- 19 saat önce
UYARI: 21.27'de altta MeKe yazmışım ama üstünde eski videomdan "mhd" harfleri kalmış, değişmeyi unutmuşum, gözümden kaçmış. Doğrusu مكة . Bilginize.
BİLGİ : Batlamyus’un verdiği koordinatları haritada aramaya kalkarsanız karşınıza bambaşka yerler çıkar. Sebebi ilk koordinat sistemi ilkelerinin günümüzden farklı olmasıydı. Kısaca açıklamaya çalışayım. MÖ. 3.yy’da kullanılmaya başlanan koordinat sistemi günümüze gelene kadar farklı standartlar üzerinden hesaplanıyor, yerler de o hesaplara göre kaydediliyordu. Örneğin İznikli Hipparkos enlemi güneş yüksekliği yerine yıldızlar ile belirliyor boylamı belirlemek için ise ay tutulmalarının zamanlamasını temel alıyordu. 1-2. yüzyılda Tireli Marinus en batıdaki toprak olarak bilinen Batı Afrika kıyılarındaki Şanslı Adalar’daki bir meridyen üzerinden doğuda ölçülen koordinatları kullanmıştı. Ptolemaios (Batlamyus) enlemi yaz ortası gününün uzunluğuna göre ölçmek yerine Tireli Marinus’un enlem ve boylam hesabına güvenmiş, bunu kullanmıştı. Yani Ptolemaios’un 2.yüzyıldaki Coğrafya adlı eseri Tireli Marinus ile aynı başlangıç meridyenini kullanıyordu ancak enlemi Ekvator’dan ölçüyordu. İşte Ptolemaios’un verdiği koordinatları internette aradığınızda farklı yerler çıkmasının nedeni budur.
7. yüzyıla kadar Mekke'ye dair hiçbir atıf yok. Ayrıca erken dönem haritalama ve keşif kayıtlarında onlarca şehirden bahsediliyorken Mekke'den bahsedilmiyor. Peki neden? Videoda bu konuyu ele aldım. Sağlıcakla kalın.
Yayıncılığıma destek olmak için:
●► Süper Chat veya Süper Teşekkür'ü kullanabilir,
●► Patreon'dan ya da Katıl'dan üye olabilirsiniz.
● Patreon: / dinvemitoloji
● Katıl: / @dinvemitoloji
KAYNAK VE REFERANSLAR▼
• Samuel Bochart, Geographia Sacra, 2 vols.(Caen: Petrus Cardonellus, 1646), vol. 1.
• P. Crone, Meccan Trade, s. 135, 12. not.
• Mecca and Macoraba, Ian D. Morris, University of Amsterdam.
• Sohail H. Hashmi, Just Wars, Holy Wars, and Jihads: Christian, Jewish, and Muslim Encounters and Exchanges, p.77.
• An Extract From the Apocalypse of Pseudo-Methodius’ (Metin No: 14) The Seventh Century in the West Syrian Chronicles, tr.&ed. A. Palmer, S. Brock, R. Hoyland, 1993.
• Bibliotheca Historica, Translated by C. H. Oldfather, Diodorus Of Sicily, Volume II, 1935, p. 217.
• Diodorus 3.44, 44; The Library of History of Diodorus Siculus. Vol. II, book III, p.217.
• Agatharchides of Cnidus, Book 5, On the Erythraean Sea, excerption from Photius, Bibliotheca, p. 147, fragment 87.
• Ptolemaeus, Geography, Books 2-6.11, translated or transliterated by Brady Kiesling from the Greek texts of Karl Nobbe (1843) and Karl Muller (1883). 5.17.5.] [Patricia Crone. Meccan Trade and the Rise of Islam. 1987, p.136.
BİLGİ : Batlamyus’un verdiği koordinatları haritada aramaya kalkarsanız karşınıza bambaşka yerler çıkar. Sebebi ilk koordinat sistemi ilkelerinin günümüzden farklı olmasıydı. Kısaca açıklamaya çalışayım. MÖ. 3.yy’da kullanılmaya başlanan koordinat sistemi günümüze gelene kadar farklı standartlar üzerinden hesaplanıyor, yerler de o hesaplara göre kaydediliyordu. Örneğin İznikli Hipparkos enlemi güneş yüksekliği yerine yıldızlar ile belirliyor boylamı belirlemek için ise ay tutulmalarının zamanlamasını temel alıyordu. 1-2. yüzyılda Tireli Marinus en batıdaki toprak olarak bilinen Batı Afrika kıyılarındaki Şanslı Adalar’daki bir meridyen üzerinden doğuda ölçülen koordinatları kullanmıştı. Ptolemaios (Batlamyus) enlemi yaz ortası gününün uzunluğuna göre ölçmek yerine Tireli Marinus’un enlem ve boylam hesabına güvenmiş, bunu kullanmıştı. Yani Ptolemaios’un 2.yüzyıldaki Coğrafya adlı eseri Tireli Marinus ile aynı başlangıç meridyenini kullanıyordu ancak enlemi Ekvator’dan ölçüyordu. İşte Ptolemaios’un verdiği koordinatları internette aradığınızda farklı yerler çıkmasının nedeni budur.
