- 5 weeks ago
Allah yeryüzündeki her şeyi insanın hizmetine verdi ve onu yeryüzünde halife kıldı. İnsana verilen bilgi ve beyan nimeti, onun sorumluluğunun büyüklüğünü gösterir. Meleklerin bilmediğini Adem’e öğretmesi, insanın şerefini değil; emanetini ve imtihanını hatırlatır: Bilgi Allah’tandır ve kul ancak O’nun öğrettiğini bilir.
İstersen daha duygusal, daha davetkâr veya daha akademik bir ton da ayarlayabilirim.
İstersen daha duygusal, daha davetkâr veya daha akademik bir ton da ayarlayabilirim.
Category
📚
LearningTranscript
00:00A'udhu billahi minashşeytanirracim. Bismillahirrahmanirrahim.
00:36Bismillahirrahmanirrahim.
01:14Bismillahirrahmanirrahim.
01:51Bismillahirrahmanirrahim.
01:52Geçen dersimizde hatırlayacaksınız. Bakara suresinin 29. ayetine kadar gelmiştik. Bu dersimizde de inşallah surenin 29. ayetinden itibaren geri kalan ayetleri
02:12tanımaya çalışacağız.
02:15Bakın bu bölümde Rabbimiz buyurur ki,
02:44Dağları, taşları, tüm arzı size vermiştir. Sizler onunla cennet kazanasınız diye.
02:52Tüm mülk Allah'ındır. Sahip olduğunuz her şeyi size O vermiştir.
02:57İyi bir düşünün. Acaba bu hayat sizin midir? Nereden buldunuz bu hayatı? Babalarınızdan mı aldınız? Analarınız mı verdi? Yoksa laboratuvarlarda
03:11mı buldunuz?
03:11Yoksa şu hayatınızı, emeklerinizi gömdüğünüz dükkanlarınızda, sanayi çukurlarında mı buldunuz?
03:21Eğer bu hayat sizinse, bir tek saniyesine bile söz geçiremiyorsunuz.
03:27Ağarmaya yüz tutmuş, bir tek kılınızın rengini bile değiştirmeye gücünüz yetmiyor.
03:32Sizi gün be gün yaşlılığa ve ölüme sürükleyen şu zamanı bir saniye bile durduramıyorsunuz.
03:42Acıkmanızı engelleyemiyor, susamanızın önüne geçemiyorsunuz.
03:46Öyleyse, hayır hayır, bu hayat sizin değildir.
03:51Onu size Allah vermiştir.
03:53Bunu hiçbir zaman hatırınızdan çıkarmayın.
03:57Buyurduktan sonra Rabbımız, bakın şöyle diyor.
04:01Tümme estevâ iles semâ'i fesevvâhunne seb'a semâvâd.
04:07Sonra o Allah gökyüzüne yönelerek, gökleri de yedi kat halinde nizama koyuvermiştir.
04:15Sonra, semâya yönelmiştir Allah.
04:18Semâya dönmüş ve semâyi ele almış ve onu yedi kat olarak düzenlemiştir.
04:25Veya ayet-i kermenin bir başka manası da şöyledir.
04:29Çok sema vardı da onun yedisini bizim için düzenlemiştir Allah.
04:34Yani sadece bu yedi kat sema değil, daha çok sema vardı da bunlardan yedisini Allah bizim için düzenlemiştir.
04:43Kıyametin kopuşuyla işte bu yedi semanın düzeni bozulacaktır.
04:48Diğerlerini tabi bilmiyoruz, bilemiyoruz.
04:53Ve huve bi kulli şeyin alim, o her şeyi bilendir.
04:57Her konuda bilgi sahibi olandır ve her şeyi bilendir Allah.
05:02Buraya kadar anlatılan ayetlerde insanın Allah'a itaatı isteniyor.
05:08Çünkü o Allah tek yaratıcıdır.
05:11Hikmet sahibi, hüküm ve hakimiyet sahibidir.
05:16İlmiyle, hikmetiyle bütün bu kainatı yaratan, sonra da her şeyi hakimiyeti altına alan Allah'tır.
05:25Ölümü ve hayatı belirleyen O'dur.
05:28Dünyanın da, insanın da ve insanın sahip olduğu şeylerin de sahibi O'dur.
05:34İşte Bakara suresinde buraya kadar anlatılan ayetlerde bunlar anlatıldı.
