00:10Adem'in iki oğlu vardır, Kabil ve Habil.
00:15Birincisi çiftçi, ikincisi de koyun çobanıdır.
00:20Efendi'ye, yani Tanrı'ya birer kurban sunma yoluna giderler.
00:25Çiftçinin kurbanı ne olabilir?
00:28Kuşkusuz tarım ürünlerinden ve çiftçi bu tür bir kurban sunar.
00:33Çobansa sürünün ilk doğanlarından ve yağlarından getirip koyar.
00:40Tanrı çobanın kurbanına bakar, yani kabul ettiğini gösterir bu kurbanı.
00:46Çiftçinin kine ise hiç bakmaz, yani bu kurbanı kabul etmediğini belli eder.
00:51Bu hikayenin anlatıldığı Tevrat'ta daha sonra duruma içerleyen çiftçinin kardeşi çobanı öldürerek hıncına aldığı yazılır.
01:02Çiftçi Kabil, Çoban Habil.
01:05Sonra Efendi Tanrı, kendisine sunulan kurbanın özürsüz olmasını ister.
01:13Bu da İslam'a geçmiştir.
01:15Kurban en iyisinden olmalıdır.
01:20Yine Efendi Tanrı, sunulan kurban, ilk doğanlardan olursa daha çok beğenir.
01:27Tevrat'ta bu da özellikle anlatılır.
01:31Kabil'in kurbanının neden kabul edilmediği ve Habil'inkinin neden kabul edildiği İncil'de ise şöyle anlatılır.
01:39Habil, Tanrı'ya Kabil'den daha iyi kurban sundu.
01:45Demek ki Efendi Tanrı'nın istediği koşullara uygun olan kurban, Habil'in kurbanıydı.
01:51Kan vardı.
01:53Kurban en iyisindendi.
01:55Ve de ilk doğandı.
02:00Tanrı her kurbanı kabul etmez.
02:02İyi ama Efendi Tanrı, zavallı çiftçinin sunduğunu niye kabul etmemiştir?
02:08Anlatılmak istenen şu olmalı.
02:11Birincisi, çiftçinin kurban olarak sunduğu tarım ürünü, belki de turfanda yani ilk yetişen türden değildi.
02:18Oysa kutsal kitapta, Efendi Tanrı'nın hep turfanda türünden ürün istediği işlenir.
02:26Efendi Tanrı'nın beğendiği bu.
02:30Ayrıca Kabil'in sunduğu kan değildi.
02:33Sunulan kurbanın da daha çok kan olmasını ister.
02:37İslam'a da bu geçmiştir.
02:40Dahası kurbanda kan dökülmesi vazgeçilmeyecek bir koşuldur.
02:44O denli ki tüm fıkıh kitaplarında anlatıldığına göre,
02:48Kan akıltılmazsa kurban caiz olmaz.
02:52Kurban bayramındaki kurban şöyle tanımlanır.
02:55Koşullarının oluşması durumunda Tanrı yakınlığını sağlamak amacıyla,
03:00belirli günlerde, belirli yaşta kesilen belirli hayvandır.
03:06Kurban, kan temel amaç olduğu için haç sırasında sunulan kurbanlardan kiminin bir adı da kan anlamına gelen demdir.
03:18Her adımda kurban
03:22Anadolu'da yeni evlenen çiftlere kurban kesilir.
03:26Çiftler, kurbanın üzerinden atlarlar.
03:29Kanlarını da alınlarına sürerler.
03:32Nedeni evliliklerinin mutlu geçmesi.
03:35Kan akıtmak, uğur ve mutluluk anlamına geliyor.
03:39Yağmur yağmadığı zaman,
03:40Cuma günleri duaya çıkılır ve kurban kesilir.
03:45Yağına kadar bu olay tekrarlanır.
03:47Toplumumuzda her önemli gelişmeye kurban kesmek eski bir gelenektir.
03:52Yeni bir gelenektir.
03:53Yeni bir araba mı alındı?
03:55Hemen kurban kesilir.
03:57Araba kanın üzerinden geçer, uğur sayılır.
04:01Devlet büyükleri de kurbanla karşılanır.
04:04Fabrika ve yeni iş yerleri açıldığında,
04:06çocuğu olmayanların kutsal yerleri ziyaretlerinde,
04:10futbol takımlarının sezon açılışlarında,
04:13adı üstünde, kurban bayramında ise hayvan kesimi katlayan boyutlarında,
04:18kurban kesmenin kökeni nerede?
04:21İslam.
04:22Bir gelenek mi?
04:24Yoksa daha eski çağlara mı uzanıyor?
04:30İbrahim ve ilk oğlu.
04:32İlk duanın Tanrı'ya kurban edilmesi çok eski bir gelenektir.
04:37Kur'an'dan okuyalım.
