- 6 months ago
Category
📺
TVTranscript
00:00DZIENNIKARZ
00:07Pamiętam, że akurat załapałem się na ten okres, kiedy powstawała ta internetowa lista osób skazanych za przestępstwa seksualne.
00:16Oczywiście było szaleństwo na tym punkcie. Szukano każdego, kto przebywał w więzieniu, aby sprawdzić, czy przypadkiem nie jest taki felerny itd.
00:30Gdyby nie Apollyon, a potem gdyby nie kongres wiedeński, a potem postanowienia tego kongresu wiedeńskiego, to prawdopodobnie nigdy by tutaj nie było zakładu karny.
01:00DZIENNIKARZ
01:09I've got a one-way ticket
01:13There ain't no way to go back
01:16I've got a one-way ticket
01:33There ain't no way to go back now
01:38There ain't no way to go back now
01:40DZIENNIKARZ
01:41DZIENNIKARZ
01:42DZIENNIKARZ
01:43DZIENNIKARZ
01:44DZIENNIKARZ
01:45DZIENNIKARZ
01:46DZIENNIKARZ
01:47DZIENNIKARZ
01:48DZIENNIKARZ
01:49DZIENNIKARZ
01:50DZIENNIKARZ
01:51DZIENNIKARZ
01:52DZIENNIKARZ
01:53DZIENNIKARZ
01:54Za każdym razem, gdy wchodzimy do zakładu karnego w Rawiczu, czuje się tu jego historię.
01:59DZIENNIKARZ
02:00DZIENNIKARZ
02:01Patchman z kimś, kto nie tylko jest tu funkcjonariuszem, ale też te historie dogłębnie poznawał.
02:07Ciekawostka to nie ciekawostka, ale fakt historyczny jest oto taki, że gdyby nie Napoleon, a potem gdyby nie kongres wiedeński, a potem postanowienia tego Kongresu Wiedeńskiego to prawdopodobnie nigdy by tutaj nie było zakładu karnego
02:18Ponieważ właśnie to wtedy postanowiono przyznać ziemię pozańską, w postaci wielkiego księstwa pozańskiego, Królestwu Prowskiemu.
02:29Ówczesny prezydent Riencji Poznańskiej, czyli jakby taki odpowiednik urzędnika zajmującego się sprawami cywilnymi właśnie w tej przydzielonej dzielnicy,
02:39Zerboni Dispozetti, zauważył czy skonstatował taki oto fakt, że w tych nowo zdobytych dla Królestwa Pruskiego ziemiach
02:48nie ma żadnego realnego i odpowiadającego wymogom ówczesnych czasów miejsca odosobnienia, mówiąc wprost więzienia.
02:57Stąd zapadła decyzja, że po pierwsze wykorzystujemy pomieszczenia poklasztorne po zlikwidowanym przez państwo pruskie zakonie ojców reformatorów,
03:08które znajduje się właśnie na terenie Rawicza i druga decyzja o budowie nowego zakładu karnego, zupełnie nowego i od podstaw na północ od Poznania, czyli we Wrąg.
03:18I tak powstały dwa zakłady karne charakterystyczne dla dawnej dzielnicy poznańskiej województwa poznańskiego.
03:25No i też nie ma co ukrywać, że charakterystyczne chyba, czy przynajmniej popularne i znane w całej Polsce.
03:31Zakład karny w Rawiczu z racji tego, że właśnie nie był budowany od podstaw, a raczej był zaadoptowany na podstawie budynków klasztornych na potrzeby więzienia.
03:42Rozwijał się i urozbudowywał z całym okresem swojego trwania w państwie pruskim i na początku oczywiście tutaj te warunki nie były pod względem humanitarnym zbyt ciekawe,
03:56ale z biegiem lat cały czas się to poprawiało i nadszedł też taki moment, kiedy próbowano, i to jeden z takich ciekawostek właśnie, jeżeli chodzi o tę pruską politykę penitencjarną,
04:11doprowadzić do takiego stanu rzeczy, a próbowano to doprowadzić rzeczywiście nie tylko na terenie poznańskiego, ale w całym królewstwie pruskim,
04:19że miejsce odosobnienia, to się nazywał też dom poprawy, królewski dom poprawy, mają przynajmniej się zerować, czyli bilansować się pod względem budżetu,
04:29co oznacza, że osadzeni, skazani, uwięzieni mają zarabiać na swoje osadzenie w miejscach odosobnienia.