7. yüzyıla kadar Mekke'ye dair hiçbir atıf yok. Ayrıca erken dönem haritalama ve keşif kayıtlarında onlarca şehirden bahsediliyorken Mekke'den bahsedilmiyor. Peki neden? Videoda bu konuyu ele aldım. Sağlıcakla kalın.
Yayıncılığıma destek olmak için:
●► Süper Chat veya Süper Teşekkür'ü kullanabilir,
●► Patreon'dan ya da Katıl'dan üye olabilirsiniz.
● Patreon: / dinvemitoloji
● Katıl: / @dinvemitoloji
KAYNAK VE REFERANSLAR▼
• Samuel Bochart, Geographia Sacra, 2 vols.(Caen: Petrus Cardonellus, 1646), vol. 1.
• P. Crone, Meccan Trade, s. 135, 12. not.
• Mecca and Macoraba, Ian D. Morris, University of Amsterdam.
• Sohail H. Hashmi, Just Wars, Holy Wars, and Jihads: Christian, Jewish, and Muslim Encounters and Exchanges, p.77.
• An Extract From the Apocalypse of Pseudo-Methodius’ (Metin No: 14) The Seventh Century in the West Syrian Chronicles, tr.&ed. A. Palmer, S. Brock, R. Hoyland, 1993.
• Bibliotheca Historica, Translated by C. H. Oldfather, Diodorus Of Sicily, Volume II, 1935, p. 217.
• Diodorus 3.44, 44; The Library of History of Diodorus Siculus. Vol. II, book III, p.217.
• Agatharchides of Cnidus, Book 5, On the Erythraean Sea, excerption from Photius, Bibliotheca, p. 147, fragment 87.
• Ptolemaeus, Geography, Books 2-6.11, translated or transliterated by Brady Kiesling from the Greek texts of Karl Nobbe (1843) and Karl Muller (1883). 5.17.5.] [Patricia Crone. Meccan Trade and the Rise of Islam. 1987, p.136.
Kategori
🤖
TeknolojiDöküm
00:00Mekke'nin eskiden beri var olduğu konusunda hiçbir delil yoktur.
00:26Muhtemelen 6 ila 7. yüzyıla gelene kadar Mekke diye bir şehir yoktu.
00:30Yani Mekke, klasik İslam kaynaklarının anlattığı gibi binlerce yıldır var olan bir şehir değildi.
00:38Geç dönemde yazılan İslami metinler ile şehre bir geçmiş verilse de aslında 600 ila 700 aralığında kurulmuş gibidir.
00:46Bunun kanıtlarını hem Pitolemayos gibi isimlerin çalışmaları hem de yayının ilerleyen sürecinde göstereceğim bir kaya metni aracılığı ile göreceğiz.
00:56Coğrafya ve tarihe meraklı olan, dini koruma çabası gütmeyip, aklı ve kaynakları esas alanların Mekke'ye dair klasik anlatıları bir
01:04zemine oturtamıyor olması normaldir.
01:06Çünkü, klasik İslam kaynaklarını, yani İslam'dan yüzlerce yıl sonra yazılmış metinleri bir kenara bırakırsanız, Mekke şehrinin eskiden beri var olduğuna
01:17dair güçlü bir kanıt da bulamazsınız.
01:19Belki, ileride birkaç keşif yapılırsa, konu tamamen aydınlanabilir.
01:26Eğer tarihi bir yer arıyorsanız bakmanız gereken ilk şey haritalardır.
01:31Hele de bu yer, sizlere anlatıldığı kadar önemli ve bilinen bir yer ise, haritalarda kaydedilmiş, belirtilmiş olduğunu görebilmeniz gerekir.