04:38İbrahim'e uslu bir oğlan müjdesini verdik.
04:43Çocuk doğup büyüdü.
04:44Çocuk kendisiyle birlikte yürüme çağına erişince,
04:48babası,
04:49''Oğulcum, düşümde seni kesiyor olduğumu gördüm.
04:52Bir düşün ne dersin?'' dedi.
04:54Oğlan da ''Baba sana buyrulanı yap, o zaman.
04:59Tanrı dilerse beni sabredenlerden bulursun.'' diye karşılık verdi.
05:04Babası onu alnı üzerine yatırınca biz seslendik ona.
05:09''Ey İbrahim,
05:11düşünü doğruca yerine getirdin.
05:13Biz iyi davrananları işte böyle ödüllendiririz.''
05:17Apaçık bir denemeydi bu kuşkusuz.
05:20Biz kurtulmalık olarak ona büyük bir kurbanlık verdik.
05:25Bu ayetlerde anlatılan öyküye göre özet olarak şunlar olmuş.
05:30İbrahim bir çocuk istemiş.
05:32Tanrı'dan.
05:33Şöyle akıllı uslu olsun.
05:36Ve de oğlan.
05:37İbrahim'in dileği kabul edilmiş.
05:39Bir oğlu olmuş.
05:41Ne var ki bu,
05:42ilk oğlanı kurban olarak kesmesi gerekmiş.
05:45Çünkü Tanrı'dan öyle buyruk almış.
05:48Hem de düşünde.
05:50Oğlan biraz büyüyünce babası düşünü açmış.
05:53Oğlan da kesileceğini ama bunun bir Tanrı buyruğu olduğunu anlayınca
05:57babasına buyruklarını çekinmeden yapmasını söylemiş.
06:02Ve İbrahim kesmek için oğlanı yüzü üstüne yatırmış.
06:06Kesecek.
06:08İşte tam o sırada Tanrı,
06:10''İbrahim!'' diye başlamış seslenmeye.
06:12Oğlunu kesmemesini bildirmiş.
06:15Düşünde gördüğüne bağlı kaldığını,
06:18sadakat gösterdiğini anlatmış.
06:20Bu bir denemeydi.
06:22Seni denedik demiş.
06:24Ve de kuşkusuz gökten bir kurbanlık göndermiş.
06:27Bir büyük kurbanlık.
06:33İbrahim çocuğunu kurban etmek,
06:35kesmek için bir düşü nasıl kanıt saymış?
06:38Bunun Tanrı'dan olabileceğini nasıl düşünmüş?
06:42Bu olanı bir armağan olarak veren Tanrı ise nasıl olur da yatırıp kesmemi buyurur?
06:48Böyle armağan olur mu?
06:49Tanrı'nın amacı armağan vermek mi, cinayet işletmek mi,
06:54öz çocuğumu keserek sonsuz acılara gömmek mi diye neden düşünmemiş?
06:59Burada olduğu gibi başka konularda da Kur'an'da Tanrı'nın insanları ne denediğinden söz edilir.
07:06Tanrı'nın denemeleri kime karşı niçin?
07:09Bir şey öğrenmeye ya da kanıtlamaya gereksinimi mi var?
07:14Bir başka kişi de düşünde gördüğünü bir kanıt sayarak İbrahim'in tutumunu gösterirse ne olur?
07:20İbrahim'in öyküsüyle buna yol açılmış oluyor mu?
07:24Hemen belirtilmeli ki bu yola giden Müslümanlara da rastlanmıştır.
07:28Tanrı'nın İbrahim'e düşte de olsa oğlunu kesmesini gerçekten buyurmuş da
07:34sonradan buyruğunu geri mi almıştır?
07:36Böyleyse Tanrı'nın İbrahim'e çocuğunu kestirmeyeceğini bildirirken
07:43oğlanın yerine bir kurtulmalığa neden gerek görmüş?
07:47Bir başka canlıyı kurban etmek niye?
07:50Ya da bunun için bir kurbanlık yaratıp göndermek?
07:53Akla gelebilen ama karşılıksız kalan sorulardır bunlar.
07:58Ayetlerden anlaşılan o ki,
07:59ilk doğan oğlanın Tanrı'ya kurban edilmesi biçimindeki eski bir inancın yansıması var burada.
08:07Kur'an'daki öykünün kaynağı, kuşkusuz Yahudi kaynakları ve en başta da Tevrat.
08:14Aynı öykü Tevrat'ta da anlatılır.
08:18Mal anlayışının yansıması
08:21İbrahim'in çocuğunu kurban olarak sunmaya götürmesinden söz edilmesi bir durumu daha yansıtır.
08:28Bu dinlerde insan kimi durumlarda maldır.
08:32Örneğin köle, sahibinin malıdır.
