriz.
15:58Çünkü hem Türkiye Katar sahasında o sınavı çok net bir şekilde verdi, bölgeye kardeşliği getirdi ve barış için burada mevcudiyetini
16:08bulundurdu.
16:09Hem de Amerika-İran savaşında biliyorsunuz düşen bir helikopterde Katar'da bir askerimiz iki savunma sanayi personelimiz şehit olmuştu.
16:17Yani Türkiye bu coğrafyada gerçekten barışı hedefliyor ve bu coğrafyanın barışı için caydırıcı unsur olarak çok önemli bir Amerika'ya
16:27alternatif olarak görünüyor.
16:29Ve Suudi Arabistan ile Katar'da bu fırsatı değerlendirip Türkiye'nin savunma sanayisindeki başarılarını ülkelerinin savunma sanayisine bir şekilde aktarmak ve
16:40Türkiye ile önemli ittifaklarının devamını sağlamak istiyor.
16:44Ve bu ittifakların devamı bence Körfez'in diğer başkentlerinde de ileriki günlerde gerçekleşebilir.
16:51Muhammed Bey çok çok teşekkür ederim sevgili seyirciler.
16:54Geçtiğimiz günlerde ilginç bir yasa geçti.
16:5715 yaş altında çocuklara Türkiye'de sosyal medya yasağı düzenlemesi kullanıma yönelik kısıtlamalar belli oldu.
17:05Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Maynur Özdemir Göktaş düzenlemenin de 1 Kasım'da yürürlüğe gireceğini söyledi.
17:11Peki yürürlüğe girecek bu yasada ne getiriyor? Ne değişecek özellikle çocuklar için?
17:16Özge Nur Taşkın şu anda konuğumuz.
17:18Özge Hanım 15 yaşın altında bu medya yasağı 1 Kasım'da yürürlüğe giriyor.
17:22Ne getiriyor tam olarak? Nasıl uygulanacak?
17:241 Kasım'da yürürlüğe girecek yasayla ilgili aslında biz psikologlar şöyle bir düşüncedeyiz.
17:30Neredeyse geç bile kalmış bir yasa.
17:32Çünkü sosyal medya filtresiz kullanıldığında, sınırsız kullanıldığında çok tehlikeli olabiliyor.
17:38Burada şunu ayırmak lazım. Özgürlükle sınırlılık ayrı şeyler.
17:44Yani özgürlük dediğimiz şey, sosyal medya özgürlüğü dediğimiz şey çocuklarımızın her şeyi izleyebildiği, her şeyi görebildiği bir nokta olmamalı.
17:52Çünkü burada yaş gruplarını ayırdığımızda 0-6 yaş dediğimiz aralığa biz psikologlar zaten sosyal medyayı bırakın ekran süresini bile önermiyoruz.
18:02Ekran görmesini bile önermiyoruz.
18:040-6 yaş arasında bir çocuğun ekran görmemesi gerekir.
18:076-12 yaşı daha ayrı değerlendiriyoruz.
18:106-12 yaş arasında ekrana doğrudan maruziyet değil ama burada ebeveyn tutumu çok önemli.
18:16Anne ve babanın tutumu çok önemli.
18:18Anne ve baba sınırlı, kontrollü olarak ekrana maruz bırakabilir çocukları.
18:24Maruz dediğim şeyler de artık eğitim sistemi, okullar, sürekli olarak akıllı tahtalar.
18:29Çocuklar mecburen ekranları görmek zorunda.
18:32Aslında 6-12 yaş arasında böyle değerlendiriyoruz.
18:356-12 yaştan sonra da şunu öneriyoruz aslında.
18:396-12 yaşta birden çocukları akıllı telefonları bırakın, ekranları bırakın, sosyal medyaları bırakın demek yıkıcı olabilir.
18:47Burada kontrollü gitmemiz gerekiyor.
18:48Yani ebeveynlerin burada neden ekranı bırakması gerektiğini söylemesi gerekiyor.
18:540-6 yaşta doğrudan göstermiyoruz.
18:566-12 arasında okul sebebiyle ekrana maruz kalabiliyor.
19:0012 yaşından sonraki bir çocuk eğer sosyalleşmesini ekranla beraber yapıyorsa, arkadaş çevresi buradaysa mecburen ekran kullanımı sürüyor.
19:09Ama bu yasayla beraber aslında yasa koruyucu oldu.
19:12Neden koruyucu oldu?
19:13Çünkü çocuklarımız kontrolsüz kullanıyorsa ve ebeveynleri de dinlemiyorsa bir noktadan sonra,
19:19çünkü çocukluğundan itibaren 6-7-8 yaşından itibaren ekrana maruz kaldıysa,
19:24ebeveyni birden kesmeye kalktığında ebeveyne düşman olur, tartışma olur, kavga olur.
19:29O yüzden burada bu kavgayı engellemiş oldu.
19:31Yasa koruyucu olmuş oldu.
19:32Şimdi burada ebeveynlerin yapması gereken en önemli tutum,
19:36evet çocuklarının çocuk olduğunu bilerek, yani yetişkin gibi bir reaksiyon veremeyeceğini bilerek,
19:42ama yetişkin gibi de bir anlatıma sahip olarak çocuklara bu durumu anlatması.
19:46Sosyal medyanın neden tehlikeli olduğunu anlatması.