01:39Yani, eğer gerçekten savaşların yaşandığı, ticaretin canlı olduğu ve dinin ana tapınağının dikildiği bir yer var ise, sağır sultanın bile
01:49ondan haberdar olmuş ve yerini harita üzerinde kaydettirmiş olması gerekir.
01:55İlginçtir ki, söz konusu Mekke olduğunda, durum böyle değildir.
02:00Mekke'nin yerini ve kuruluş tarihini öğrenebileceğimiz ve Antik Arabistan'ı ele alan, Araplar veya komşularının elinden çıkmış özel bir
02:08harita yoktur.
02:09Yaklaşık olarak, M.Ö. 100-170 yılları arasında yaşamış ve Arapların Batlamyus dediği ünlü bilim insanı, Claudius Ptolemaios, coğrafya hakkında
02:20büyük bir kitap yazmış,
02:21Arabistan'ı, Petra'yı ve Sabine tepelerinin güney kısımlarını koordinatlarını belirterek kaydetmişti.
02:28Dağları, nehirleri, kasaba ve şehirleri de belirtmişti.
02:32Fakat, onca detaylı kaydın içinde Mekke diye bir şehir yoktu.
02:38Batlamyus'un, coğrafya çalışmasının içerisinde harita çizimleri olmasa da, yerleri, ince ayrıntılarına kadar tarif ederek koordinatlarını kaydettiği için,
02:47aslında teknik olarak Arabistan'a dair ilk haritalama çalışmasını o yapmıştı.
02:53Sonraları, birçok Avrupalı, Ptolemaios'un kayıtlarını esas alarak haritalar çizmişlerdi.
03:00Bunlardan biri, Almanya'daki Lionheart Hollen'in 1482'de çizdiği 2. yüzyıl Arabistan haritasıdır.
03:09Ptolemaios'un kaydettiği her bir şehrin, nehrin ve dağın yerleştirildiği haritada,
03:14Adem'den beri var olduğu iddia edilen Kabe'nin yer aldığı Mekke şehrini göremiyoruz.
03:19Çünkü, Ptolemaios'un kayıtlarında, haritada gördüğünüz onca şehrin adı var ama Müslümanlarca dünyanın merkezi veya tarihin merkezi gibi iddialar ile
03:28öne sürülen Mekke'ye dair hiçbir iz yok.
03:31Eğer, Mekke, gerçekten İslam öncesinden beri var olan, önemli bir şehir olsaydı, haritaya ilk konması gereken şehirlerden biri o olmalıydı.
03:42Çünkü, Ptolemaios'un bu kadar önemli bir şehri bilmemesi imkansızdı.
03:491482'de çizilen haritayı geliştirmek isteyen Laurent Frist, 1541'de, yine Ptolemaios'un kayıtlarından yola çıkarak yeni bir harita çizmişti ve haritada,
03:59yine Mekke şehri yoktu.
04:02İstediğiniz kadar inceleyin, yakınlaştırıp didik didik bakın.
04:05Batlamyos ve eski kaşiflerin kayıtlarına bağlı kalan haritalarda, Medine, Teyma, Katar, Palmyra, Kudüs, Rakka, Cerha, Hierapolis yani Münbiç gibi nice
04:17şehri görebilir ama Mekke'yi göremezsiniz.
04:21Bunlar gibi nice örnekler görebilirsiniz.
04:23Elbette, erken coğrafya ve haritalama çalışmalarında Mekke diye bir şehir asla kaydedilmemiş olmasına rağmen, Ptolemaios'un kayıtlarına bağlı kalmayıp, çizdiği
04:34haritayı güncelleme yoluna giderek, üzerine Mekke'yi yerleştirenler de olmuştu.
04:40Örneğin, Pierre Mariette ve Nicolas Sanson, 1654'de hazırladıkları haritada Mekke'yi belirtmişlerdi.
04:47Aynı şekilde, 11. yüzyılda yaşamış Müslüman coğrafyacı ve haritacı El-İdrisi, 1154 yılında çizdiği haritasına Mekke'yi koymuştu.
04:57Çünkü, 11. yüzyılda harita çizen bir Müslüman, elbette Mekke'nin varlığından haberdardı.
05:04Yani, Mekke, ancak geç orta çağda, şehirden haberdar olan insanlar tarafından haritalara konmuştu.
05:201718'de, 7. yüzyıl Arabistan'ına dair haritaları düzeltme amacıyla hazırlanan Arabiae Veteris Tipus, yani Antik Arabistan Haritası isimli haritada, yine
05:31Mekke yoktu.
