00:00Sa kabila ng dumaraming kaso ng pang-aabuso sa kababaihan,
00:04marami pa rin ang mga kaso na hindi naiuula dahil maliban sa sila yung natatakot,
00:09hindi pamilyarang ilan sa kanilang mga karapatan.
00:12Kaya ngayong araw, pagtunan natin ang pansin ang awareness ng kababaihan
00:17sa mga batas na pumuprotekta sa kanila.
00:20Makinig at matuto sa another gender-related talk dito sa G-Terms.
00:34At mga kasama natin ang host ng abogado ng bayan at senior and management partner din
00:39na isang law firm kilala sa pagbibigay ng libreng legal na payo online.
00:45Joining us is Atty. Hayes Meking.
00:48Good morning, Atty. Hayes and welcome po sa Rise and Shine, Pilipinas.
00:51Welcome back, Atty. Hayes.
00:53Good morning, Atty. Good morning, ProPP.
00:55Naku, sana mag-iato.
00:56Good morning. Good morning din sa lahat ng ating nanonood ngayong umaga.
01:01Maraming salamat muli, Atty.
01:02Good morning. Good morning. Thank you, Pro.
01:05I remember also last time, Atty. Hayes, hindi tayo sa G-Terms din.
01:09Atty. Hayes, pag-usapan na natin ito.
01:11Madalas kasi physical abuse ang nai-report.
01:14Pero totoo po ba na kahit walang physical injuries,
01:18ay pwede pa rin mag-file ng abuse case ang isang babae?
01:21Okay. So, para sa ating mga kababayan, para maintindihan ninyo,
01:25hindi kailangan na merong physical abuse para bago mag-file ng kaso sa korte.
01:30At ito'y nakapaloob sa ating batas na tinatawag na anti-violence against women and children.
01:35Or we call it Republic Act 9262.
01:39Ito kasing Republic Act 9262, Prof, at sa ating mga kababayan nanonood ngayon,
01:44ito'y nag-cover ng hindi lang physical abuse, yung nabugbog ka or sinaktan ka,
01:50kundi pati na rin psychological abuse, verbal abuse,
01:54and including also emotional abuse.
01:57At yung mga hindi nagsusuporta kasama ito sa tinatawag nating economic abuse.
02:02And also, yung tinatawag na sexual abuse, yung sapilitan,
02:08or medyo may pagkarip na rin.
02:10Okay, at so ang hindi kung isang babae ay vowsy victim, pero may trabaho siya,
02:16may mga kailangan siya kasuin sa opisina,
02:18may karapatan po ba siya sa paid leave?
02:21At paano po ito ma-apply sa workplace?
02:24Okay, ito bago po ito, may vowsy leave na po tayong tinatawag.
02:28Ang vowsy leave kasi is 10 days.
02:30Pero doon sa 10 days na yun, kailangan ma-prove mo na meron kang kasong vowsy.
02:34For example, you have to provide your barangay complaint,
02:38meron ka rin nakalagay doon yung mga kaso mo sa korte, pending ito.
02:43So ipoprovide mo lang ito na pending sa prosecutor, pending sa court,
02:47o kaya nag-file ka ng vowsy case sa barangay.
02:51At meron pa tayong protection order.
02:53So pwede yung 10 days, ito kasi ang paid.
02:55Pero yung unpaid, pwede mo pa extend, unpaid.
02:58Pero kasi ongoing, kasi kunyari, permanent protection order,
03:01temporary protection order, that's a bit longer na kasi prof.
03:04So yun, medyo matahaba-haba.
03:07Okay, attorney Hayes, kapag naharas ang kababaiyan sa social media,
03:11ano po ang legal steps na pwede nilang gawin para protektahan ang sarili nila?
03:15Okay, para naman sa mga naharas online, actually this is no longer covered by vowsy,
03:20but this is covered under cybercrime.
03:22So this is Republic 310175, Cyber Libel.
03:27Cybercrime Prevention Act of 2012.
03:28Yes, Cybercrime Prevention Act.
03:31Ito kasi kapag ikaw ay napahiya online, sa social media, even sa group chat.
