00:00Ang tumambad sa kanila,
00:03mahigit 50 Chinese militia vessels.
00:06Ang iba, dikit-pikit na nakaangkla sa lugar
00:09habang may mga pa-isa-isang barko naman sa paligid.
00:12Gumami parao ang mga barko ng China
00:14na namataan sa West Philippine Sea
00:16matapos ang banggaan ng mga barko ng China Navy at Coast Guard
00:19habang hinahabol ang barko ng Philippine Coast Guard.
00:23CCJ 5 o'clock on water canal, 30 meters.
00:27Sugatan ang tatlong Pilipinang mangisda
00:29matapos i-water cannon habang nangingisda sa Sabina Shoal.
00:33Iligal at delikado sa mga mangingisdang Pilipino
00:36ang floating barriers na nilatag ng China Coast Guard
00:39sa southeastern portion ng Bajo de Masinlok o Scarborough Shoal
00:42ayon sa Philippine Coast Guard.
00:44It was just an experience na talagang surreal
00:48kapag nandun ka in person at nakita mo na anything is possible.
00:53Anything could go wrong anytime.
00:55Ngayong inaalala ko lang to,
00:57doon ko lang dinaisip na ako lang pala yung babae doon sa buong mission na yun
01:01kasama yung BFAR authorities and syempre yung ibang members of the media.
01:05Bilang isang reporter,
01:08syempre kasama na yung excitement
01:10kapag mag-cover ka ng West Philippine Sea.
01:13Bukit syempre doon sa paghahanda dahil alam namin na may panganib din na dala itong coverage na to.
01:26Para sa akin, isa siyang mahalaga at special na coverage
01:30kasi hindi naman araw-araw nakakapag-cover ka sa lugar na yun.
01:34Sa mga babaeng journalist,
01:36naglalaan ang Philippine Coast Guard naman na talagang solo namin yung kwarto.
01:42Pero at the same time, hindi ka rin ganong makakatulog kasi inaabangan mo eh yung mangyayari.
01:49Nung nag-cover ako,
01:51dalawa yung barko na may dalang journalist.
01:54So yung isa,
01:56yun yung may nakabanga na Chinese vessel.
01:59Kinat muna tayo.
02:02Yung barko sinasakyan ko,
02:04halos mabanga na rin talaga kami
02:06dahil kinat kami ng Chinese vessel.
02:08Talagang halos masalpok namin sila
02:10dahil dumaan sila sa harapan namin.
02:12So ang nangyari no,
02:13napakapit na lang ako sa bakal
02:15kasi talagang it will happen right before your eyes.
02:19Mapakikita mo siya talaga.
02:20Tapos naisip ko noon na pwede kaming tumilapon.
02:23Kaya ang higpit nung kapit ko sa bakal.
02:27Sa lahat ng maneuver na ginagawa namin
02:30ay hinaharang pa rin ng China Coast Guard at Chinese Militia.
02:35Kami ang destination namin talaga
02:38ay yung Ayungin Shoal
02:40at nandoon yung BRP,
02:43Sera Madre.
02:43Ngayon, ang nangyari noon ay
02:46meron kami kasing
02:48ine-escort
02:50na dalawa na
02:52malaking boat
02:53na magdadala ng supplies
02:55para sa mga sundalo natin
02:58na nakastation doon
02:59sa BRP, Sera Madre.
03:02Pero, syempre,
03:03up to a certain point lang namin sila may escort
03:06dahil hinaharang na rin kami
03:08ng mga Chinese vessels
03:10pagdating doon sa punto na medyo natatanaw na namin
03:15yung Ayungin
03:17ay kailangan na rin huminto yung ship namin
03:21dahil talaga kung hindi naman kami hinto,
03:24mababangga rin kami.
03:26Pullback! Pullback! Pullback! Pullback!
03:29Sa ganong coverage,
03:30kailangan talaga maghanda ka, no?
03:32Psychologically and physically.
03:34Sa gabi pa lang,
03:36hinanda na namin yung mga gamit namin,
03:39hinanda namin kung anong
03:40equipment yung gagamitin sa shoot.
03:43Tapos, along the way,
03:45talagang nagpa-plano kami ng cameraman
03:47kung paano namin
03:49makukunan ang mga mahalagang bagay na mangyayari.
