00:00Sa gubat, samot-saring ahas ang nakatira.
00:12May mala secure ang dating gaya ng pit viper na alerto sa kanyang paligid.
00:19Ang malalaking sawah, chak na iniiwasan.
00:24Dahil maliit man o malaking hayop, kaya umano nitong kaini.
00:28Ang batang sawah, chilaks lang at sinusulit ang kanyang pahingahan.
00:34Pero paano kung ang tahimik nilang buhay, magbago?
00:49Sa Mindanao, ang sawang ito, para bang may dinaramdam?
00:53Wala kasi siya sa wild, kundi nasa loob ng sako.
01:00Pero hindi siya nag-iisa.
01:02Ang isang niyang kasamahan, nasa loob naman ang styro.
01:07Sabi ng residenteng si Joven, nahuli raw ito malapit sa kanilang bahay.
01:11Nakahuli namin ito, mga ganito pa lang.
01:14Yung isa, nakuha namin sa daan niyan.
01:17Tapos yung isa naman, magkain sana siya ng maliit na sisyo.
01:22Imbis na pakawalan, kailangan daw munang manatili ng sawah.
01:26Ang sabi kasi ng matatanda, maganda daw yan para sa manok, pang sabong.
01:31Yung tubig niya, iligop mo sa sawah.
01:36Tapos ipanong mo, paligop mo sa manok.
01:38Nangako naman sila na agad itong ibabalik sa kagubatan.
01:43Pero sa Batas o Wildlife Resource Conservation and Protection Act,
01:47mahigpit na ipinagbabawal ang paghuli o pagtago ng buhay ilang
01:50mang walang permiso mula sa Department of Environment and Natural Resources o DNR.
01:55Sa lupa man o sa dagat, kaya umanong gumapang at lumangoy ng mga ahas.
02:05Gaya ng sawang ito na mala swimmer sa ilog.
02:16Ang Ratsnake naman, mabilis ang kilos na para bang may hinahabol.
02:21Pero ang mga ahas na may kakayahan sanang dipensahan ang kanilang sarili,
02:31nakita ko sa loob ng bote.
02:36Sa cordillera, ahas sa bote na may alak ang itinitinda.
02:41Kung may snake wine dito, inalagay nila dito sa snake wine.
02:47Alika, for your eyes only, patay na yung snake.
02:50Iniinom po wolf snake for Viagra.
02:54Do not touch.
02:55Sino bumibili ng mga alak?
03:03Mga lalaki.
03:04Ano, tiga dito?
03:06O dayo?
03:07Dayo.
03:09Mapasabungan o kalusugan ang mga ahas.
03:12Pinaniniwalaan ang anong may dalang swerte.
03:18Maglalagay muna kayo ng ahas,
03:20tapos talagay niyo na alak.
03:21Ganong katagal siya mag-stay do'y bago niyo i-benta?
03:23Ah, siguro mga days lang.
03:26Days lang.
03:27Diretso na.
03:29Tapos, anong lasa daw?
03:31Ah, malansa.
03:33Malansa?
03:34Oo.
03:34They emit a certain kind of smell.
03:37Buhay pa nilang kukuha ninyong ahas
03:40para hindi pa mamamaho.
03:41Kasi kapag mag-start yung dekomposisyo ng ahas,
03:44iba na yung amoy.
03:46Hindi na maganda.
03:47Ayan, no?
03:48So, ibibenta nila ito ng mga 1 plus.
03:51Mga 1,500.
03:52Ganyan.
03:54Labing limang taon na raw siyang gumagawa ng alak.
03:57Noong una,
03:59wala raw siyang balak na lagyan ito ng ahas.
04:02Lalo na kumikita siya
04:03sa paggawa ng kilalang strawberry wine.
04:07Meron kasing ibang tao na naghahanap ng kakaibang wine.
04:13Mga exotic daw.
04:15Nagtingin ako sa internet.
04:17Tapos may nakita kong snake wine.
04:19Kung paano gumawa.
04:20So, tinay ko kumuha ng wine na ganun.
04:26So, may meron namang bumili pa isa-isa.
04:30Bakit nila binibili?
04:32Anong paniniwala nila?
04:33Naniniwala sila na pampaswerte.
04:35Pero dahil sa malaki raw ang kita at marami ang naghahanap nito,
04:40ginawa na umano niya itong negosyo.
04:43Mula sa 1,000 hanggang 10,000 piso ang benta niya rito.
04:47May ginseng dun sa loob, ayan no?
04:50Nihalagyan nila ng ginseng.
04:51Malipat tong snake.
04:52Mga magkana to.
04:53Pagbinenta mo.
04:55Ang benta ko, it's 2,000.
04:59Ang ganitong paniwala, ginagawa rin sa China at Vietnam.
05:03Pero si Dino, matapos masita ng Department of Environment and Natural Resources o DNR,
05:10dumigil na sa pagtitinda ng snake wine.
05:13Sinabi nilang bawal, in-stop ko.
05:15Tapos nung in-stop ko, meron namang mga gustong bumili ng wine.
05:22E sabi ko, wala na.
05:24So, ang ginawa nila, kumuha sila ng sarili ng ahas.
05:29Tapos pinakakawa na lang sa akin.
05:31Pinasuri namin ang mga ahas kay Dr. Arvin Jess Moss, isang herpetologist.
05:37Reed snake at razor snake ang mga ahas na inilagay sa bote.
05:42Non-venomous ito at karaniwang nakikita sa gubat na malapit sa kapahayan.
05:48Patuloy pa rin pinag-aaralan kung nakakatulong o nakakasama sa kalusugan ng tao
05:53ang pag-inom ng snake wine.
05:55For example, yung ginagawa na ginagamit ng mga species sa snake wine,
06:00pag hinaluan mo na naman kasi ng distilled alcohol, itong mga hayop na ito,
06:05mabibreakdown rin naman. Magiging alcohol rin naman siya.
06:08Pero pag nating sa usapang swerte,
06:11malinaw naman sa Philippines na we recognize the importance of traditional beliefs,
06:17mga local knowledge.
06:19Subalit, itong mga ito kasi ay nasa sa ilalim rin naman sa mga karampatang mga batase.
06:24Kailangan rin naman sundyan ng mga nagpa-practice nito.
06:30Ganitong klaseng kabuhayan na involving wildlife,
06:36nung huli mo sila, tinitinda, lagay sa...
06:40kasi ito will encourage others.
06:41Samantala, sa Mindanao,
06:46naibalik na raw sa gubat ang dalawang batang sawa.
06:52Ang swerte, hindi hinuhuli
06:55o kinukulong sa bote.
06:58Bago maniwala,
07:00siguraduhin ma-isaalang-alang muna
07:02na walang buhay
07:04na naaapektuhan.
07:05Ako si Dr. Fertz Resho,
07:09for to be right.