19:50Fakat şu çok önemli, 0-6 yaşta soyut olan her şeyi çocuklar somut olarak hisseder ve görür.
19:56İşte videoları izlerler, videoları oradaki o tüm videoları somut olarak düşünürler,
20:01gerçek olarak düşünürler, korkuları, algıları çok ciddi boyutta yönetilir.
20:05Yani 0-6 yaştaki çocuklara zaten doğrudan yasak olduğunu söylemek,
20:106 yaşından sonraki çocuklara da artık somut, gerçek, doğru, yanlış, şaka kavramını öğrenen çocuklara da
20:17gereklilikleri söylemek, yetişkin gibi bu yasağı anlatmak oldukça önemli.
20:22Ebeveynin burada yasayı karşısına bir koruyucu faktör olarak koyması gerekir.
20:27Ardından da kendisinin bu durumun neden olduğunu çocuğa anlatması gerekir.
20:33Özge Hanım, bunun dünyada örnekleri var mı? Dünya bunu nasıl uygulamış?
20:36Bu yasa Avrupa ülkelerinde daha hızlı uygulamaya geçmeye başladı.
20:41Ve aslında çocukların bu yasanın ortaya çıkmasıyla beraber reaksiyonlarını daha tam net olarak göremedik.
20:48Çünkü yeni yeni, son 1-2 yılda ortaya çıkmaya başladı.
20:51Fakat şunu öngörebiliyoruz biz uzmanlar olarak, çocuklar sosyal medyaya dijital bağımlılık geliştirdiler.
20:58Yani bir diğer faktör de bu.
21:00Dijital bağımlılıkla beraber sosyalleşmeyi sadece sosyal medya üzerinden yapmaya başladılar.
21:06Arkadaş çevreleri olmamaya başladı.
21:08Ders çalışma adı altında bilgisayarlara, ekranlara bağımlılık aldılar.
21:12Dışarıya çıkamadıklarında, oradaki başkalarının hayatlarını gördüklerinde
21:16özenmeye ve onlar gibi olmaya çalıştılar.
21:20Ne yazık ki biz kliniklerde depresyon, anksiyete bozukluklarının çocukluk yaşlarına kadar gerilediğini görmekteyiz.
21:28Ve çocuklar bir şekilde oradaki hayatla beraber maalesef intihar düşüncelerini bile geliştirmeye başladılar.
21:34Çünkü ayırt edemiyorlar.
21:36Yaşadıkları hayatla orada gösterilen o şaşalı hayatı, lüks hayatı, değişik hayatı, özgür hayatı ayırt edemiyorlar.
21:43Burada altını çizmek istediğim en önemli konu, sınır koymak doğru yerde olduğunda çok çok önemlidir ve hayatidir.
21:51Çocuğun hayatını kurtarabilir.
21:53Özgürlükle sınır karıştırılmamalıdır.
21:55Sosyal medya bir özgürlük alanı değildir.
21:58Sosyal medya yetişkinler için bile özgürlük alanı değildir.
22:01O yüzden çocuklarımızı korumak çok önemli burada.
22:04Ve burada da özellikle şunu söylemek istiyorum ebeveynlere.
22:08Yetişkin gibi çocuklara tane tane madde madde anlatmak önemli.
22:12Yurt dışındaki uygulamalarda da daha yeni olmasına rağmen araştırmalar bu sürecin ilerlediğini ve aslında çocuklara komut verildiğinde anne baba uyumu
22:23olduğunda yani ebeveynlerin ikisinin de uyumu olduğunda sürecin hızla ilerlediğini gösteriyor.
22:29Anne bilgisayarı, tableti vermezken baba bir taraftan verir sanki çocuğa ödül gibi gösterirse bu yanlış bir tutum oluyor.
22:37Çünkü burada çocuk iki tutum birden görmüş oluyor ve bir tarafı iyi polis bir tarafı kötü polis belirliyor.
22:43Çocuklara tabletleri verip çocuklara ucuz bakıcılık yaptırmayalım tabletlerle ve ekranlarla ve televizyonlarla.
22:52Çünkü bu zararlı olabiliyor.
22:53Bazı çocuklarda konuşmalar gerileyebiliyor.
22:56Yani konuşmayı erteleyebiliyor.
22:58Çünkü çocuk sadece izlemeyi öğreniyor.
23:01Beyninin o bölgesi çalışmış oluyor.
23:03Bazen kliniğe çocuklar geliyor ve biz sadece ekran süresini kısaltmakla, ekran süresini ortadan kaldırmakla çocuğun konuşmasındaki gerilemenin önünde durabiliyoruz.
23:14Ama çocuğun konuşmasının gerilemesi yani geç yaşlara geçmesi aslında bazen bir klinik vaka olmasına sebebiyet verirken ekran süresini ortadan kaldırmak
23:23buna bile engel olabiliyor.
23:26O yüzden bu süreç ve bu yasa çocuklar için hayati olacaktır diye düşünüyorum.
23:31Özge Hanım çok çok teşekkür ederim yayına katıldığınız için.
23:34Evet az gittik uz gittik bir 5N1 kanun daha sonuna geldik.
23:37Önümüzdeki hafta yine farklı konu ve dünya gündemleriyle karşınızda oluncaya kadar.
23:42Ben Cüneyt Özdemir.
23:43Hepinize iyi günler, iyi akşamlar.