03:53Kasi the moment na
03:54pumutok yung liwanag,
03:56nagsimula na rin yung action eh.
03:58Madilim pa lang,
04:00napansin na namin na
04:02napapaligiran kami ng
04:04mga sasakyang pandagat.
04:06Pero pag putok ng araw,
04:07dun naging malinaw, no?
04:09Na ang mga ito
04:10ay mula sa bansang China.
04:13Katulad itong Chinese Coast Guard
04:15na ilang beses nang dumikit
04:17dito sa sinasakya namin
04:19na BRP sindangan.
04:21Para sa akin, yung pagiging babae ko,
04:24dala ko ang bandera ng kababaihan
04:26pagsakay ko dun sa barko na yun.
04:28Pero at the same time,
04:30parang hindi ako kaiba
04:32sa lahat ng kasama ko dun.
04:34Lahat kami ay gustong makapaghatid
04:36ng tamang istorya
04:38at lahat kami ay gustong
04:41madocument yung pangyayari na ito
04:43sa ating bansa
04:44kung saan
04:45ang teritoryo ng Pilipinas
04:48ay nahihirapan niyang puntahan,
04:51nahihirapan niyang i-access,
04:53hindi niya madala yung pagkain
04:55na dapat madala niya sa sundalo niya.
04:59Nung pinadala ko sa West Philippine Sea,
05:02marami ng ibang reporters
05:03na nalakuna sa akin.
05:04Ang unang concern is
05:05paano yung tuluyan,
05:07paano yung pagkain,
05:08at paano yung safety,
05:10syempre namin.
05:10Kasi ito yung time na nagiging
05:12agresibo na yung China Coast Guard.
05:15Yung nangwater cannon na sila,
05:17talagang meron na silang
05:19mga dangerous maneuvers na ginagawa.
05:21And pagpunta ko dun,
05:23napaka-accommodating,
05:25napaka-bait at maasikaso
05:27ng mga nakasama namin
05:29from BFAR
05:29and from the Philippine Coast Guard.
05:33Parang may perma-earthquake
05:36dito sa loob
05:36ng mag-barko.
05:39Kasi sobrang niyang
05:41mauga.
05:42Idigat yung habra dito sa amin,
05:44tapos kakaapang lang kami
05:45mapunta sa next ship.
05:46Literal na jump ship.
05:48I remember,
05:49siguro mga 2
05:51or 3 a.m.,
05:53meron na palang sumusunod sa amin
05:54na China Coast Guard vessel
05:55galing dun sa Palawan.
05:57Nakakita mo may ilaw.
05:59And siguro para sa akin,
06:01bilang reporter noon,
06:03ang naisip ko ay
06:05iba yung feeling
06:06kapag nandun ka na.
06:07Kasi marami na ako
06:08napanood na report
06:09na nangyari din to
06:10sa ibang mga reporter
06:11habang naku-cover
06:12sa West Philippine Sea.
06:13But it's really different
06:14when you see
06:16yung mga naglalakihang
06:17barko ng China
06:18na, ayan na,
06:18katabi mo na siya.
06:19And we were
06:20kind of preparing
06:22for the worst.
06:23Meaning na ma-water cannon kami
06:25or buguin nila kami
06:26or kung anong gawin nila sa amin.
06:29And ako,
06:30hindi kasi akong matatakotin
06:32as a person.
06:33I was more worried
06:34dahil may mga kasama
06:35kaming maliliit na manginista
06:36from Palawan.
06:37And yung mga maliliit na bangka nila,
06:40katabi siya
06:40nung B-FAR vessel
06:41na sinasakyan namin.
06:43And yung mga escort
06:44na Philippine Coast Guard.
06:45And I was worried
06:46dahil yung mga bagay
06:48na kaya i-withstand
06:49ng barko
06:50kung nasan kami,
06:51hindi yun kaya i-withstand
06:52ng isang maliit na fishing vessel.
06:54Kaya kami nagpunta dun
06:55kasi yung mission namin nun
06:56ay meron kaming mga kasamang
06:58mga local fishermen
06:59tapos maglalagay sila
07:01ng payaw.
07:02Yung payaw,
07:02ilalagay mo siya sa dagat
07:03tapos gagawin siyang habitat
07:06o tirahan ng mga isda.
