00:00MÜZİK
00:01Kadınlar bir araya geldiği zaman çok güzel işler çıkartıyorlar.
00:14MÜZİK
00:15Tırnaklarımızla kazıyarak meydana getirdik burayı.
00:20MÜZİK
00:21Arkamızda böyle güzel bir yer bırakmak tabii ki çok değerli benim için.
00:26MÜZİK
00:28Ben Asuman Yılmaz. Ayancık keten dokumaları ve yüresel nakışları alanında somut olmayan kültürel miras taşıyıcısıyım.
00:3720 kadın bir araya geldik ve bu keten evini kurduk.
00:40Burada bu sanatı geleceğe taşımak için bir takım çalışmalar yürütmekteyiz.
00:45MÜZİK
00:46Aile geleneği bizde. Ketenin inceliklerini annemden ve anneannemden öğrendim.
00:56Çocukluğum bu sanatın içinde geçti.
00:58Ama her sanat dalı gibi bu sanat dalı da Ayancık'ta yok olmaya başlamıştı.
01:03Tekstilin gelişmesiyle birlikte.
01:05Tesadüf Milli Eğitim Müdürü annemin yaptığı ürünleri gördü.
01:09Bununla ilgili sanatı canlandırmak adına anneme kurs açmayı teklif etti.
01:13Ama annemin yaşından dolayı ileriye taşıyamayacağını ve benim bu sanatı devralmamı istediler.
01:20Böylelikle ben halk eğitimde kurs vermeye başladım.
01:2330 yıldır da bu sanatı resmi olarak sürdürüyorum ve bir takım çalışmalar yürütmekteyim.
01:28Birçok projeye imza attım bu alanda.
01:30İki tezgahla başladık.
01:37Sanat geliştirilmeye başlayınca insanlar duydukça talep çok arttı.
01:42Kadınlar tarafından tezgah yetmemeye başladı.
01:45O zaman bir Avrupa Birliği projesi yaptık.
01:47Ve 30 tezgah yaptırdık.
01:49Biz halen aktif olarak çalışıyor bu tezgahlar.
01:52Yıllar içerisinde de ham madde sıkıntısına girmeye başladık.
01:56Buradan yola çıkarak yeni bir projeyle keten ipini de canlandırmayı düşündük.
02:01Ve biz bu keten evini kurduk.
02:06Gönüllülük ve sevmek burada çok önemli.
02:09Keten böyle ben güzel anlatıyorum ama çok da zahmetli bir iş.
02:136 ay tarlada kalıyor.
02:14Buğday gibi düşünün.
02:15Kışın, kim sonu, Kasım'ın ilk haftası gibi hava şartlarına göre ekiyoruz.
02:19Haziran sonu gibi hasat ediyoruz.
02:22Nisan'da çiçeğe gelir.
02:241 metre boya ulaşır.
02:25Mavi çiçekleri vardır çok güzel.
02:28Ve bizim bu bölgede mavi gözlere keten çiçeğe gözlü denir.
02:31Masmavi havuz gibi böyle tarlayı görürsünüz.
02:38Ketenin ip yapma aşamaları oldukça zahmetli.
02:41Keteni elle hasat ediyorsunuz.
02:43Tohumunu alıyorsunuz.
02:45Daha sonra havuzlama yapıyoruz.
02:4710 gün suda bırakıyoruz.
02:48Sudan çıkartıyoruz.
02:50Güneşe seriyoruz.
02:51Güneş yeterli gelmezse yörede kullanılan taş fırınlar vardır.
02:56Taş fırında koyuyoruz.
02:57Bir gece taş fırında kalıyor.
02:59Kırma işlemi yapıyoruz.
03:01Odun su kısımları kolay dökülsün ve lifleri ortaya çıksın diye.
03:04Bu aşamalar tabii ki günlerce sürüyor.
03:06En ince el yapı elde edene kadar bu aşamaları dışarıda bahçede yapıyoruz.
03:12Daha sonra soğuk havalarda, yağışlı havalarda içeride eğirme işlemini yapıyoruz ve elde ettiğimiz ipi daha sonra ağartma yapıyoruz odun külüyle.
03:21Ağarttığımız ipleri el tezgahlarında dokuyoruz.
03:23Bu bölgenin nemi kaliteli keten yetiştirilmesine elverişli.
03:29Çünkü keten nemi seven bir bitki.
