00:22Aslında ABD ile İran arasında yaklaşık 20 yıldır 25 yıldır sürekli söylemler
00:29Her sertleştiğinde iki başkentte hürmüz kırmızı çizgimizdir
00:33Kapattırırım ve kapattırmam üzerinden söylemlerini tırmandırmışlardır
00:37Ve bunun ilk defa bu savaşta gerçek olduğunu görüyoruz
00:41Yani resmen bir zincirle kapatılmış bir su yolundan bahsetmiyoruz
00:45Ancak dünya enerji taşımacılığının %20'sinden fazlasının bu savaş başladıktan hemen sonra hürmüzden geçişinin durduğunu
00:52Ve bunun da aslında henüz tamamlanmamış bu savaşta dalga dalga sonuçlarıyla karşılaşacağımızı biliyoruz
00:59Bu gördüğünüz görseldeki bölge Hürmüz Boğazı
01:02Hürmüz Boğazı dünya ekonomisinin aslında ana damarlarından bir tanesi
01:07Eğer burada trafik durursa dünya ekonomisi durur tartışması var
01:11Bu bölge dünyadaki enerji kaynaklarının %20'sine geçiş sahipliği yapan bir yer
01:16O bölgede İran'ın etkin bir egemenliği var
01:19Nasıl mı?
01:20Hürmüz Boğazı üzerinde asırlardır çok eskiden beri bir etkisi var
01:26Çünkü Boğazın zaten bir tarafı 3000 senedir onların hakimiyetinde
01:33Ve hala da petrollerinin, dünyanın ikinci büyük sengin petrol rezervlerine sahip İran'ın
01:40Petrollerinin %90'ı Basra Körfezi ve dolayısıyla Hürmüz Boğazı üzerinden geçip
01:47Dünyaya, piyasalara ulaşıyor
01:49Dolayısıyla bu asırlardır devam eden bir ilgisi var
01:54Hürmüz Boğazı'nın karşı tarafı, İran'ın karşı tarafında bulunan
01:58Arap ülkelerinin bir kısmı da zaman zaman tarih boyunca
02:03Pers İmparatorluğu'nun daha sonraki işte Hakkoyunlar, Karakoyunlar gibi
02:08İran'da hüküm süren devletlerin egemenliği altına gelmiştir
02:13Hürmüz Boğazı'nın en yakın bölgesi 33 kilometre
02:1633 kilometrelik bölgede özellikle karşı kıyı yani Körfez'deki Arap ülkelerinin olduğu bölümsı
02:22Yani bir gemi geçecekse İran'la anlaşmak zorunda
02:26Boğaz'ın iki tarafı da İran'a ait olmadığı için bir tarafı Unman'a aittir
02:30Ve 8-9 tane ülke burayı kullanmaktadır
02:34Dolayısıyla uluslararası hukuka göre İran'ın burayı kapatma hakkı yoktur
02:38İran savaştan önce yaklaşık 150 geminin o bölgeden geçişine izin veriyordu
02:43Şimdi bu rakam bazen bir, bazen iki ya da şöyle söylemek lazım
02:47İran nasıl ne kadar isterse o kadar gemi şimdi Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor
02:52Yani İran dünya ekonomisi için kritik önemdeki yeri aslında kapatmış durumda
02:57Trump bunu kapatırsa Hürmüz Boğazı'nı nasıl bir hamle yapar?
03:01Kesin kesin askeri olarak müdahale yapar
03:04Şimdi niye mümkün değildir?
