00:00Sa mga minteryo ang katapusang kapahulayan sa mga patay.
00:05Matagpamilya nagtinguha o hanay,
00:08ingon man makiangayon ngakabotngan sa ilang mga kabanay.
00:12Apan may samang sa amihan ng subo,
00:15nga daw lahi sa uban.
00:17Dinhi, adun ay pipilah ka mga pamilya ang mipili
00:20sa talagsaung paagi sa paghandum
00:23o pagpahimutang sa ilang mga hinigugma.
00:30Sa walang bahin sa Nukurazon Cemetery sa barangay Sambag, Dakbayan sa Bugo,
00:37kini inyong makita.
00:43Gitawag kini na payag-payag.
00:47Dili sa mga buhi,
00:49apan alam sa mga patay.
01:00Inay-ilubong sa mga bone chamber kining mga bukog,
01:12anaalang sila ipa-istar sa mga payag-payag.
01:15Dinhi sa Nukurazon Cemetery sa barangay Sambag, Dakbayan sa Bugo.
01:20Di susama sa ubang mga samang.
01:22Ang mga bukog dinhi,
01:24hayan ranin niyo na makitaan.
01:30Ako si Lando Bintulan,
01:37nga
01:37usaka-pultiro,
01:39Diri sa Nukurazon Cemetery,
01:41nga
01:42nagserbisyo,
01:4445 years na karun.
01:47Ang mga payag,
01:48Diri,
01:49labi na nga,
01:51huwag ikabot ang mga tagtungod
01:53sa bunchamber nga,
01:54nitso.
01:55Ano'y lang tayo,
01:57magbohat na lang pagpayag na rin mga indigent.
02:00Walang eh,
02:01muna ng nanay mga kapayagan,
02:04na itong mga kagsunan nga pobre,
02:07sabot nambod nga.
02:09Magmaniho lang yun,
02:10mahipos nga.
02:11Sa kalag-kalag nga,
02:13naas sila'y madumdum
02:16sa pagbilar,
02:18sa ilang mga mahalis kinabuhi.
02:21Muna.
02:21Pero mawala yun na,
02:23pagpayag lang ang uban.
02:24Kaya,
02:25kini laging,
02:26di pag-apport sa,
02:28nitso,
02:29kaya,
02:29pag 15,000,
02:31anihap pagyod ang kuhan.
02:33Kuhan pagyod,
02:34renewal pagyod,
02:35muna nga.
02:37Buhat lang taon sila,
02:39mga pagpayag,
02:40para mahipos na ilang mga minahalis kinabuhi.
02:43Atom na yun sila sa simbahan,
02:45kaya atom na palit.
02:48Ikingo nila nga,
02:49buhat lang pagpayag lang,
02:50kaya,
02:51mawala magbukat,
02:53wakamin na na.
02:54O muna,
02:54muna,
02:55buhat lang pagpayag.
02:57Kaya,
02:57wamli kapord.
02:59Tugtan,
02:59pagpayag mo na ni.
03:00Tugtan sila,
03:01kaya,
03:02pagsun gina ni mga ikbayad,
03:05tugtan,
03:05ay.
03:07Alipay po,
03:08sila ka nang,
03:09naisili kabutangan mo,
03:10kaya,
03:11kini sa gobyerno,
03:12ba ni,
03:13kini dry land man ni siya.
03:15Gobyerno,
03:15kaya,
03:16yuta,
03:16magka simbahan,
03:17kato nangit,
03:17kural sa panteon.
03:18Nga,
03:209,900
03:21square meter,
03:23kini,
03:24kani siya.
03:25Nanabit tayo nga play,
03:26nani,
03:26waman,
03:26tugti sa,
03:27taas,
03:28kaya,
03:28yawad nalang kabutangan silang,
03:30mga kapayagan,
03:31asam na ibutang ng kapayagan,
03:33o,
03:34dun na na,
03:34managiyanan na,
03:37asam na ibutang,
03:37atunah dagat,
03:38gudili,
03:40mga baglabay,
03:41ganig,
03:41mga basurah dagat,
03:43mga bukog na noon.
03:44O, ganahan sila,
03:45rin,
03:45kaya,
03:46labi na ganahan sila dito,
03:47dun na sila ikbayad,
03:48waman,
03:49ganaahan sila,
03:50rin,
03:50kaya,
03:51waman,
03:52kayo nga tulograha,
03:53o,
03:53di lang kaabot nga ba na tong,
03:55kegsunan,
03:55nga,
03:56matod ni Bentulan,
04:21nga amaong yuta,
04:22nga gitukuran sa mga payag-payag,
04:24iya sa lokal nga kagamhanan sa dakbayan sa Bugo,
04:28apang ginumala sa mga kaparian sa Archdiocesan Shrine and Parish of St. Vincent Ferrer,
04:35gisuwayan nato pagkuha o ghabig ang simbahan kalabot sa presyo sa bone chamber,
04:39pinaagi sa ambush interview,
04:42apang matod sa pari nga na-assign sa maong menteryo,
04:45wapa siya kabisita sa maong lugar,
04:47sanglit matod niya,
04:49bago lang siya na-assign sa Bugo City,
04:50waasab ta kakuha o konkretong eksplenasyon kalabot sa presyo sa maong bone chamber,
04:57tungod kay Hayan Langyud Nemo makitaan ang mga bukog,
05:01nitumaw ang mga pangutana,
05:04kunluwas bakini.