04:38To z kolei prowadziło do takich implikacji, że większość osadzonych tutaj skazańców, a była to liczba przekraczająca tysiąc, dochodząca niekiedy do dwóch tysięcy,
04:52codziennie była oddelegowywana do różnych miejsc pracy, gdzie wykonywano roboty publiczne i nie tylko, także prace, które były związane ze zleceniami poprzez firmy prywatne,
05:04ponieważ więźniowie mieli zarabiać na siebie i zarabiać na utrzymanie jednostki, co i tak wydawało się nie aż tak potężnym wyzywaniem,
05:13zważywszy na fakt, że ówczesna administracja więzienia to było kilka, kilkanaście osób cywilnych, plus strażnicy to było około oddział żołnierzy złożony z 20 do 24 podkomendnych,
05:31jeden doborz, jeden trębacz, podoficer i oficer. I to, co było całe zabezpieczenie ówczesnego zakładu karnego w Rawiczu.
05:39Z czasem, jak już wspominałem, on się rozbudowywał, dobudowywano nowe budynki, także budynki, które stanowiły miejsca pracy osadzonych,
05:48kuźnia powstała na terenie zakładu karnego w Rawiczu, różnego rodzaju prace ręczne też tutaj były wykonywane właśnie z myślą na rzecz społeczeństwa,
05:58ale nawet w momencie największego zaangażowania skazanych, różnego rodzaju prace,
06:05ten idea fix polityki penitencjarnej pluskiej i tak nigdy nie został wspomniany w 100%.
06:12Najwyższy poziom zwracalności bilansu ekonomicznego, jako osiągnięto w zakładzie karnego w Rawiczu,
06:19to było 50%. Czyli ze 100%, jakie było wydawane na utrzymanie zakładu karnego w Rawiczu,
06:26zakład karnego w Rawiczu w 50% sam się finansował. Co i tak wydaje się sukcesem.
06:31Czas biegł i historia się zmieniała. Przyszła I wojna światowa, która skończyła się klęską państw centralnych,
06:43także Królestwa Pruskiego, a w zasadzie to już II Rzeszy Niemieckiej.
06:48Na mocy potem postanowień w Trewirze i w wyniku zwycięskiego powstania wielkopolskiego,
06:52Rawicz został przyznany odradzającej się Polsce. Wraz z Rawiczem Polska otrzymała w spadku
07:00także cały skarb czy cały dobytek państwa pruskiego, w tym właśnie między innymi budynki więzienne.
07:08Z racji tego, że to było państwo, które powstało co dopiero, po stu, kilkudziesięciu, stu dokładnie,
07:15z dwudziestu trzech latach zaborów, była wielka potrzeba, żeby zorganizować je na nowo.
07:21I nie było lepszej okazji, czy nie mogło być lepszej okazji, jak właśnie ponownie zaadoptować
07:26te budynki więzienia pruskiego na rzecz więziennictwa polskiego, co też się stało.
07:31I z takich ciekawostek już teraz okresu międzywojennego, to centralne więzienie w Rawiczu,
07:38które było uznawane powszechnie jako więzienie ciężkie, bo przebywali tutaj skazani
07:44także na te najwyższe wyroki dożywotniego pozbawienia wolności.
07:50To też pod pewnymi względami było ewenementem, że odsiadywali tutaj także swoje wyroki,
07:56skazani, tak zwani polityczni, ideowi, wówczas się też niekiedy określało,
08:05takim mianem właśnie tych ludzi. Cóż to byli za skazania?
08:08No, komuniści, z racji tego, że Polska Partia Komunistyczna była zdelegalizowana w II RP,
08:16odsądzano ich i posądzano ich o agenturalność względem Związku Sowieckiego
08:22oraz przedstawiciele partii mniejszości narodowych, partii antagonistycznie nastawionych wobec państwa polskiego.