05:41Bundan sonraki ayetlerle de insanın yeryüzünde Allah'ın halifesi olduğu,
05:49insanın Allah'ın hidayetine tabi olması gerektiği
05:52ve sürekli kendisine düşman olan,
05:55onu sattırabilmek için sürekli fırsat kollayan şeytana uymaması konusunda
06:01insanın uyarıldığını görüyoruz.
06:05Bakın bundan sonraki ayetlerinde Rabbimiz şöyle buyuruyor.
06:30Kur'an'ın bu bölümünde başka hiçbir kaynaktan bilgilenme imkanımız olmayan,
06:38başka türlü ispatlanması mümkün olmayan bir konuyu anlatır Rabbimiz bize.
06:45İnsanın yaratılış konusunu anlatır.
06:49Rabbimizin bu bölümde bize sunacağı bu bilgi,
06:52insanı zavallı bir evrim yaratığı seviyesinden kurtarıp,
06:56Allah'ın en şerefli yaratığı olan meleklerin bile
07:00kendisine secde etmesine layık olan bir varlık seviyesine çıkarmaktadır.
07:05Evet, Rabbimiz kitabının bu bölümünde insanla ilgili,
07:13insanın yaratılışıyla ilgili başka hiçbir kaynaktan öğrenme imkanımızın olmadığı
07:19bir bilgi sunuyor bize.
07:22Her şeyi bilen Allah, bilgi kendisinden olan Allah,
07:27eğer varlığın başlangıcıyla alakalı, bizim başlangıcımızla alakalı
07:32bu bilgiyi bize ulaştırmasaydı,
07:35bizler kendi başımıza nereden bilebilirdik bunu?
07:39Öyleyse,
07:40insanlık eğer insanla ilgili,
07:44kendisiyle ilgili tüm problemlerini çözmek istiyorsa,
07:47içinde yaşadığı şu dünyayı kendi hayrına çevirmek istiyorsa,
07:52o zaman kendisiyle ilgili Rabbimizin anlattığı bu yaratılış,
07:58bu başlangıç bilgilerini çok iyi tanımak ve değerlendirmek zorundadır.
08:03Yani, kendisini kendisine tanıtan Rabbimizin bu vahiy bilimlerini çok iyi tanımak zorundadır.
08:11Eğer insanlık, insanı tanımak istiyorsa,
08:16insanlık, insanın problemlerini çözümlemek istiyorsa,
08:19vahiyin bu anlattıklarına çok ciddi kulak vermek zorundadır.
08:23Zira, şunu kesinlikle ifade edelim ki,
08:28insanla ilgili en kesin, en doğru, en yanılmaz bilgi, Allah'ın bilgisidir.
08:34Çünkü, onu, onu yaratandan daha iyi kimse bilemez.
08:40Ve, yaratılışı kendi elinde olmayan insan,
08:44kendisini aşan konularda susmak zorundadır.
08:47Yani, bilmediği, bilemediği bir konuda,
08:51sadece Allah'ın vereceği bilgi konusunda,
08:54susmak ve bilgi sahibinin,
08:56verdiği bilgiye inanmak zorundadır.
08:59Bundan başka çaresi de yoktur insanın.
09:03Bakın, Rabbimiz buyurur ki,
09:05وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ
09:08Hatırla ki, Rabb'ın meleklere şöyle demişti.
09:13Hatırlayalım diye, bilelim ve bu konuda bilgi sahibi olalım diye,
09:18Rabbimiz bu konuyu gündeme getiriyor.
09:21Burada bir insan problemi çözülecek.
09:24Burada bir insan problemine muttali kılınacağız.
09:28Rabbimiz bizi bir insan problemine muttali kılacak.
09:32Ama, dikkat ederseniz, bu problemin çözümü Rabb ile başlıyor.
09:38وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ
09:40Bakın, problemin çözümü Rabb ile başlıyor.
09:46İnsan ve yaratılışı Rabb ile gündeme geliyor.
09:50İnsan ve yaratılışı konusunda,
09:52Rabb'i devreden çıkaramayız.
09:55İnsanı Rabb'la birlik tanımak,
09:58Rabb'la birlik düşünmek mecburiyetindeyiz.
10:01Yani, eğer insanı tanımak istiyorsanız,
10:04insanla ilgili problemleri çözmek istiyorsanız,
10:08insan denen bu varlığı mutlu etmek istiyorsanız,
10:11Rabb siz yapamazsınız bunu.
10:14Çünkü, eğer bu işin başlangıcında Rabb varsa,
10:18yani, hayatın başlangıcında ve de hayatın devamında Rabb varsa,
10:24ölümünde Rabb varsa,
10:26ölüm ötesinde de Rabb varsa,
10:28bu insanı tanımada ve bu insanla alakalı problemlerin çözümünde,
10:33mutlaka bu Rabb'ın varlığı da gündeme gelecektir.