03:07Uluslararası hukuk biliyorsunuz zamanla oluşan
03:10Bir takım tradisyonlar, gelenekler, örfadetler yapıla geliş hukukuyla oluşan bir hukuktur
03:15Ve Wilson prensiplerinden beri 1918'den beri
03:19Uluslararası doğal su yollarının bütün dünya ülkelerine açık olması prensibi vardır
03:25Milletler Cemiyeti de bu temel üzerine kurulmuştur
03:29Daha sonra İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Birleşmiş Milletler de bu temel üzerine kurulmuştur
03:341958'de Cenev ve devletler arası deniz hukuku sözleşmesinde bu teyit edilmiştir
03:411982 Montevideo Uluslararası Deniz Hukuku Sözleşmesi'nde tekrar teyit edilmiştir
03:47Dolayısıyla Cebelitar boğazı gibi İstanbul ve Çanakkale boğazları gibi Hürmüz boğazı gibi Benderabbas gibi şeyler
03:55Bütün bu boğazlar uluslararası su yolları bütün ülkeleri açıktır kapatılamaz
04:01Ancak daha sonradan yapay olarak açılmış kanallar kapatılabilir
04:07Para talep edilebilir, geçiş ücret talep edilebilir, kılavuz kaptan talep edilebilir
04:13Amerikan Başkanı Trump savaşta Hürmüz boğazını kapatacaklarını düşünmüyordum dedi
04:18Aslında bu sürpriz değil
04:19Hatta İran'ın Körfez'deki Amerikan üslerine ev sahipliği yapan Arap ülkelerine saldırıları da sürpriz değildi
04:26Trump bunu da sürpriz olarak nitelendirdi
04:28Dünya ekonomisinin nasıl bir kaosta olduğunun şu anda farkında
04:32Fakat bundan sonra nasıl bir adım atacak aslında herkes bunu merak ediyor
04:37Trump bunu zaman zaman söylüyor
04:39ABD gemilerinin her bir gemiye eşlik edeceğini, eskortluk edeceğini söylüyor
04:44Amerikan ordusunun burada aktif rol alacağını söylüyor
04:46Ama şimdi bakın İran'ın Hürmüz'ün kontrolünü Hürmüz'ün etrafından yapmadığını biliyoruz
04:52İran kendi ana karasının ortalarından Hürmüz'ü kontrol ediyor
04:56Hürmüz'ün güvenliğini sağlıyor
04:58Dolayısıyla baktığınızda ABD başkanının söylemleri aslında biraz pansuman niteliğinde
05:05Ve piyasaları rahatlatmaya yönelik söylemler olarak algılandı
05:09Çünkü bunları söyleyeli haftalar oldu ve hala bir harekete geçemedi
05:12Ama bu noktada tabi bize şunu hatırlatıyor
05:15Bir kara harekatı söyleme hala var Washington'ın
05:18Ve kara harekatı gerçekleşirse
05:20O noktada baktığınızda
05:22Körfez'in açılması hedefiyle
05:24Trump'ın eline meşru bir zemin verecek gibi görünse de
05:27Bu savaşın hala başlaması için
05:2935 gündür devam eden ve sivillerin canını alan bu savaşın
05:33Hiçbir kabul edilmiş gerekçesi yok
05:35Bu saatten sonra bozulan statüko için savaşı yapıyorum demek de
05:39Reşimiletler nezdinde kabul edilebilir bir gerekçe olmayacaktır
06:05Amerika Birleşik Devletleri bölgeye uçak gemileri gönderdi
06:08Saldırı gemileri bölgede ama bir hareket var mı?
06:11O bölge bir şekilde Amerikan güçlülüğü etkisiyle açılabilir mi?
