00:00Mula sa Himpapawid, ila na sa sunog na isla ang bahaging ito ng Navotas City.
00:06Balot ng makapal na usok ang paligid at nakikita ang kalat-kalat na apoy sa kalupaan.
00:11Pernes, April 10 ng gabi, nung sumiklab ang sunog na ito sa Navotas Sanitary Landfill Facility.
00:18Makalibas ang isang linggo, paduloy ang paglagablab ng sunog.
00:22Gaano nga ba kadalikado ang usok mula sa nasusunog ng Navotas Landfill?
00:26Inuubo, sumasakit ang ulo at hinihika.
00:30Ilan lang ito sa mga naranasan ng mga residente dahil sa nasusunog na Navotas Landfill.
00:36Matagal na hindi ako hinihika kasi dahil sa usok, nag-trigger po yung aking hika.
00:41Masakit sa dibdib sir yung usok kasi parang hindi ka na makahiga yung baho kung amoy.
00:47Bukod kasi sa mga residente sa lugar na pangunahing apiktado ng insidente,
00:51kumalat na ang usok hanggang sa kalapit nitong lugar sa Metro Manila.
00:55Nitong April 18, nagpaalala na ang Manila Disaster Risk Reduction Management Department
01:01na magsuot ng face mask at iwasan ang paglabas kung hindi kinakailangan dahil sa paglala ng air quality sa lungsod.
01:08Ang apanganib na usok, umabot na rin hanggang sa bataan ayon sa satellite data ng Philippine Space Agency o FILSA.
01:16Kung magpapatuloy raw ang pagkalat ng usok sa Navotas, aabot sa 65,000 residente ang maaapektuhan.
01:24Kaugnay nito, nagbabala si Health Secretary Ted Herbosa sa panganib na dala ng usok mula sa Navotas Landfill.
01:31May laman kasing toxic gases ang usok ng mga nasunog na basura na lubhang nakaapekto sa kalidad ng hangin sa
01:38mga lugar kung saan ito patuloy na kumakalat.
01:41Nito lang April 11, nakapagtala ng mataas na antas ng nitrogen dioxide sa himpapawid ng Navotas ayon sa datos ng
01:49FILSA.
01:50Lubahang delikado na malanghap ng mga tao ang hangin na may mataas na konsentrasyo ng nitrogen dioxide dahil posibli nitong
01:57ma-irritate ang human respiratory system.
01:59Babala pa ng DOH, makasasama rin sa kalusugan ang haze o polluted na hangin na may lamang dust particles mula
02:08sa sunog at abo na nabumula sa landfill.
02:11Pero bukod sa epekto sa kalusugan, lubaharing apektado ng sunog sa Navotas Landfill ang kabuhayan ng mga mamamayang malapit dito.
02:21Ayon sa Greenpeace Philippines, apektado maging ang panginis na sa lugar dahil delikado sa marine ecosystems ang toxins mula sa
02:30nasusunog na landfill.
02:32Ang mga pollutant daw kasi na mula sa usok ay nananatili sa kapaligiran at hindi natutunaw.
02:38Dagdag pa sakit ito sa mga apektadong residente na patuloy rin nahihirapan sa gitna ng tumataas na presyo ng mga
02:46bilihin at krudo.
02:47Para makapagplano at maiwasan ang masasamang epekto ng usok mula sa nasusunog na Navotas Landfill,
02:53maaaring imonitor ang air quality sa isang lugar sa tulong ng three easy steps.
02:59Una, pumunta sa website ng Environmental Management Bureau sa air.emb.gov.ph.
03:06Ikalawa, hanapin mula sa page at iklik ang Real-Time Ambient Air Quality Monitoring.
03:12At ikatlo, iklik ang Metro Manila Air Quality Data at tingnan ang AQI o Air Quality Index Score ng inyong
03:19limsot at ang remarks.
03:21Tandaan, kapag ang Air Quality Index ay nasa 0 to 50, ito ay nasa good category.
03:27Ang 51 to 100 naman ay fair category.
03:30Masasabi namang unhealthy for sensitive groups kapag nasa 101 to 150,
03:36habang ang 151 to 200 ay very unhealthy.
03:40At ang 201 to 300 naman ay acutely unhealthy.
03:45Pero kapag ang Air Quality Index ay umabot na sa 301 to 500, ito ay nasa emergency category na.
03:53As of April 19, 138 ang naitala na air quality sa Navotas.
03:58Nangangahulugang ito ay nasa unhealthy for sensitive groups.
04:02Ayon sa Environmental Management Bureau, National Capital Region,
04:06walang restriction at hindi kailangan magsuot ng face mask kapag good at fair ang air quality sa isang lugar.
04:13Kapag naman unhealthy for sensitive groups, pinapayuhan ang mga may respiratory disease na magsuot ng face mask at limitahan ang
04:21paglabas ng bahay.
04:23Kapag very unhealthy, pinapayuhan ang publiko na iwasan ang paglabas at umiwas sa matinding traffic areas.
04:31Sa acutely unhealthy, dapat iwasan ang paglabas ng bahay at pagbiyahe kung hindi kinakailangan.
04:37Kapag emergency naman, kailangang manatili sa loob ng bahay at ipinagbabawal ang paggamit ng mga sasakyan.
04:45Patuloy pang inaalam ng mga otoridad ang sanhinang sunog sa Navotas Landfill.
04:50Pero ayon sa mga ulat, may eyewitness umanong nakakita na nagsimula sa gitnang bahagi ng landfill ang apoy.
04:57Samantala, maaaring namang maharap sa criminal, administrative at civil charges ang dating operator ng landfill na Philippine Ecology Systems Corporation
05:07o PhilEco.
05:27Outro