05:32Çünkü, Ptolemius'un kayıtlarında bu şehre dair iz yoktu.
05:36Yayının ilerleyen sürecinde göreceksiniz ki, M.Ö. 370-150 aralığında, Arabistan bölgesinde coğrafi araştırma ve haritalama çalışması yapan bilim insanlarının
05:48kayıtları da farksız değildi.
05:51Kimileri, tıpkı bazı akademisyenlerin yaptığı gibi, haritalardaki Makoraba adlı yeri gösterip, işte burası Mekke olmalı diyebilir.
06:00Fakat, Makoraba isminin Mekke ile alakası yoktur. Benzer isimler bile değillerdir.
06:07Makoraba ismini, Mekke ile özdeşleştiren ilk isim Samuel Bohart'tı.
06:13İbranice'de Büyük Mekke anlamına gelen Makka Rabbah'dan türediğini söylemişti.
06:18Coğrafyacı Bohart, Arapça kelimeleri İbranice karakterler ile yazma geleneğine sahipti.
06:24Fakat, Makka Rabbah, Arapça olamaz. Çünkü Arapça'da Rabbah diye bir sıfat yoktur.
06:31Ayrıca, iddia ettiği gibi olsa, İbranice olarak savladığı Arapça ismin Mekke el-Rab gibi bir şey olması gerekirdi.
06:39Fakat kayıtlarda böyle bir isim yok.
06:42Ayrıca, Ptolemaios'un kayıtları üzerinden haritalama yapan ve kendileri Arabistan'da bulunmamış olan Avrupalılar, çölün ortasına nehirler koymuşlardı.
06:53Çölün ortasında nehrin ne işi var, nereden gelecek bu nehirler?
06:57Aslında bunlar, çok daha güneyde olan nehirlerdi.
07:02Arabistan'ın merkez kısmının çöl olduğunun farkında olmayan Batlamyus, şehirleri, yanındaki dağ veya nehirler ile belirttiği için,
07:10tıpkı nehirler gibi kimi dağlar ve birçok şehir, asıl yerlerinden farklı konumlara konmuştu.
07:16Birçok haritacı, Batlamyus'u baz alan haritaları geliştirmek için yenisini çizse de, genel olarak bu hatayı takip etmişlerdi.
07:24Ek olarak, Batlamyus, Makoraba şehri için 73-20-22 koordinatlarını vermişti.
07:32Yani, Yesrib'in güneydoğusundaydı. Mekke ise Yesrib'in güneybatısındadır.
07:39Arkeoloji ve kutsal topraklar tarihi ile ilgilenen bir aileden gelen ve İslam tarihi üzerine incelemeler yapan Dan Gibson,
07:47Batlamyus'un bahsettiği nehirleri ve dağlık bölgeleri günümüzdeki konumlarına yerleştirince,
07:52yerler daha net şekilde belirdi.
07:55Makoraba aslında Yemen'in oldukça güneyinde yer alan bir yerdi.
08:00Peki, sizce Mekke'den tarihte ilk olarak kaç yılında söz edilmişti?
08:06Kadıköy Konsili taraftarı bir Hristiyan yazar,
08:09Pseudo Methodius'un Kıyamet Kitabı adlı Apokaliptik Doğu Hristiyan Bizans metninde şöyle yazmış.
08:15Tanrı, bu ulusları Mekke'de bir araya getirecek ve melekleri onları dolu taneleriyle öldürecek.
08:24Daha sonra, azabın oğlu Edessa şehri hariç tüm dünyanın kontrolünü ele geçirecek.
08:32İşte, tarihte Mekke adının geçtiği ilk kayıt,
08:36Arap istilasını anlatan ve 7. yüzyılda yazılmış olan bu Hristiyan metnidir.
08:41Öncesinde Mekke adına rastlayamıyoruz.
08:44Diğer yandan, 9. yüzyıla gelene kadar,
08:47haritalarda Mekke şehrini de göremiyoruz.
08:50Yani, Mekke, klasik İslam kaynaklarının anlattığı gibi,
08:55tarihi çok eskilere dayanan önemli bir şehir değildi.
09:00Kimileriniz, M.Ö. 90 ila 30 aralığında yaşamış bir tarihçi olan Sicilyalı Diyodoros'un,
09:06coğrafyacı Aga Tarkos'tan alıntıladığı şu kaydı kanıt olarak sunmayı deneyebilirsiniz.