03:31Bizim üç tarafımız dağlarla çevrili, önümüz denize açık.
03:35Bir yıla yayılan bir serüveni var aslında.
03:37Ketenin ip haline gelmesi.
03:39Daha sonra da ürüne çevriliyor el tezgahlarında dokunarak.
03:42Kadınlar bir araya geldiği zaman çok güzel işler çıkartıyorlar.
03:51Biz buraya geldiğimiz zaman, evet burası merkezde bir yer, kapanmış bir okuldu bize tahsis edildiğinde.
03:57Atıl durumda.
03:58Kadınlarla birlikte biz tırnaklarımızla kazıyarak meydana getirdik burayı.
04:03Bahçesine çiçekler ektik, ketenimizi ektik.
04:06Gelen ziyaretçilerin keyif aldığı, burada zaman geçirmekten mutlu oldukları bir yeri haline getirdik.
04:12Bizi mutlu ediyor yani.
04:14Çokça da insanlar gelsin istiyoruz.
04:21Dokumalarımızı üç farklı çeşitte yapıyoruz biz.
04:24Motifli dokumalarımız var, giyimlik dokumalarımız var, bir de işlemelik dokumalarımız var.
04:30Keten bezimiz ve göğnek yakalarımız coğrafi işaretli.
04:34Bu çalışmayı da ben yürüttüm.
04:35Günümüzde nelere çeviriyoruz?
04:37Eskin havlusunu, masa örtülerine, sehpalara, çantalara, telefonluklara, yine ev tekstiline yönelik, işte yastıktır, perdedir.
04:46Eski göğneklerimizi de günümüzde işte gömlek, çeket, yelek, elbise modernize ederek dış giyim olarak tasarlayarak yeni ürünler ortaya koyuyoruz.
04:56Tabii ki bizim yöremize ait motiflerimiz var, renklerimiz var, işlemelerimizde, dokumalarımızda kullanılan.
05:03Benim önceliğim yerel motifleri yaşatmak.
05:06Kursuma yeni gelenlere önce yerli öğretiyorum.
05:10Daha sonra onların ihtiyaçları doğrultusunda modernize ederek yeni ürünlere çeviriyorum.
05:14Tezgahta dokuyarak yaptığımız motiflerimizden bazılarından örnek göstereyim.
05:26Doğadan ve kullandığımız objelerden etkilenerek geçmişte çokça yapılmış.
05:30Bu gördüğünüz ıbrık motifi.
05:32Yine bu bölgede çerkezler yaşamakta.
05:35Eli belinde çerkez kızları olarak işlenen bir dokuma motifi.
05:39Yine düz kumaşlara işlediğimiz, kumaşı tezgahtan aldıktan sonra yaptığımız çalışmalarımız mevcut.
05:45Bu eskiden başa takılan bonemiz, nezgiptiriz biz.
05:49Onun işleme tekniği şöyle.
05:52Ve yine giyimde kullanılan eskiden alt giysi olarak paçaları işli, don dediğimiz bir çalışma tekniği bu.
05:59Buradaki motif de özellikle kadın ve erkeği işlemişler ve kadını güçlü olarak göstermişler.
06:06Yani biz güçlü kadınlara anlatıyor aslında bu motif.
06:13Burası kadınların ikinci evi.
06:15Kendilerine ekonomik girdi sağlamaya başladılar yaptıkları ürünlerle.
06:19Onları daha güçlü kılıyor.
06:21Hayata bakışları değişti.
06:23Aslında kendi evlerinden çok enerjilerini buraya harcadılar.
06:26Burası kurulduktan sonra hikaye bitmez.
06:29Kadınlar bir araya geldiği zaman fıkralar, şarkılar, keyifli bir ortamları var.
06:34Kadınlarımız her derdini burada unutuyor aslında.
07:02Dokumaya başladıkları zaman şu anda içimizde olan arkadaşımızın bir tanesi kanser tedavisi görmüştü.
07:08Hiç kursu bırakmadım.
07:09Çünkü onun önünde rehber bendim.
07:11Benim de öyle bir hikayem vardı.
07:13Böyle bir sürecim oldu.
07:14İstanbul'da tedavim oluyordum.
07:16Gidiyordum otobüsle ilacımı alıyordum, geliyordum.
07:19İlacın etkisi geçince ilk hafta kursumun başında tüm etkinlikleri ve projeyi yürüttüm.
