- 3 ay önce
Kategori
🚗
Motorlu taşıtlarDöküm
00:00:001982'de başlayan Grup B'yi daha iyi anlayabilmek için 1970'lerdeki Formula 1'e bir göz atmak lazım.
00:00:05Her organizasyonda olduğu gibi o organizasyonu yani yarışmayı domine eden bir takım, bir sporcu herhangi bir şey olduğunda
00:00:12organizasyonu yapan yetkililer regülasyonları değiştirirler.
00:00:15Rekabeti yeniden kızıştırmak için yeni yöntemler ararlar.
00:00:181970'lerde de Formula 1'de işte aynen bunlar yaşandı.
00:00:21Ne yapalım ne yapalım diye düşünürken o zamana kadar atmosferik motorlarla yarışan Formula 1 araçlarına
00:00:26dünya kadar mağın olacağına fındık kadar turbo nolsun diyerek turbo çargerlar eklenmeye başlandı.
00:00:31İşte bu döneme Formula 1'de Turbo Era denir yani Turbo dönemi ve bu tabii ki de bir başka videonun hikayesi.
00:00:37Formula 1'de yaşanan bu teknolojik ve teknik değişimlerin sonuçları da pozitif olmuştu.
00:00:42Hemen hemen benzer sıkıntılarla boğuşan Dünya Rally Şampiyonası'ndaki fabrika takımları da benzer bir arayış içindeydiler.
00:00:49Her spor branşında olduğu gibi daha fazla izleyici demek daha fazla bütçe demektir.
00:00:53Markaların ilgisini daha fazla çekmek demektir ve daha fazla sponsor demektir.
00:00:57O dönemlerde var olan Grup 5 ve Grup 4 kategorilerindeki yarış otomobillerini birleştirip yepyeni bir grup ortaya çıkarttılar.
00:01:05Grup B.
00:01:06Şimdi diyeceksiniz ki herhalde Grup 5 ile Grup 4'ü almışlar birleştirmişler ortaya da Grup B'ye çıkmış.
00:01:10Peki ne bu Grup 5 4 falan filan?
00:01:12Hemen anlatacağım.
00:01:13Grup 5 aslında 1960'lardan beri var olan bir grup.
00:01:16Special Touring Cars diye geçiyorlar.
00:01:18Kazandıkları şampiyonluklar ve başarılar sayesinde birer klasik haline gelmiş olan Porsche 917, Ford GT 40 gibi modeller de aslında birer Grup 5 aracıdır.
00:01:27Bizim için önemli olan 4. jenerasyon olarak bilinen modellerdir.
00:01:30Bu araçlar artık ekstrem denenebilecek seviyede modifikasyonlar yapılmış, rüzgar trenç kat sayıları artık neredeyse sıfıra yaklaştırılmış,
00:01:37Ferrari 512BB, Porsche 935 yani namideğer Bobidik, Nissan Skyline RS Silhouette Formula, Greenwood Whitebody Corvette gibi artık fantasi diyebileceğimiz araçlar.
00:01:48Nispeten daha kontrollü diyebileceğimiz bazı Grup 5 modelleri de Toyota Celica Turbo, Lancia Stratos Turbo, Lancia Beta Monte Carlo Turbo, BMW 3.0 CSL, BMW M1, Zax Speed imzalı Ford Escort Capri Turbo'yu sayabiliriz.
00:02:02Grup 4 ise aslında günümüzün karşılığında WRC araçları diyebiliriz.
00:02:07Hangi modeller bunlar derseniz, Ford Escort RS 1800, Fiat 131 Abarth, Lancia Stratos HF, Alpine A110, Strayan SM, Renault 12 Gordini, Mercedes 500 SL ve Audi Quattro diyebilirim.
00:02:21İşte bu iki kategoriyi aldılar, birleştirdiler ve ortaya bu Frankenstein'in araçlar çıktı.
00:02:26Yani Grup B.
00:02:27Problem 1'den esinlendikleri için işe ilk olarak motorlarla başladılar.
00:02:30Ekstrem beslemeler, yüksek sıkıştırma oranları, 10 güne kadar görülmemiş büyüklükte intercoolerler, turbo gecikmeleri minimuma indirmek için yeniden izah edilmiş turbolar ve sonra aracın dışına geçtiler.
00:02:41Aracın orasına burasına açılmış devasa hava girişleri ve yine orasına burasına monte edilmiş acayip ve devasa ayrı dinlük parçalar taktılar.
00:02:49Son olarak da kullandıkları malzemeleri tek tek gözden geçirilir.
00:02:52Hafif ve dağılıklı malzemeleri o dönemde kim kullanıyorsa onlarla çalıştılar.
00:02:56NASA reformleri, manokok şaseler, karbonfiber ve kevral parçalar gibi şu anda bile kullanıldığında oldukça pahalı olan parçaları 1982'de otomobillerine adapte ediyor.
00:03:06Sonuç mu?
00:03:07Otomobil statüsünden oldukça uzak, lastikleri çoğu zaman yere basmayan, ortalama 2 litre hacimli, aşırı beslenmeyi, yakış, pilot ve kopilot dahil toplam ağırlıkları 1 ton civarında olan fantastik 4 çeker araçlar.
00:03:20Peki neydi bu gruplenin özelliği?
00:03:21Yani burada yarışabilmek için ne gibi regulasyonlar vardı diye soracak olursanız size homolük denir.
00:03:26Evet kanalı sıkı takip edenler homolük ne olduğunu biliyor.
00:03:29Ama ilk defa duyanlar için bir kere daha açıklayalım.
00:03:31Motospoiler yarışlarında organizasyonu düzenleyenler belirli regulasyonlar yani kurallar koyar.
00:03:36Bunlardan biri de araçların, yarışacak olan araçların belirli sayıda homolük versiyonlarının üretilmesi vardır.
00:03:42Homolük benim uydurduğum bir kelime.
00:03:44Aslında bu İngilizce bir kelime.
00:03:45Orijinalde homologation yani homolüge.
00:03:47Türkçesi olmadığı için de herkes böyle homolüge diyor.
00:03:50Benim dilim dönmediği için ben homolük diyor.
00:03:52Grup A'da uğraşabilmek için 2500 adet homolüge, homolüge, homolüge, homolüugasyon.
00:03:58Abi ben de bunu söyleyemiyorum ya.
00:04:00Herkes de kullanıyor homolüge, homolüge, homolüge.
00:04:03Yani yasal olarak satışa uygun.
00:04:06Onun Türkçesi yok abi.
00:04:07Homolüge işinin Türkçesi ne?
00:04:09Homolüge.
00:04:09Homolük.
00:04:102005 yılında homolük araba yapmak gerekiyor.
00:04:12Bundan sonra biz homolük diyelim.
00:04:13Çünkü kullanacağız abi bu kelimeyi.
00:04:15Yasal olarak kullanıma uygun arabalara homolük diyoruz arkadaşlar.
00:04:19Homolük.
00:04:19Devam.
00:04:20Homolük ne demek?
00:04:20Sizin yarış alıcınızın normal yollarda gidebilecek yasal izinleri almış versiyonundan da üretilmesi gerekiyor.
00:04:27Ve buradaki rakam da değişiyor.
00:04:28Yani siz diyebilirsiniz ki bu kategoride yarışacak olan araçlardan en az 50 bin tane üretilip satılması gerekiyor.
00:04:35Şimdi bu rakamı koyduğunuzda yüksek bir rakam olduğu için yarış otomobilleri mümkün olduğunca sokakta dolaşan otomobillere parça ve performanslar çok benzeyecektir.
00:04:44Ama bu rakamı küçük tutarsanız bu sefer çok daha fantastik araçlar üretilecektir.
00:04:48Çünkü o satış rakamı çok da önemli bir rakam değildir.
00:04:52Markaların göze alabileceği rakamlardır.
00:04:54İşte grup B'de de bu rakam sadece 200'dü.
00:04:57Yani bir yarış otomobili yapıyordunuz.
00:04:58Sokakta gidebilecek ve satılabilecek 200 tane versiyonunu yapıp satmanız yeterliydi.
00:05:03Bu düşük rakamlı homolük versiyonlarının neden olduğu bir şey de bu araçların hem işçilik kaliteleri hem de konfor olarak oldukça yerlerde sürünlen modeller olmasıydı.
00:05:12Ama kimin olumunda?
00:05:13Onlar kuzu postu giymiş birer kurttu ve yollarda dolaşıyorlardı.
00:05:17Şu anda bile hala çok nadirler ve hala daha çok pahalılar.
00:05:21Grup B aslında kendi içinde de belirli sınıflara ayrılmıştır.
00:05:254 farklı sınıf vardır diyebiliriz.
00:05:27Bunlar da motor hacimlerine göre seçilmiştir.
00:05:29Atmosferik 4000 turbo'lu 2857 cc'lik ve ağırlıkları 1100 kg olan sınıfta Ferrari 288 GTO ve Porsche 959 vardır.
00:05:37Atmosferik 3000 cc'lik turbo'lu 2142 cc, 966 kg ağırlıklı sınıfta Audi Quattro, Lancia 037, MG Metro 6R4 ve Ford RS200 vardı.
00:05:48Atmosferik 2500 cc, turbo beslemini 1785 cc, 890 kg ağırlıklı kategoride Peugeot 205 T16 ve Lancia Delta S4 vardı.
00:05:57Atmosferik 2000 cc'lik turbo'lu 1428 cc, 820 kg'lık kategoride ise Renault 5 turbo vardı.
00:06:05Grup B'yi oluştururken bu regulasyonların ve sınıflandırmaların güvenliği sağlamak için yeterli olacağını düşünüyorlardı.
00:06:11Ama çok büyük yanılıyorlardı.
00:06:121983'te yani organizasyonun ilk yanında çekişme daha çok 4 tekerden çekiş sistemine sahip Alman Audi Quattro ile arkadan çekiştiği İtalyan Lancia arasında geçiyordu.
00:06:22Toprak yol gibi tutuşun oldukça zayıf olduğu yerlerde Audi Quattro tam bir kasırga gibi esiyordu.
00:06:27Lancia ise asfalta çıkar çıkmaz resmen herkese mal toplatıyordu.
00:06:31Audi'nin Quattro sistemi o dönem için yebseni ve fazla komplike bir sistem olduğu için zaman zaman problemden çıkartıyordu.
00:06:38Bunun bir sonucu olarak da Lancia ilk senenin fabrikalar şampiyonu oldu.
00:06:42Pilotlar şampiyonluğunu Audi'ye kazanmıştı.
00:06:44Ama o dönem pilotlar şampiyonluğunu kimse umursamıyordu.
00:06:47Hatta o kadar umursamıyordu ki Lancia'nın pilotu Walter Rourke son yarışa şampiyon olma ihtimaliyle gelmişti.
00:06:54Ama sonundan bir önceki yarışta Lancia üreticiler şampiyonluğunu ilan ettiği için Walter Rourke son yarışa katılmaya bile tenezzül etmemişti.
00:07:02Ve bu sayede de pilotlar şampiyonluğu Handu Nikola'ya gitmişti.
00:07:05Bu düşük sayıda homolik araç üretme mevzusu diğer birçok üreticinin de ilgisini hemen çekti.