07:08Tapos dun sila manginitlo.
07:09Unfortunately,
07:10yung China Coast Guard
07:12ay pinagtatanggal nila
07:14at pinagugupit nila
07:15yung mga payaw.
07:15At naging issue rin ito
07:18of a Senate investigation.
07:20Dapat isuli nila yun,
07:22di atin yun.
07:22But it has to be validated.
07:23We can file a case
07:26against an international body
07:28relative to a
07:30quote-unquote test.
07:33Ang madalas kong mapuntahan,
07:34siguro three times na ako nagpunta,
07:36ay yung pag-asa island.
07:37Ang hindi ko makakalimutan
07:40ay yung time na sabi nila,
07:42oh, meron kaming binoculars dito.
07:43Pwede nyo silipin
07:44kung gaano kalayo
07:47o gaano karami
07:48yung mga Chinese vessels
07:50na nandito.
07:50I can't you not,
07:52parang 40 or 50 vessels
07:54yung nakita namin
07:55at sobrang lapit nila.
07:57And
07:57ang
07:58talaga
07:59hindi ako makapaniwala
08:01after nung incident na yun,
08:03yung mga
08:03taga dun
08:04sa pag-asa island
08:05ang sabi nila,
08:06hindi po kami natatakot
08:07sanay na kami.
08:08Parang, ha?
08:09Anytime pwede nila kayong
08:11lusubin dito
08:12kung gugustuhin nila
08:13at wala kayong magagawa.
08:16Yung sinamahan ko
08:17ay yung routine patrol mission
08:19ng Bureau of Fisheries
08:20and Aquatic Resources.
08:21Ang goal niyan
08:23ay puntahan
08:24at ikutan
08:25yung mga kasama
08:26sa teritoryo
08:27ng Pilipinas.
08:28Puntahan din
08:29yung pag-asa island
08:30tapos yung
08:31sandy kay islands
08:33pati na rin
08:34yung iba pang
08:34reef
08:35na nandoon
08:36sa West Philippine Sea.
08:37At gusto ko din
08:38na madocument yun
08:40at mawitness yun.
08:41Hindi lang bilang mamamahayag
08:43pero bilang Pilipino na rin.
08:44First time kong
08:45madideploy
08:46ng ganon katagal
08:47sa dagat.
08:48Dahil
08:48nasa laot ka
08:49nasa dagat ka
08:50hindi ko alam
08:51kung ano yung
08:52i-expect ko
08:53ng ganon katagal
08:54ng 9 days
08:54bago kami makarating
08:56sa pag-asa island.
08:57So doon pa lang
08:58tinail na kami
08:59ng
08:59China Coast Guard
09:01vessel.
09:03Nakaranas na kami
09:04nakarinig na kami
09:05ng radio challenge
09:06from them.
09:07Pumunta na kami doon
09:08sa Sandy Kay
09:091, 2 at 3
09:10bilang pagpapatuloy
09:11ng routine
09:11patrol mission
09:12ng BFAR.
09:13Doon na namin
09:14naranasan
09:15siguro yung peak
09:17ng aggression
09:18from the authorities
09:20ng China.
09:22So pag
09:23larga nung
09:24dalawang vessels
09:25from BFAR
09:26sinundan agad kami
09:27ng isang
09:29China Coast Guard
09:30vessel
09:31at meron ding
09:32nakasunod na
09:33Chinese militia
09:35vessels.
09:35Pag nakita nyo
09:36yung video
09:37mula sa
09:38Himpapawid
09:38kita nyo
09:39kung gaano
09:40kalaki yung
09:41difference
09:41ng size
09:43ng CCG
09:44vessel
09:45pati itong
09:45mga
09:45Chinese
09:46militia
09:47ships
09:47kumpara
09:48doon sa
09:49BFAR
09:50vessel
09:51na sinasakyan
09:52namin.