10:38Evet, insanı var eden bir Rabb var.
10:42Sonra, bakıyoruz, ayeti kerimede,
10:45bir de melekler var.
10:46Bu iki varlığın ikisi de bizim dışımızdadır.
10:50Bakın, insanı var eden Rabbimiz,
10:53ayeti kerimede der ki meleklere,
10:56inni ca'ilun fil ardı halife.
11:00Muhakkak ki, ben yeryüzünde bir halife yaratacağım.
11:05Kur'an-ı Kerim'i okurken,
11:07Kur'an'ı anlarken,
11:08bunun Allah sözü olduğunu asla unutmamalıyız.
11:12Kur'an'ı,
11:14kesinlikle insan sözü gibi anlamaya çalışmamalıyız.
11:16Bu konudaki orijinal örneklerden birisi işte buradadır.
11:22Bakın, önce bu bölümle alakalı,
11:26şöyle kısa bir özet sunalım inşallah.
11:29Bakıyoruz,
11:30sanki biz gibi,
11:32beşer sözü gibi Allah,
11:34haşa,
11:35melekleri karşısına alıyor.
11:36E, meleklerim ne dersiniz?
11:39Ben bir halife yaratmak isterim.
11:41Ne yaparsınız?
11:43Ne dersiniz?
11:44Fikriniz nedir bu konuda?
11:46Onlar da,
11:48aa, ne o ya Rabbi?
11:49Halife filan dedin.
11:51Bugüne kadar böyle bir şey duymamıştık.
11:53Ne o?
11:54Nasıl bir şey ya Rabbi?
11:56Meleklerim,
11:57işte kan dökecek,
11:59fesat çıkaracak özellikleri yanında.
12:01Yani,
12:02esfel-i safiliğin özellikleri yanında,
12:05ahsen-i takvim özellikleri de olan bir varlık.
12:08Yani,
12:10iman edecek, sabredecek,
12:12cihad edecek,
12:13canını verecek,
12:14oruç tutacak,
12:15kulluk yapacak bir varlık.
12:18E, tamam ya Rabbi,
12:20bu ikinci özelliklerini anladık da,
12:22ama bu birinci özellikleri de ne olacak?
12:25Ne olacak bu?
12:27Böyle bir şey sana yakışmaz.
12:29Ne lüzum vardı buna?
12:30Demişler gibi anlatılıyor.
12:31Sanki böyle anlaşılıyor gibi.
12:34Ama,
12:35hani Allah sözünü insan sözü gibi anlamaya çalışmayacağız demiştik ya,
12:41sözü Allah söylediğine göre,
12:43şöyle de anlaşılır diyorum.
12:46şu anda birisi zile bassa ve ben o anda sizlere dönüp Hasan geldi desem ama bunu size haber veren ben
12:56öyle güçlü birisi olsam ki,
12:58bu güç yeryüzünde hiç kimsede bulunmasa yani Hasan geldi sözünü söylerken hemen otomatikman Hasan'ın kimliğini de size aktarabilecek güçte
13:09birisi olsam.
13:10Yani Hasan geldi sözüyle Hasan'ın kim olduğunu,
13:14babasını, süladesini, yedi ceddini, künhünü, barsağını, ciğerini, nereli olduğunu, niye geldiğini, nereden geldiğini, niyetinin ne olduğunu size anlatabilecek ve hemen
13:27siz bütün bunları bilebilecek durumda olsanız.
13:31Ama tabi bende bu güç yoktur.
13:33Bunu yapabilen ancak Allah'tır.
13:36Bakın burada bu sözü söyleyen Allah'tır.
13:41Bakın Allah meleklerine ben yeryüzünde halife yaratacağım buyurduğu anda melekler kimin geldiğini, kimin geleceğini, kimin yaratılacağını, bu gelenin ne yapacağını,
13:54ne olacağını ve ne gibi özelliklere sahip olacağını hemen bilebilirler.
13:59Çünkü Allah'ın böyle bir cümleyle onlara her şeyi anlatabileceğini biliyoruz.
14:04Yani böyle Allah'ca bir söz.
14:07Olmayan bir şeyi oldurucu biçimde söz söylemek ancak Allah'a ait bir şey.
14:13Bunun bir tane örneğini yaşadık yeryüzünde.
14:17Resulullah Efendimiz okur yazar değildi de oku dedi Allah.