07:24Saçlarım döküldü, perukla sergilerimi yaptım.
07:27Hiç kopmadım.
07:28Belki beni de hayata bu çalışma tutundurdu.
07:32Bu şekilde atlattım ve üzerinden de uzun bir süre geçti.
07:36Çok şükür o arkadaşa da rehber oldum.
07:38Kesinlikle kopmayacaksın dedim.
07:40Yaptığımız çalışmalar neticesinde sanatımız duyulmaya başladı ve ilgi görmeye başladı.
07:50Bir takım modacılarla da yaptığımız çalışmalar var.
07:54Bunlardan bir tanesi Zeynep Tos'un sofra takımı çıkarttık.
07:58Modernize edilmiş bir model.
08:00Motiften ziyade burada kaynamış ve kaynamamış ipi kullanarak
08:03ve bu yöreyi temsil edecek, işte deniz ve doğadan esinlenerek motifler kullanıldı.
08:10Modacı Dilek Hanif ile birlikte bir kıyafet tasarladık.
08:14Bizim yöresel motiflerimizi, yine göynek işlemelerimizi kullandığı modern bir kıyafete dönüştürdü.
08:21Son zamanlarda doğalın öne çıkması bizim ürünümüzün önemini artırdı.
08:32Bir de tabii bunun manevi boyutu var.
08:35Bu bizim geçmişimiz, tarihimiz, kültürümüz.
08:39Bunu yaşatmamız gerekiyor.
08:41Gelecek nesillere aktarmamız gerekiyor.
08:43Onun için özellikle ben çocuklar üzerinde çok duruyorum.
08:46Burada deneyim atölyeleri yapıyorum çocuklara yönelik.
08:49Çocukları dokunduruyorum ketene.
08:52Çocukların anlayacağı şekilde aparatlar yaptırıp
08:55onların buradan bir şey alıp yaptığı ürünleri evlerine götürmeleri için çalışmalar yürütüyorum.
09:01Bileklik yaptırdım mesela onlara.
09:03En kolay, en hızlı ne yapılabilir?
09:05Burayı unutmamaları adına.
09:08Yine yürüttüğümüz projemiz var.
09:10Anakuluyla her ay bir etkinlik yapıyoruz.
09:12Geleneksel aletleri öğreniyor çocuklar.
09:14İçinden bir tane bile bir tekstil mühendisi çıksa ilerleyen süreçte
09:18bir tane güzel sanatlara birini gönderebilsek bizim için çok değerli.
09:24Hem ilçem tanıtılıyor, hem ilçemin kültürü tanıtılıyor ve yaşatılıyor.
09:28Hem kadınlar bundan ekonomik gelir elde ediyor.
09:31Daha da nasıl geliştirebiliriz?
09:34Bu çalışmaları biz artırarak devam edeceğiz kadınlarla birlikte.
09:38Sanatın ekonomiye dönüşmesi çok kolay değil, çok zor.
09:47Öncelikle sevmek gerekiyor.
09:49Aslında bu her meslek için geçerli.
09:51Sevdiğiniz işi çok daha farklı yürütüyorsunuz.
09:55Yılmamak gerekiyor.
09:56Tabii ki bu çalışmaları yaparken engellerle karşılaşmıyor musunuz?
10:00Çok engelle karşılaşılıyor.
10:01Ama sevdiğiniz için ve çok emek verdiğiniz için bunu bırakamıyorsunuz yani.
10:07Burası sayesinde Ayancık'ta tanıtılmaya başlandı.
10:17Ve KETE'nin Ayancık'a has bir şey olduğu duyulmaya başlandıkça da
10:23bizimle birlikte diğer sektörler de bundan etkilenecek.
10:26Ve birçok insana faydası olacak bunun.
10:28Çok güzel oldu bence.
10:30Geç bile kalındı aslında.
10:32Daha erken böyle bir yer kurulabilirdi.
10:34Benim aslında hep hayalim bu kursa başladığımda bir açık hava müzesi yapmaktı bu alanla ilgili.
10:40Bir nebze de olsa açık hava müzesi gibi bir yer yarattık aslında biz.
10:44Arkamızda böyle güzel bir yer bırakmak,
10:47bizden sonra sürdüreceklerin güzel, keyifli bir çalışma ortamı bırakmak
10:51tabii ki çok değerli benim için.
Yorumlar