00:07:10Ve daha organizasyonun birinci senesinde Ocel Grup B Manta 400 ile Toyota da Silikas ile yarışlara dahil oldu.
00:07:17İkinci yılında 84'te kuşkusuz çekişme yine Almanlarla İtalyanlar arasında geçecek gibi gözüküyordu.
00:07:22Ama şampiyonun ortasında sürpriz bir yarışmacı şampiyonluğuna dahil oldu.
00:07:26Fransızlar yani Peugeot.
00:07:2884'te Peugeot kötü giden ekonomik durumu düzeltebilmek için her şeyi yapmaya hazırdı.
00:07:33Motorsporlarında elde edilecek bir başarı da satışları direkt olarak olumlu etkileceğinin farkındaydılar.
00:07:38Ve motorsporları takımının başına genç bir ismi getirdiler Jean-Tot.
00:07:42Genç Jean-Tot'u motorsporları bölümünün başına getirdiklerinde sadece Peugeot'un değil Fransa'nın hatta dünyanın motorsporları gidişatını değiştireceklerinin farkında bile değillerdi.
00:07:51Jean-Tot gelir gelmez radikal bir kararla otobülünün motorunu otobülünün orta tarafına yerleştireceklerini açıkladılar.
00:07:57Diğer takımlar bunun neredeyse imkansız olduğunu söylüyorlardı.
00:08:01Hem yanılıyorlardı hem de korkuyorlardı.
00:08:04Ya başarırlarsa?
00:08:04Başardılar da Jean-Tot akıllı bir hamle daha yaptı ve uçan filmi lakaplı Ali Vatanen'le el sıkıştı ve Peugeot 205'ini ona emanet etti.
00:08:1484'ün şampiyonu Audi Quattro'suyla Stig Blonquist olmuştu.
00:08:18Peugeot şampiyonlarının ortasından itibaren yarışmaya başlamasına rağmen çok iyi sonuçlar almıştı ama bu elbette şampiyon olmaları için yeterli değildi.
00:08:261985 sezonundan önce diğer bütün büyük oyuncular da grup B'deki yerlerini almaya hazırdılar.
00:08:32Ford ara verdiği rally programına Ford RS200 ve Ford Sierra RS Cosworth ile geri döndü.
00:08:37Şu an tarihin tozu sayfalarında kaybolup gitmiş olan Rover, Rover Metro 6R4 modeliyle şansını denemeye karar verdi.
00:08:43Ve Citroen de gaza gelip BX4TC modeliyle yarışlara gireceğini açıkladı.
00:08:48Ama bu model gereğinden fazla ağır olduğu için pek başarılı olamadı.
00:08:51Zaten bunların hiçbir önemi yok çünkü Peugeot bütün rakiplerini hallak bomu gibi dağıtıyordu.
00:08:56Bunun nedeni de Ali Vatanen resmen Peugeot'suyla bütünleşmiş bir şekilde otomobili kullanıyordu.
00:09:01Aracı kullanıyorken resmen boyut değiştiriyordu.
00:09:03E işte bu mükemmel uyum aslında çok da uzun sürmedi.
00:09:06Arjantin'deki yarışta Ali Vatanen büyük bir kaza geçirdi ve neredeyse vücudunda kırılmadık kemik kalmadı.
00:09:11Bu kaza da onda psikolojik olarak büyük bir yıkıntıyı bıraktı ve bir yıla grup B'de yarışmama kararı aldı.
00:09:17Bu kazan grup B'de yaşanan ilk kaza değildi.
00:09:19En büyük kaza da değildi ama belki de en popüler ismi geçirdiği kaza olduğu için çok ses getirdi.
00:09:24Bu kazadan önce Korsika Ali'sinde Lancia 0.37'siyle yarışan Attillo Bettega
00:09:29yolda aracın hakimiyetini kaybederek yolun kenarında duran bir ağaca çarptı.
00:09:33Ve ne yazık ki ağacın parçaları ön taraftan pilotun oturduğu tarafa girdi.
00:09:37Bettega olan yerinde hayatını kaybetmişti.
00:09:39Grup B günün sonunda ekonomik olarak para kazanmak için yapılan bir organizasyon.
00:09:43En büyük rakibi de tabii ki de Formula 1.
00:09:45Markalar bütçelerini Formula 1'e veya rally'e ayırabilirler.
00:09:49Bu aradaki kararı da hangi organizasyonu daha fazla kitle takip ediyorsa ona göre karar verirler.
00:09:54Ve organizasyonun yetkileri de daha fazla izleyici çekebilmek için evlerinden gelen her şeyi yaparlar.
00:09:59Ölümden her ne kadar her zaman üzücü olsa da bu tip organizasyonların popülariteli anlamında olumlu şeylerdir.
00:10:05Bu sporun aslında ne kadar zor ve tehlikeli olduğunu gösterir.
00:10:08Burada sadece en iler ayakta kalır ve kazanır imajını güçlendirir.
00:10:12Sınırlarda dolaşıyoruz imajına ihtiyaç duyan markalar için en ideal ortamdır.
00:10:16İşte tüm bu nedenlerden dolayı Grup B buram buram ölüm kopmasına rağmen devam ettirilmişti.
00:10:2285 sezonunda Fimo Salonen Peugeot'su ile birlikte şampiyon olarak bitirmeyi başardı.
00:10:27Ancak Lancia'nın söyleyecek bir sözü vardı.
00:10:29Ha yetişti yetişmedi şimdi gelecek gelemeyecek derken son yarışa yetiştirilen Lancia Delta S4.
00:10:36Peugeot 205 ile Grup B'de başarıdan başarıya koşuyordu koşmasına ama bana kişisel olarak sorarsanız Grup B'yi özetleyecek tek bir model seçlerseniz kesinlikle Lancia Delta S4'ü seçerim.
00:10:471.8 litre 4 silindirli süpür şarj ve turbo şarja sahip 483 beygir sürekli 4 çeker ve 890 kg ağırlığındaki bu akıl tutulması fark ettiyseniz 2 turbo saydım.
00:10:57Bunun nedeni de düşük devirlerde turbonun devreye girene kadar ki zamanını kaybetmemek için bu araçta ilk defa twin turbo diye anılan çift turbolu bir sistem uygulanmasıydı.
00:11:06Bazı kaynaklara göre araç çok rahat 500 beygirin üzerinde güç üretebiliyordu.
00:11:10Lancia'nın mühendisleri 5 barlık turbo basıncı uygulayarak motoru ekstrem sıvırlığına çıkartmış ve bu 1.8 litrelik motordan 1000 beygir gücü çıkartmayı başarmışlardı.
00:11:19Tıpkı 205 gibi Lancia Delta'da bir silüet otomobildir.
00:11:23Yani araca dışarıdan baktığınızda piyasada satılan 205 veya Delta'larla aynı modelmiş gibi gözükse de aracın kabuğu dışında ne şasisi ne motoru ne de yürüyen aksamında standart modellerle hiçbir ortak parça kullanılmamaktaydı.
00:11:36Kabuk standart modeline benziyordu ama onun da malzemesi karbon ve kevlardan oluştuğu için yine standart otomobillerden oldukça farklı bir yapısı vardı diyebiliriz.
00:11:44Bu modelin homolik olarak üretilip satılmış olan versiyonuna da Lancia Delta S4 Stradale deniyor ve dünyada sadece 200 adet bulunmakta.
00:11:52Devam
00:11:531986 sezonuna geldiğimizde şampiyon Timo Salanen Peugeot 205 T16'ın yeni versiyonuyla yarışıyordu.
00:11:59Euro Cancunen Toyota'dan inmiş 600 beygirlik Audi Quattro'ya geçmişti.
00:12:04Lancia Delta S4 ise genç ve parlayan yıldız Henry Toyvonen ve Marco Allen'e emanetti.
00:12:10Motorsporlarının ağa babası Ford'un RS200'ü de Stig Blonquist'e emanetti.
00:12:15İlk facia Portekiz'de yaşandı.
00:12:17Portekiz'in unusal şampiyonu Joaquin Santos, Ford RS200'ü ile flivirajda kontrolünü kaybedip seyircilerin arasına dalmıştı.
00:12:24Ve ne yazık ki 4 seyirci olay yerinde hayatını kaybetti.
00:12:2730'a yakın seyirci de ağır yararlanmıştı.
00:12:29Bu kazada araçlarının anormal derece güçlü olması kadar seyirci güvenliğinin neredeyse hiç olmamasının da büyük etkisi vardı.
00:12:36İnsanlar özellikle bir matador gibi yanlarından geçen bu kızgın boğalara sürtülebilmek için yolların kenarında araçlarının önünde durmaktaydı.
00:12:43Bu kazada can kaybının yaşanmasının bir nedeni izleyiciyle yarışmacının bu kadar içli dışlı olması kadar kazadan sonra yaşanan panik ile yolların kapanması ve yardım ekiplerinin olay yerine ulaşmasının gecikmesinin de payı vardı deniyor.
00:12:54Peki bu sizce grup beyi durdurmuş mudur?
00:12:56Elbette hayır.
00:12:58Sonuçta motorsporları tehlikeli bir spor.
00:13:00Biraz ölçülü olmasında zarar yok diye düşündüler.
00:13:02Ve şampiyona devam etti.
00:13:03O dönem şampiyonluğun bu kadar zorlayıcı olmasının bir başka nedeni de kat edilen kilometrelerin çok fazla olmasıydı.
00:13:09Bugün ortalama bir WRC yarışında toplamda 600 kilometre yol kat edilmekte.
00:13:13O dönemin efsanesi Safer Evalidesi'nde toplam kat edilen yol tam 1600 kilometreydi.
00:13:18Yani pilotlar altlarındaki bu anormal güçlü araçları yolda tutmakla uğraşacakları gibi bir de bitmek bilmeyen yolların kilometrelerini kat etmek zorundaydılar.
00:13:27Volumluydu zorluydu ama o dönem şu anda hala daha eşi benzeri olmayan da bir şey yaşandı.
00:13:32Bir kadın pilot.
00:13:33Michel Mouton kimilerince gelmiş geçmiş en iyi kadın motorsporları pilotu Audi Quattro ile Grup B'de yarışmış şampiyonluk görememişse de kalbe değer podyum başarıları elde etmiştir.
00:13:43Devam.
00:13:44Portekiz'den sonra şampiyona devam etti.
00:13:46Bir sonraki durak Corsica'ydı.
00:13:47Corsica'da da bir önceki sene hatırlıyorsunuz Bettega Lancias ile hayatını kaybetmişti.
00:13:52Bir sene sonra bir trajedi daha yaşandı.
00:13:54Yine bir lanciayla genç yıldız Henry Toyvonen aracın kontrolünü kaybetti ve yoldan çıkarak bir şampola yuvarlandı.
00:14:01Lanciyalarda o dönem aracın ağırlık merkezini olabildiğince ortada tutmak için yakıt deposu pilotların koltuklarının altına yerleştirilmişti.
00:14:09İşte bu trajik kazada da hop yakıt deposu bir anda alev aldı ve araç saniyeler içinde kül oldu.
00:14:15Henry Toyvonen de aracın içinde ne yazık ki hayatını kaybetmişti.
00:14:19Audi Quattro'suyla rallyden hemen çekildi.
00:14:22Ama diğer takımlar yarışmaya devam ettiler.