09:12Ve orada çok kutsal olan ve tüm Arapların büyük saygı duyduğu bir tapınak inşa edildi.
09:19Evet, Diyodoros çalışmasında Arabistan'da Arapların saygı duyduğu bir tapınak inşa edildiğinden bahsediyor.
09:26Ama ne şehir ne de tapınak adı veriyor.
09:29Bahsettiği yer neden Mekke ve Kabe olsun?
09:32Koskoca Arabistan ve Arapların dini geçmişi yalnızca ikisinden mi ibaret?
09:37Eğer başınızı rivayet ve hadislerden kaldırır, Arapların eski inançlarını, keşfedilen İslam öncesi tapınakları ve buralardaki metinleri incelerseniz,
09:48Arap Yarımadası'nda tarih boyunca birçok önemli tapınak inşa edilmiş olduğunu kolaylıkla görebilirsiniz.
09:56Daha da önemlisi, Diyodoros'un yazdıklarından yalnızca bir cümleyi cımbızlayıp devamında yazanları görmezden gelemezsiniz.
10:05Çünkü Diyodoros, tapınak inşa eden Araplar için Banizomenler der.
10:11Banizomenler, Arabistan'ın batı kıyısında ve Kızıldeniz'in kuzeyinde, nebati ülkesinin yanında yaşayan denizci bir kabileydi.
10:19Dolayısıyla Diyodoros da Mekke veya Kabe'den bahsetmiş değildi.
10:24Ayrıca, Diyodoros'un alıntı yaptığı Agatarkos, Laenit yani Akabe körfezi çevresinde, nebati Arap köylerinin bulunduğunu,
10:33onların hayvancılık ile geçinerek adil hayatlar süren insanlar olduğunu,
10:38fakat İskenderiye'deki kralların, körfezi tüccarlar için gezilebilir hale getirmelerinden sonra,
10:44Arapların gemi kazası yaşayan insanlara saldırdıklarını ve korsanlık için gemiler inşa ettiklerini kaydetmişti.
10:51Bu körfezde ayrıca bitemaneas toprakları olduğunu yazmıştı.
10:56Agatarkos'un haritasından da göreceğiniz gibi, burası, nebati topraklarının güneyine bağlıydı.
11:03İşte, kıyı şeridinin bu bölümünden sonra, ülkenin içlerine doğru,
11:0980 kilometreden az olmayan bir mesafe boyunca uzanan bir körfez vardı.
11:14Diyodoros, tüm Arapların saygı duyduğu bir tapınak inşa edildi,
11:18derken bahsettiği Banizomenlerin bu körfez içinde yaşadıklarını yazmıştı.
11:23Yani, Banizomenlerin yaşadığı yer, Akabe körfezinin kuzeyindeki eylattı.
11:29Ayrıca Diyodoros ve İstanbul Patriği 1. Fotios,
11:33Banizomenlerin güneyinde Semud halkının yaşadığını yazmış,
11:36Agatarkos'ta çizdiği haritasında onların hemen altına Semud'u yerleştirmişti.
11:42Semud kavminin, Kuzey Arabistan'da, Akabe körfezi yakınında yaşadığı
11:46ve sonraları, Mekke'nin inşa edildiği güneye asla ulaşmadıkları bilindiğine göre,
11:52Agatarkos'un söz ettiği tapınak, Akabe içinde, Semud bölgesiyle Petra şehri arasında yer alıyordu.
11:59Dolayısıyla, söz edilen tapınak Kabe olamaz, çünkü Mekke çok farklı bir yerde.
12:06Şimdi, eski tarih ve coğrafya çalışmalarında,
12:09Mekke'nin görünmezliğine dair birkaç önemli isme ve kayıtlarına bakalım.
12:14M.Ö. 371-287 aralığında yaşamış Yunan bilim insanı Teofrastos,
12:22Sabalıların, yani Sebe kavminin, ticari bağlantıları, kara ve deniz yolları,
12:27yerleşim yerleri hakkında yazılar yazmıştı.
12:30Bölge hakkında, özellikle de Sebelilerin ticaret ağı konusunda ayrıntılı olarak yazmış olmasına rağmen,
12:37o da Mekke'den hiç bahsetmemiş.
12:39Yani, İslam'ın çıkışından çok sonra yazılan dini metinler,
12:44Mekke'nin Sebelilerin ticaret merkezlerinden biri olduğunu anlata dursun,
12:48İslam öncesi tarihi kayıtlar bunların bir gerçekliği olmadığını gösteriyor.