08:31Tu głównie chodzi o mniejszość ukraińską i tych działaczy ukraińskiej armii wyzwoleńczej,
08:40czy łupa, którzy właśnie szkodzili, czy działali na rzecz, przeciwko II Rzeczypospolitej.
08:45I pewien paradoks, jaki tutaj ma miejsce w zakładzie gardnym w Rawiczu,
08:49to jest oto taki, że jeżeli o ile przed wojną w tym centralnym więzieniu w Rawiczu
08:54odsiadywali swoje kary komuniści, tacy jak Bierut, Nowotko czy Buczek,
09:01tak po wojnie, kiedy to więzienie zostało przejęte przez władze ludowe i polską ludową,
09:11w więzieniu, ci, którzy siedzieli tutaj przed wojną, osadzali bardzo często tych,
09:18którzy ich wsadzali przed wojną do więzienia właśnie w Rawiczu, jako również więźniów politycznych,
09:23ponieważ centralne więzienie w Rawiczu podporządkowane zaraz po wojnie
09:28bezpośrednio Ministerstwu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, było takich pięć dużych,
09:33centralnych właśnie jednostek, było przeznaczone do tego między innymi
09:37i głównie też w okresie stalinowskim z tego słunęło, że przetrzymywani to byli właśnie
09:42więźniowie polityczni, czyli tak zwani ludzie związani z niepodległościowym podziemiem,
09:47żołnierze niezłomni, działacze polityczni i ci wszyscy, którzy nie zgadzali się
09:54na nowe porządki wprowadzane przez władze sowieckie i władze,
09:58i sprzymierzonymi z nimi komunistami.
10:02Cały ten okres, znaczy cały ten okres więzienia politycznego dobiega końca
10:09wraz z wydarzeniami poznańskimi, które miały miejsce w 1956 roku,
10:15to właśnie wtedy do więzienia w Rawiczu trafiają ostatni więźniowie polityczni,
10:19takich można przynajmniej określić.
10:22Po tym okresie, czy po tych latach następuje pewne przesilenie,
10:25także przesilenie władzy.
10:28Spod Ministerstwa Bezpieczeństwa, które zostało zlikwidowane,
10:31więzienie zostaje przeniesione, czy zostaje oddane pod kuratele
10:35Ministerstwa Najpierw Spraw Wewnętrznych, a potem Ministerstwa Sprawiedliwości.
10:40No i możemy powiedzieć, że w pewnym sensie właśnie historia więzienia w Rawiczu
10:45aż do dziś, od wtedy zaczyna nabierać swoich takich rumieńców,
10:52których odzwierciedleniem są dzisiejsze czasy.
10:54Oczywiście były to jeszcze czasy komunizmu, ale to wtedy właśnie zaczynają się pojawiać
10:58pierwsi psychologowie w zakładzie karnym, to wtedy zaczynają pojawiać się nowe piony
11:03i nowe działy, takie jak dział penitencjarny, to wtedy znowu też zaczyna pojawiać się
11:06pewna idea nie tylko izolacji, ale także resocjalizacji, czyli zmiany tych tutaj osadzonych.
11:15Kolejna taka przełomowa data to jest rok 89, a w zasadzie 89, 90, 91, kiedy w wyniku zmian ustrojowych
11:27zmienia się także charakter więzienia w Rawiczu.
11:32W latach 90, 91, po pewnym burzliwym okresie związanym z ustawą amnestyjną,
11:44ten burzliwy okres można krótko scharakteryzować słowem bunt, który miał tutaj miejsce,
11:49albo wystąpienie skazanych, następują kolejne zmiany w duchu właśnie współczesnej
11:56i nowoczesnej penitencjarystyki, gdzie główną rolę odgrywa i pełni proces resocjalizacji.
12:19Wracamy do opowieści skazanego za pedofilię.
12:25Mówi nam o sposobie na przetrwanie w więzieniu, ze świadomością, za co się do niego trafiło.
12:32Oni wiedzieli, za co pan jest?
12:34Nie, nie, nie.