14:22Allah o oku deyince hemen Allah'ın Resulü okur oluverdi.
14:27Tekvini irade diyoruz buna.
14:30Yani olmayan şeyin var edilmesi biçiminde, olmayan şeyin var kılınması biçiminde bir harekettir veya bir sözdür.
14:37Hani Kur'an'ın ifadesiyle söyleyelim bunu.
14:41Çun feyekun.
14:42Ol dedi mi Allah hemen anında oluverecektir.
14:47İşte böyle Cenab-ı Hak ben halife yaratacağım dedi mi, melekler onun baştan sona ne olduğunu, insan olduğunu ve halife
14:56olarak yaratılacak bu insanın hangi özelliklere sahip olduğunu hemen anlayabilir.
15:02Peki, acaba birinci şekilde anlamak caiz mi?
15:07Bu konuda diyoruz ki, Kur'an'ın anlatım modeline göre birinci şekilde anlamak da caizdir.
15:14Ama Allah'a caiz değildir.
15:17Çünkü Allah'ın meleklerle istişare etmesini kesinlikle düşünemeyiz.
15:23Bu yöntem Cenab-ı Hakk'ın meseleyi bir diyaloğu yoluyla anlatma yöntemidir.
15:28Bu tür anlatım daha kolay, daha kestirme yoldan kavratmayı sağlayan bir anlatımdır.
15:35Bakın bu yöntemi Kur'an'ın başka yerlerinde de görüyoruz.
15:39Mesela cansız varlıklarla tıpkı buna benzer bir diyaloğdan bahseder Rabbimiz Fussilet suresinde.
15:47Bakın duyurur ki,
15:59Sonra duman halinde bulunan semaya yöneldi Allah, ona ve yeryüzüne buyurdu ki, isteyerek veya istemeyerek gelin dedi.
16:09Onlar da eteyna ta'in, isteyerek geldik ya Rabbi dediler.
16:16Orada bir diyaloğdan söz eder Rabbimiz.
16:20Yani semayla, arz ile kendi arasında gerçekleştirilen bir diyaloğdan söz eder.
16:26Burada da böyle işte meleklerle bir diyaloğdan söz ediliyor.
16:30Şimdi, acaba bu diyaloğu nasıl anlayacağız?
16:36Acaba gerçekten Allah bu halife yaratma konusunda meleklerle istişare mi ediyor?
16:42Yani bu konuyu onlara danışıyor muydu acaba Allah?
16:47Yoksa bu halife yaratma konusunu onlara haber vermek miydi bu diyaloğun manası?
16:52Sorunun birinci şıkkını reddetmek gerektiğine inanıyoruz.
16:57Çünkü istişare yani danışmak bilgi eksikliğinden kaynaklanır.
17:03Benim bir konuda bilgim kıtsa, bilgim eksikse,
17:06benden bir adım ileride bilgi sahibi olan birine gider,
17:10onunla o konuyu istişare ederim, ona danışırım.
17:12Ama Allah için öyle bir şey caiz değildir.
17:15Çünkü bilgi kendisinden olan Allah,
17:19bilginin kaynağı olan Allah,
17:21mutlak bilen ve yanılmayan Allah,
17:24böyle bir konuda meleklerle kesinlikle istişare etmez diyoruz.
17:29Yok eğer bu diyaloğun maksadı,
17:32Adem'i yaratmak istediğini meleklere haber vermekse,
17:36o zaman meleklerin buna itirazını nasıl anlayacağız?
17:39Çünkü biz biliyoruz ki,
17:42meleklerin Allah'a itiraz hakları yoktur.
17:45Meleklerin Allah'a itiraz haklarının olmadığını,
17:48Kur'an-ı Kerim'den öğreniyoruz.
17:49Bakın, Tahrim suresinde Rabbimiz,
17:52bu hususu şöyle anlatır.
17:54La yasunallahemma emarahum,
17:57ve yefalune ma yu'merum.
17:59Allah kendilerine ne emrettiyse,
18:02ona isyan etmezler, edemezler,
18:04emredildikleri şeyi yaparlar.
18:08Kur'an anlatıyor ki,
18:10meleklerin Allah'a itiraz hakkı yoktur.
18:13Meleklerin Allah'a akıl vermeye hakları yoktur.
18:16Meleklerin Allah'a isyan etmeye hiç hakları yoktur.
18:19Öyleyse,
18:21mesele,
18:22verilen bir haber karşısında,
18:25sadece bir soru sormakla sınırlıdır.