03:36This is also covered, basta madami kayo doon, more than two.
03:39And then ito ay gagawin mo, screenshot mo muna lahat yun,
03:43tapos kukuha ka ng testigo na nakabasa doon,
03:46kasama ba kaya sa group chat o kaya nabasa niya online,
03:48especially if it is posted.
03:50And then you're going to screenshot, prepare it as your evidence,
03:53tapos i-file mo ito sa Fiscal's Office with your narration of the facts,
03:58na nandoon, anong naunang nangyari, anong kasunod, at bakit ito nangyari,
04:02tapos i-laydown mo na lahat ng ebidensya mo.
04:04Ayun.
04:05At sarni Hayes, gaano po kahaba ang paid maternity leave na available ngayon,
04:10at sino pong covered or qualified sa benefit na ito?
04:13Okay, dati nasa 60 days lang ang normal delivery,
04:16tapos I think more than 70 days naman pag si sariyan.
04:19Pero in-expand itong maternity leave natin na batas,
04:23ginawa na siyang 105.
04:26Itong 105, kapag solo parent ka pa, may additional pa ito prof,
04:30may additional 15, so total ng 120.
04:34So this is a paid ito.
04:36Pero ano bang qualification?
04:38Dapat at least nakapag-work ka, nakapag-contribute ka sa 6 months or more.
04:44And then, meron din tayong tinatawag na, yung solo parent leave, additional leave,
04:49yun na 15 days.
04:50Pero sa miscarriage, remember, pag nakunan, meron kang 60 days na leave.
04:56At saka,
04:57Paid ito?
04:58Paid ito.
04:59Okay.
04:59Pero hindi naman magsabay si...
05:00Working days? Calendar days?
05:03Calendar days.
05:04Calendar days.
05:04Okay.
05:05Pero hindi ito, pwedeng magsabay si miscarriage siya kasi.
05:09Si maternity, kasi hindi ka mga pwedeng nanganak kasi nakunan ka.
05:13So, that is the, ano, I think meron pang tinatawag na, so we have maternity leave,
05:21and then additional 15 days, miscarriage 60, and yung vowsy leave na bago ito.
05:27Kapag ikaw ay, yung na-explain natin kanina, 10 days ito, 10 days.
05:33For vowsy leave.
05:33Tapos pag pwede i-extend,
05:35Wala ng bayan.
05:37So, these are the other kinds of paid leave na pwedeng mag-i-entited ang kababaihan,
05:43lalo kung mag-undergo sila, alam ba ako ng surgery, attorney?
05:46Surgery, gynecological leave, which is 60 days.
05:5160 days din.
05:52Paid din yun, attorney haze.
05:54Okay.
05:54Attorney haze, paano po kung hiwalay na ang mag-asawa, pero hindi pa anod?
05:59So, pwede bang ibalik ng babae ang maiden niya?
06:03Is there, how is the process for that?
06:05Okay.
06:06Unang-una, walang batas na nagsasabi na ang babae, pag nag-asawa,
06:09kailangan niyang magpalit na ng apilyedo sa lalaki.
06:12Tradisyon lang talaga natin sa Pilipinas na,
06:14okay, sige, nag-asawa na tayo, so palit na ako ng apilyedo,
06:18just to tell everyone that I'm your wife, parang ganun.
06:21Pero wala po sa batas na kailangan or mandatory na kailangan talagang palitan.
06:25Now, if gusto kong magpalit, kunyari, may asawa na ako, tapos gusto kong magpalit,
06:30pwede ko bang ibalik sa original ko?
06:32Kahit hindi kami hiwalay, kasi nga wala naman nagsabi,
06:35kahit married ako, I can still retain my middle name.
06:43Ano-ano?
06:44Maiden.
06:45Maiden name.
06:46Okay, I can still retain my maiden name kahit may asawa na ako.
06:50Ngayon, kung nag-asawa na ako, kasi pinalitan ko na sa asawa ko,
06:53ibabalik ko, well, I still have the option.
06:56Medyo maano lang to, matrabaho, because your previous IDs were already changed
07:00to your married name, tapos ibabalik mo na naman sa maiden.