05:05Sukwahi sa giingon ni Lando Ngaluas,
05:28base sa Department of Health Implementing Rules and Regulation of Chapter 31,
05:34Disposal of Dead Persons of the Code on Sanitation of the Philippines,
05:39gikinahanglan nga i-disinfect o isulud sa sealed container o box ang mga bukog,
05:46but ngan sab kini o pangalan sa namatay,
05:49date,
05:50cause of death,
05:52ingon man,
05:53point of origin,
05:54adunasab excumation o transfer permits ang kinahanglan,
05:59arun malubong o balik,
06:01kinahanglan ang death certificate,
06:04ingon man,
06:04riburial permit.
06:05Kinahinta siya o o nalabel pa na ito ang kanang kalidad sa tao,
06:14di,
06:16purmur lagi na ito,
06:18nai,
06:18kanawang ilin niya ba?
06:20Pero,
06:21baka man malabel ang sitwasyon sa tao,
06:24na mag,
06:26muna,
06:26ang obang na ikakaya,
06:28ato gano'n dito sa,
06:30suod katawag ang mga bone chamber,
06:32ka-apport nyo sila dito.
06:33Actually sir,
06:34if bohang yuk lang yut sila,
06:36or the families would come to me,
06:37then the city kay Magid can pay for it.
06:40But,
06:40we cannot just,
06:41since it's a private cemetery,
06:44and also,
06:44if dili lang yut po ang mga families,
06:46mo oi mo,
06:48di sila ang oi mo,
06:50ka nang,
06:50koan ba?
06:51Dili sila may mo volunteer,
06:53na ilang ipabutang,
06:54o katong,
06:55you know,
06:56chamber and everything,
06:57di man sad nako sila mapugos.
06:59So,
07:00actually,
07:01I've already mentioned to them,
07:03previously,
07:04that the city is willing to help.
07:05I was already there,
07:06I mentioned,
07:07saka to ilang herders,
07:09I think,
07:09nasad ni mga tao,
07:10nga morag-active kayo sa church,
07:12I think,
07:12nasultian sa dila,
07:13siguro dito,
07:14but,
07:15perhaps,
07:15lang busy,
07:16siguro dito ang kaayos silang father,
07:18kay gumauni kayo sa ilang simbahan,
07:19they also have a hard time ministering to people,
07:22especially this time,
07:23but I've always told,
07:25I've always mentioned it to them,
07:27that the city will always be ready to,
07:29you know,
07:30support any nga mga ingonana,
07:32no,
07:32but lagi kayo,
07:33considering private man siya,
07:34nagpaabot lang sa dito nga,
07:36sila ang mo,
07:36reach out siguro,
07:38or mo inform,
07:39bisag text lang,
07:40no,
07:40nga,
07:40muna,
07:41kung pwede pa buha,
07:41tunin na to,
07:42and then,
07:43maybe with the,
07:44kanang,
07:45koan siguro,
07:46permission of the families.
07:48Karong,
07:48koan,
07:49kalagalag,
07:49di ba?
07:50Kadag,
07:50kadagang,
07:51merupista ni din sa,
07:52mamilaray,
07:53kaya naman ni,
07:54naman ni mga elektrik,
07:56kung anon man ni mga bumbilya,
07:57na,
07:58apangipahimog atanhin noon ni Lando,
08:01nga nakasabot siya,
08:01kung nga nung wapakin ni balik,
08:03na maatiman sa simbahan o gsudad,
08:05sanglitbisan sila,
08:07apektado sa absalinog,
08:09gani labing na apektuhan sa amaong simbahan,
08:13nga daw may gibilin,
08:15nga makapanlimbaw't balahibo,
08:18nga istorya.
08:20Pagkagabiin niya to ba?
08:22Di ba?
08:24Grabe ang intensity sa,
08:27karasang,
08:28earthquake ba?
08:30Di liban gaingun yan na ba?
08:32That's the way,
08:33mura ko gisun sa ka na magluto popcorn ba?
08:36Nga,
08:38pagsisin,
08:38nausap pa rin mura mo,
08:39pagkataon sa,
08:41may buto bang,
08:43mura nuclear bang ba?
08:44Pagkataon,
08:44and so sad to see what I was talking about.
08:50When I went to the church, after a shock,
08:54it was a revolt.
08:57It was a revolt.
09:01Except for one,
09:04that is the only one standing among the ruins of the church.
09:14Kenneth Torres, Sunstar Cebu.
Comments