00:14:24Özellikle Peugeot ve Lancia son yarışa kadar kafa kafaya bir mücadeleye girdiler.
00:14:29Sondan bir önceki yarış Sanremo'daydı yani İtalya'da.
00:14:32Yarışın organizatörleri yani İtalyan Otomobil Sporları Federasyonu son saniyede Peugeot'ların regülasyonlara uymayan bir parça kullandığını iddia ederek bütün takımı rallyden diskrifiye ettiler.
00:14:43Ve Lancia'lar kolay bir şampiyonluk alarak puanları topladı.
00:14:47Peugeot elbette hemen itiraz etti ve söz konusu parçaları daha önceki rallylerde de kullandıklarını ispat ettiler.
00:14:53Fiat duruma el atarak söz konusu skandallara karışmış olan bu Sanremo rally'sini iptal etti ve puanları da sildi.
00:15:00Son yarışı da Peugeot lider bitirmeyi başardı ve 86 senesinin şampiyonu oldu.
00:15:05Peugeot'un 86'taki şampiyon pilotu Yuva Cancunen'di.
00:15:08Ama 86 yılında Stimo Salonen 2 rallyde birincilik elde ettiği için toplamda 7 rally şampiyonluğuna ulaşmıştı.
00:15:15Ve bu da onu Grup B'nin gelmiş geçmiş en başarılı piyotu yapıyordu.
00:15:19Tüm bu ürünler ve kontrolsüzlüklerin bir sonucu olarak Fiat Grup B'yi yasaklama kararı aldı.
00:15:24Ve bir dönem ne yazık ki sona ermiş oldu.
00:15:26Ardak Grup B'nin getirdiği atılımlar ve teknolojik yenilikler motor sporlarında ve otomotiv endüstrisinde uzun yıllar kullanıldı.
00:15:33Peugeot 205'ini alıp Paris Takar'ın yolunu tuttu ve Ali Vatanen ile 1987, 1989 ve 1990 yıllarında birinci oldular.
00:15:41Audi, Quattro'su ile Amerika'nın yolunu tuttu ve dünyanın en zorlu ve en popüler tırmanma yarışı olan Pikes Peak'i 1987'de rekor kırarak kazandı.
00:15:49Ford'un RS-200'leri çok uzun yıllar boyunca özellikle Avrupa'nın birçok ülkesindeki rallylerde boy gösterdi ve büyük başarılar kazandı.
00:15:57Grup B'nin iptaliniyle birlikte bir başka grup olan Grup S de iptal edilmişti.
00:16:01Grup S'nin Grup B'den en büyük farkı ise motor güçlerinin 300 beygirle sınırlandırılmış olmasıydı.
00:16:07Aslında Grup B'ye kadar kontrolsüz bir kategori değildi ve bu yüzden de üreticiler tarafından iptal edilmesi çok büyük tepkiyle karşılanmıştı.
00:16:14Uzun yıllı araçların sonucunda 1997 yılında Grup S regulasyonları baz alınarak yeni bir yarış kategorisi yaratıldı.
00:16:22Bu yarış kategorisindeki aracın adı da World Rally Card'ı.
00:16:26Şampiyonun adı da World Rally Championship'ti yani WRC.
00:16:30O nedenle Grup B'de yarışmaya hazır modeller Lancia ECV, Toyota MR2 baz alınarak üretilen 222D,
00:16:38Opel Cadet Rally 4x4 ve Lada Samara S Proto'ydu.
00:16:42Lada Samara, bizim bildiğimiz Lada Samara.
00:16:44Lada Samara'nın Grup S kategorisinde yarışabilecek bir rally versiyonu vardı.
00:16:49Çok fazla görüntüsü yok ama bir tane fotoğrafını buldum şuraya koyayım.
00:16:51Devam.
00:16:52Peugeot Motorsporları departmanının başındaki genç isim Jantot'u hatırlıyor musunuz?
00:16:56O da 93 yılına kadar Peugeot'a çalışmaya devam etti.
00:16:5994 yılı itibariyle de yepyeni bir kariyer için İtalya'nın yolunu tuttu.
00:17:03İmzaladığı kontratın başında şahlanan bir at logosu vardı.
00:17:07Aynen öyle Scuderia Ferrari.
00:17:09İkiz yıl sonra Benetton Renault takımının şampiyon pilotu Alman Michael Schumacher ile anlaştı.
00:17:1496'da başlayan bu birliktelik 2000 yılında meyvelerini verdi ve Ferrari 2000, 2001, 2002, 2003 ve 2004 yıllarında şampiyonluklar yaşadı.
00:17:23Bugünlerde de Jantot Dünya Otomobil Federasyonu FIA'nın başkanıdır.
00:17:27Fransızlar WRC'de de çok başarılı oldular.
00:17:292000 yılından beri düzenlenen WRC şampiyonalarının 11'inde Fransız takımları kazandı.
00:17:35Bu yıllar boyunca şampiyon olan pilotların da sadece 5 tanesi Fransız değildi.
00:17:39Geri kalan 15 yılda 2 Fransız pilot Sebastian Loeb ve Sebastian Auger paylaşmıştır.
00:17:45Ben bu dönemi karanlık Sebastian dönemi olarak hatırlıyorum.
00:17:48Deden her zaman şöyle derdi.
00:17:49Efsane motorlar İtalyanlardan, efsane pilotlar da Finlandiyalılardan çıkar.
00:17:53Evet belki haklıydı ama onun bu lafına ufak bir ekleme yapmak gerekiyor.
00:17:57Günün sonunda podyuma çıkanlar da her zaman Fransızlar.
00:18:00VE İçlerinden bir tanesi var ki,
00:18:28Ortaya çıkan bu canavarlar grubunun tartışmasız en korkusuz soruları.
00:18:32Bu canavarın adı Lancia Delta S4.
00:18:58Sonradan 90'larda isimleri bilgisayar oyunlarına verilen başarılı rally pilotları
00:19:12Grup B yıllarına canlı olarak şahit olmuş ve kendilerini rallye adapte etmiş 80'ler ergenleridir.
00:19:18Yatsınamaz bir gerçektir ki efsane motorlar hep İtalya'da, efsane pilotlar da hep Finlandiya'da doğmuştur.
00:19:48Grup B
00:19:591982 yılında dünya rally şampiyonası otomobil kategorilerinde
00:20:04Grup 4 ve Grup 5'in kapatılarak bu kategoride yarışan otomobillerin özelliklerinin harmanlandığı
00:20:10ve hatta bu özellikleriyle yetinilmeyerek sınırlamalarının %90'ının resmen kaldırıldığı yeni kategoriye verilmiş olan isim.
00:20:18Şahsıma ait tanımı ise canavarlar grubu.
00:20:48Sandip'in
00:20:51Sandip'in
00:20:52Sandip'in
00:20:53Sandip'in
00:20:55Sandip'in
00:20:56Sandip'in
00:20:57Kuz碰
00:20:58Bird
00:21:18Öncelikle kategorinin doğmasındaki tetikleyicilere ve neden bu kadar sınırsız kuralların olduğuna değinmek istiyorum biraz.
00:21:40Formula 1 camiası ve marka takımları 1970'li yılların sonlarına doğru monotonluktan kurtulma, ilgi çekme, heyecan ve getirisinde izleyici sayısında artış adına ya da uzun lafın kısası daha fazla para kazanmak için çeşitli harga çalışmalarına başlamışlar.
00:21:581977'den sonra ilk aşırı beslemede turbo charge motorların kullanıldığı F1 araçlarını pistlere sürmeye başlamışlardır.
00:22:041980'e kadarki süreçte takımlar deneme yanılma yöntemiyle devam etmiş ve turbaların altın çağı 1980 yılında tam olarak başlamıştır.
00:22:14Bu 3 yılı pas geçmemek lazım.
00:22:18O güne kadar dünya devi olmuş markalarda krallar gibi imkanlara sahip padişah gibi ağırlanan koca koca mühendis adamlar geçen bu 3 yıl süresi zarfında fabrikalarda
00:22:28İspanyol paça pantolonları, üzerine giydikleri beyaz önlükleri, siyah kemik çerçeve gözlükleri ve uzun saçlarından aşağı sarkan kalın favorileriyle
00:22:36Dainolar, yeşil ışık aydınlatmalı ekranla bilgisayarlar başında ellerinde test sonuçları ile bir o yana bir bu yana dolanarak sabahlamışlardır.
00:22:45İşte bütün bu gelişmeler karşısında dünya rali şampiyonasında yarışan fabrika takımları ve FIA yetkilileri bir araya gelerek bir toplantı silsilesine başladılar.
00:22:55Amaçları, Formula 1'in yaptığı bu atağı kendi camiaları olan dünya rali şampiyonasına da taşıyabilmek, bir spor dalı olarak daha fazla takip edilir hale gelmek, reklam gelirleri artırımı ve doğal olarak da daha çok para kazanabilmekti.
00:23:09Bunun için seri olarak sadece 12 ayda 25 adet üretilmiş olması kuralı olan grup 5 sınıfı spor otomobil kategorisi ile seri olarak 24 ayda sadece 400 adet üretilmiş olması kuralı olan grup 4 sınıfı özel binek araç kategorisini harmanlayarak
00:23:25seri olarak sadece 200 adet üretilmiş olması kuralı ile grup B adı altında yeni bir kategori yarattılar.
00:23:33Peki ya işe nasıl mı başlıyorlar?
00:23:36Giriş kısmında belirttiğim gibi, turboların Formula 1 motorlarındaki kullanım prensiplerini kendilerine adapte ederek yüksek sıkıştırmalar mı dersiniz, aşırının da aşırısı beslemeler mi?
00:23:47Turboların minimumlak amaçlı yeniden dizaynı mı dersiniz, soğuğun da soğuğu devasa interkulurlar mı?
00:23:52Uçakların jet motorlarına benzer hava yemiş kanalları mı dersiniz, yoksa motor parçalarında hafifin de hafifi ama dayanıklının da dayanıklısı materyal kullanımı mı?
00:24:02Çağın ötesinde aklınıza ne gelirse uyguluyorlar.
00:24:05Ya da şöyle söyleyeyim, bir NASA mühendisinin aklına gelebilecek her fikir bu adamlarda da oluşuyor ve uygulanıyor.
00:24:11Zaten araç hafifliği konusunda uzay uçak F1 teknolojileri kullanılıyor.
00:24:17Takip edenleriniz bilir, bugünkü F1 araçlarının bu şekilde hızlı ve güvenli olmasında birçok uçak mühendisliği sonucunda elde edilmiştir.
00:24:25Monokok şaseler, karbonun da karbonu, kevların da kevları kepler.
00:24:28Bu materyaller şimdi bile el yakarken, o zamanlar astronomik derecede pahalı ve sadece uzay uçak formüle 1 endüstrisinde kullanılan materyaller.
00:24:37Adamlara ağırlık öyle fazla gelmeye başlıyor ki, diyete başlayan pilotlar, co-pilotlar oluyor.
00:24:43Takvimler 1986 yılını gösterdiğinde, ortaya artık otomobil statüsünden oldukça uzak,
00:24:49lastikleri çoğu zaman yere basmayan, ortalama 2 litre hacimli aşırı beslemeli,
00:24:53yakıt, pilot ve co-pilot dahil, total ağırlıkları maksimum 1000 kg-1100 kg arasında değişen fantastik AVD araçlar çıkıyor.