12:36A myśleli, że za co?
12:38Generalnie oszustwa finansowe tego typu rzeczy, tego typu rzeczy.
12:44No ale najczęściej tak naprawdę nie pytali.
12:46No bądźmy szczerzy, trafiają też na, w dzisiejszych czasach system więzienny
12:52jest troszeczkę tak zbudowany, żeby chronić osoby, które mogą zostać w jakiś sposób skrzywdzone.
12:57Więc też zapewne trafimy do celi, gdzie ludzie byli, może nie z takimi słabymi,
13:04ale podobnymi zarzutami, też tak zwanymi, jak to się w wydarzeniu w więzieniu nazywa,
13:09krzywymi artykułami, czyli gdzieś to właśnie przeciwko obyczajności seksualne.
13:16Przemoc domowa, tego typu rzeczy.
13:21Więc to się da nawet czasami wyczuć, ponieważ ludzie, którzy rzeczywiście nie mają czym się chwalić,
13:31zresztą żadne przestępstwo nie jest godne pochwały, po prostu tym nie mówią i nie wypytują innych.
13:37Natomiast rzeczywiście tacy ludzie, którzy trafiają do więzienia za może niedrobne przestępstwa,
13:45ale za takie przestępstwa, które w więzieniu są uważane za godne pochwały,
13:50tak to też strasznie brzmi, no to rzeczywiście gdzieś, nazwijmy to, robią karierę.
13:56Gdzieś się chwalą tym swoim przestępstwem, szukają, wypytują innych o przestępstwa.
14:03Natomiast ja na szczęście nie spotkałem się z jakimś takim szczególnym, nazwijmy to, prześwietlaniem, za co siedzę.
14:11Podejrzewam, że klotki zawsze się pojawiają gdzieś, gdzieś, gdzieś tam, jakieś informacje też przeciekają.
14:21Pamiętam, że radzała pan się na ten okres, kiedy powstawała ta internetowa lista osób schazanych za przestępstwa seksualne
14:27i w tym czasie, no to rzeczywiście było gdzieś szaleństwo na tym punkcie.
14:32Szukano każdego, kto przebywa w więzieniu, aby sprawdzić, czy przypadkiem nie jest taki felerny i tak dalej.
14:46Na moment opuścimy to pilnie strzeżone miejsce, by spojrzeć na cały mechanizm więzienia.
14:52Zakład karny podzielony jest na frontową część administracyjną.
14:55Tak samo jest w wielu innych polskich więzieniach, na przykład we Wronkach.
15:01Z przodu zakładu mieści się dyrekcja i administracja.
15:05Ta także ma tu ogromne ilości pracy.
15:07Każdy więzień to olbrzymia ilość papierów, podań o widzenia, skarg, dokumentacji samego skazanego.
15:14Idźmy jednak dalej. Przez kolejną bramę przechodzi się do części mieszkalnej.
15:18Z dziedzińca widać okna od cel skazanych.
15:20W jednym z bloków widać też numery cel.
15:22Gdyby cokolwiek się działo i było widoczne z dziedzińca, natychmiast byłoby wiadomo, w której celi się dzieje.
15:29Naprzeciwko znajduje się natomiast blok terapeutyczny.
15:32Jedno z najpoważniejszych miejsc, gdzie w czasie naszych zdjęć spędzamy najwięcej czasu.
15:37To tutaj mieszkają osadzeni za przestępstwa seksualne, czy mordercy, którzy wymagają terapii,
15:42bo na przykład nie radzą sobie z ciężarem swojej zbrodni.
15:46Ludzie, którzy w jakiś sposób gdzieś tam, pośrednio lub bezpośrednio gdzieś tam skrzywdzili,
15:53czy kogoś ze swojej rodziny, czy dziecko, no to już rzeczywiście mają problemy.
16:02I tu rzeczywiście bardzo źle są widziani też alimenciarze, czyli osoby, które zalegały z płaceniem alimentów.