18:28Meleklerin mahiyetini anlayamadıkları bir haber karşısında,
18:33sordukları bu soruyu,
18:35illa da itiraz şeklinde anlamamak lazımdır.
18:38Haberin yapısından kaynaklanan,
18:41hani Allah bir haber vermişti ya,
18:43ben yeryüzünde halife yaratacağım diye,
18:47halife yaratması konusunda onları bilgilendirmiş,
18:50onlara haber vermişti ya Allah,
18:52işte bu haberin yapısından kaynaklanan,
18:56hikmetin sırrını öğrenmek kastıyla,
18:58sorulmuş bir soruydu bu.
19:00Bunlar, bu melekler halife denince,
19:04yaratılacak bu varlığa Allah tarafından,
19:06bazı güçler verileceğini,
19:08bu varlığın bazı özelliklerle donatılacağını anladılar.
19:13Fakat,
19:14böyle iradeli bir varlığın,
19:16evrenin zorunlu kanunlarla yönetilen düzenine,
19:20nasıl uyum sağlayacağını anlayamadılar.
19:23O ana kadar,
19:24kainatta her şey itirazsız kulluk ilkesine dayanıyordu.
19:28Tüm varlıklar iradesizdi.
19:31Meleklerin kendileri de öyleydi.
19:33Ama anlayamıyorlardı,
19:35yeni bir varlık geliyor.
19:37Ve bu varlık,
19:39tüm diğer varlıklara göre,
19:41iradeli,
19:42yani itiraz edebilme,
19:44reddedebilme,
19:45karşı gelebilme,
19:46kafa tutabilme özelliğinde,
19:48yaratılacak bir varlıktı.
19:50E nasıl olacaktı bu iş?
19:52İradesiz binlerce varlık içinde,
19:55iradeli bir varlık.
19:55Yani,
19:57Allah yeryüzünde,
19:59kendi istediği şekilde hayat sürebilecek,
20:02bir varlık yaratmayı murat ediyor.
20:04Ama,
20:05halife olma özelliğinde yaratılan bu insanın,
20:08bu özelliğinin yanı başında,
20:09bir başka özelliği daha vardır.
20:12Bu insan,
20:13ya halifeliği seçecekti,
20:15ya da kan dökücülüğü,
20:17ve bozgunculuğu.
20:18Yani bu insan,
20:20hem Allah'ın istediği bir hayat tarzını da tercih edebilecek,
20:23hem de kendi isteyip de,
20:25Allah'ın istemediği bir yaşam biçimini de tercih edebilecek,
20:30ve yeryüzünde kan döküp,
20:32bozgunculuk yapabilecekti.
20:34Bu,
20:34halife tabirinin içinde,
20:37hem Allah'ın istediği biçimde,
20:39bir hayat sürebilen,
20:41hem de kan dökebilen,
20:43yani yan çizebilen anlamları vardır.
20:46İşte görüyoruz.
20:47O gün,
20:48Allah'ın istediği imanı yaşayanlar da,
20:51Allah'ın istemediği bir hayatı yaşayan kafirler de mevcuttur.
20:56İşte melekler hem bunu anlamak için,
20:59hem de bu görev için,
21:01kendilerinin daha müsait olduklarını gündeme getirmek için,
21:04bakın diyorlar ki,
21:06Ya Rabbi,
21:07biz seni hamd ile tesbih ediyoruz.
21:09Ya Rabbi,
21:11biz senin emirlerini boyun eğerek,
21:13itaat ederek,
21:14ve isteyerek yerine getiriyoruz.
21:16Bütün evreni temiz ve düzgün bir biçimde muhafaza ediyoruz.
21:21Seni hamd ile tesbih ve takdis ediyoruz.
21:24Bu nedenle,
21:25niçin böyle bir halifeye gerek duyduğunu anlayamıyoruz diyorlardı.
21:29Meleklerin ilimleri kıttı.
21:32Onlar,
21:34hılafet görevi denince,
21:36bunun altında yatan maksadın,
21:38sadece tesbih ve takdis olduğunu,
21:40sadece ibadet olduğunu anlıyorlardı.
21:43Halbuki,
21:44Allah'ın kendilerine haber verdiği,
21:47bu hılafetin fonksiyonu,
21:49sadece tesbih ve takdisle sınırlı değildi.
21:53Hılafet,
21:54tesbih ve takdisle beraber,
21:57Allah'ın yasalarından ve nizamından kaynaklanan,
22:00ustaca,
22:02idare esasına göre,
22:03evreni idare etmek demek.