00:25:03Ford RS-200, Peugeot 205 Turbo 16, Renault 5 Turbo, MG Metro R4, Audi Quadro S1, bu araçlardan bazıları.
00:25:13Ve içlerinden bir tanesi var ki, ortaya çıkan bu canavarlar grubunun tartışmasız en korkutcusu.
00:25:19Bu canavarın adı Lancia Delta S4.
00:25:21Diğer rakiplerinin aksine, tek değil, hem turbo hem süper şarjır olmak üzere çift besleme kullanıyor.
00:25:29Anı özellikleriyle bahsetmek gerekirse, aracın 1760 cc hacimli, 4 silindirli motoru,
00:25:35aracın ortası ile arkası dingil önü arasında konumlandırılmış ve devasa çift intercoolerları,
00:25:40yatay olarak motordan imkan dahilinde en uç arka noktaya ötelenmiş.
00:25:44Arka çamurluklarda lastiklerin üzerinde cam hizasından başlayıp,
00:25:49tavana kadar yükselen hava girişleri sayesinde de hem motor soğumasına yardımcı olunmuş,
00:25:54hem de yakıt odalarına gönderilen karışıma bol oksijenli buz gibi hava servisi yapılmış.
00:25:59Teknik veriler dudak uçuklatan cinsten.
00:26:01Araç 2.2 bar basınç altında 480 beygir güç, 490 Nm tork üretiyor.
00:26:07Ama motor hakkında birçok spekülasyon ve dedikodu mevcut.
00:26:11Bu motor, mühendisleri tarafından 5 bar boost altında 1000 beygirleri ve 1300 Nm torkları görmüş bir motor olduğu için,
00:26:18yarış içerisinde, yarış esnasında her takımın yaptığı gibi,
00:26:21bu araçta da boost basıncıyla oynandığı ve aracın çoğu zaman 550-600 beygir arası güç ve 650-700 Nm arası bir tork değerinde yarıştığı iddia ediliyor.
00:26:31Toprak parkurda araç 3 saniyenin altında 0'dan 100 km'yi tamamlıyor.
00:26:35Asfalt parkuru söylemiyorum bile.
00:26:39Ari Watanen'in oğlu ile yapılan bir sohbette,
00:26:41kendisi babasına ait şu cümleyi sarf ettiğinde tüylerimi üpermişti.
00:26:46Virajı dönerken izleyiciler yan camlarımıza ellerini sürecek kadar yakınlaştırırlar.
00:26:50Ve hatta arabaya sürtünmek için birbirlerini ezerlerdi.
00:26:54Sadece Henry'e yaklaşmaya kimse cesaret edemezdi.
00:26:58Henry Toyvanen
00:26:59Araç, Rally için gereğinden fazla güçlü.
00:27:02Her geçen gün kontrol etmekte zorlanıyorum.
00:27:05Henry Toyvanen ve S4'ünün yarış videolarını izlediğimde Ari Watanen'in yorumuna hak veriyorum.
00:27:14Çünkü virajda biriken izleyici grubu, başka markaların araçlara yaklaştığında,
00:27:19aracın lastik izlerini, aracın geçeceği kısmı boşaltarak araçlara ellerini uzatıp değerlerken,
00:27:24lançı uzaktan yaklaştığında duyulan süper şarjı çığlığı ile birlikte anında insanlar yolu açıyor.
00:27:30Çünkü gerçekten bürkütücü bir çığlık sesi var.
00:27:32Araç sesine yakınan hiç tanık olmadım.
00:27:34Canlısını hiç görmedim.
00:27:36Ama İskender Ataka'nın Rally of Turkey 2010'da,
00:27:39integralinin turbo sesini hala unutmamış biri olarak,
00:27:42Delta S4'ün canlı halinin sesi nasıldır çok merak ediyorum.
00:27:45Sonuç olarak insanlar WRC'de açtıkları bu kategori ile sadece bir sınıf değil,
00:27:53dünya otomobil endüstrisinde yeni bir çağda başlatıyorlar.
00:27:56Ama gel gör ki motor endüstrisinde çığır açan bu kategoride,
00:28:00hafiflik uğruna feci güvenlik açıkları olduğunun kimse farkında değil.
00:28:03Ta ki Henry Toyvanen ve Sergio Cresto tam 30 yaşındayken,
00:28:08araç stabilizasyonu, ağırlık dağılımı alan ergonomisi hesapları adına,
00:28:12koltuklar altına yerleştirilmiş yakıt tankı olan Lancia Delta S4'lerinin içerisinde,
00:28:182 Mayıs 1986 Cuma günü,
00:28:21Fransa Tour de Corse Rally'sinde girdikleri bir virajı alamayarak,
00:28:24yoldan çıkıp uçarak çarptıkları ağaç üzerinde tankın patlaması sonucu,
00:28:28alev alan araçlarının içerisinde yanarak kül olana kadar.
00:30:27Cintot, Yuhakan Kunen, Ari Watenen gibi dünya devi adamların hep birlikte feci şekilde ağladığını görebileceğiniz tek gündür.
00:30:34ve zaten bu olay sonrasında grup B kategorisi yasaklanarak tarihin raflarındaki yerini alıyor.
00:30:42Sezonun 5. yarışı Tour de Corse, Fransa Rally'si.
00:30:46Yarış Corsica adında küçük bir adada gerçekleşecekti.
00:30:50Yarışın ilk ayı 1 Mayıs 1986 Perşembe günüydü.
00:30:54Lancia pilotu Toyvanen soğuk algınlığı geçiriyordu ve boğaz ağrısından şikayetçiydi.
00:31:00Ancak son 2 yarışı birincilikle bitiremediği için hastalığına rağmen yarışmakta ısrarcı oldu.
00:31:06Aynı zamanda soğuk algınlığı için ilaç kullanıyordu.
00:31:12Yarışın ilk ayından sonra Toyvanen en iyi süreyi elde etti ve şu yorumda bulundu.
00:31:18Bu yorum yıllar sonra bile grup B'yi en iyi şekilde özetleyen cümle olma özelliğini kaybetmeyecekti.
00:31:24Yarış esnasında her şey iyi giderken bile bu rally yine de çılgınca.
00:31:29Her şey iyi giderken küçük bir an için bir hata meydana gelse o andan sonra ölüyüm demektir.
00:31:36Aracın Tour de Corse için aşırı güçlü olduğundan şikayet ediyordu.
00:31:39Aracı dengede tutmakta çok zorlanıyordu ve bunun çok yorucu olduğunu söylüyordu.
00:31:4418. etaptan hemen önce araç içerisinde bir mikrofona şunları söylemişti.
00:31:48Bu sözler onun yayınlanan son sözleriydi.
00:31:51Bugün Scala'ya eşdeğer bir yarış tamamlıyoruz.
00:31:55Bu hızla devam etmek çok zor.
00:31:58Bilmeyenler için belirteyim.
00:32:00Finlandiya rallisi içerisinde çokça zıplama barındıran ve rally sezonunun en hızlı etaplarından biridir.
00:32:05Toyvanen burada oraya gönderme yapıyor.
00:32:09Tam anlamıyla bir trajediydi.
00:32:11Kazadan çok sonra Walter Röhr Motorsport News'e verdiği bir röportajında Toyvanen'in o yarış öncesi soğuk algınlığı için ilaç aldığını doğruladı.
00:32:22Ayrıca Toyvanen'in arkadaşı bir başka pilot Malcolm Wilson kazadan çok sonra ilginç bir iddiada bulundu.
00:32:28Toyvanen 1985 Costa Simeralda'da boynunu incittiği kazadan sonra bazen zamansız yere gözüne perde indiğinden şikayet ediyordu.
00:32:38Ancak bunu hiçbir zaman Lancia'ya söylemek istememişti.
00:32:41Çünkü ne olursa olsun yarışmayı çok seviyordu.
00:32:44Ve Lancia'nın onu göndermesini istemiyordu.
00:32:47Wilson'un söyledikleri başka kimse tarafından doğrulanmasa da aslında sebebi anlaşılmayan kazanın nasıl gerçekleştiğini de bir nebze olsun aydınlatır nitelikteydi.
00:32:57FIA kazadan birkaç saat sonra Grup B ve 10'dan türetilen ve 1987'de başlanacak olan Grup S'yi yasakladığını ilan etti.
00:33:071987 sezonunda Grup B olmayacaktı.
00:33:10Audi ve Ford hemen yarıştan araçlarını çektiler ve sezondan çekildiklerini duyurdular.
00:33:15Ancak diğer firmalar yarışmaya devam ettiler.
00:33:18Ve 1986 sezonu Peugeot 205 T16'nın zaferiyle sonuçlanmıştı.
00:33:23Ancak bu galibiyette ne Audi ne Lancia ne de Ford olmadığı için kimse tarafından biri zafer olarak görülmemekteydi.
00:33:31Bu kaza beraberinde birçok kısıtlayıcı düzenlemeler getirilse de yasaklanmış olan Grup B ile rally camiası zaten çıtayı yükseltmiş,
00:33:38istediği zirveyi yakalamış ve Grup B'nin teknoloji tohumlarını ilerleyen yıllarda daha insani güdülerle kullanarak rally sporunu günümüze kadar izlenilmesi bir aktivite haline taşımışlardır.
00:33:50Hazin şekilde sonlanmış olsa da öyle ya da böyle Grup B dünya motor sporları geçmişinde en efsane yılların tek aktörüdür.
00:33:58İnsanlara akın akın dağ tepe tırmandırarak, yağmur çamur kar karanlık demeden, çadır kurdurarak, kamp yaptırarak rally izlettiren sınıftır.
00:34:07Sonradan 90'larda isimleri bilgisayar oyunlarına verilen başarılı rally pilotları, Grup B yıllarına canlı olarak şahit olmuş ve kendilerini rallye adapte etmiş 80'ler ergenleridir.
00:34:18İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:34:48İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:35:18Grup B'nin kuruluş tarihi olan 1982 yılı bence dünya otomobil endüstrisinde bir milattır.
00:35:31Her kim ki günümüzde Wolfsburg'dan çıkmış bir TSI, Bavyera'dan çıkmış bir N13B16, Sachax'dan çıkmış bir EP6CDTS ya da Stuttgart'tan çıkmış bir M270, M274 kullanıyor ise,
00:35:45Bilsin ki bu motorların tohumu, bu motorların teknolojik temeli Grup B'de atıldı ve 2006'da dünyaya mucitleri kendileriymış gibi tanıtılan bir motor teknolojisinin asıl sahibinin İtalyanlar olduğunu ve bu teknoloji içerisinde 2 tane 30 yaşında gencin yanarak can verdiği gerçeğini göz ardı etmez isek, Wolfsburglu adamlardan daha yetik davranmış oluruz diye düşünüyorum.
00:36:06Yatsınamaz bir gerçektir ki, efsane motorlar hep İtalya'da, efsane pilotlar da hep Finlandiya'da doğmuştur.
00:36:13Bu bir yarış değildi.
00:36:22Bu, insanın kendi yarattığı güce dayanabilme hikayesiydi.
00:36:281986'da Grup B'nin son günü yaşandı.
00:36:32Ama aslında her şey 4 yıl önce başlamıştı.
00:36:43Çeviri ve Altyazı M.K.
00:37:131980'lerin başıydı.
00:37:16Otomotiv dünyası artık sadece daha hızlı değil, daha çarpıcı, daha özgür, daha teknolojik arabalar istiyordu.
00:37:23Formula 1 pistlerinde devrimler yaşanıyor, Le Mans da hibrit sistemlerin ilk adımları atılıyor ama rally hala sıkı kuralların boğulduğu bir disiplindi.
00:37:34HIA bu kuralları kökten sarsmaya karar verdi.
00:37:371982'de yeni bir düzenleme yapıldı.
00:37:40Grup A, Grup B ve Grup C.
00:37:42Ama asıl devrim Grup B'ydi.
00:37:44Grup B, klasik anlamda bir üretim arabası grubu gibiydi.
00:37:48Ama FIA şöyle bir kural koydu.
00:37:50Homologasyon için yalnızca 200 adet araç üretmeniz yeterli dedi.
00:37:54Yani büyük üretim serilerine gerek yoktu.
00:37:57Bu, fabrikalara ve takımlara açık bir davetti.
00:38:01Hayalinizdeki canavarı yaratın.
00:38:02Ama az üretin.
00:38:04Ve onu piste serbest bırakın.
00:38:06Eskiden yüz binlerce üretim zorunluluğu olan Grup A'ya kıyasla bu neredeyse sınırsız özgürlüktü.
00:38:12Ve mühendisler bu çağrıya anında cevap verdi.
00:38:16İlk adım atan Audi oldu.
00:38:171980'de henüz Grup B başlamadan Audi kuatro sahneye çıkmıştı ve şunu kanıtlamıştı.
00:38:23Dört çeker sistem sadece SUV'lar için değil, rally'nin de geleceğidir.
00:38:28Grup B resmiyet kazandığında Audi elindeki kuatro teknolojisini çılgınca geliştirmeye başladı.
00:38:33Ama Audi yalnız değildi.
00:38:35Peugeot, Lancia, Ford, Aston Rover, Citroën, MG hatta Ferrari ve Porsche bile Grup B projeleri hazırlıyordu.
00:38:43Bu yeni sınıfın kural kitabı neredeyse boştu.
00:38:46Motor gücü sınırlamaları yoktu.
00:38:48Turbo kullanımı serbestti.
00:38:50Araç ağırlıkları minimuma çekilebilinirdi.
00:38:53Paryodinamik parçalar çılgınca tasarlanabilinirdi.
00:38:56Peugeot 205 T16 o kadar küçüktü ki bir şehir arabası gibi görünüyordu.
00:39:01Ama motoru tam ortadaydı.
00:39:03Dört çekeldi ve turbo destekliydi.
00:39:05Lancia Delta S4 bambaşka bir seviyedeydi.
00:39:09Turbo artı süpercharger kombinasyonu ile iki ayrı güç arttırıcı sistemi aynı anda kullanan bir uzaylıydı resmen.
00:39:16Sıfırdan yüze 2.4 saniyede çıkıyordu.
00:39:19Ve bu zaman asfalt piste değildi, toprakta ölçülmüştü.
00:39:23Ayrıca seyirciler de bambaşka bir seviyedeydi.
00:39:26Bu canavarlar sadece hızlı değildi, aynı zamanda gösterişliydilerdi.
00:39:30Caddeler de göremezdi.
00:39:32Sadece birkaç yüz tane üretilirdi.
00:39:34Ve sadece delilerin girdiği parkurlarda boy gösteriyorlardı.
00:39:38Seyirciler bu makineleri görmek için dağlara, ormanlara, çamurlu vadilere akın etti.
00:39:43Ama araya mesafe koymadılar.
00:39:45Hatta tam tersine, arabaların burnunun dibinde durmaya bir cesaret göstergesi saydılar.
00:39:50İlham olan ilk anlardan bahsedelim şimdi.
00:39:52Audi Quattro, Finlandiya'nın karlı yollarında patinaş çekmeden dönerken.
00:39:57Peugeot 205 T16 Corsica'nın uçurumlarında dört lastiğini de yerden keserken.
00:40:02Ford RS200 rampa çıkışında havalanırken.
00:40:05Her sahne adeta bir sinema filmi gibiydi.
00:40:08Ve pilotlar sinema yıldızlarından daha büyük kahramandılar.
00:40:12Gruppe birkaç yıl içinde motorsporlarının en dikkat çekici arenasına dönüştü.
00:40:16Ama bu dikkat sadece hızdan gelmiyordu.
00:40:19Aynı zamanda her yarışın ölümcül bir riski de vardı.
00:40:22Bu arabalar sınırları zorlamıyordu.
00:40:25Onlar zaten sınırların ötesindeydiler.
00:40:27Ve işte tam bu yüzden bu çılgınlık çok uzun süremezdi.
00:40:36Mühendisler serbest bırakıldı.
00:40:38Artık hızın bir limiti yoktu.
00:40:41Sadece cesaretim vardı.
00:40:42Gruppe yalnızca bir yarış sınıfı değildi.
00:40:45Bu FIA'nın mühendislik cehenneminin kapılarını açmasıydı.
00:40:49Ve o kapıdan içeri giren her takım yalnızca rakiplerini değil doğa yasalarını da alt etmeye çalışıyordu.
00:40:55Kimi zaman başarıldı, kimi zamansa bedeli çok ağır oldu.
00:40:59Devrimin ilk adımını Audi Quattro attı.
00:41:02Her şey 1980'de Audi'nin Quattro teknolojisini rallye getirmesiyle başladı.
00:41:07O güne kadar rally demek arkadan itişli ya da önden çekişli arabalarla dans etmekti.
00:41:12Ama Audi dedi ki, neden dört tekerlekli birden tutunmayalım?
00:41:16Bazı anlatılara göre Audi'nin 4x4 sistemini Gruppe kurallarına kabul ettirmesi kolay olmadı.
00:41:21Belge ve prototiplerle FIA'yı ikna etme süreçleri uzadı.
00:41:25Bazı kaynaklar toplantılarda tartışmalar, teknik itirazlar ve prototip testleri arasında geçen yoğun diplomasi süreçlerinden söz eder.
00:41:33Belki dramatize edilmiş bir Top Gear versiyonu doğru değildir.
00:41:36Ama gerçek şu ki, Quattro sisteminin yarış ortamında kabul görmesi sadece mühendislik zaferi değil, bir norm değiştirme savaşıydı.
00:41:44İlk başta herkes güldü.
00:41:45Ağır, karmaşık, hantal dediler.
00:41:48Ama sonra kar yağdı.
00:41:50Ve Audi rakiplerinin hepsine kar üstünde tek elle vites atarak fark attı.
00:41:56Artık gerçekti.
00:41:574x4 yeni kuraldı.
00:41:59Gruppe ile birlikte Quattro bambaşka bir form aldı.
00:42:02Gövdesi hafifledi.
00:42:03Turbo ile beslenen motoru güçlendi ve Sport Quattro S1 modeliyle bu devrim doğruğa ulaştı.
00:42:10Sonuç 0-100 km süresi sadece 3 saniye.
00:42:13Üstelik bu çamurlu yolda.
00:42:15Hadi Peugeot 205 T16'dan bahsedelim.
00:42:18Minik bir şeytan.
00:42:18Peugeot 205 adını duyanları kandırıyordu.
00:42:21Bu bildiğimiz şehir arabası işte diyordu herkes.
00:42:23Ama arkada motor vardı.
00:42:254 çekerdi ve şasi neredeyse bir uzay mekiği gibiydi.
00:42:29Hafifti, sertti ve en önemlisi yarış içinde olmuştu.
00:42:32Peugeot o kadar iyiydi ki 1985 ve 86'da dünya şampiyonu oldu.
00:42:37Küma Salonen, Ari Vatanen gibi pilotlarla grup B'ye hükmetti.
00:42:41Ve tabi ki Ari Vatanen'in Pikes Peak performansı.
00:42:44Hala konuşuluyor.
00:42:45Ve efsane Lancia Delta S4.
00:42:47Canavarı serbest bırakmadı.
00:42:49İşte bu noktada işler ciddileşti.
00:42:51Lancia Delta S4 ile adeta delirdi.
00:42:54Motorunun önünde turbo, arkasında süper charger vardı.
00:42:58İkisi birden.
00:42:59Twin charger.
00:42:59Bu ne demek biliyor musun?
00:43:01Düşük devirde süper charger çalışıyor.
00:43:03Yüksek devirde turbo devreye giriyor.
00:43:05Hiçbir zaman güç kesilmiyor.
00:43:07Resmi rakam 480 beygir.
00:43:09Ama söylentiye göre bazı özel ayarlarda 600 beygire dayanıyordu.
00:43:130-100, 2.3 saniye.
00:43:16Asfaltta değil, toprakta.
00:43:19Ve bu gücü sadece pilot değil, kopilot da kontrol etmek zorundaydı.
00:43:23Çünkü rally 2 kişiyle yapılan yalnız bir savaştı.
00:43:27Citroen BX4 TC, Ford RS 200, bazıları geç geldi ama yine de tarihe geçti.
00:43:32Ford RS 200, ağırlığı dengede orta motor, ileri teknoloji.
00:43:36450 beygire kadar çıkabiliyordu.
00:43:38Gecikmeli geliştirildi ama potansiyeli devdi.
00:43:41MG Metro 6R4 ve 6 atmosferik motor.
00:43:45Turbo kullanmayan nadir grup B canavarlarında.
00:43:48Sesi ise tam anlamıyla bir müzikti.
00:43:51Bulursam şuraya bir koyayım da kulaklarımız şenlensin.
00:43:57Bu arada malzemeler de değişti.
00:44:03Grup B sadece motor gücü değil, malzeme devrimi de getirdi.
00:44:06Karbon fiber gövde paneller, kevlar destekli parçalar, hafif alaşımlı titanyum egzozlar,
00:44:12aerodinamik kanatçıklar, rüzgar yönlendiriciler.
00:44:15Bunlar o dönemde Formula 1'de bile yaygın değildi.
00:44:18Ama grup B'de ya işe yararsa diyerek denendi.
00:44:22Ve çoğu zaman işe de yaradı.
00:44:24Ama bu güç patlamasının bir bedeli vardı.
00:44:26Prenler bu güce ayak uyduramıyordu.
00:44:29Araçlar hızlanıyor ama duramıyordu.
00:44:32Süspansiyonlar kırılıyor, direksiyonlar cevap veremiyordu.
00:44:35Ve pilotlar onlar hala insandı.
00:44:38Arabalar tanrılaşmıştı ama insan hala sınırlıydı.
00:44:42Grup B araçları mühendisliğin sınırlarını aştı.
00:44:45Ama fiziğin sınırları hala yerli yerindeydi.
00:44:48Ve bu fark felaketin habercisiydi.
00:44:54Gaz pedalına değil adrenalinine hükmedenlerdi onlar.
00:44:59İnsan değillerdi.
00:45:00İnsan olamazlardı.
00:45:02Grup B'nin ilk birkaç sezonunda dünya sadece rally arabalarının değiştiğini sanıyordu.
00:45:07Ama aslında değişen insanların makinelerle kurduğu ilişkiydi.
00:45:11Eskiden otomobiller ulaşım aracıydı.
00:45:14Artık tapılacak bir şey haline gelmişti.
00:45:16Ve bu yeni tanrılar seyircinin önünden 200 kilometre hızla geçiyordu.
00:45:21Seyirciler o kadar yakında olmak istiyorum ki neredeyse öleyim falan derdi ya.
00:45:45Grup B'nin belki de en tuhaf, en ürkütücü tarafı seyircisiydi zaten.
00:45:50Binlerce insan dağ başlarına, toprak patikalara, uçurum kenarlarına doluşuyordu.
00:45:55Ama kimse güvenlik bariyerlerine saygı duymuyordu.
00:45:58Zaten çoğu zaman hiç bariyerde yoktu.
00:46:00Ve seyirciler yolun kenarında durmuyordu.
00:46:02Yolun üstünde duruyorlardı.
00:46:04Evet bildiğin yolun tam ortasında.
00:46:07Pilotlar bu kalabalığın arasından geçiyordu.
00:46:09İnsanlar son saniyede iki yana kaçışıyor ardından arabaya dokunmaya çalışıyordu.
00:46:13Bu bir ölümle flört etme kültürüne dönüşmüştü.
00:46:15Grup B'ye ralelerini izlemek cesaret işiydi.
00:46:18Ama orada bulunmak delilikti.
00:46:20Biraz efsanevi anlardan bahsedin böyle delilik sınırında.
00:46:23Audi Sport 4 S1, Alp dağlarında viraja girerken iki lastiği uçurumun dışına taşıyor.
00:46:29Peugeot 205 T16, Finlandiya'da 50 metre uçuyor.
00:46:32Yolun üstünde fotoğraf makineleriyle çekim yapan seyircilerden santimlerce uzakta geçiyor.
00:46:37Lansia Delta S4, Corsica'da yokuş aşağı %18 eğimde 180 kilometre hızla iniyor.
00:46:44MG Metro 6 R4, İskoçya ormanlarında çamura bata çıka yol alırken seyirciler ona taş fırlatıyor.
00:46:50Çünkü daha yavaş olduğunu düşünüyorlar.
00:46:52İnsanların gözünde zaten pilotlar tanrılaşmıştı.
00:46:55O dönem pilotlar artık sporcu değil gerçeküstü figürlerdi.
00:46:58Ari Watanen gözleri bantlı şekilde güneşe bakmamak için yol alırken.
00:47:02Tüma Salonen direksiyonun başında sigara içip etap kazanırken.
00:47:06Hua Khan Kunen arabanın içinde 5 vites birden düşürerek virajı dönerken.
00:47:10Ama bu delilikte bile zirvede olanlar vardı.
00:47:12Mesela Henry Toyvanen.
00:47:14Sınırları unutan adam.
00:47:16Henry Toyvanen Grup B'nin ruhuydu.
00:47:18Henüz 29 yaşındaydı.
00:47:20Ama yaşından büyük bir efsane taşıyordu.
00:47:221986 Monte Carlo rallisinde hem karda hem buzda hem de asfaltta herkesi perişan etti.
00:47:28Öyle hızlıydı ki diğer pilotlar onun araçta illegal bir sistem kullandığını düşündü.
00:47:33Ama gerçek şuydu.
00:47:34Toyvanen arabayla konuşuyordu.
00:47:37Ve araba da onu dinliyordu.
00:47:39Motorsporları basını o dönem onun için şöyle yazdı.
00:47:41Toyvanen rallinin sen nasıl?
00:47:43Onun varlığı Grup B'ye ruh vermişti.
00:47:45Ama o ruh sonsuza kadar kalamayacak.
00:47:48Bir başka efsane.
00:47:49Çok sevdiğim başka bir pilot.
00:47:50Michelle Mouton.
00:47:51Rally'nin kraliçesi.
00:47:52Korkusuz sürücü.
00:47:54Grup B erkeklerin dünyasıydı.
00:47:56Ama bir kadın çıktı, direksiyona geçti ve şunu dedi.
00:47:59Ben buradayım.
00:48:00Çünkü yeterince hızlıyım.
00:48:01Fransız sürücü Michelle Mouton Audi Quattro ile sadece yarışmadı.
00:48:05Kodyumlara çıktı, galibiyetler aldı ve erkek egemen bir sporun temelini sarstı.
00:48:101982'de şampiyonluk için savaştı.
00:48:13Audi takım patronu bile onun hızına inanamıyordu.
00:48:16Ve FIA'nın erkek yarışçılara yönelttiği ayrıcalıklı tutumları alenen eleştirdi.
00:48:20Yarışlardan birinde onun kazandığı etabı hava şartları lehineydi diye küçümseyen bir rakibine cevabı şuydu.
00:48:26O zaman sen de yağmurda doğsaydın.
00:48:28Hatta bu kadın öylesine deliydi ki bir röportajda mikrofon uzatıp bu yarışta notlarınız yoktu bu sizi endişelendirmedi mi diyen gazeteciye böyle tercih ediyorum daha iyi diye cevap vermişti.
00:48:39Rally'nin kraliçesi hakkında da video yapmamı isterseniz aşağıya yorumlara yazın lütfen.
00:48:43Ya da yazmayın gerek yok ya ben yapayım yine de.
00:48:45İnsanlar artık makineye dua ediyordu.
00:48:47Grup B pilotlarının etrafında toplanan hayranlar onlara isimleriyle değil arabalarıyla sesleniyordu.
00:48:53205 geliyor kuatro yolda S4 uçtu lan.
00:48:56Makine pilotun kimliğini gölgede bırakmıştı.
00:48:58Ama pilotlar da bunu seviyordu.
00:49:00Çünkü makineye hükmetmek bir nevi tandılaşmaktı.
00:49:03Grup B insanın makineyle birleştiği andı.
00:49:06Orada artık sadece sürmüyorlardı.
00:49:09Savaşıyorlardı.
00:49:09Ama savaşın bir kazananı olmaz.
00:49:12Ve bu savaşın galibi yarım olacaktı.
00:49:17Korku onlar için bir engel değildi.
00:49:22Ama ölüm her zaman yakındaydı.
00:49:24Grup B sadece arabaların ya da teknolojilerin değil insan cesaretinin, içgüdülerin ve bazen de deliliğin arenasıydı.
00:49:32Bu sahnede yer alan pilotlar sadece hızlı olmakla kalmıyor ölümle dans ediyordu.
00:49:37Ama bazılarının hikayesi diğerlerinden çok daha unutulmaz oldu.
00:49:41İkisinin adı Grup B'nin kalbine kazındı.
00:49:44Henry Toyvanen ve Michel Mouton.
00:49:46Henry Toyvanen finliydi.
00:49:48Henüz 24 yaşında yarış kazanan en genç pilottu.
00:49:51Baba mesleğiydi.
00:49:52Babası Pauly Toyvanen de ünlü bir ralliciydi.
00:49:54Ama Henry'nin içindeki ateş daha farklıydı.
00:49:57Tia onur için geleceğin şampiyonu diyordu.
00:49:59Takım patronları bunu durdurabilecek hiçbir şey yok diyordu.
00:50:031986 Monte Carlo rallisi onun zirve noktasıydı.
00:50:06Lancia Delta S4 ile adeta piste uçuyordu.
00:50:10Buz, kar, siz hiçbir şey onu yavaşlatamıyordu.
00:50:13Rakipleri Henry bir şeyler yapıyor olmalı dedi.
00:50:16Çünkü o kadar hızlıydı ki kimse açıklayamıyordu.
00:50:19Ama Toyvanen kendi hızından korkuyordu.
00:50:22Yarışın ardından röportajda şunları söyledi.
00:50:24Bu araba çok hızlı.
00:50:26En ufak hatada ölebiliriz.
00:50:28Ve ben hataların başladığını hissediyorum.
00:50:30Ve o hata Corsica'da geldi.
00:50:331986 Tour de Cors ölüm virajı.
00:50:362 Mayıs 1986.
00:50:38Toyvanen ve co-pilotu Sergio Cresto Corsica rallisinin 18. etabına başladı.
00:50:43Liderlerdi.
00:50:44Aralarındaki fark büyüktü.
00:50:46Ama Toyvanen gripti ilaç kullanıyordu.
00:50:48Yine de durmadı.
00:50:49Çünkü grup B'de durmak zayıflık sayılırdı.
00:50:52Ve sonra Delta S4 bir virajla yoldanmış.
00:50:56Bir ağaca çarptığı yakıt tankı patladı.
00:50:58Araba alev aldı.
00:51:00Yardım yoktu.
00:51:01Seyirci yoktu.
00:51:02Yangın söndürücü yoktu.
00:51:04Araba tamamen yandı.
00:51:06Ve içerisindeki iki insan tanınmayacak haldeydi.
00:51:09Aslında S4'ün benzin deposu ağırlık merkezi daha da aşağıya yaklaşsın diye tam sürücü koltuğunun altına yerleştirilmişti.
00:51:16Ve alüminyum benzin deposu ve altında onu koruyan bir plakanın olmamasından dolayı herhalde tarihçilerinin yorumuna göre aracı zemin koruması olmadan çalışması ve bu benzin deposunun olması kazada aracın ağaçlara çarpmasıyla deponun hasar görmesi kazanın ölümcül dönüşünü hızlandırmış olabilir.
00:51:35Ancak bu tartışmalı bir iddiadır.
00:51:37Resmi raporlar aracın tamamen yanmış olması nedeniyle kesin sebebi tespit edememiştir.
00:51:41Hatta bazı tarihçiler anlatır ki Lansia mühendislere hafiflik uğruna roll cage borularını aşırı ince tutmuş hatta kartonvari diyebileceğimiz malzeme kullanımı bile iddia edilir.
00:51:52Ancak bu iddialar doğrulanmamış teknik spekülasyonlardır.
00:51:56Ne olursa olsun bu an grup B'nin dönüm noktasıydı.
00:52:00Artık kimse bunun sadece yarış olduğunu söyleyemezdi.
00:52:03Doyvanan öldü ve onunla birlikte grup B'nin geleceği de.
00:52:07Doyvanan rally'nin sen nasıydı?
00:52:09Kısa sürede efsane oldu genç yaşlarımızdan gitti.
00:52:12Ve geride şu cümle kaldı.
00:52:14En iyiler hep erken gitti.
00:52:15Hadi sırada Michelle Mutun.
00:52:17Kuralları değiştiren kadın.
00:52:18Ayrı videoyu yapacağım dedim ama yine de biraz değinelim Michelle'e.
00:52:21O grup B'de bir istisnaydı.
00:52:23Ama yetenekleri asla istisna olarak görülmedi.
00:52:271981 Sanremo rally'sini kazandığında herkes şoktaydı.
00:52:31Ama o susmadı. Daha fazlasını yaptı.
00:52:3382 sezonunda şampiyonluk adayıydı.
00:52:36Ağdı kuatro ile toprak, kar, asfalt fark etmeden mücadele verdi.
00:52:40Erkek rakipleri onun hızını hazmedemedi.
00:52:43Basın bir kadın nasıl bu kadar hızlı olabilir diye soruyordu.
00:52:46Ama o cevap verdi.
00:52:47Hızın cinsiyeti yoktur.
00:52:49Ağdı takımında hem pilot hem simgeydi.
00:52:51Ve Toyvanan'ın ölümünden sonra grup B'nin insani tarafını savunan birkaç kişiden biri oldu.
00:52:57HIA yetkilileri onu küçümseyen açıklamalar yaptığında Muton kürsüden onlara döndü ve şunu söyledi.
00:53:03Ben burada bir kadın olduğum için değil, sizden hızlı olduğum için varım.
00:53:08Grup B kimilerine göre sadece bir otomobil dönemi değil, bir karakter testiydi.
00:53:13Bazıları hızla baş edemedi.
00:53:14Bazıları korktu, bazıları sustu.
00:53:17Ama bazıları bu çağda ölümsüz oldu.
00:53:20Henry Toyvanan parlak, korkusuz ama fazla erken kaybediler.
00:53:23Michel Mouton, çığır açan, yıkılmayan ve ilham veren ikisinin hikayesi de grup B'nin ruhunu özetliyordu.
00:53:30İmkansız olana ulaşmak.
00:53:32Ne pahasın olursa olsun.
00:53:33Biri yanarak öldü, diğeri yanmamayı başardı.
00:53:36Ama ikisi de bu ateşin içinde efsaneye dönüştü.
00:53:44Bu grup B sadece hız yarışı değildi.
00:53:47Bu, FIA'nın gözleri önünde oynanan bir zeka savaşıydı.
00:53:50Grup B'nin resmi kural kitabı vardı ama uygulamada herkes kendi kitabını yazıyordu.
00:53:55Çünkü teknik denetimler gevşekti.
00:53:58Mühendisler fazla zekiydi.
00:53:59HIA ise olaylara çoğu zaman bakıyor ama görmüyordu.
00:54:02Kimi zaman pilotlar, kimi zaman mühendisler, kimi zamansa tüm takım kuralları bükmenin ötesine geçip yeniden yazmaya kalktı.
00:54:10En ünlü hilelerden bir tanesi homologasyon hilesi.
00:54:13Yüz arabayı iki kere saydırmak.
00:54:14FIA'nın koyduğu 200 araçlık homologasyon şartı kağıt üstüne bir güvenceydi sadece.
00:54:19Ama gerçekte göz boyamak için ideal bir fırsat.
00:54:23Efsaneleşmiş bir hikayeye göre bazı üreticiler sadece 100 adet aracı hazır hale getirip FIA denetçilerini bu garajda gezdiriyor.
00:54:30Sonra bir öğle yemeği molası bahanesiyle müfettişler restorana götürülüyor.
00:54:34O sırada aynı 100 araç kamyonlarla ya da sürücülerle başka bir otoparka taşınıyor.
00:54:39Ve yemek sonrası hadi buyurun şimdi diğer partiyi de verelim de biliyor.
00:54:42Müfettişler ikinci lokasyonda da arabaları görünce 200 araç tamam damgasını basıyor.
00:54:47Kimi kaynaklar bu olayın Lancia ya da Peugeot ile ilgili olduğunu iddia ediyor.
00:54:51Net olarak kanıtlanmamış ama FIA'nın aşırı esnek uygulamaları sayesinde herkesin benzer hileler yaptığı da bir gerçek.
00:54:57Bu durumda Grup B'yi tanımlayan şu cümleyi doğurmuştu.
00:55:01Burada kural koyan yok.
00:55:02Sadece kuralı iyi kandıran kazanır.
00:55:05Peugeot'un gizli kanat oyunundan bahsedelim.
00:55:07Peugeot 205T16 zaten mühendislik harikasıydı.
00:55:10Ama bazı etaplarda aniden daha yol tutmaya başladı.
00:55:13Neden mi?
00:55:14Çünkü Peugeot'un arka kanadı belirli bir hızdan sonra otomatik olarak yukarı kalkıyordu.
00:55:19Bu o yıllarda aktif aerodinamik sistemlerin ilk örneklerinden biriydi.
00:55:23Ama FIA bu sistemi yasaklamıştı.
00:55:25Peki Peugeot ne yaptı?
00:55:26Denetimlerde kanadı manuel modda sabitledi.
00:55:29Yarışta ise servoaktif moduna geçti.
00:55:31Kimse kanıtlayamıyordu.
00:55:32Çünkü sistem çok zekice gizlenmişti.
00:55:35Peugeot bu hile sayesinde hem daha fazla yere basma kuvveti elde etti.
00:55:39Hem de rakiplerine yasal gibi görünmeyi başardı.
00:55:41Mesela Lancia Delta S4 yakıtla gelen güç.
00:55:45Lancia mühendisleri S4'ün yakıt sistemine özel bir katkı maddesi ekliyordu.
00:55:50Dolayen bazı yüksek oktanlık karışımlar resmen yasak değildi.
00:55:54Çünkü testler tam formülü yakalayamıyordu.
00:55:56Ancak bu özel yakıt turma bosuncunu arttırıyordu.
00:55:59Motorun detonasyon riskini düşürüyordu.
00:56:02Daha yüksek güç sağlıyordu.
00:56:03Lancia garajı da o dönemin kimya mühendisliği çalışmaları vardı.
00:56:07Ya koklasa bile bir şey anlayamıyordu.
00:56:09Çünkü sistem neredeyse kokusuzdu.
00:56:12Bazı söylentilere göre Lancia yakıtın içine koku bastırıcı bile eklemişti.
00:56:16Ford RS200.
00:56:18Bu Ford'un RS200 modeli geç kalmıştı.
00:56:21Ama akıllıca hazırlanmıştı.
00:56:22Bazı özel etaplarda RS200'ün motoru aniden çıldırıyor gibi davranıyordu.
00:56:27Normalde 420-450 beygir civarındaki güç bir anda 550 beygire çıkabiliyordu.
00:56:32Bu nasıl oluyordu?
00:56:33Ford'un mühendisleri ECU'ya geçici overboost modu tanımlamıştı.
00:56:36Pilot direksiyonla gizli bir tuşla bu modu aktive edebiliyordu.
00:56:40Sadece 10-15 saniye çalışıyordu.
00:56:42FIA kontrol ettiğinde ise mod otomatik olarak kapanıyordu.
00:56:45Tam anlamıyla bir kaçak nos sistemi gibi davranıyordu.
00:56:48Ford resmen boost ve de brain sistemini test ediyordu.
00:56:52Araç ağırlığıyla oynayanlar da çoktu.
00:56:54Grup B'de kurallara göre araçların minimum bir ağırlığı vardı.
00:56:57Ama bazı takımlar bu sınırın altına inip denetim için araç içine sonradan ağırlık ekliyordu.
00:57:03Su bidonları, kurşun plakalar, jant içlerine eklenen kurşun dolgular,
00:57:08stetni içine gizlenmiş metal parçalar.
00:57:10Araba yarışta hafifti ama teknik kontrolle mükemmel uyumlu görünüyordu.
00:57:14Bazı araçlar da bu ağırlıklar yarış sonrasında çabucak vidalanabilir şekilde tasarlanmıştı.
00:57:20FIA ne yapıyordu?
00:57:20FIA her şeyi görmüyordu.
00:57:22Ya da görmek istemiyordu.
00:57:24Çünkü Grup B popülerdi.
00:57:26Yayınlar patlıyordu.
00:57:27Seyirci rekorları kırılıyordu.
00:57:29Herkes kimin ne yaptığına değil, kimin daha çılgın olduğuna bakıyordu.
00:57:33Ama bu çılgınlık sürdürülebilinir değildi.
00:57:36Grup B'de kural sadece yakalanmamaktı.
00:57:38Ve yakalanan bile bir dahaki yarışa kadar unutuluyordu.
00:57:42Ama yakalanmayan tek şey ölümdü.
00:57:45Çünkü bu kuralsızlık sonunda bir bedel ödeyecekti.
00:57:48Ve o bedel kan, alev ve çığlıklarla gelecekti.
00:57:56Sadece lastikler değil, hayatlar da kayıyordu o virajlarda.
00:58:01Grup B'yi izlemek adrenalin vericiydi.
00:58:03Ama aynı zamanda tehlikenin bizzat kendisiydi.
00:58:06Pilotlar bunu biliyordu, seyircilerdi.
00:58:09Ama kimse geri durmuyordu.
00:58:11Çünkü bu bir dönemin deliliğiydi.
00:58:13Ve o delilik can almaya başlamıştı.
00:58:16İlk alarm 1985, Peugeot pilotu Ari Vatan'a ciddi bir kazaya karıştı.
00:58:20Aracı defalarca taklattı.
00:58:22Hayatta kaldı ama yarış dışı kaldı.
00:58:25Bu kaza ilk büyük uyarıydı.
00:58:27Arabalar fazla hızlıydı.
00:58:29Pilotların refleksleri yetersiz kalıyordu.
00:58:32Süspansiyonlar kopuyor, direksiyonlar cevap veremiyordu.
00:58:34Ama bu sadece bir başlangıçtı.
00:58:37Asıl olay 6 Mart 1986 Portekiz rallisinde patladı.
00:58:41İnsanlar Portekiz rallisini izlemek için parkurlara yığıldı.
00:58:45Yolun kenarında değil, yolun üstündeydiler.
00:58:48Henüz yarışın ilk etaplarıydı.
00:58:50Portekizli bir pilot Ford RS200 ile viraja girerken seyirciler yoldan çekilemedi.
00:58:55Araç kontrolünü kaybetti.
00:58:57Kayarak kalabalığın içine daldı.
00:58:593 kişi öldü, 30'dan fazla kişi de yaralandı.
00:59:03Ama yarış durmadı.
00:59:04Takımlar, basın, organizatörler hepsi şoktaydı.
00:59:08Ama kimse düdüğü çalmadı.
00:59:10Seyirciler sadece daha temkinli izlemeye başladılar.
00:59:13Grup B'de biri ölür, yarış devam eder.
00:59:15Çünkü durmak sistemi sorgulatırdı.
00:59:17Peugeot takımı protesto etti, yarıştan çekildi.
00:59:20Ama diğerleri sürmeye devam etti.
00:59:23Ve asıl bomba Toyvanen.
00:59:252 Mayıs 1986'da o korkunç gün geldi.
00:59:28Finli genç yıldız Henry Toyvanen ve Amerikalı co-pilotu Sergio Cresto, Corsica rally'sinde liderdi.
00:59:34Fakat Lancia Delta S4'ün aşırı güç yüklemesi, yüksek sıcaklık, dar virajlar, her şey üst üste geldi.
00:59:42Henry'nin kullandığı S4 bariyersiz bir uçurumda yoldan çıktı.
00:59:4530 metre aşağıya yuvarlandı.
00:59:48Yakıt tankı patladı.
00:59:49Araç alev aldı.
00:59:50İkisi de içerideydiler.
00:59:52Çıkamadılar.
00:59:52O kadar şiddetli yandı ki geriye hiçbir şey kalmadı.
00:59:57Arabanın tüp şasisi bile eridi.
00:59:59Bedenler kimlik tespiti yapılamayacak durumdaydı.
01:00:02Ve Fia bu kazadan sonra nihayet şunu fark etti.
01:00:06Bu arabalar insanlara göre değil.
01:00:08Kazadan sadece birkaç gün önce Toyvanen şunu söylemişti.
01:00:12Bu araba çok hızlı.
01:00:14Bir hata yaparsam ne ben ne de Sergio kurtuluruz.
01:00:17Sanki kendi sonunu görmüştü.
01:00:19Ama durmamıştı.
01:00:19Çünkü grup B'de durmak korkaklıktı.
01:00:23Toyvanen'in ölümü sonrası tepkiler çığ gibi büyüdü.
01:00:26Pilotlar, takımlar hatta bazı sponsorlar bile geri çekilmek istedi.
01:00:30Fia artık direnemedi.
01:00:32Ve 1986 sezonunun sonunda grup B sınıfını resmen iptal etti.
01:00:37Fia başkanı Jean-Marie Ballestre'ye şu açıklamayı yaptı.
01:00:41Bu arabalar çok güçlü, çok hızlı ve çok tehlikeli.
01:00:44Bu sınıf devam edemez.
01:00:46Gruppe'ye yalnızca Toyvanen ve Cresto'yu değil, 1986 Portekiz'de 3 seyirciyi, 1985 Safari rallisinde bir copilotu, 1986 Arjantin rallisinde de bir fotoğrafçıyı, antrenmanlarda ve testlerde birçok mekanik eriği, gözlemci ve izleyiciyi susturulamayacak kadar çok hayat aldı.
01:01:06Ve sonunda sadece bir yarış sınıfı değil, bir çağ sona erdi.
01:01:10Gruppe çok parlaktı.
01:01:12Ama ışığı o kadar yoğundu ki, sonunda kendi kendini yak.
01:01:21Toyvanen'in ölümünden sonra Fia hızla harekete geçti.
01:01:241986'nın sonbaharında alınan karar, motorsporları tarihinin en radikal kırılma noktalarından biri oldu.
01:01:31Gruppe'ye sınıfı bu sezonun ardından resmen sonlandırılacaktır dendi.
01:01:35Yeni sınıflar güvenlik merkezi olarak yeniden yapılandırılacaktır ve homologasyon kuralları sıkılaştırılacak dendi.
01:01:42Bu karar bir dönemin fişini çekti.
01:01:451986 RHC rallisi Britanya'daki Gruppe'nin veda yarışlarından biriydi.
01:01:50Kimi takımlar hala sahadaydı Peugeot, Ford, Lancia ama ruh gitmişti.
01:01:54Pilotlar temkinliydi, seyirciler şaşkındı, arabalar sessizdi.
01:01:58Motorlar hala çığlık atıyordu ama artık o çığlık korku vericiydi.
01:02:02Yarım kalan projelerden çürüyen canavarlardan bahsedelim hadi.
01:02:07Gruppe için geliştirilen pek çok makine hiç yarışamadan tarihe karıştı.
01:02:11Ferrari 208, Sense8 GTO, Evaluzione, F40'ın öncüsü ama Gruppe yarışlarına çıkamadı.
01:02:17Porsche 959, Toyota 222D, Mazda X7 Evo, Lada Samara Evo deneme safhasında kaldı.
01:02:23Garajlar rallye çıkamadan kapatılan prototiplerle doldu.
01:02:26Rally tanrılarının yaratmak üzere olduğu makineler yaratıldıkları dünyaya fazla tehlikeliydi.
01:02:321987 itibariyle rallye dünyası Grup A sınıfına geçti.
01:02:36Bu sınıf çok daha sıkıl güvenlik kurallarına sahipti.
01:02:39Seri üretim zorunluluğu yüksekti, 5000 adet.
01:02:42Araçlar ağırlaştı, beygirler kısıldı, şovdan çok dayanıklılığa odaklanıldı.
01:02:47Lancia, Delta, HF, Integrale gibi efsaneler bu çağda doldu.
01:02:51Ama kimse Grup B'nin yerini dolduramadı.
01:02:54Çünkü Grup B bir yarış sınıfı değildi, bir hayaldi.
01:02:58Ve bazı hayaller gerçek olduğunda fazla gelir.
01:03:01Pilotlar bu karara saygı duydular.
01:03:03Ama birçoğu Grup B'yi unutamadı.
01:03:05Ari Watanen mesela, belki de yaşadığımız için şanslıyık demişti.
01:03:09Walter Rolse'ye o arabalar birer canavardı, bizse onların yıllarıydık derdi.
01:03:14Michel Mouton, o dönem sadece hızlı değil, önyargılarla da savaşıyorduk.
01:03:19Ama sonunda hepimiz kaybettik demişti.
01:03:21Takımlar ekonomik zararlar yaşadı, sponsorlar geri çekildi.
01:03:24Rallye izleyicisi sayısında düşüşler oldu.
01:03:27Ama aynı zamanda bir bilinç doğdu.
01:03:29Grup B'nin iptali sadece araçları değil, bir zihniyeti de değiştirdi.
01:03:34Etaplar artık daha kısa, daha güvenli hale getirildi.
01:03:37Yol kenarı güvenlikleri arttırıldı.
01:03:39Seyirciler için bariyer ve yasak bölgeler geldi.
01:03:42Araç içi yangın söndürücüler zorunda kalındı.
01:03:44Kopilot korumaları yeniden tasarlandı.
01:03:47Roll cage sistemleri geliştirildi.
01:03:49Grup B bir trajediydi.
01:03:50Ama arkasında hayat kurtaran bir miras bıraktı.
01:03:54Yani Grup B öldü.
01:03:55Ama bir şeyi kanıtladı.
01:03:56Hız tek başına yeterli değildir.
01:03:59Kontrol olmadan hız sadece bir kazadır.
01:04:06Grup B bittiğinde herkes sustu.
01:04:09Ama sesleri hala duyuluyor.
01:04:11Çünkü bazı çığlıklar yollarda değil, kalplerde diz bırakır.
01:04:15Grup B'nin ömrü sadece 4 yıl sürdü.
01:04:17Ama bu kısa dönem rally tarihine onlarca yıl sürecek bir miras bıraktı.
01:04:22Onlar artık yarışmıyor olabilir.
01:04:24Ama garajlarda, oyunlarda, ekranlarda ve koleksiyonlarda hala yaşıyorlar.
01:04:29Dijital dünyada ölümsüzleşen Grup B arabaların 90'ların sonundan itibaren dijital dünyada yeniden doğdu.
01:04:35Colin McRae rally, Lancia Delta ve Escort RS Cosworth ile başladı.
01:04:39Richard Burns rally 2004 gerçekçi fizik simülasyonlarıyla rally tarihinin saygı duruşu.
01:04:454 rally serisi, Peugeot 205 T16, Audi Sport Quadro, RS 200 gibi efsaneleri oynanabilir hale getirdi.
01:04:52Gran Turismo Forza, oyunlarda Grup B sınıfı koleksiyon parçası oldu.
01:04:56Oyuncular dijital direksiyon setlerinin başına geçti.
01:04:59Ve belki de ilk defa bu canavarları güven ve sürümenin tadını aldı.
01:05:03Koleksiyon dünyasında ise bu arabalar ulaşılmaz durumda.
01:05:07Grup B arabaları bugün 500 bin Euro'dan başlayan fiyatlarla sadece birkaç yüz adet üretildiği için
01:05:13çoğu koleksiyonun kasasında hiç sürülmemiş olarak saklanıyor.
01:05:17Peugeot 205 T16 EVO 2 müzayedeler de el yakıyor.
01:05:21Ford RS 200 Evolution 600 beygül üstü özel versiyonlar.
01:05:25Audi Sport Quadro S1-R2 Almanya'daki müzeler de kraliyet tacı gibi sergileniyor.
01:05:30Lancia Delta S4 hayalet gibi az sayıda hayatta kalıyor.
01:05:35Bu arabaların koleksiyon değeri onların performansından çok öldürme potansiyelleriyle şekillendi.
01:05:41Ayrıca Grup B üzerinden sayısız içerik üretildi.
01:05:44Too Fast to Race 1990'larda BBC yapımı Kürt dergesel vardır.
01:05:48Youtube kanallarında yüzlerce retrospectif, fan yapımı, kısa filmler, animasyonlar, simülasyonlar...
01:05:54Grup B artık bir motor sporları hikayesi değil, modern efsane anlatımının bir örneğiydi.
01:06:00Rally dünyasında bir sürü silinmeyen iz bıraktı.
01:06:03Günümüzde WRC araçlarının çoğu Grup B mühendisliğinin modern güvenli versiyonları.
01:06:08Hybrid rally otomobilleri 1980'lerde temellere atılan performans fayda dengesinin ürünleri.
01:06:13Rally yolları hala Grup B efsanelerinin geçtiği noktalar.
01:06:17Ve her yeni nesil pilot çocukluğunda bir kez mutlaka Grup B arabalarının videosunu izlemiştir.
01:06:232020'lere geldiğimizde bazıları şunu sormaya başladı.
01:06:26Teknoloji artık güvenli değil mi?
01:06:29Neden Grup B gibi bir sınıf geri gelmesin?
01:06:31Ama cevabı herkes biliyordu.
01:06:33Çünkü Grup B bir yarış sınıfı değildi.
01:06:35O bir sınavdı.
01:06:36Ve insanlık o sınavı geçemedi.
01:06:39Ve bizim için ne anlama geliyor?
01:06:40Bugün bir Grup B arabası gördüğümüzde o egzoz sesi, o spoiler, o virajdan çıkan toz bulutu bizi geçmişe götürüyor.
01:06:47Henüz hiçbir yapay zeka, hiçbir modern simülasyon o dönemin çılgını ve dehasını tam olarak taklit edemedi.
01:06:55Çünkü bu insanların sınırlarını test ettiği bir çağdı.
01:06:58Bir tarafta korkusuz pilotlar, diğer tarafta öfkeli makineler.
01:07:02Ve ortada hayranlıkla izleyen biz.
01:07:05Grup B'yi hatırlayan herkes onun ne kadar kısa sürdüğünü değil, ne kadar yoğun yaşandığını anlatır.
01:07:15Hadi kapanış yapalım.
01:07:17Bu bir yarış değildi.
01:07:18Bu insanlığın kendi yarattığı güce ne kadar dayanabileceğinin hikayesi.
01:07:23Grup B kendi hızının kurbanı oldu.
01:07:25Ama o çığlık hala rüzgarla yarışıyor.
01:07:28Grup B'nin iptal edildiği o gün sadece bir rally sınıfı kapanmadı.
01:07:32Bir çağ sona erdi.
01:07:34İnsan ile makine arasındaki çizginin silindiği, kuralların kırıldığı, limitlerin yok sayıldığı bir çağ.
01:07:40Bugün hala o günleri anlatırken sesi titreyen mühendisler var.
01:07:44Gözleri dolan mekanikerler ve hala direksiyon başında o hissi arayan pilotlar.
01:07:49Çünkü grup B sadece hızın değil, cesaretin, çılgınlığın ve kayıpların adıydı.
01:07:55Bu hikayeyi hatırlamak sadece geçmişe değil, insan doğasının sınırlarına da bir bakıştır.
01:08:01Ve bazı hikayeler sadece anlatılmak için değil, yaşayanların unutmaması, ölenlerin hatırlanması için vardır.
01:08:09Eğer sen de bu hikayenin içinde bir yer bulduysan abone ol.
01:08:13Çünkü daha anlatacak çok hikayemiz var.
İlk yorumu siz yapın