16:09Natomiast źródłem kpiny są, a raczej celem kpiny są na przykład osoby, które trafiają do więzienia dosłownie na kilka dni
16:22za jazdę po pijanemu na rowerze, tak zwani rowerzyści, tego typu osoby, które trafiają dosłownie na chwilę do więzienia
16:32za naprawdę czasami błahe rzeczy.
16:34A spotkał się pan kiedyś z jakąś agresywną reakcją?
16:40W stosunku do siebie?
16:42Jeżeli chodzi o sam powód mojego pobytu tutaj, to nie.
16:47Natomiast agresywne reakcje zdarzają się naprawdę z różnych powodów.
16:51Był czas, kiedy jeździłem z posiłkami, no to za mało tego, za dużo tamtego.
16:57Ja bym chciał więcej mięsa, ja bym chciał więcej tamtego i to są najczęstsze powody agresji, z jakim ja się spotkałem.
17:06Natomiast rzeczywiście gdzieś takie sprawy pożyczkowe często się zdarzają, że pożycz, jak nie chcesz pożyczyć, no to już jest takie dość to natarczywe.
17:15Ale z reguły, no i chyba starają się zawsze jakoś tak bardziej bezkonfliktowo podchodzić do osób, z który mit przebywa.
17:27Nie zawsze się da, bo się nie da.
17:30Tacy ludzie, którzy są tutaj, no to są dość wybuchowi.
17:36I w momencie, kiedy ludzie są mają ograniczą dostępu do wszystkiego, czasami do konfliktów łatwo przyczyniają się bardzo błahe rzeczy.
17:48Słyszałem o sytuacji, gdzie na celach jeden pan stawiał szklankę w jednym końcu stołu,
17:56drugiemu się nie podobało to i chciał, żeby ten stał stawiał szklankę na środku.
18:01I to był powodem konfliktu, który zakończył się bójką.
18:05Także naprawdę bardzo, bardzo, bardzo błahe sytuacje potrafią tutaj wywołać konflikty.
18:13Ale myślę też, że to też jest wywołane tym, że ludzie są zwyczajnie zfrustowani z sytuacją, w której się znajdują.
18:21I że to ta frustracja po prostu wychodzi na każdym kroku.
18:26Przetrwać próbuje w tych murach kilkuset więźniów.
18:33Codziennie budzą się rano, niektórzy pracują, inni zamknięci w sobie i swoich celach.
18:39Próbują przespać wyrok.
18:40Jeszcze inni korzystają z pomocy psychologów.
18:44Wszystkich ich łączy jedno – konieczność przetrwania w całkowitym zamknięciu.
18:49I tak mierzą się z tym więźniowie w tych murach od 1819 roku.
18:56Wszystkie prawa zastrzeżone.
18:59Wszystkie prawa zastrzeżone.
19:01Wszystkie prawa zastrzeżone.
19:02Wszystkie prawa zastrzeżone.
19:04KONIEC!
19:06KONIEC!
19:08KONIEC!
19:10KONIEC!
19:12KONIEC!
19:14KONIEC!
19:15KONIEC!
19:16KONIEC!
19:17KONIEC!
19:18KONIEC!
19:19KONIEC!
19:20KONIEC!
19:21KONIEC!
19:22KONIEC!
19:23KONIEC!
19:24KONIEC!
19:25KONIEC!
19:26KONIEC!
19:27KONIEC!
19:28KONIEC!
19:29KONIEC!
19:30KONIEC!
19:31KONIEC!
19:32KONIEC!
19:33KONIEC!
19:34KONIEC!
19:35KONIEC!
19:36KONIEC!
19:37KONIEC!
19:38KONIEC!
19:39KONIEC!
19:40KONIEC!
19:41KONIEC!
19:42KONIEC!
19:43KONIEC!
19:44KONIEC!
19:45KONIEC!
19:46KONIEC!
19:47KONIEC!
19:48KONIEC!
19:49KONIEC!
19:50KONIEC!
19:51KONIEC!
19:52KONIEC!
19:53KONIEC!
19:54KONIEC!
19:55KONIEC!
19:56KONIEC!
19:57KONIEC!
19:58KONIEC!
19:59KONIEC!
20:00KONIEC!
20:01KONIEC!
20:02Dziękuję za uwagę.