12:53Eğer, Mekke, söz konusu tarihlerde,
12:56yani İslamiyet'in çıkışından önce var olan bir şehir olsaydı,
13:01yolcular ve kervanlar için güvenli bir sığınak olurdu.
13:03Kızıldeniz'in gururu haline gelir, herkes tarafından bilinirdi.
13:09Hatta, bölgeye araştırma veya haritalama için gidenlerin kullanacağı ana referans noktası bile Mekke olurdu.
13:16Fakat hiçbirinin kaydında Mekke diye bir şehir yoktu.
13:21Büyük İskender'in ölümünden sonra, birkaç önemli Yunan coğrafyacı,
13:25Orta Doğu'da kapsamlı araştırmalar yapmıştı.
13:28Bunlardan en büyüğü, M.Ö. 276-194 aralığında yaşamış olan Eratosthenes'ti.
13:35Kızıldeniz'in uzunluğunu ölçmüş,
13:38Güney Arabistan'ı Kızıldeniz'deki Akabe ya da Eylat Limanı'na bağlayan kara ve deniz yollarının eksiksiz bir incelemesini yapmıştı.
13:45Bölgedeki tüm halkları ve merkezi yerleri tarif etmesine
13:49ve günümüzdeki Mekke'nin bulunduğu yere kara yolunu takip ederek gitmesine rağmen,
13:54Mekke şehrinden bahsetmemişti.
13:56Ne kayıtlarında, ne de çizdiği haritada Mekke yoktu.
14:01Eğer Mekke, o dönemde, yani M.Ö. 250 dolaylarında var olan bir şehir olsaydı,
14:08Eratosthenes'in bahsedeceği ve haritasına yerleştireceği ilk şehir Mekke olurdu.
14:14M.Ö. 2. yüzyılda Muğla'nın Datça ilçesindeki Kınidos'ta doğmuş Yunan tarihçi ve coğrafyacı Agat Harkos,
14:21kendinden önce, M.Ö. 3 ila 2. yüzyıl boyunca Kızıldeniz çevresinde,
14:28Batı ve Güney Arabistan'da gerçekleştirilen çalışmalar hakkında bilgi sahibiydi.
14:32Bölgeyi incelemeye giden kâşiflerin isimlerini kaydetmişti.
14:37Bunlardan biri, 2. Pitolemaios'un M.Ö. 3. yüzyılda Arabistan'ı keşfetmesi için gönderdiği kâşif Aristondu.
14:46Pitolemaioslar, Kızıldeniz ve Arabistan'daki ticaret hareketlerini bilmek ve yönetmek istiyorlardı.
14:52Bunun sorunsuz yürüyebilmesi için, yerleşik kabilelerin ve bedevilerin yaşadığı ya da etkili olduğu bölgeleri bilmeleri şarttı.
15:002. Pitolemaios'un görevlendirdiği Ariston, M.Ö. 280 ila 276 aralığında Arabistan'ı keşfe çıkmıştı.
15:10M.Ö. 246'da babasından sonra tahta çıkan 3. Pitolemaios, tıpkı babası gibi Arabistan'ı incelemesi için kâşifler göndermişti.
15:20Tıpkı Simyas gibi.
15:23Agatarkos, kâşif Simyas'ın ve Pitolemaioslar tarafından gönderilen diğer kâşiflerin raporlarını okuyup incelemişti.
15:31Ayrıca, Kızıldeniz bölgesini ziyaret eden, matematikçi Pisagor, Dalyon, Solilibion ve stoğacı filozof Aristokreon gibi isimlerin yazılarından da haberdardı.
15:42Elde ettiği tüm bilgileri bir araya getirip sentezlemiş, karşılaştığı ve görgü tanığı diye adlandırdığı kişilerin anlatılarını kaydetmişti.
15:51Bunlar arasında, Kızıldeniz'i çevreleyen bölgeleri ziyaret eden tüccar, kâşif ve elçiler vardı.
16:00Agatarkos'un, Eritre Denizi üzerine yaptığı çalışmanın aslı kaybolmuş olsa da, kitabının neredeyse tamamı, Strabon, Sicilyalı Diodoros ve I. Fotios
16:11gibi isimler sayesinde hayatta kaldı.
16:14Üstelik, Arabistan ve Afrika coğrafyası üzerine yazdığı metinler, kendinden neredeyse 900 yıl sonra, M.S. 7. ve 8. yüzyılda yapılan
16:24keşif kayıtları ile büyük ölçüde uyumluydu.