22:06Yani,
22:07idareye,
22:08korunmaya ve tedbire muhtaç olan,
22:11yeryüzündeki sosyal hayatı,
22:13Allah'ın belirlediği sistemin ilkelerine göre,
22:16idare etmekti hılafet.
22:17İşte,
22:19halife olarak yaratılan insan,
22:22Allah'ın kendisine bahşettiği bu güçle,
22:25bu bilgiyle,
22:27etrafını kuşatan varlıkları tanıyabilecek,
22:29ve yine Allah'ın kendisine verdiği akıl gücüyle,
22:33iyilik ve kötülüğü,
22:35salah ve fesadı kavrayabilecek,
22:37karşılaştığı olayları,
22:39birbirleriyle kıyas ederek,
22:40hayatın problemlerine,
22:42çözümler getirilebilecekti.
22:44Burada,
22:45bu diyaloğla,
22:47şunu da anlıyoruz ki,
22:49bu diyaloğla ortaya konan şey,
22:52insana Allah tarafından verilen,
22:54bu özellikler,
22:56övünme vesilesi yapılacak,
22:58diğer varlıklara karşı,
22:59üstünlük taslanacak şeyler değil,
23:02aksine,
23:03insana,
23:04insanın sorumluluklarını hatırlatan şeylerdir.
23:08Verilen şeylerin büyüklüğü,
23:09görevin de o nisbette büyüklüğünü gösterir.
23:12insana verilen bu irade,
23:15bu güç,
23:15bu bilgi,
23:16bu akıl ve enerji,
23:18mahza emanettir.
23:20Allah'ın emanetidir bunlar.
23:22İnsan,
23:23Allah tarafından kendisine emanet verilen,
23:26bu gücü,
23:27bu enerjiyi,
23:28bu aklı,
23:29bu aklı dondurmak,
23:30dumura uğratmak,
23:31ya da kullanmamak,
23:33hakkına sahip değildir.
23:36Bunları,
23:37hayata hiçbir şey kazandırmayacak,
23:39ve hayatı,
23:40bir adım daha ileri götürmeyecek,
23:42boş şeylerde kullanamaz insan.
23:45Bu düşünce,
23:47insanı,
23:47bencillik ve bireysellikten kurtaracak,
23:50artık,
23:51o,
23:51yalnız kendini düşünen,
23:53kendi hayatını yaşayan birisi olmadığını,
23:56başkalarını da düşünmek zorunda olduğunu anlayacaktır.
23:59İşte,
24:01bu diyaloğdan bunları anlıyoruz.
24:03Allah daha kolay anlaşılsın diye,
24:06meseleyi,
24:06bize böyle bir diyaloğla anlatmış diyoruz.
24:09Mesela,
24:10bakın,
24:11Kur'an'ın başka bir yerinde,
24:13bize kitabı göndermesinin sebebini,
24:15Rabbimiz anlatırken,
24:17şöyle buyurur.
24:19En tegûlû innemâ,
24:21unzilel kitâbû alâ taifeteyn min kablina,
24:25ve in kunnâ an dirâsetihim le gâfilîn.
24:28O'nu size indirmemiz,
24:31yani bu kitabı size indirmemiz,
24:34doğrusu,
24:35bizden önceki iki taifeye kitap indirildi de,
24:38biz O'nun dirâsetinden gâfildik demeyesiniz içindir.
24:43Bakın Allah diyor ki,
24:44bu kitabı size şunun için indirdik,
24:47Ya Rabbi,
24:48bizden önceki ümmetlere kitap indirildi de,
24:50bize indirilmedi.
24:52Eğer bizde,
24:53bize de kitap indirilseydi,
24:55bizde kitap bilgisine sahip olsaydık,
24:57elbette bizde onu okur,
24:59onunla amel eder,
25:00sana senin istediğin biçimde,
25:02istediğin biçimde kulluklar takdim ederdik demeyesiniz diye,
25:06ben bu kitabı size indiriyorum,
25:08diyor Rabbimiz.
25:09Dikkat ediyor musunuz?
25:12Allah bize,
25:13bu elimdeki kitabı indirişinin sebebini anlatıyor.
25:16Yarın sizden şöyle bir itiraz gelmesin diye,
25:19Ya Rabbi,
25:20sen bizden önceki iki taifeye,
25:22yani Yahudi ve Hristiyanlara kitap indirdin,
25:25ama bize indirmedin.
25:27Eğer bize de bir kitap gönderseydin,
25:29bizde sana kulluk yapardık diye,
25:32sizden yarın böyle bir itiraz gelmesin diye,
25:35bu kitabı size indiriyorum, diyor.