09:52Pagkatapos
09:53magbaba
09:53ng dalawang
09:54inflatable
09:55boat
09:55itong
09:56China Coast Guard
09:56vessel
09:57na may
09:57bow
09:57number
09:575101
09:58e kaagad
09:59nang dinikitan
10:00ng CCG
10:02vessel
10:02na ito
10:03yung sinasakyan
10:04naming
10:04BRP
10:05dato
10:06ang pinakamalapit
10:09na encounter
10:09or pinakadelikadong
10:11encounter
10:11namin
10:12noong time
10:13na yun
10:13ay
10:14habang
10:14papunta kami
10:15sa isa sa mga
10:16sandy kai
10:17islands
10:18ay
10:18kinap kami
10:19ng
10:20CCG
10:21vessel
10:22buti na lang
10:23na iwasan
10:25nung aming
10:26kapitan
10:27yung
10:28dangerous
10:29maneuver
10:30na tinatawag
10:31ng CCG
10:32vessel
10:32kaya
10:33fortunately
10:33wala namang
10:34nangyaring
10:35aksidente
10:35sa pagpapatuloy
10:37ng routine
10:37patrol mission
10:38ng BFAR
10:38sakay kami
10:39ng BRP
10:40datu
10:40pagbuwaya
10:41at yung mga
10:42ibang kasama
10:42namin na
10:43BFAR
10:44authorities
10:44pati na
10:45yung ibang
10:45members
10:46of the
10:46media
10:46nandun
10:47sila
10:47sa
10:47BFAR
10:49BRP
10:50datu
10:50Roma
10:51pennet
10:51at kaagad
10:51silang
10:52sinundan
10:52ng
10:53dalawang
10:53inflatable
10:54boats
10:54galing
10:54sa
10:54CCG
10:55o
10:55China
10:56Coast
10:56Guard
10:56pati
10:57na
10:57ng
10:57Chinese
10:58militia
10:59vessel
10:59at
11:00tuloy-tuloy
11:01kaming
11:01iniikutan
11:02ng
11:02helicopter
11:02sa kanyang
11:03Chinese
11:03authorities
11:05Kapag
11:06sumama ka
11:06sa ganitong
11:07klase
11:07ng
11:07mission
11:08alam mo
11:09na
11:09may
11:10level
11:11of
11:12danger
11:12at
11:13alam mo
11:13na
11:14basically
11:14na
11:14magiging
11:15delikado
11:15yung
11:16coverage
11:16Sa
11:17totoo
11:17lang
11:17nung
11:17nandun
11:18ako
11:18hindi
11:19naman
11:19nadagdagan
11:20yung
11:21takot
11:22ko
11:22na
11:23takot
11:23na
11:24meron
11:24na
11:24ako
11:24going
11:25in
11:25Siguro
11:26ang
11:27mas
11:27naramdaman
11:28ko
11:32Pilipino
11:33authorities
11:33sa
11:34mga
11:35taga
11:35Philippine
11:36Coast Guard
11:36at
11:37sa
11:37mga
11:37taga
11:38BIFAR
11:38at
11:38lalong-lalo
11:39na
11:39doon
11:40sa
11:40mga
11:40Pilipinong
11:41Mangingisda
11:42na
11:42na-meet
11:43at
11:43na-encounter
11:43namin
11:44doon
11:44mismo
11:44sa
11:45West
11:45Philippine
11:45Sea
11:46kasi
11:46you have
11:47to
11:47remember
11:47we
11:48were
11:48there
11:48to
11:49cover
11:49for
11:49nine
11:50days
11:50pero
11:51saglit
11:51na
11:51saglit
11:52lang
11:52yun
11:52kumpara
11:52doon
11:53sa
11:53araw-araw
11:54nilang
11:54nararanasan
11:57I don't think
11:58meron naman akong
11:58special na ginawa
12:00sa paghahanda
12:01doon sa
12:02paglalayag namin
12:03papunta sa
12:03West
12:04Philippine Sea
12:04just because
12:05babae ako
12:06parang kung anong
12:06paghahanda
12:07ng mga
12:07lalaking
12:08reporter
12:08same lang
12:09naman sa
12:09babaeng
12:10reporter
12:11and I think
12:12ang pinakapaghandang
12:14ginawa ko
12:14ay yung
12:14pagre-review
12:15doon sa mga
12:16lugar na
12:16pupuntahan
12:17namin
12:17kung paano
12:18ba dapat
12:18yung