16:27Fakat, Agatarkos, yazılarında, Kızıldeniz boyunca yer alan ve sonunda Mekke'nin inşa edildiği bölgeden geçen tüm tapınak ve yolların ismini
16:36yazmış olsa da, iki şey eksikti.
16:39Mekke ve Kabe
16:41Nebatilerden başlayarak, Yemen'e ulaşana kadar, her halkı, şehri, limanı, dağ ve tapınağı anlatıyor, sonrasında Mekke bölgesinden devam ederek,
16:52Sina Dağı'nın kuzeybatı kıyısındaki Poseidon Tapınağı'ndan ve Negev çölündeki tapınaktan bahsediyor ama Mekke ve Kabe'den bahsetmiyor.
17:01İslam geleneği bizlere Mekke hakkında neler söylüyor?
17:05Mekke her şeyin merkezidir.
17:07Mekke bir ticaret merkeziydi.
17:09Kabe, Adem tarafından yapılmış, tufanda yıkıldıktan sonra İbrahim ve oğlu tarafından, aynı temeller üzerinde tekrar inşa edilmiştir.
17:20Eğer Mekke ve Kabe hakkındaki bu iddialar gerçek olsaydı, İslam öncesi antik metinlerde ve yapılan onca coğrafya çalışmasında, isim ve
17:28konumlarından bir kez olsun bahsedilmiş olması gerekmez miydi?
17:33Belki kimileriniz şöyle bile diyebilir.
17:36Mekke, şehirlerin anası olduğundan, yani çok uzun zamandır var olan bir şehir olduğu için, kaşif ve coğrafyacılar haritalarında belirtme gereği
17:45duymamışlardır.
17:46Buna ancak gülünür.
17:49Kaydedilen birçok şehir de oldukça eski ve önemli.
17:52Ayrıca, hem bir harita çalışması yaparken, bu zaten hep burada vardı diye düşünerek, madem öyle haritaya koymayayım demezsin, hem de
18:01Arabistan'a ilk kez keşfe giden yabancılar için görecekleri her şey zaten yenidir.
18:07Bir kaya metni ile, Mekke'nin eski değil, sonradan kurulmuş bir şehir olduğuna ilave kanıt getireceğimi söylemiştim.
18:15Şimdi, Hicri 78'e, yani 697 ila 98 yıllarına ait ve Hicaz yazısıyla yazılmış kaya metninde ne yazdığına bakalım.
18:27Er-Reyyan bin Abdullah, Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Resulü olduğuna şahitlik eder.
18:36Daha sonra, buna tanıklık etmeye gelecek olanlara tekrarlar, Allah Reyyan'a rahmet etsin, onu bağışlasın ve cennet yoluna iletsin.
18:46Ve ben de bu yolda kendisinden şahadet diliyorum. Amin.
18:50Bu, Mescid-i Haram'ın inşa edildiği 78. yılda yazılmıştır.
18:57Taşlar Yalan Söylemez
18:59Kaya metni, Mescid-i Haram'ın Hicri 78'de, yani 697 dolaylarında inşa edildiğini söylüyor.
19:08Her şeyi İslam geleneğine, yani rivayet, hadis, tefsir, sünen, siyer gibi metinlerde yazanlara uyarlamaya çalışan kimileri,
19:17bu metinde tekrar gibi bir kelime geçmiyor olmasına rağmen,
19:22kimi zaman parantez içini alarak, kimi zaman parantez bile kullanmadan tekrar kelimesini araya iliştiriyorlar.
19:29Böylece, metinde sanki,
19:31Mescid-i Haram Hicri 78'de tekrar inşa edildi.
19:35Yazıyormuş gibi algı yaratıyor, gerçeği çarpıtıyorlar.
19:40Kaya metninin, Mescid-i Haram'ın 7. yüzyılın başlarında inşa edildiğini yazması, oldukça önemli.
19:48Çünkü, Batlamyus, Eratosthenes, Teofrastos ve Agatarkos gibi önemli isimlerin,
19:55onca şehri kaydetmiş olmalarına rağmen, neden Mekke'ye dair hiçbir kayıt tutmadıklarına cevap niteliği taşıyor.
20:03Bahsetmemiş, daha doğrusu bahsedememişlerdi.
20:05Çünkü öyle görünüyor ki ortada henüz öyle bir şehir yoktu.