25:37Yani,
25:39dilim varmıyor demeye ama,
25:41tabiri caizse,
25:43Allah kendini garantiye alıyor.
25:45Kendisini töhmet makamında bulundurmuyor Rabbimiz.
25:49Halbuki,
25:51kimse buna cesaret edemezken,
25:53hiç kimse bu konuda,
25:55onu töhmet altında tutamazken,
25:57hiç kimse bu konuda,
25:59ona itiraz etme imkanına sahip değilken,
26:02onu sorgulama imkanına sahip değilken,
26:05öyle diyor Rabbimiz.
26:06Tabi,
26:07bu bize bir yol gösteridir diyoruz.
26:10Yani,
26:11ben bile bu kitap konusunda böyle yaparken,
26:14sizin bu haliniz nedir ey kullarım?
26:17Yarın çocuklarınızdan,
26:19hanımlarınızdan,
26:20komşularınızdan,
26:21Ya Rabbi babamızdı,
26:23Ya Rabbi kocamızdı,
26:25Ya Rabbi komşumuzdu,
26:26kendisi biliyordu kitabı,
26:28okuyordu,
26:28ama biz onun dirasetinden gafildik,
26:31bize duyurmadı,
26:33bize anlatmadı diye,
26:34gelebilecek itirazlar karşısında,
26:37ne yapacaksınız diyor,
26:38sanki Rabbimiz.
26:39Yani,
26:40ben bile,
26:41Allah olduğum halde,
26:42sizin Rabbiniz olduğum halde,
26:44bu konuda,
26:45kendimi garantiye alıyorum da,
26:47siz neden bunu,
26:48düşünmüyorsunuz diyor,
26:49sanki Rabbimiz.
26:51Burada da,
26:53ben bile istişare konusunda,
26:55böyle iken,
26:56siz ne yapıyorsunuz?
26:58diyerek,
26:59bize bu konuda,
27:00yol gösteriyor Allah.
27:01Yani,
27:02istişare konusunda,
27:03bize yol gösteriyor Rabbimiz diyoruz.
27:06Şimdi,
27:07burada,
27:08bu diyalogda,
27:10üzerinde durulan bir mesele var.
27:12Efendim,
27:13melekler nereden bildiler ya bu işi?
27:15diye,
27:16dönüp dönüp,
27:17bu konuda sorular yoğunlaştırılıyor.
27:19Yani,
27:20ben,
27:22yeryüzünde,
27:22halife yaratacağım deyince,
27:25halife olarak gelecek bu insanın,
27:26kan dökücü olduğunu,
27:28ifsad edici,
27:29bozgunculuk özelliğine sahip olduğunu,
27:31melekler nereden bildiler diye,
27:33dönüp dönüp,
27:34bu konuda,
27:35sorular soruluyor.
27:37Deniliyor ki,
27:38efendim,
27:39Allah,
27:40meleklerle arasında geçen bu diyaloğu,
27:42bize özet olarak anlatmıştır.
27:44Yani,
27:44olayın detaylarına girmemiştir.
27:46Belki de,
27:48ben halife yaratacağım buyurunca,
27:49melekler sormuşlardır.
27:51E,
27:51yarabbin nedir bu halife dediğin?
27:53Bize biraz özelliklerinden bahseder misin?
27:56diye sormuşlar.
27:57Allah da bu özellikleri onlara bildirmiş.
28:00Ama,
28:00Kur'an'ın,
28:01bir özelliği olarak,
28:02bu bölümde bize anlatılmamıştır.
28:05melekler de,
28:06melekler de böylece bunu bilmişlerdir deniyor.
28:08Sonra,
28:10şöyle deniyor,
28:11işte,
28:11yeryüzünde insana benzeyen başka varlıklar vardı.
28:14Mesela,
28:15cinler vardı daha önce de.
28:17Bunlar Allah'a isyan edince,
28:19bunların kökü kesilmiş,
28:20ve bunların yerine insanı getirmeye Allah karar verince,
28:25onlardan bildikleri tecrübeye dayanarak,
28:27melekler diyorlar ki,
28:28Ya Rabbi,
28:30işte yeryüzünde kan döken,
28:32ifsad eden,
28:32insan mı yaratacaksın?
28:35Oysa,
28:36biraz sabretsek arkadaşlar,
28:37iki üç ayet sonra denilecek ki,
28:40bakın,
28:40قالوا,
28:41سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا
28:45اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَك۪يمِ
28:49Ve tenzih ederiz.