08:35Karı, kocanın malıdır.
08:37Çocuk da özellikle babanın malıdır.
08:40İbrahim'e çocuğunu kurban etme yetkisinin verilmesi bundan.
08:45Hz. Muhammed, ben iki kurbanlığın oğluyum.
08:49Hz. Muhammed'in böyle dediği aktarılır.
08:52Gelin görün ki bir terslik var gibi.
08:54İbrahim'in oğlu, Tevrat'taki ve Kur'an'daki efendi, tanrı için adanmışken,
09:00Hz. Muhammed'in babası Abdullah, Müslümanların put saydıkları hubel için adanmıştı.
09:07Yani peygamberin babası bir put için kurban olmak için adanmış ve bu adama putlara karşı gösterile gelmiş olan Hz. Muhammed
09:18'çe de benimsenmiş.
09:20Aslında bunda bir terslik yok.
09:22Put denen hubel, gerçekte el-bal anlamındadır.
09:28Yani Fenikelilerin en büyük ve ünlü tanrısı Bal, Mezopotamya'da ve Araplar içinde de son derece yaygın bir tapınma alanı bulan
09:38tanrının, balın anlamı da efendidir.
09:41Şu demek oluyor.
09:43Tevrat'ın ve Kur'an'ın tanrısı nasıl efendi niteliği taşıyorsa bunlara kaynaklık eden bal de bu nitelikteydi.
09:51Demek ki babasının Bale, Hubel'e kurban olarak adanmışlığını Hz. Muhammed'in benimsemesinde gerçekte bir terslik yok.
10:02Kendi tanrısıyla bu tanrı arasındaki bir fark olmadığı için.
10:06Peki Hz. Muhammed'in babasının kurban olarak adanması olayı nedir?
10:11Hz. Muhammed'in dedesi Abdülmüttalip 10 tane oğlu olursa birini tanrıya kurban edeceğini söyleyerek adakta bulunur.
10:19Sonra 10 oğlu olmuştur.
10:22Oğulları gelişme dönemine girince durumu bildirir onlara.
10:26Andım, adağımdır.
10:28İçinizden birini kurban olarak keseceğim.
10:30Hepsini toplar Kabe'ye.
10:33Hubel'in önüne götürür.
10:3410 tane okun üzerine 10 oğlunun adını yazar.
10:38Ve Hz. Muhammed'in babası Abdullah'ın adının yazılı bulunduğu ok çıkar sonunda.
10:45Kurbanlık Abdullah'tır.
10:47Kurban yeri olan İsaf ve Nail'e adlı putların yanına götürülür.
10:53Abdülmüttalip bıçağı eline almıştır.
10:56Şakası yok.
10:57Kesecek oğlunu.
10:58Ama sonunda kabilesinden kişiler onu bu işten vazgeçirirler.
11:04Bir takım öneriler geliştirerek.
11:06Sonunda devenin başına çorap örerler.
11:09Abdullah'ın yerine deve kurban edilir.
11:14Yine anlatıldığına göre Abdülmüttalip'in adağı Zemzem kuyusunu kazma sırasında olmuş.
11:20Abdülmüttalip kurbanlık olan oğlunu keseceği sırada kendisine Tanrı'nın razı et de oğlunun yerine deve kurban edilmesini kabul etsin demişler.
11:29Sonra öyle olmuş.
11:31Ve adam yüz deve kurban ederek işin içinden kurtulmuş.
11:36Abdülmüttalip'in kurban olarak kestiği anlatılan yüz deveden söz edilince,
11:40Hz. Muhammed'in kestiği ve kestirdiği yüz deve akla geliyor ister istemez.
11:45Buhari'nin de yer verdiği bir hadise göre Hz. Muhammed veda haççında yüz deve kurban olarak sunmuştu.
11:54Bunlardan büyük bir kesmini de kendi eliyle kesmişti.
11:58Kalanını damadı Ali'ye kestirmişti.
12:01Hz. Muhammed'in yüz deve kurban edebilmiş olması servetinin büyüklüğünü de ortaya koyuyor.
12:07Yahudilerden elde ettiği ganimet olarak çokça ve çok önemli hurmalıkları da olan Muhammed çok da yoksul tanıtılır.
12:18Bir arpa ekmeği ve bir bayat yağla peygambere vardım.
12:23Peygamberin zırhı da Medine'de bir Yahudi'ye rehin olarak verilmişti.
12:27Yani peygamber bu denli yoksul demek istenir.
12:31Ve Hz. Muhammed'in bu yoksulluğu cami cemaatlerine de anlatılarak inananlara anlatılır.
12:39Kurban bayramı, kurbanım, kurbanlıkların bayramıdır.
12:44Ve en eski çağların tanrılara kurban geleneğini yansıtır.
Yorumlar