06:15Birçok uzman bunun mümkün olmadığını söylüyor
06:18Çünkü Hürmüzboğazı hem sığ hem de ateşe çok açık bir bölgede
06:22Yani İran'ın sahil bölümünde uzun yüksek dağlar
06:25Ve ateş için çok uygun bölgeler var
06:28Buralardan yapılacak saldırılar
06:30Bölgeden geçiş olası olacak tankerleri korkutuyor
06:33Hatta bazı tankerler vuruldu bile
06:35Tankerlerin vurulması sonrası şu anda dünyada
06:38Petrol krizi baş göstermeye başlamış durumda
06:41Petrol krizinin boyutu
06:42Petrol krizi daha önce 1973 ve 1979'da da yaşadık
06:47Ekonomik, askeri, siyasi ve stratejik boyutları var
06:51En büyüğü ekonomiktir
06:52Bu 28 Şubat 2026'ta Amerika ve İsrail İran'ı vurmadan önce
06:58Petrol fiyatları 60 dolar civarındaydı
07:00Vurduktan sonra bir ay içinde 117, 120 dolar
07:03%100 arttı
07:04Artı boğazın da kapatılması
07:06Uluslararası tedarik zincirleri, lojistik imkanlarını kapattı
07:11Üretim faaliyetleri korkunç artacak
07:14Muazzam bir dünyada stafilasyon, duraklama, enflasyon içinde gerileme, üretimin azalması, mal ve hizmet tedarikinde zorluk çekilmesi ve muazzam bir işsizlik
07:27olarak bütün dünya ekonomilerinden yansıyacaktır
07:30Şimdi son sorular bunlar
07:32Amerika İran'a saldırarak Hürmüz Boğazı'na açabilir mi?
07:36Hürmüz Boğazı'nın açılması için Çin ya da Rusya devreye girer mi?
07:40Buradan çıkan İran'ın enerjisi yani petrol ihracatının %90'a yakını Çin'e yönelik
07:45Rusya ile Çin ile İran'ın ilişkisine baktığınızda da stratejik işbirliği anlaşmalarını ki bunun askeri bir tarafı da vardır
07:52Uzun dönem olan bu anlaşmaları geçen sene yenilediklerini biliyoruz
07:56Yani onları bir müttefik olarak görmek gerekiyor
07:58Ama bunu hangi müttefiklik gibi algılamak gerekiyor?
08:01Bu da kendine çok özgü bir yapıya sahip
08:03Baktığınızda Asya'nın kapısı diyebileceğimiz bir coğrafyada yer alıyor İran toprakları
08:08Körfez de yine aynı şekilde
08:10Fakat özellikle İran'ın Rusya ve Çin ile olan bağları, her türlü ilişkisi, ticaret hacmi, stratejik birbirlerine savaşlarda verdikleri destek
08:23Ya teçhizat anlamında, teknik anlamda verdikleri destek düşünüldüğünde
08:27Şu 8 ayı İran'ın çok net şekilde bu savaşa hazırlanarak Pekin ve Moskova desteğiyle getirdiğini ve gerçekleştirdiğini biliyoruz
08:35Aradaki farklar da buradaki desteği net şekilde ortaya koyuyor
08:38Rusya'nın işine geliyor çünkü Rusya zaten Ukrayna'yı işgal ettiği için ambargolar altındaydı
08:44Mal varlığı dondurulmuştu, petrollü ve doğalgazının satmasına ambargolar vardı
08:50Şimdi petrolün üzerindeki ambargolar kaldırıldı
08:53Ukrayna'da katliamlar yapılmıştı, devamlı kınanıyordu Uluslararası toplantılarda
08:58Kınamalar bitti, unutuldu Ukrayna savaşı
09:01Bugün Luhansk'ın tamamını aldığını görüyoruz basından
09:05Rusya 5 senedir işgal edemediği yerleri de işgal etti
09:09Hiç kimse itiraz da edemiyor
09:10Petrol fiyatları arttı
09:12Zaten en büyük kazanç petrol ve doğalgaz ihracatından geliyor
09:15Ambargolar da hafiflemiş oldu
09:18Dolayısıyla 3 kere 4 kere kazanmış oldu Rusya
09:20Buna müdahale etmez
09:22Çin için önemli çünkü Çin dünyanın en büyük üretim üssüdür
09:26Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasından en çok zarar gören bölgelerden Avrupa ne yapacak?
09:32Hürmüz Boğazı ne zaman açılacak?
09:34Dünya ekonomisindeki bu derin yara iyileştirilebilecek mi?
09:37Bu soruların cevabını zaman gösterecek
Yorumlar