00:00Sa malamig na panahon,
00:05pati ang mga ibon,
00:08vacation mode.
00:11Aga tayo nag-prepare ngayon kasi yung mga hayop na oobserbahan natin, maaga rin nagigising.
00:18Ang makukulay na ibon,
00:22paano nga ba natatagalan ang mahangin at malamig na panahon?
00:30Malakas ang ihip ng hangin.
00:50Pero mukhang hindi apektado nito ang mga bisita na maagang dumating.
01:00Sa Meris Beris Garden and Nature Center sa Albay,
01:04berries o maliliit na bunga ng punong kahoy ang paboritong kainin na mga Philippine kakodab.
01:11Ang pagkain ay nagbibigay ng lakas sa mga ibon para hindi sila lamigin.
01:17Pero ang iba, tila ninanam na muna ang lamig ng umaga.
01:22Ang black chin fruit daw,
01:31nagpapatuyo ng basang balahibo.
01:35Samantala ang Philippine kakodab,
01:39iniiling naman niya ang kanyang katawan
01:41at inaayos ang balahibo gamit ang kanyang tuka.
01:44Nakakatulong ito para mas mabilis matuyo ang kanyang balahibo.
01:58Nag-iingay naman ang yellow vented bulbul
02:02at tila may hinihintay.
02:06Napansin din daw ito ng isang volunteer at residente sa Meris Beris Garden
02:10na si Rome Candasa.
02:12Na-discover namin na maraming mga birds na nakikita dito
02:17dahil nga doon sa pag-preserve ng 10 hectares na forest
02:21na punong-puno po yan ng mga endemic na mga trees.
02:25Para siyang curated na forest,
02:27na pinangalagaan na forest,
02:29na pag nandito ka,
02:30para ka lang nasa loob lang ng forest,
02:33sa nature.
02:35Ang mga ibon na kanilang bisita,
02:38endemic o sa Pilipinas lamang makikita.
02:40Ang inang ibon,
02:43hindi lang staycation ang ginawa
02:45dahil dito na nila napiling manirahan.
02:49Ang resident dito is yung mga dove.
02:52Iba-ibang klaseng dove ang lagi na dito.
02:54Yung mga dove,
02:55yung blacknamed oriol,
02:57yung yellow vented bulbul,
02:59those are resident birds dito.
03:01Bukod sa panahon,
03:03paborito rin itong puntahan ng mga ibon
03:05dahil sa masasarap na pagkain.
03:09Ang white-eared brown dove.
03:12Sarap na sarap sa pagkain ng bunga ng monstera.
03:17Mukhang matamis kasi nga yung bunga na yun,
03:19mayroong mga fruit flies na lumilipad doon sa paligid.
03:22Habang masayang ninanamnam nito ang pagkain,
03:25Uy, ay dumating.
03:28Ay dumating na parang isang ibon din, dilaw.
03:31Isang blacknamed oriol
03:33ang dumating at binugaw paalis
03:36ang white-eared brown dove.
03:38So, dalawang ibon na itong meron tayo ngayon.
03:40Isang brown, siya isang dilaw.
03:42Yung dilaw, mas malaki pero pas matinggan yung ulay.
03:46And then, siya na ngayon yung kumakain.
03:48Sa di kalayuan, mukhang may nagkakamabutihan.
03:58Hindi lang isa, kundi dalawang pares pa
04:00ng yellow-vented bulbul.
04:04May nakita kasi kaming ibon dito
04:05na ka-perch silang dalawa
04:08doon sa nyoob.
04:11Tapos yan, lumapit yung isa.
04:14Siguro mag-partner ito.
04:15Bukod sa mga puno,
04:21may mga halaman rin na namumulaklak.
04:25Kaya ang mga ibon parang
04:27nakabuffet sa dami ng pagkain.
04:30Recently, nalaman namin,
04:32even the garden sunbirds,
04:33yung laymakes na kayong magnificent sunbird,
04:36ay makikita na rin dito.
04:38Nagpapalipat-lipat ng bulaklak
04:40ang sunbird na ito.
04:45Gamit ang kanyang mahabang dila
04:47at manilipis na tuka,
04:49nakukuha nito ang pagkain
04:51sa loob ng bulaklak.
04:54Sa kanilang ginagawa,
04:55nadadala nito ang pole ng halaman
04:58papunta sa ibang halaman.
05:02Dahil dito,
05:03natutulungan nila na mag-pollinate
05:06at dumami ang mga halaman.
05:08Nanginginain din dito
05:09ng bungo ng mga halaman
05:11ang mga yellow-vented bulbul.
05:13Sa pamamigitan ng kanilang pagdumi ng buto,
05:18natutulungan rin nilang dumami ang halaman.