12:18protocols
12:19ganyan
12:20kung ano
12:20yung mga
12:22proper
12:23terminology
12:24na ginagamit
12:25ng Philippine
12:26Coast Guard
12:27it's more
12:28of the story
12:29not really
12:30anything
12:30physical
12:31or mental
12:32for me
12:32na
12:34ito yung
12:35hinanda ko
12:35I think
12:36yun ang papel
12:36ng Philippine
12:37media
12:38na
12:38lumabas kami
12:39doon
12:40at kuna
12:40namin
12:40kung ano
12:41yung
12:41nangyayari
12:41at ipakita
12:42ito
12:43sa mga
12:43Pilipino
12:44dahil
12:44part
12:45dito
12:45ng
12:45Pilipinas
12:46nanalo
12:46na tayo
12:47sa
12:47arbitral
12:48tribunal
12:49alam
12:49natin
12:49na
12:49atin
12:50ito
12:50and
12:51we
12:51have
12:51to
12:52protect
12:53it
12:53and
12:54you cannot
12:54protect
12:54something
12:55you don't
12:55even
12:55understand
12:56or you
12:56don't
12:57even
12:57know
12:57kaya
12:58kailangan
12:59na
13:01ipaalam
13:01ito
13:01sa
13:02kanila
13:02mahalaga
13:03na
13:04nasusunan
13:04at
13:04nababantayan
13:05natin
13:05kung
13:05ano
13:05yung
13:06nangyayari
13:06sa
13:06West
13:06Philippine
13:07Sea
13:07dahil
13:09mahalagang
13:10balaman
13:11ng
13:11mga
13:12kapuso
13:12natin
13:13kung
13:13ano
13:13talaga
13:14yung
13:14nangyayari
13:15on the
13:15ground
13:16i-communicate
13:17kung
13:17gaano
13:19katindi
13:20yung
13:21panganib
13:22kung
13:23gaano
13:23katindi
13:23yung
13:24sakripisyo
13:25na
13:25hinaharap
13:26at
13:26ginagawa
13:27ng
13:27mga
13:28mangingisda
13:28natin
13:29na
13:29nandoon
13:30sa
13:30West
13:30Philippine
13:31Sea
13:31at
13:32araw-araw
13:33hinaharas
13:34kung
13:34gaano
13:35katindi
13:35yung
13:36sakripisyo
13:36ng
13:36Filipino
13:37authorities
13:38kapag
13:39meron kang
13:40empathy
13:40kapag
13:41kaya
13:41mong
13:41ilagay
13:42yung
13:42sarili
13:42mo
13:43doon
13:43sa
13:43sitwasyon
13:44nila
13:45mas
13:45na-humanize
13:46yung
13:46story
13:46at
13:47mas
13:48naipaparamdam
13:49doon
13:50sa
13:50mga
13:50taong
13:51makababasa
13:52makapapanood
13:53at
13:53makapakikinig
13:54ng
13:54kwento
13:55mo
13:55I think
13:55if you're
13:56a reporter
13:57kung
13:57journalist
13:58ka
13:58kailangan
13:59hindi
13:59ka talaga
14:00matatakotin
14:00dahil
14:01hindi
14:01mo
14:01alam
14:01kung
14:01saan
14:02ka
14:02ipapatapon
14:02at
14:03anong
14:03mangyayari
14:04doon
14:04siguro
14:05yun
14:05yung
14:05isang
14:05trait
14:06ko
14:06na
14:06kahit
14:07anong
14:07mangyayari
14:08okay
14:08sige
14:08go
14:09as
14:09reporters
14:10were
14:10the
14:10team
14:10leaders
14:11ng
14:11cameraman
14:12namin
14:12pati
14:13ng
14:19editing
14:20report
14:20syempre
14:21tao
14:21lang
14:22naman
14:22din
14:22tayo
14:22no
14:23natatakot
14:24din
14:24tayo
14:24pinigdadasal
14:25ko
14:26na
14:26maging
14:26safe
14:27kami
14:27nang
14:28sa ganun
14:29madala
14:29namin
14:29yung
14:29balita
14:30sa mga
14:31tao
14:31tapos
14:32pinipipray
14:33ko rin
14:33kay
14:34God
14:34to help
14:35me
14:35do
14:35a good
14:36job
14:36a great
14:37job
14:37kasi
14:38para
14:38sa akin
14:38ginagawa
14:39ko
14:39yun
14:40para
14:40sa
14:40mga
14:40Pilipino
Comments