07:04So, medyo matrabaho lang, the role of execution of affidavits, mga ganun.
07:08Tapos isa-isa mong papalitan sa mga pinagkosya mo ng ID.
07:11Okay, pero pwede.
07:13Pero pwede, walang nag-hinder nito, walang pwedeng magsabi na hindi pwedeng ibalik
07:19yung ateledo mo ng pagkadalaga mo.
07:21Kasi wala namang batas na mandatory na kapag nag-asawa ka na,
07:24ay kailangan talagang sundin mo yung sa asawa mo.
07:27Tradisyon lang natin.
07:28Ayun.
07:28Attorney Hayes, may karagdagang batas po ba na po-protect sa ating mga kababayan?
07:33Actually, itong sa batas natin, medyo mas comprehensive ito sa RA-9262,
07:39yung VAW-C.
07:40Kasi nandun na lahat, psychological abuse,
07:42we have economic abuse na hindi nagsusuporta,
07:44the verbal abuse, emotional abuse, sexual abuse, and physical abuse.
07:48Kung tutuusin, very comprehensive na ang VAW-C.
07:51At covered lahat ng kababaihan kahit anong age,
07:55at kahit ano po ang status,
07:57kahit may stress, kahit may asawa,
08:00or magka-live-in lang,
08:01or basta na magkarelasyon sila.
08:03But this is only covered against,
08:07ipafile ito against sa lalaki.
08:09Ah, lalaki.
08:09Pero hindi pwedeng magkarelasyon ng purong babae.
08:12Okay.
08:13Attorney, hindi mga libre po bang consultation
08:15na paraan para makalapit ang kababaihan sa abogado
08:19kung nakarana sila ng paglabag sa kanilang mga karapatay.
08:22Okay.
08:22So, unang-una naman talaga, basic talaga sa atin,
08:25pumunta sa barangay.
08:26Okay.
08:26Yun talaga ang una, magpablotter sa barangay.
08:28Libre yun.
08:29Pwede ka rin pumunta sa women's desk,
08:30sa police station.
08:32So, wala ding problema yun.
08:33Libre din yan.
08:34You can also go to PAO or the Public Attorney's Office.
08:36That's also libre.
08:37You can also go to IBP or the Integrated Bar of the Philippines.
08:40Walang problema yun.
08:41So, okay lang yun.
08:43Okay.
08:43Makingin ng tulong at mapagbigay sa kanila ng legal advice.
08:47Attorney, your social media accounts,
08:49I understand you're also giving free advices, legal advice.
08:52So, free legal advice,
08:53pwede nyo akong masundan sa TikTok at sa Facebook.
08:57So, wala lagi po tayong nagla-live doon sa any of these.
09:00Basta wala pong court hearing
09:02kasi medyo very active po ang ating mga kaso sa korte ngayon.
09:05Okay.
09:06And I'm handling all the criminal cases of the law firm.
09:09So, medyo bugbogan.
09:10Mabigat siya, Tony Hayes.
09:11Grabe, oo.
09:12Pero kayang-kaya.
09:13Talagang napagbigay.
09:14What's the Facebook page or TikTok account?
09:16Abogado ng Bayan pa rin po.
09:18Abogado ng Bayan.
09:19And your show?
09:20And my show, I will be changing.
09:23I'm a black timer here at NPTV4.
09:25But I don't know if when are we going to start our season 2.
09:28Season 2.
09:29Abangan na lang po lang ating mga kababayan.
09:31On that note, maraming salamat po,
09:33Attorney Hayes Mekin.
09:34Thank you so much, bro.
09:35Sa lahat ng mga legal advice para sa kababaihan.
09:38In line pa rin with Women's Month.
09:39And happy Women's Month.
09:41Thank you, thank you, bro.
09:41Thank you, Attorney Hayes.
09:43At para sa ating mga ka-RSP,
09:44abangan ng iba pa ang gender-related laws,
09:47terminologies, and topics sa pag-uusapan natin
09:49dito pa rin sa G-Terms.
Comments