05:23Sa dami ng mga ibon na makikita dito,
05:26dinarayo ito
05:27ng kanilang wildlife photographer
05:29gaya ni
05:30Jojo Baldeo.
05:32This garden features
05:35maraming mga ibon
05:37that are endemic sa Pilipinas.
05:41So, yung yellow-vented bulbuls
05:42are all around the place.
05:44And then,
05:45yung black-chinned fruit dab,
05:48which is something special for me.
05:51Basa sa kanyang obserbasyon,
05:53ipiniliwanag niya rin
05:54kung bakit marami ang mga yellow-vented bulbul dito.
05:58Usually kasi,
06:00nandito yung ano nila eh,
06:01feeding ground.
06:02And,
06:03I think they are nesting here
06:05kasi you can see them in pairs.
06:07Merong mga food,
06:09both insects and fruits
06:11and the source of water.
06:13Nearby,
06:13merong maliit na creek sa likod.
06:15Bukod sa mga ibon na
06:19nilalabanan ang malamig na umaga,
06:23may huni raw na
06:24kinatatakutan doon
06:26pagsapit ng gabi.
06:31Susubukan naming hanapin ito.
06:36So, narinig nyo yung tunog na yan.
06:39Yung tunog daw na yan,
06:40dito sa lugar na to,
06:42ay kinatatakutan ng mga tao.
06:45Sa aming paglalakad,
06:49nakasalubong namin
06:50ang iba pang buhay ilang
06:52na naninirahan dito.
06:59Nabota namin na nakalambitin
07:01sa sanga ang isang vine snake.
07:04Hindi ito masyadong gumagalaw
07:05para makatipid ng kanyang enerhiya,
07:08lalo na at malamig ang panahon.
07:10Pero mukhang natakot ito
07:15at nagpakita agad
07:16ng striking pose.
07:19Maya-maya pa,
07:20nakarinig kami ng
07:21tila
07:22umiiyak
07:23na bata.
07:28Mukhang malapit na kami
07:30sa aming hinahanap.
07:31Pero mukhang hayo pa nito
07:34magpakita.
07:35So,
07:36matagal natin inabangan dito
07:38sa mga puno
07:39yung hinahanap natin eh,
07:40kaso
07:41hindi natin makita.
07:43Balikan na lang natin
07:44bukas ng umaga.
07:46Kinabukasan,
07:47bumali kami
07:48ng madaling araw
07:49para hanapin
07:50ang tunog
07:50ng tila umiiyak
07:51na bata.
07:54Matapos ang halong
07:55isang magnamag
07:56na pagkahanap rito,
07:59nahanap
08:00namin ito.
08:02Pero hindi bata
08:03ang aming nakita,
08:05kundi isang kuwago,
08:07ang Philippine Eagle Owl.
08:09Sa mga probinsya
08:10gaya po ng Bicol,
08:12marami po kasi
08:12mga mythical creatures
08:13na pinaniwalaan.
08:15Itong owl,
08:16dahil hindi pa namin
08:17alam dati
08:18kung ano yung
08:18ano talaga yung huni na yun
08:20na parang batang umiiyak.
08:21Napaghinalaan po siya
08:22ng mga lokal
08:23na isang ano
08:25siya anak.
08:26Mayroon itong kulay
08:27tsokolate na balahibo
08:28at mahabang pakpak.
08:32Makakapal rin
08:32ang kanyang balahibo
08:33na nagsisilbing
08:35palanggan nito
08:35sa lamig.
08:38Ang kanyang mata,
08:40kulay dilaw
08:40na mala night vision
08:42dahil nakakakita ito
08:44sa dilin.
08:46At matutulis rin
08:47ang kanyang koko
08:48na ginagamit nito
08:49sa paghahanap
08:50ng pagkain.
08:54Endemic
08:55o sa Pilipinas
08:56lang ito
08:56matatagpuan.
08:59At ang pinaka-espesyal
09:01sa kanya
09:01ang kakaiba
09:03nitong
09:03tunog
09:04na ginagamit niya
09:09sa paghahanap
09:10ng pagkain
09:10kapareha
09:11at proteksyon
09:13sa kanyang sarili.
09:19Hindi lang tao
09:21ang nilalamig
09:22sa panahon
09:22ng amihan.
09:24Ang ilang ibon
09:25sa halip na
09:26lupipad
09:27sa mas may init
09:28na lugar,
09:30nilalabanan
09:31ang malalamig
09:32na hangin
09:32at pinipiling
09:33manirahan
09:34sa hardin
09:35kung saan
09:36malaya silang
09:37nakakagalaw
09:39at
09:39nakakakain.
09:41Maraming salamat
09:43sa panonood
09:44ng Born to be Wild.
09:45Para sa iba pang kwento
09:47tungkol sa ating kalikasan,
09:48mag-subscribe na
09:49sa GMA Public Affairs
09:51YouTube channel.
Comments