20:09İslam'dan yüzlerce yıl sonra yazılmış dini metinleri bir kenara bırakıp,
20:14çok daha eski olan harita ve coğrafi kayıt gibi bilimsel delillere baktığınızda,
20:19Kabe'nin de, Mekke'nin de, sonraları inşa edildiğini görürsünüz.
20:24Haklarında, binlerce yıl boyunca hiçbir kaydın bulunmaması,
20:27hiç adlarının geçmemiş olmasının nedeni budur.
20:31Mekke ve Müslümanların Kabe'sinden ancak İslami metinlerde bahsedilmeye başlanmıştır.
20:38Önemli bir konu daha var.
20:40Mekke, eğer Taif'teki Kaya metninde yazdığı gibi,
20:43697 yılında kurulmuş bir şehir ise, bulunan eski Kur'an sayfalarında yazanlar ne olacak?
20:49Çünkü, M.S. 591 ila 643 aralığına tarihlenen Kur'an sayfalarında ve 652 ila 765 aralığına tarihlenen sayfalarda Mekke kelimesi
21:03yer alıyor.
21:04Bulunan en eski Kur'an sayfalarından da gördüğünüz gibi,
21:08erken Arapçada, yani Kur'an'ın yazıldığı dönem Arapçasında,
21:12bir harfi iki kez okutan şedde gibi noktalama işaretleri yoktu.
21:16Yani, aslında en eski Kur'an nüshalarında, Mekke değil, Mekke yazar.
21:21Kelimenin kökü, Mim ve Kaf harfleridir.
21:25Çok sonraları, Arapçaya şedde gibi işaretlerin girmesiyle, Mekke diye okunur oldu.
21:32Yıllar sonra yazılan Kur'an kopyalarında ve rivayet gibi dini metinlerde,
21:37kelimenin karşınıza Mekke şeklinde çıkmasını bu işaretlere borçlusunuz.
21:42Hatta, erken Arapçada, sesli harf işaretleri de yoktu.
21:46Dolayısıyla, bu yazmalardaki kelime, Mekke diye okunabileceği gibi,
21:51Maka, Meka, Moka gibi birçok farklı şekilde de okunabilir.
21:56Kur'an'dan çok sonra yazılan kopyaları ve rivayet gibi metinleri bir kenara bırakıp,
22:01en eski Kur'an sayfalarında yazan kelimeye bakan hiç kimse,
22:05bu kelimenin Mekke diye okunmak zorunda olduğunu iddia edemez.
22:11Bu noktada, yine İslam'ın çıkışından yüzlerce yıl önce,
22:15Arabistan üzerine keşiflere çıkarak önemli yerleri kaydeden antik Yunanlılara dönelim.
22:20Batlamyus'un, Arap coğrafyasındaki önemli yerleri koordinatlarına kadar verdiğinden söz etmiştim.
22:26Şimdi, Petra bölgesinde kaydettiği yerlere bakalım.
22:31Çarakoma, Avara, Zanata, Adru, Zuara, Tana, Nekla, Kletharo, Moka.
22:41Yani, Petra'da kaydedilmeye değer görülmüş bir yer var ve adı Moka.
22:46Erken Kur'an yazmalarındaki, Meke veya Moka, burası olabilir mi?
22:51İyi, ama günümüzdeki Meke, yani Mekke, Petra'da değil.
22:56Taif'teki kaya metni, Mescid-i Haram'ın, 697 dolaylarında inşa edildiğini yazıyordu.
23:03İslam öncesi hiçbir coğrafi kayıt ve harita çalışmasında da,
23:07günümüzdeki Mekke'nin olduğu konumda, Mekke adında kayıtlı bir şehir yok.
23:12O halde akla şu soru geliyor.
23:15Petra'daki Moka, yani Mekke şehri, günümüzdeki Mekke'nin olduğu yere taşınmış,
23:20yani orada yeni bir Mekke şehri kurulmuş olabilir mi?
23:24Tabii ki bu sırada Kabe'de taşınmış, yani yeni yerde tekrar kurulmuş olabilir.
23:29Öyledir demiyorum, olabilir diyorum.
23:33Bunun gibi birçok konuyu araştırıp incelemeye ve ihtimal değerlendirmesi yapmaya devam edeceğim.
23:40Bu sırada, sizler, konuyla ilgili düşüncelerinizi yorum kısmına yazarsanız sevinirim.
23:45Sağlıcakla kalın.
24:02İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar