- 5 months ago
Makinerit Moderne – Dokumentar Shqip
Category
🎥
Short filmTranscript
00:00...
00:04...
00:24...
00:26...
00:28...
00:29Ashtu si që thote dhe kënga,
00:58që ajo që i nevojitet botës është dashuria,
01:01sigurisht ajo që në nevojitet në të vërtet është betoni.
01:05Bota konsumon 15 miljard ton beton në vit.
01:09Kjo sepse qytetrimi modern është indërtuar me beton.
01:13Urat, qelgërvishtësit, aeroportet,
01:16mes shumë të tjerave, a i përdoret edhe për tullat.
01:20Sa mendoni se është tulla me madhe në bot?
01:22A pra mendoni,
01:24vëbast që nuk i afrojet aspak ures që do të tregojmë tani.
01:28Në portin e Taragones në Spanjë,
01:35ndodhet një objekt mjafti që ditëshmë.
01:40Kjo gjë e që ditëshme në gjyrëblu është një anije, kugira.
01:44Garkesa anijes do të ndërtohet siper,
01:47sepse kugira specializohet në ndërtimin e tullave.
01:50Por jo tullat të zakonshme.
01:53Me një gjatsi prej 70 metrash dhe lartësi prej 35 metrash,
01:57ato janë tullat më të më dhanë bot.
01:59Ato përdoren për të ndërtuar themele për ura,
02:02apo në këtë rast, molin e një porti.
02:05Kjo tullë gjigande do të bëhet me beton,
02:08njësasishu me madhe betoni,
02:09por nga vjenë gjithë këtë beton.
02:11Historia jonë fillon me një shpërthim.
02:20Kjo është guroria e malit Lëfargj në Lester, Angli.
02:24është guroria më e madhe e granitit në Evropë.
02:28Këtë vend është një afti madhë.
02:29Ka një siperfaqje prej 2 km shkatror dhe në pikën më të thell,
02:33gjytet gjusë më kilometrin në nivelin e tokës.
02:39Kamion të mëdhejnë transportojnë 5 milion tonë granit qdo vit,
02:43që e hedhin në gojën e kësa e makinerie me pamjetë frikshme.
02:48Kjo përbindësh është shtypësi më i madhi gurve në Evropë.
02:52A i mund të përpunoj 50 tonë granit qdo minut.
02:58Por për të përgatitur betonin,
03:00nuk nevojitet vetëm granit,
03:02por po ashtu edhe qimento,
03:03dhe ajo prodhojt në fabrikat mëdha,
03:05si kjo këtu në Staffordshire.
03:07Për të përduar qimento,
03:09nevojitet gëlqere,
03:11ku meret gëlqeria.
03:13Një tjetër shpërthim,
03:15një tjetër gurore.
03:17Kjo gurore ndodhet pram fabrikës,
03:19kështu që transportojnë me antë një konvejerit
03:21të mafë me një normë prej 1.000 tonësh në orë.
03:24Panin dërlikojnë pak puna.
03:26Për një koshum të shkurëtër,
03:27gëlqeria meret,
03:28ishtojnë pak shistë argjilor,
03:30dhe më pas,
03:31futet në furë në një temperatur
03:33prej 1.450 gradë Celsius.
03:36Ajo që mbetet,
03:37quajtë zhjirë.
03:41Zhjiri mund të përdoret
03:42për të gjitha nevojet e ndërtimit,
03:44por ka një problem.
03:45Ajo bëhet me një herë në ngurt.
03:48Kështu që dërgojtë në një pjesë tjetër të uzines.
03:52Në këtë kazan që rotullojt shpejt,
03:54zhjiri përzihet me një ngurt tjetër,
03:55me gipsin,
03:56që e nga dalson shpejtsin
03:58me të cilë në ngurcojtë qimentoja.
03:59Tani kemi qimento dhe granit.
04:02Letë përgatisim tula.
04:04Sa e rëndësht tula me madhe në bot?
04:07A pra gjejeni?
04:09Gjusë më toni?
04:10Êshtë 5 ton?
04:12100 ton?
04:14Jo.
04:15Êshtë 30.000 ton?
04:18Dhe jasë si e bëjnë.
04:22Qimentoja përzihet me uj,
04:24granit dhe rërë,
04:25në një uzin jo më shumë
04:26se sa 5 kilometra lark nga porti i Taragones.
04:30Më pas transportohet me antë kamionve për në port.
04:36Në molë ndodhet kugira.
04:38Trupi sa ishtë zhytur në nuj.
04:42Natë dhe ditë,
04:44vinë shumë kamion që sielin beton të njom.
04:47Ky beton pompohet në kugira
04:48dhe më pas hidet në bazament
04:50që ndodhet në kuvertën e anijes.
04:56Sa si të betonit nuk reshtin kur,
04:58sepse në të kundërt,
04:59a i do të ngrinte.
05:01Dhe kështu puna për tullën më të madhe në bot
05:03do të prishe e gjitha.
05:06Po të hide i shumë shpejt,
05:08betonin në mes nuk do të ngrinte
05:09dhe në duar do të kishin një sufle.
05:13Po të hide i shumë nga dal,
05:14betonin ri nuk do të përzihim e betonin e vjetër,
05:16që tashmë ka filluar të ngrin.
05:21Hedja e betonit është një makë të i vërtet.
05:28Por pas 10 ditve dhe netve plot stres,
05:31fitore,
05:33tullën më e madhe në bot,
05:34gati për të formuar
05:35themelet e një molitëri në portin e Taragones.
05:40Tani duhet thjesht të vendosin në pozicion.
05:43Kjo pjesë bëhet me shumë zhuarsi.
05:45Tulla që ndronë në kuvertën e kugires,
05:49e cila është gjytur në nësipërfaqen e ujtë.
05:51Për të hequr tullën,
05:53kapiteni kugires përbëhet gati që të fundos anijen e ti.
05:56Kugira mund të fundoset vetë,
05:58duke e lën ujnë të depërtojnë
06:00në depozitat e sajtë balastit.
06:02Më pas,
06:03ajo do të ngrijet nësipërfaqet
06:04duke nëzjerë sërish ujnë.
06:05Ju pëmendoni,
06:07nëse fundoset anija,
06:08do të fundoset edhe tulla,
06:10por nuk është kështu,
06:11sepse brenda tullës,
06:12janë lën gjepat të më venjë
06:14që aktualisht janë të mbushur me ajer,
06:16kështu që edhe pse tulla,
06:18ka një pesh prej 30.000 tonës,
06:20ndërkoj që kugira fundoset,
06:22tulla shkëputet dhe rimbi uj.
06:25Ta një kë blok gjigant mund të tërhiqet,
06:28të vendoset në pozicion,
06:29dhe më pas të fundoset
06:30duke hapur valvula që ndodhen anash
06:33për të mbushur gjepat e ajerit me uj.
06:35Tek sa ujnë ziret me anë të pompave
06:37nga muret e kugires,
06:39ajo në grijet në bisi përfaqen e ujt.
06:41Besoj se dhe ju do të bini dakord
06:42se kjo është një taktik mjaft intelijente.
06:48Imaginoni vetën në një makin të formula një.
06:50Më pas,
06:50imaginoni vetën në një pist garash
06:52që ka gunga shpecie,
06:54apo më keq,
06:55nëse gunga të shpecis janë
06:56të mëdhavëve e vazhdojnë televizin.
06:59Kjo gjoj i përafrohet skafeve,
07:01kur vjen puna për ndërtimin e skafeve,
07:03shumë të shpeta dhe mjaftë të forta
07:04sa për të rezistuar dalgët të detit
07:06si funksionon.
07:11Për një numër mjaftë të madhë njerëzish,
07:15lundrimi me një varkë
07:17në nënkupton u thimin e një kanal të qetë,
07:19duke pyrqaj dhe duke pritur jetën që të përfundoj.
07:25Por nëse keni shpirt më aventurier,
07:27atër ju nevojitet njën nga këto.
07:29Për vetëm 20.000 stërlina,
07:39mund të blini një skaftëri që do të uatëshojnë në kulm
07:41një verin e adrenalinës.
07:47Për të zbuluar se si këto pajisje prodhojen,
07:50ka mardhur që të takohem
07:51me mbretin e skafeve.
07:53Steve Curtis është të her kampion,
07:57a i nuk garon me skafe,
07:58por i ndërton ato.
08:03Përshëndet e Steve gëzojem shumë.
08:05Si po eqonë?
08:06Shumë mirë.
08:07Kam parë skafet,
08:08ky është projekti.
08:10Duket mbreslënës.
08:12Po, ky është një nga vizatimet bazë.
08:15Pra, a i vizatoni një herë dhe më pasë ndërtoni.
08:19Po, fillon me ekipin e projektimi
08:21që bëndi sa skica këtu.
08:24Më pas vendosim se qloj garash
08:25do të zhvilloj skafi,
08:26thelsia në të cilën do të garoi
08:28dhe më pasë ndërtojmë skafin
08:29në bazë të këtyre parametrove.
08:34Kur Steve është i zënd,
08:35duke qënë se është piloti
08:37mëj mirë i skafeve të të gjitha korave,
08:39a i u thonë me një prej tyre.
08:42Pesha është peston,
08:43kanë motor me 900 kuaj fuqi
08:45dhe arin shpeci dhe 250 km në orë.
08:49Problemi është se këtoj
08:52konsumojnë karburantin
08:53si të kishin do një problem,
08:54kushtojnë deri në 5 milion stërlina
08:56dhe nëse kando një sërfis
08:58që rastësisht po kajlon aty,
09:00e pretë për gjysëm.
09:01Kështu që nëse nuk potentoni
09:03të bëjë një kampion bote,
09:05ju nevojitet diçka e tilë.
09:08Kjo duket më e kontrolueshme.
09:10Por siqë du të zbuloj edhe vetë,
09:12ajo sërish ecen shumë shpejt,
09:14kryesisht fal një dizajnit veçant
09:16në trupin e varkës.
09:19Po vërë e këto vizat të bukura në varkë,
09:22por më pas kemi një ndërprerja aty.
09:24Për që farë është ajo?
09:27Këto kanë vite që egzistojnë.
09:29Përdoreshi në varkët të vjetëra
09:31o shtarake në vitët 20-50.
09:33Për kote fundit i kanë futur edhe
09:35në varkët të fuqishme,
09:36sepse gjatsia dhe thelsia këti segmenti
09:38është shumë e rëndësishme.
09:40Kjo ofronë në shumë shpeci,
09:42kështu që janë një aftë rëndësishme.
09:45Shkallët në pjesën e poshmet të skafit
09:47u futën për her të parë në varkat fluturuese.
09:51Kur një varkë fluturuese merë shpeci,
09:54shkalla e madhe e ngrej me njëherë
09:56pjesën e pasmet të trupit,
09:57duke e bërë më të letë ngritjen.
09:59Me pak fjalë,
10:02skafet janë varka fluturuese,
10:05pak ra,
10:06që përpishen vazhdimisht në ngrejen,
10:07por që për fatë të keqë,
10:09nuk ja dalin ban kur.
10:11Për të zbuluar se si ndërtohet trupi i skafit,
10:14po të kohem me arkitektin e detaris,
10:16Gjef Daudon Smith.
10:19Për shëndetje Gjef,
10:20gëzoem shumë,
10:21atër kjo është kjani i varkës.
10:23Si bëhet,
10:24sepse pjesa më e madhe bëhet me tekstil,
10:25me fjeleshi, apo jo,
10:27cili është procesi që ndiqet.
10:29Varka filimisht bëhet me material drusor,
10:32i cili futet në një kampion.
10:38Pas i merë formën e kampionit,
10:40atër e bashkën gjitën pjesët tjera.
10:45Dhe produkti përfundimtar duket si produkti filestar prej druri.
10:49Po,
10:50pra filimisht ju bëni prerjen e copave të drurit.
10:54Pas i kemi parë shumë vizatime
10:56dhe pas i kemi vrarë shumë mendjen.
11:02Nëndërtimi një skafi kërkon një kohë të gjatë.
11:05Kjo është korniza.
11:07Ky këtu është kampioni,
11:08dhe jo varka.
11:10Varka bëhet brëmda.
11:11Filimisht e mbullojnë me dylë
11:13që të mosë lejojnë të njitët
11:14dhe më pas nëndërtojnë shtresa
11:16si kjo tekstil me fjeleshi
11:17dhe rëshirë në të.
11:19Për të bërë më të fort.
11:20Më pas për të bërë akoma më të fort
11:22të përdoret kjo.
11:23Këto nuk e kam par kur më par.
11:25Ky është kevlarë,
11:26i njëti material që përdoret
11:28në jelekët antiplumb.
11:29Kështu që përftohet një trup mjafti fort
11:31dhe mjafti let për një skaf mjaft të shpejt.
11:34Edhe aromat të jep në diesin e shpejtësis.
11:36Sigurisht që elementit tjetër
11:37thelbësor në një skaf është motor i fuqishëm.
11:40Ky motor me 6 pistona,
11:423500 kubik
11:43dhe me 230 kuaj fuqi.
11:45Nuk do të duke si diçka e huaj në një Porsche
11:48apo Mercedes.
11:50Motor i bënë që kjo he lik të rotulohet
11:52një qindë her në sekund.
11:54Nëse po përpyes një veten se shpejtësi
11:56i e për skafit kjo,
11:57mos u mundoni shumë,
11:59sepse unë po bëhem gati
12:00që të nëzirë skafin për një gjiro.
12:04Thonë se këto skafe i rezistojnë
12:06qdo fuqie dhe tare.
12:08Po unë,
12:09a do t'isha në gjëndje?
12:13Në ndisht një pas disa minutash
12:14për t'a zbuluar këta.
12:18Në vijim,
12:19njerëzit që prodhojnë
12:20një milion telefonat celular në dit,
12:22por filimisht,
12:23mirë se erdhët në parajse në adrenalines,
12:26në botën e garave me skaf.
12:28Kam parë se si i projektojnë,
12:30si i ndërtojnë,
12:31dhe ta një duhet të zbuloj
12:32se si mund t'i drejtoj ato.
12:34Të pak të në uj,
12:35nuk kam garnë në një gjëmë
12:36të shpejtësi sa një lundër me pedale,
12:38kështu që arritë të bind pilotin
12:39dhe dizajnuesi në skafeve Steve Curtis
12:42për t'u larguar nga të rasa e t'jezës
12:44dhe të më jap një mësim privat.
12:47Atëher, Steve,
12:48kjo është skafi ku t'u t'hipim.
12:49Po, kjo është.
12:50është aku liri.
12:51Sot në mëngjes doli për her të parë në uj.
12:53Kështu që do të bëjmë një gjirot të shpejt
12:55për të parë se si e cënë.
12:56E së nafro një 120 km në orë.
12:58120 km në orë në uj.
13:00Kjo më duket e frikshme.
13:02E frikshme është.
13:05Sidomos kur ka dalgë.
13:07Ajo që më shqetson paksa
13:08duke që nëse e kam një far moshe
13:10dhe kam probleme me shpinën
13:11janë tronditjet.
13:13Po, është një problemi njorë.
13:15Pilotet e skafeve kam probleme me shpinën.
13:17Në fakt,
13:18disa madje edhe janë kërusur.
13:21Atëher, skafi është shumë i shpejt.
13:23Të nga sështë atë është e të mërshme
13:25dhe është e garantuar
13:26që do t'ja probleme me shpinën.
13:28Nëse e kërkon gushëlim.
13:30Atëher, Stevie nuk është personi
13:31duur për këtë.
13:32Shijemi më vonë.
13:39Sa për të kujtuar,
13:40kjo skafë është modeluar
13:41në bastë një varkë e fluturuese.
13:44A i rëshqet në si përfaqe
13:45dhe duket si kur kërkon të ngrijet.
13:49Sigurisht që varkat fluturuese
13:51fluturojnë dhe si pas stivit,
13:53këtu qëndron problemi.
13:54Kër një skafë nga të rohet
13:56dhe mendonë se është avion,
13:58mund të ndodhin katastrofa.
14:01Me fjalet e ti që më kumbojnë në vesh,
14:04Stevie niset nga porti,
14:05shkel gazin dhe nisemi.
14:07Unë e kisha imaginuar veten
14:12madhështorë në timonin e një skafi.
14:15E imaginoja veten duke ngarë
14:17dhe duke ja bërë me dorë
14:18vajzave që kalonin
14:19dhe flokët duke me marë era.
14:22Por nuk e imaginoja veten kështu.
14:26Po e cim ka i shpejt
14:27sa që fytyra ime
14:28e ka të vështirë të rije
14:29po thitur pas kafëkës
14:31dhe asë që bëhet fjal
14:32për të ngritur në këmbë.
14:33Kjus kafë është si një kali egrë.
14:37Në përkthesa duhet reguar pa kujdes
14:39sepse anohet si moto që ketë.
14:44Tek sa po mendoja që kjo përvoj
14:45nuk mund të bëj me rezikshme
14:46se ka që ndjeva erën e karburantit.
14:49U drejtova nga Stevie
14:50për të uqetsuar
14:51por a i nuk më qetsoj dot.
14:53Ndjeji erë karburant
14:54edhe unë.
14:57Ja kusht problemi.
14:58Stevie duket nga ta persona
15:01që qesh para vdekjes
15:02dhe kjo nuk është shumë
15:04e të dëshirueshme
15:05të një instruktor.
15:07Kjo është një përvoj
15:08që të mërë frymen.
15:10Gjatë dy minutave të para
15:11nuk isha në gjëndje
15:12të mbushesha me frym.
15:13është shumë e shpejt.
15:15Për qasja e Stevie të shpaksa
15:16shqetsuese.
15:18Quditrisht ndijemi shliruar
15:20kur më lëti monin.
15:22Do tijemi shumë i vrullshëm.
15:24Je gati?
15:25Po.
15:25Mirë, nisu.
15:36Kjo është shpejtësia
15:37që i shkonë për shtatë moshesime.
15:39Edhe po të lundroje
15:40do të eci më shpejt.
15:43Po e di, e di
15:44që të të duke si lundrim.
15:46Jebi edhe pak shpejtësi.
15:49Edhe pak.
15:50I të meruar pa pritur kuptova
15:56pëse Stevie del gjithë një kampion bote.
16:00A ti nuk i bëhet vonë nëse jeton
16:02apo vdes.
16:09Ta mi po.
16:09Tek sa rrinjë një shpejtësi
16:13për 100 km në orë
16:15në nënbikqyrien e shmendur të stivit,
16:17më në fund e kuptoj.
16:19Të nga sësh një skaf,
16:20është një nga gjerat
16:21më emocionuese në bot.
16:26Ju betojmë që është një kënajsi e vërtet
16:28dhe bën pikërisht
16:29atë për të cilën reklamohet.
16:31është një vark
16:32dhe jesën shumë shpejtë.
16:41Në të shkuarën kishtë e kabina telefonike të kuqe,
16:44por që përdoreshin edhe situalete publike.
16:48Duhet kishtë e ndonjë urgjensë
16:49që të hyrë në ndonjë prej tyre kabinave.
16:52Edhe atëher kabinat ishin të blokuaran me moneda.
16:55Ditët e sotme nuk ka rrug tjetër.
16:58Ku do që thjesht,
16:59gruaja arinë gjithë njëtë të kontaktoj.
17:02Jam në mes të gjërime dhe.
17:12Pse i bën telefonat celular?
17:18Telefonat celular
17:19lindën bashk me kafene filtruar
17:21dhe ujnë e gazuar në fillim të viteve 80,
17:24kur Roger Murray
17:25ishte endë e James Bondi.
17:28Atëko celularët përshonin më shumë
17:30se sa televizori,
17:30dhe po të kishe një,
17:33të gjithë të pandenin për idiot.
17:36Ditët e sotme,
17:37të gjithë jemi idiot.
17:41Do të vi për 10 minuta.
17:43Celulari është më pak telefon
17:44dhe më shumë një paisje teknologje.
17:47Aty mund të sho është një film,
17:48a i të tregon mënyrën më të mirë
17:50për të shkuar në shtëpi
17:51dhe të ngrenë në mestë nathës
17:53që të shkosh në tualet.
17:54Për të zbuluar se si bëhen,
17:56kemi ardhur në Finland,
17:58vendi ku prodhojët gjigandi i celularve,
18:00Nokia.
18:01Dhe kur themi gjigant,
18:03është vërtet gjigant.
18:04Këtu prodhojën një milion celular në diti.
18:08Kjo shifër bëhet akoma me pabesueshme,
18:10po të sho është brenda një celulari
18:12dhe kur kuptonë se sajnë dërlikuar
18:14dhe izgjuar është.
18:16Prodhimi i vetëm njërit për e këtyre
18:18është mbreslënës.
18:19Prodhimi një milion celularve
18:21qdo ditë kërkon makineri mjaftë fuqishme.
18:25Qdo celular e filon jetën e ti
18:27si një qarkë bosh.
18:29Në këtë qarkë,
18:30duhet të shtohen qindra për bërës elektrik,
18:33ku se cili për e tyre bërë një pun inteligente.
18:37Ata më bërinë me bobina
18:39që duken si bobina filmash.
18:42Edhepse janë të vogla
18:43qdo për bërës përmban shumë tela mikroskopik.
18:49Ato kalojnë në këto makineri montimi.
18:52Duke punuar me shpecine drites
18:53montojnë me qindra qarqe nëse cilin bord.
18:57Ato punojnë me një saktësi mjaftë madhe
19:00dhe ka shpejtë sa që nuk e sheshë se shpondoh.
19:03Vetëm kjo makineri
19:04montonë 2 milion për bërës në dit.
19:08Problemi është të zbulosh nëse të gjitha
19:10makinerit pëpunojnë si shduet.
19:11Kjo dëtyri të konë kësaj gruaje fatkeqe.
19:16Në thanë sa jo është në gjëndje
19:18që të pikas një robot që nuk po funksionon mirë,
19:21pa kur far problemi.
19:25Por nga shikimi sa i quditëshëm,
19:28dyshojmë se ajo ka kaluar në anën tjetër
19:30dhe po punon për makinerit.
19:32Pas i qarqet janë montuar,
19:37ato duhet të mbrohen.
19:38Problemi me qarqet elektrike është faktisë
19:40se atyre nuk u pëlqenjë në valet e radios.
19:43Por kur telefonon gruan,
19:45ti vazhdimis shliron val radioje
19:47me justifikime koti
19:48dhe merë sërisht val radioje
19:51të mbushura me kërkesat të parësueshme.
19:53Por ti mbrojtur këta përbërës nga këto stuhi,
19:57ato mbulohen me një seri mburojash metalike.
20:03Më pas mi afton që të njiti në ekranin LCD,
20:07kameran dhe tastjeren.
20:09A i është i disponueshëm në anglisht,
20:11greqisht, arabisht, hebraisht.
20:16Embanimën serialin Zeta Cars,
20:19mendojmë se shumë prejushe embaniment.
20:21E dini se sa e vështirë është
20:24të komunikosh me radio.
20:26Ti thua,
20:28Alfa Foxtrot, Romeo, Përgjigju.
20:30Dhe rështë e eri thot,
20:32një keshkuptimi vogël,
20:34di e ma marje.
20:36Gjithës e si nuk mund të shvilosh
20:38një bised normale.
20:40Celulari e shmangë këtë problem shumë thjesht.
20:43Këtë celular konsiston në dy radio
20:45të njitura me njëra tjetërën.
20:47Radio të përdor një frekwencë të vetme,
20:49që të thot se ose mund të flisni,
20:52ose të dëgjoni.
20:54Kështu që sa her flisni me në celular,
20:56ju në fakt përbënit dy telefonata.
20:59Njëri sinjal i shkon një marës i lokal
21:01dhe më pas përqohet në një satelit,
21:04duke zbritur në një marës tjetërë
21:05dhe më pas shkon në veshin e këtizotris.
21:08Ndërko,
21:08sinjali i dytë shkon në drejtimin e kundërt.
21:11Ndërko,
21:11sateliti mund të bëj edhe një foto nga apsira,
21:14të paguaj për larin e makines
21:16dhe të tregoj mënyrën më të mirë
21:18për të shmangur lidsin.
21:19Kaqë përsot,
21:20por më ndisht një herën tjetër
21:21për një tjetër emision
21:22të mbushur me sekrete industriale
21:24në emisionin si funksionon.
21:44Për të shmangur lidsin.
22:14Për të shmangur lidsin.
22:44Për të shmangur lidsin.
23:14Për të shmangur lidsin.
23:44Qëfar ndodh me 2 milion tonë qelqë
23:47që hedhim gjdo vit?
23:49Unë zbuloj se si qindra mira tonë qelqë
23:51shkrije në një temperatur mbi 1.000 gradë.
23:55Shumë e frikshme.
23:56Për të prodhuar leshin izolues
23:59që imban shtëpitonat të ngrota.
24:01Me më shumë se 90% e trektisë globale
24:05që kryet në rrugë detare
24:06nevuhitet njësasie mave
24:08a njësht transporti.
24:09Ky është vendi ku ndërtohen ato.
24:11Këtu në Korene Jugut ndërtohen
24:13bi 50 a njështë në vit.
24:15Më ndishtni për të zbuluar të gjitha këto
24:17në si funksionon.
24:37Koha për të zgjuar,
24:38koha për të fjetur,
24:40koha për të pirë qajnë,
24:41koha që të blejsh një orë dore.
24:43Sa gjequ dit shmesht koha?
24:47Akoma më të quditshme janë pajisjet
24:50që e masin atë.
24:51Në një farë mënyre,
24:52a rritë të kuptoj orë në murit
24:54ku dy sferat të më dha metalike
24:55varen nga poshtë
24:57dhe një la vjerës lëviz nga një anë tjetërën.
25:00Në një farë mënyre,
25:01e shota arsueshme.
25:02Por një orë dore kuartës.
25:05Si arrin, një guri vogël,
25:06të tregoj kohën e sakt.
25:08Si funksionon?
25:14Në lashtësi,
25:15koha le dzohe duke parë qelin.
25:17Ditët e sotme,
25:18ne gërmojmë thell në tokë.
25:21Për të parë,
25:21sepse bëhet kjo gjë,
25:23kemi ardhur në Kanada,
25:25sepse në verit të qytetit të Kebekut,
25:27ndodhet një minjere madhe kuartësi.
25:36Kuartësi është minerali mëj hasur në kore në tokës.
25:40Kjo gurore në zjerë 200.000 tonë në vit.
25:43Kuartësi gjendet në piesën më të madhe të shkëmbinve,
25:48nësasitë ndryshme.
25:51Në gurore, pas i hapet një gropë në tokë,
25:54hapi i parë është veçimi kuartësit nga materialet e tjera.
25:57Kjo proces kryet me antë të këtyre makinerive.
26:03Përveç se është mjafti bukur,
26:04kuartësi është po ashtu edhe shumë i dobishëm,
26:07sepse nëse një kristal të pastër kuartësi e vendos nën presion,
26:11a i filon të dridhet me 32.768 herë në sekund.
26:17Në vitin 1927,
26:21dy inxinjerë kanades kuptuan që kjo zukati e regullt
26:25mund të përdorej për të treguar kohën.
26:27Kështu atë a shpikën orën e parë kuartës.
26:29Për të parë se si funksionon një orën moderne kuartës,
26:32ju këshilojmë ta hishni nga dora dhe ta bëni sope qik me një qekic.
26:37Dhe do të gjeni këtë.
26:39Një kristali vogël kuartësi,
26:41është futur në një cilinder të vogël metali
26:43dhe nga fundi i ti dalin dy tela.
26:47A i quajtë oscilator
26:49dhe brenda ti dri vjetë e vogla në kristal
26:51këthehen në sinjale të vogla elektrike.
26:55Këto sinjale më pas përqohen me antë të telave në një qarkë të vogël
26:58që në mënyrë inteligente numëron këto sinjale
27:01sa herë që dritet 32.768 herë
27:05informohet akrepi i 2. orës
27:07dhe kështu hapi nga dal të kohës
27:09ndërmer një hapë tjetër.
27:14Mendojeni
27:14një guri vogël që dritet dhe ju tregon kohën.
27:18Nëse kando një pjesë të trurit tuaj
27:20që nuk është mahnitur nga kjo gjë,
27:22bëuni gati për atë që vion.
27:25Pas i meret,
27:26guri i kuartësit që dritet 32.000 herë
27:29në sekondë,
27:29guri i futet në një orë që nuk ka batëri,
27:32por kurdiset,
27:33por pjesën e radhës do të më duhet të shtrihem.
27:35Kanadezët ishën të parët që e këtujen gurin në një orë,
27:40por ishte kompanija japoneze Seiko,
27:42ajo që prodhoj orën e partë dërës me kuartës
27:45në vitin 1969.
27:49Në epokën tonë të teknologjisë lartë,
27:51montimi orës vazhdojnë të bëhet me dorë.
27:53Duke qënë se të gjithë elementet e orës
27:56janë shumë të vegjil,
27:57atër kjo është ditë shka që zakonisht bëhet nga gra
27:59me gishtat të shkathët,
28:01të cilat kanë një aftësi për qëndrimi
28:05250 pjesët që futen në këto ora
28:10janë kaqë të vogla dhe të ndjeshme,
28:13sa që do të mjafton të një grim të spluhur
28:15për ti të shreguluar ato.
28:17Kështu që para se këto gratë të fillojnë punën,
28:19ato duhet të futen në këtë dhonë vakumi,
28:21ku jo thithen të gjitha papasërtit dhe qimet e qenit.
28:28Më pas, fillojnë punën.
28:31Shtres pas shtrese,
28:32të gjithë elementet përbërës montohen me dorë.
28:36Këto ora kanë më shumë element
28:37se sa orët e zakonshme,
28:39sepse ato janë projektuar për të kurdisur
28:42në mënyrë automatike.
28:48Një orë që kurdiset vetë,
28:50e merë energjin nga lëvizja e kyqit.
28:55Sa herë që lëviz krahu,
28:57vjetë në lëvizja ky mekanizem,
28:59dhe sa herë që ky lëviz,
29:00energjia kinetike që kryojt,
29:03transferojt në një sërë dhëmza shtë lidura
29:05me njëra tjetërën.
29:06Dhëmzat sa vine bëhen më të vogla,
29:09dhe përpasoj më të shpejta
29:10se sa para ardhësja.
29:13Dhëmza e fundit që quet rotori,
29:16ka një diameter më të voglë
29:18se sa qerek milimetri,
29:19dhe në ashtë thënë që rotulohet
29:21pes herë më shpejt,
29:22se sa motori një makine të formula unos.
29:25Duke bërkët,
29:26a i kryon energjin prej një volt,
29:29e cila nevojitet për të dhënë pun orën.
29:32Në fund,
29:33bëhet një banje shpejt për të parë
29:35nëse ora fut uj ose jo,
29:37dhe më pas futet në një dhëmës
29:39me presion të lartë,
29:40për të parë nëse vazhdon të punoj
29:42kur personi që e ka në dorë
29:44zhytet në thëllësi të mave.
29:52Pasi imbyll punët e ditës,
29:54duke hedhur në mbeturina,
29:55shishet e verës e lirë australiane,
29:57pyes vetëm se qëfar ndodh
29:59me gjitha të qelqë.
30:01Në ëndrat e mija,
30:02imaginoj se cilën prej tyre
30:03që kthejët si një shishet plot,
30:05por mesa duket,
30:06gjdo shishet prej këtyre,
30:08përdoret për të produar
30:09një loj të veçant leshi
30:11për izolimin e shtëpide.
30:13Sa e qëditshme.
30:15Ather, si funksionon kjo?
30:22Një familje përdor
30:24mes atarish 330 shishet në vit,
30:27përqumësht ujtë gazuar dhe verë.
30:33Gjami prodohet nga silici,
30:35që merë formën e rërës.
30:38Duk e qënë se rëra është me bëllëk,
30:40shishet e vjetra nuk nevojiten
30:42për të produar shishet e reja,
30:44kështu që ato kthehen në këtë form.
30:49Leshi i gjamit është njëndër materialet e shumta
30:51që përdoret për izolimin e ndërtesave.
30:54Për të zbuluar se si prodohet,
30:56kam ardhur në fabrikën Knauf,
30:58në Wells,
30:59dhe puna ime e parës që të ndihmojt
31:01të shkarkojnë një zet tonë
31:03co pa gjami nga ky kamion.
31:06Më duket se po shkon drejt fundit,
31:07shishet e qelqit janë shndruar
31:09në grimcat vogla deri sa vin këtu.
31:11Një vakumi fuqishëm,
31:13fith plurin nga kamionit dhe
31:15transportonat të në fabrikë,
31:16ku mbahajt në një kull si losi
31:18me kapacitet 550 tonë.
31:21Për të zbuluar se që farëndot më pas,
31:23kam organizuar një takim me
31:24krye inginjerin,
31:26Graham Dauti.
31:28Përshëndetje Graham.
31:30Përshëndetje Robert,
31:31si jeni?
31:32Shumir,
31:33matësia i gjithshka e këtu është mreslënse.
31:35Ashtu është.
31:37Kemi 14 kulla silo si këtu,
31:39të cilat përmbajnë gjithë përbërsit.
31:40Përmbajnë të gjithë përbërsit
31:42e nevojshëm për produktin përfundimtar.
31:44Po.
31:44Shfar ka këtu?
31:46Qën ka shumë e madhe.
31:47Këtu ka qelqë të shtypur.
31:49Jam 550 tonë.
31:51Pra është qelqë i shtypur?
31:53Po, i shtypur në mënyrë shumë të imët,
31:55si rërë.
31:56Mund të jedhim një sy.
31:57Pa tjetër?
31:59Që kure hodha shishe në kabërnetit tim
32:01të vitit 2005 në koshin e shisheve,
32:03ajo është shtypur ajtë shumë,
32:05sa që nuk njihet më.
32:08Për syrin e pas tërvitur duket si rërë.
32:12Pa shiko?
32:14Qën ka shumë e imët.
32:15Pa hajmë nëse e prejka, po jo?
32:16As pak.
32:17Qën ka fantastike.
32:19Këj material është pak sajnë gjashë me rërën,
32:21përveç faktit se përmban shumë hekur dhe krom.
32:24Pra metalet që ujapin gjyre një shile shisheve.
32:27Kështu për ta eliminuar,
32:29këj material përzijet me rërë të mirëfilt.
32:32Qën ka rërë mjafte imët?
32:34Po, shumë e imët është.
32:35është si mjella, po jo?
32:36Po.
32:37Problemi është se rëra kërkon një temperatur mjafte lartë për të arritur temperaturën në shkryrjes,
32:43apo 2300 gradë celsius,
32:45po thuese sa gjysma e temperaturës e si përfaqes e djelit.
32:50Për ta ullur temperaturën në 1500 gradë celsius,
32:53shtohet këj material i bardhë që është ki i sode.
32:57Problemi me hirin e sodës është faktis se e bën qelqin shumë të but,
33:01kështu që për ta forsuar,
33:03shtohet një tjetër përbërës i bardhë që përbëhet nga kryprat të ndryshme minerale.
33:07Kullat e silosit që përmbajnë përbërësit e ndryshëm,
33:10gradualisht shlirojnë përmbajtjën e tyre që forca e dridjes i përqon në për tuba.
33:20Kjo që nga mahnitse,
33:22edhe grimcat e plurit siper,
33:24lëvizin në të njëten mënyrë.
33:26Më pas, pluri futet në vrima për tu peshuar
33:29e më pas për tu përzirë në katin e poshtëm.
33:32Qështë kë zhurëm, Gram?
33:35Janë materialit që po transportohen në kazanin e përzirjes.
33:38Pra, ndodhemi mbi një peshore gjigande.
33:42Po, pas i të peshojt,
33:43materiali hidhet në kazanin e përzirjes.
33:47Dhe gjithshka po ndodhë në një shkall shumë të lartë.
33:55Qilë që shkrihet duke për cilë elektricitet në të,
33:58dhe po ashtu,
34:00me ante një sër furash me gaz.
34:02Sot një nga furat do të fiket
34:03për ta kontroluar për plasaritje,
34:05me pak ndim nga anaime.
34:08Sigurisht nëse planifikoni të fusni duart në një furë kajshtën zetë,
34:12është e rëndësishme
34:13të visheni me roba qesharake.
34:16Mua më thanë se materiali i përdorur për të bërë këto roba qesharake
34:19përdoret po ashtu për të qepur shtresat e poshtme
34:22të pilotve të formula një.
34:25Êshtë si të veshesh një dorashk me madhësine trupit.
34:30Ashtu si furan është të pintuaj,
34:32gjëja e parë që duhet bërë
34:34është të shohim nëse është fikur gazi.
34:40Sa e fort?
34:41Më pas duhet rëmuar me një shufër për të kontroluar për plasaritje
34:53apo ndo një shenj tjetër.
34:55Në zethësia e qëlqit është e pabesueshme.
34:58Nuk e fikin dot për më shumë se 15 minuta.
35:01Për ndryshe, qëlqit do të ngurtësojt dhe i gjithë sistemi
35:04shpërbëhet shumë shpetë.
35:06Kështu që kjo furë duhet të qëndrojen bezur 24 orë në dit,
35:097 dit në javë, madje edhe ditën e kryshtlindje dhe.
35:13Ajon nuk fiket kur, shumë e frikshme.
35:17Për bërësit e shkrirë të furnaltës derdhen si lave
35:20distiluar në atë që quhet makineria e fijëzimit.
35:26Kur hynë në makineri lëngu i shkrirë,
35:28futet në një disk rotulues me mira vrimat të vogla për edhbuzve.
35:34Tek sa lëngu ftohet, diskur rotulohet me shpejtsitë madhe,
35:37duke në zirë jashtë për bërësit.
35:39Ajo që bje poshtë është fije leshi me gjamë.
35:45Êshtë si një makineri për përgatitin e pambuk sheqerit.
35:48Në fakt është në mënyr identike si ajo,
35:51por pak më e dendur dhe më e durueshme ndajtë zecis.
35:57Sigurisht që pambuk sheqerin e mban të lidur sheqeri,
36:01këtu në vënd të sheqerit përdoret rëshirë,
36:04që spërkatet në materialin që del nga makineria.
36:06Gjdo fije leshi është vetëm një e djetë mita e milimetrit në trashsi,
36:14apo sa që reku i trashsi së flokut të një riut.
36:18Leshi bje në një rip konvejeri,
36:21por është ende shumilirëshëm për të përdorur për izolim.
36:25Këtu që rëshirat të bëjpunën e vetë,
36:27leshi grumbullohet dhe i jepet edhe një afsht tjetër
36:30në një fur me temperatur më të ullët.
36:34Ky është materiali që del.
36:38Ky lesh gjami është trajtuar në ato furat më dha,
36:42po të ashtypësh e ndjen që është elastike.
36:4690% e vëllimit të këti materiali është ajer.
36:50Këtu që a i shërben si një izoluesi shkëllqyër,
36:52problemi është se është pak sa e vështirë
36:55për të transportuar në shtëpin tuaj.
36:57Këtu që duhet bërdi qka për këta.
37:02Si një pizë gjigande,
37:04leshi gjami të pritet dhe futet në këto makineri
37:07për mbështjelje dhe paketim.
37:17Shdo vit, fabrika Knauf
37:19prodhon 150.000 ton lesh gjami.
37:22Sigurisht që ka edhe gjërat të tjera
37:26me të cilat mund të izoloni shtëpin,
37:28por leshi i gjamit është pak i kushtueshëm.
37:31Kështu kur të doni të shis një mend,
37:33mund të thoni njërzve që keni shishe të vjetra vere
37:35të stivuarem në papafingo.
37:39Dhe apra,
37:40shishe a i me verës është këthyër në izolues për shtëpin.
37:44Nëse gjendët një mënyrë për të këthyër
37:46leshin e gjamit në shishe vere,
37:48kjo do t'ishte mjaft inteligent.
37:54Mund të më qua një të dal modhe,
37:56por mua më përqen kafeja nga Kolumbia,
37:59parmejani nga Parma,
38:00pantalonat nga Tajvani
38:02dhe bira ime japoneze nga Warringtoni.
38:05Kur shkoj për të bërë pazarin,
38:07më përqen të shëtis në përbot,
38:09dhe kjo nënkupton
38:10u dhëtim në për dete.
38:13Kjo sepse,
38:1390% të të rektis botrore
38:15bëhet në mënyrë detare.
38:18Tek sa bota pasurohet dhe bëhet me hapur,
38:21rritet edhe kërkesa për anje transporti
38:24më të më dha.
38:25Ate erë si funksionon?
38:26Okpo, Korea i Ugut
38:33Në vitin 1592,
38:36këtu u shvillua një njarje e madhe detare,
38:39kur koreanët mundën japoneset.
38:42Sot, këtu ndodhet një kantierë gjigandë
38:44për ndërtimin e anjeve me si përfaqe 4 milion katror.
38:48Okpo, është një qytet me vetëm 200.000 banor,
38:52por këtu ndërtojen anje mjaftë më dha,
38:54fal një metode mjaftë inteligentet të ndërtimit të anjeve.
38:58Në të shkuarën, mjafton të një port
39:01dhe disa persona nga një kasëli
39:03për të ndërtuar një anje në vit,
39:05duke filuar nga post e duke unë gjitur lartë.
39:09Por në Okpo, puna ndahet.
39:12Një ekip meret me pjesën e përparme,
39:14një ekip tjetër meret me pjesën e mesit
39:16dhe një ekip tjetër meret me kabinen e kapitenit.
39:20Ajo që duhet theksuar është faktis
39:22se këtu prodhoen shumë pjesë
39:24të të njëti të loj,
39:25kështu që nuk prodhohet vetëm një anje në vit,
39:28por mbi pesë vjet të tila.
39:32Dita e punës, këtu filon me një kërcim diskoteke.
39:39Në të shkuarën, kishtë e një fletë të madhe
39:42me vizatimin e një anje në të.
39:44Po ashtu edhe disa filxan çaj
39:46për të mos e marë era.
39:48Sot, egziston një kompjuter i fuqishëm.
39:51Këmpjuter i e kanë dara një në copat të vogla.
39:57Më pas, këto informacione i përcilen makinerive të automatizuara
40:01që kryen funksionin e prerjes
40:03dhe janë të vendosura
40:05në punishtet në gjitura me njëra tjetrën.
40:07Makinerit prerse bëjnë të kundër të nesaldimit.
40:10Ato presin formate duura nga plakat në dhaqe liku.
40:14Gjdo pjese i bëhet shenjë që të mos përfundojnë në vendin e gabuar.
40:18Më pas, me urder të kompjuterit,
40:20të gjitha pjese transportohen për të munduar.
40:26Mundimi
40:27është puna e një ushtrije me robot,
40:30i e shilë dhe saldathor.
40:32Këta robot punojnë shpejt dhe sakt.
40:39Por pavarsisht shkatësisi së tyre digitale,
40:42ka disa piesë që robotin nuk i arrindot,
40:45për këtë ndërhyn njeriu me ekspertizën e ti.
40:50Pjesët e vogla bashkën gjitën me piesët e mëdha,
40:53që më pas bashkën gjitën me piesë më të mëdha,
40:55dhe risa përftohet një struktur si aion në ekran.
41:01Këto janë piesët gjigande,
41:03dhe tani vjenë momenti për t'ingjitur bashkë.
41:08Ashtu si qdo të thoshtë e një marangos,
41:10prerja e piesëve ndryshon shumë nga montimi i tyre.
41:13Gjithë një duhet të dini se që po bëni.
41:16Gjdoa një përbëhet nga 85 bloqe,
41:19dhe gjdo blok ka një pesh prej 400 tonësh.
41:22Kështu që ato janë mjaftë të vështira për të montuar.
41:27Se cili nga bloqe transportohet nga punishtja
41:30me antë një transportu e si gjigandë.
41:33Gjdo transportu e së pritet nga një bur me bicikletë,
41:36që u thot të moshuarve dhe ekipeve idiotë britanik të gjirimit,
41:40që të hapi rrugën.
41:42Më pas kur të 85 piesët montohen,
41:44fillon kryimi a njës.
41:49Duk e që nëse shdo piesë,
41:51peshon disa cindra tonë,
41:53atërë nevojiten vinqa mjaftë fuqishëm.
41:56Këtë funksion e kryen vinqi mëj fuqishëm
41:59që mund të imaginohet.
42:02Ky vinq është 120 metra i lartë.
42:06Gjërsia është 150 metra.
42:08Vinqin mund të ngrej deri në 600 tonë,
42:14apo 3 Boeing.
42:24Puna e ti është që të vendos bloqet e ndryshmet a njës
42:28në pozicionin e duhur.
42:30Në fakt, a i punon në një si përfaqet të mave
42:32duke prodhuar pes a një një herësh.
42:36është një makineri mjafte mave,
42:38dhe një operacion mjaftë mbreslënës.
42:4185 bloqet gjigande montohen dhe saldohen.
42:45Një tjetër anije masive bëhet gati për të pushtuar detet.
42:55Ka që përsot, por në ndisht një sërisht për më shumë në si funksionon.
43:08Ka që përsot, por në bëhet e për në një në një poxet,
43:11për të ndisht një bëhet e për të për të më shumë në njërënë
43:13ndisht një për të për të të vë.
43:14ka që për të për të më shumë në sërisht për të të.
Be the first to comment