28:51Ne mükemmelsin sen,
28:52ne noksansızsın sen Ya Rabbi.
28:55Bizim bilgimiz yoktur.
28:56Ancak senin bildirdiğin vardır.
28:59Bakın,
29:00melekler böyle diyorlar.
29:02O zaman,
29:03melekler nereden bilmişler bunu?
29:05Allah bildirmiş işte.
29:07Peki,
29:08nerede,
29:08ne zaman ve nasıl bildirmiş Allah onlara bunu?
29:12Nerede ve nasıl bildirdiğini,
29:14benim bilmem gerekmez ki.
29:16Ama Allah'ın bildirdiğini kesin biliyorum.
29:19Çünkü,
29:20işte ayet.
29:21لَا عِلْمَ لَنَا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا
29:24Çünkü, bakıyoruz,
29:26ayet hemen bu konuyu anlatıyor.
29:28Biz ancak senin bildirdiğini biliriz Ya Rabbi diyorlar.
29:33Öyleyse,
29:34onlara,
29:35halifenin bir insan olduğunu,
29:36ve bu insanın,
29:38ahsen-i takvim ile,
29:39esfer-i safilin arasında,
29:41bir özellik taşıdığını,
29:42Allah bildirdi diyoruz.
29:44Mesela,
29:46Allah'ın eli olduğunu tartışmışlar yıllarca.
29:49Veya,
29:50Allah'ın arşı istiva ettiği konusunu tartışmışlar yıllarca.
29:53Oysa ayeti biraz daha devam etselerdi,
29:57hemen arkasından anlatacaktı Allah.
29:59Mesela bakın,
30:00Allah'ın arşı istiva ettiğini anlatan ayetin hemen sonunda deniliyor ki,
30:05اَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرِ
30:07Dikkat edin,
30:09yaratmak da,
30:10emretmek de,
30:12yalnız ve yalnız Allah'a mahsustur.
30:14Yaratmak da Allah'a aittir,
30:16yarattığını idare etmek de Allah'a aittir deniliyor.
30:20Yani,
30:21yaratan Allah'tır,
30:23emir de O'na aittir.
30:24Yaratan,
30:26yarattığını idare etmesini de bilir.
30:28Yaratan,
30:29yarattıklarının hayatını tanzim için,
30:32emirlerde de bulunur.
30:34Yani,
30:35yaratan yarattığını unutmuş değildir.
30:37Onu,
30:38başıboş salıvermiş değildir.
30:41Bunu böylece bilin.
30:42İşte,
30:43istivanın anlamı budur deniyor.
30:46Başka bir yerde de,
30:47yine bu,
30:48istiva ayetinden hemen sonra deniliyor ki,
30:52وَهُوَ مَعْكُمْ اَيْنَ مَا كُنْتُمْ
30:55Siz neredeyseniz,
30:57O sizinle beraberdir.
30:59Siz neredeyseniz,
31:01O Allah sizinle beraberdir.
31:03Yani,
31:04oho,
31:05Allah'ta arşın üstündedir.
31:08Dünyanın dibindeki benden,
31:10benim yaptıklarımdan,
31:11benim hayatımdan,
31:13benim hayat programımdan,
31:15nereden haberdar olacak da bu Allah,
31:16nasıl görecek beni,
31:18nasıl bilecektir beni,
31:20filan diye,
31:20sakın ha,
31:22onu kendinizden habersiz filan zannetmeyin.
31:24Allah'ı atlatabileceğiniz zehabına kapılmayın.
31:28Siz neredeyseniz,
31:30O Allah sizinle beraberdir deniliyordu.
31:33Yani,
31:34eğer Kur'an'ı Kur'an olarak düşünür,
31:37Kur'an'ı Kur'an bütünlüğü içinde düşünür,
31:40ve gelecek açıklamalarla bütünleştirmeye çalışırsak,
31:44yani,
31:45biraz sabırlı davranırsak,
31:47o zaman herhalde,
31:49mana biraz daha kolay anlaşılacaktır diyoruz.
31:52Bir de,
31:53burada,
31:54ihtilaflı bir konu daha var,
31:56onu da söyleyelim inşallah.
31:58Ayette,
31:59meleklere secde ile emrediyor Allah da,
32:02acaba cinlere de,
32:04veya şeytana da secde ile emretmiş miydi?
32:08Yoksa,
32:09şeytana emretmedi mi?
32:11Peki,
32:11nereden çıktı bu iş var?
32:14Oysa,
32:15Araf suresinde bu konu anlatıldıktan,
32:17herhalde.